Dỡ Chà

Mỗi tháng có hai kỳ nước lớn, thủy triều lên cao vào ngày rằm và ngày cuối tháng (tính theo âm lịch).
Người ta dỡ chà vào ngày nước nhỏ, sau khi đã cho nhiều mồi xuống đám chà để dụ cá vào tối đa.
Lưới được bủa xuống bao quanh đám chà, mắt lưới nhỏ như mắt vó, dưới đất có chì làm bằng sợi xích sắt, phía trên trương lên cao máng vào cột tre cao hơn mặt nước chừng năm thước.
Khi bắt đầu bị động, tôm cá có khuynh hướng chạy trốn vào đám chà. Thậm chí có nhiều anh đang đi lang bang, chạy vội về, đụng màng lưới nên vội phóng lên cao mà lọt vào bên trong!!!
Sau khi rà soát kỹ lưỡng để "Bứt gọn, Diệt gọn" như kiểu nói của cán bộ, người ta bắt đầu vớt lục bình, rau muống rồi kéo chà lên bờ.
Ôi thôi, lúc này binh tôm tướng cá xao xác. Những con cá lóc, cá bông lớn chừng nửa ký trở lên, những con cá mè vinh lớn bằng bàn tay phóng vọt lên trời như pháo thăng thiên ...để đụng vào

lưới mà rớt xuống. Con nào phóng vượt qua được thì cũng rớt ngay vào lòng thuyền, xuồng ba lá đang vây chung quanh phía ngoài lưới.
Thợ lặn xuống xê dịch chân lưới vào phía bờ, vòng vây càng thu hẹp thì cá phóng lên, ngang dọc ngược xuôi càng dữ, hoà lẫn với tiếng la ó vui vẻ của đàn bà con nít đứng đen nghịt trên bờ.

Tôm càng phờ râu lên là bị vợt xúc liền, bởi vì nó dễ chết nên cần bắt liền mà thả lồng riêng. Sau đó mới tới các loài cá trắng, cá đen.
Tùy theo năm trúng mùa cá hay không và tùy theo tháng, tôm cá bắt được chừng vài trăm ký, nhưng hầu hết thuộc loại bán có giá, nhất là tôm càng xanh.
Nếu một cái đìa ở trong ruộng, mỗi năm mới tát một lần hồi sau tết thì cũng chưa chắc được nhiều cá hơn một lần dỡ chà. Mà cá ngoài sông thuộc dạng "Chim trời cá nước", trời cho ai thì

nấy hưởng, nhiều ít thì tuỳ phước đức ông bà để lại.
Thời trước lẫn thời nay, mỗi khi có đám dỡ chà, là có mấy anh xã ấp đòi hỏi mấy ký tôm cá ngon nhất, để tỏ ra mình dù gì đi nữa cũng là "Dân chi phụ mẫu".
Cá bắt xong, chà lại được xếp xuống để làm cú khác, nhưng cũng chỉ được ít lâu là phải cưa nhỏ, bán làm củi mà chất chà mới, cá mới chịu vô ở nhiều.
Ngâm nước cả buổi, ngón tay móp hết, người lạnh run, các tay phụ giúp bắt cá, ngoại trừ tiền công, còn được chủ nhân đãi nhậu rượu đế với bún tôm càng, cá lóc nướng cuốn bánh tráng,

hoặc cháo cá cho ấm lòng.
Lúc về, say rượu, chân nam đá chân xiêu, vừa hát vừa xách toòng teng một xâu cá thác lác đem về cho Wợ.

• Khóa Sư Phạm, 52 Tt Việt Ngữ Tiếp Tân, Họp Mặt Cảm Ơn
• Úc Châu: Xe Lửa Đụng Ngân Hàng
• Rượu
• Dân Khổ Vì Nước Đục