Thời điểm quyết định đang tiến tới với những bước đi định mạng không thể nào tránh, và những lá bài đang lật ngửa vào giờ chót trên bàn cờ chiến lược Trung Đông để sẵn sàng cho một ván chót. Quan trọng nhất vẫn là nước cờ của Tổng Thống Bush và tuần này ông đã làm sáng tỏ hơn nữa lý do tại sao Mỹ phải đánh Iraq để làm thay đổi chế độ cai trị ở nước này. Lần đầu tiên ông xác nhận một chế độ dân chủ ở Iraq sẽ có khả năng tạo ra một làn sóng cách mạng trong thế giới Ả rập, có thể giúp tất cả các nước Trung Đông có một chế độ hoàn toàn tự do và dân chủ đem lại hòa bình cho toàn thể vùng đất này. Và cũng lần đầu tiên thật bất ngờ, ông liên hệ Iraq với vấn đề Palestine, khi quả quyết việc lật đổ Saddam Hussein sẽ giúp cho hòa bình giữa Do thái và Ả rập tại Palestine.
Từ ngàn xưa Trung Đông là một vùng đất của xung đột vì chủng tộc và tôn giáo. Cho đến nửa cuối thế kỷ 19, đó là một vùng cai trị của Đế quốc Thổ Ottoman và đến đầu thế kỷ 20 sau cuộc Thế chiến I, đế quốc Ottoman tan rã, Trung Đông lại là nơi chia phần của các nước Thực dân Anh và Pháp. Sau Thế chiến II, các nước thực dân rút đi, nhưng ảnh hưởng của họ vẫn còn nhờ những chế độ vua chúa Ả rập mà họ "giúp" thành lập để cai trị các nước có cái may là ngồi trên những đống vàng đen "dầu lửa". Rút cuộc cái gọi là truyền thống tự do dân chủ không hề có ở vùng này. Bây giờ nếu Tổng Thống Bush dân chủ hóa được Trung Đông, ông sẽ làm được một cuộc cách mạng vĩ đại, làm thay đổi hẳn bộ mặt thế giới. Chỉ có một sự thật đáng buồn là cách mạng chính trị không thể nào từ bên ngoài đem tới mà phải do chính những người dân sống trong nước thực hiện mới thành. Osama bin Laden cũng muốn làm một cuộc cách mạng và hắn đã hiểu rõ nguyên lý này hơn ai hết nên đã đi từ cái gốc tại chỗ bên trong, nhắm vào đức tin Hồi giáo của đa số dân Ả Rập sống ở Trung Đông. Nhưng không thể so sánh cuộc cách mạng của bin Laden nhằm áp đặt một sự cai trị thuần túy theo luật Hồi giáo với cuộc cách mạnh đầy lý tưởng tự do, dân chủ và hòa bình của Tổng Thống Bush.
Vấn đề Trung Đông ngày nay nằm trên một nền tảng sâu nhất là cuộc đấu giữa Mỹ và bin Laden, nhưng thế mạnh yếu lại khác nhau ở nhiều điểm phức tạp. Mỹ có một ông Tống Thống có từng nhiệm kỳ và một thế mạnh vũ lực và tiền tài vào bực nhất thế giới. Bin Laden là thủ lãnh không có "nhiệm kỳ", và cũng không có nước, nhưng ông ta có một thế mạnh nằm trong một bộ máy tổ chức bí mật với những đoàn khủng bố quyết tử. Thế mạnh đó cũng nằm trong phương pháp lợi dụng đức tin Hồi giáo để lôi cuốn đám đông dân đạo Hồi sống nghèo khổ. Kẹt vào giữa hai sức mạnh đối nghịch đó là những chính quyền hiện hữu ở các nước Ả Rập. Bin Laden đòi hỏi một chế độ Hồi giáo cách mạng là gián tiếp đòi hủy bỏ chế độ cai trị hiện hữu bị tố cáo là phản đạo và thân Tây phương. Tổng Thống Bush nói đến dân chủ hóa các chế độ đó, cũng gián tiếp đòi hỏi một sự thay đổi chế độ. Dân chúng Ả rập ở Trung Đông không có truyền thống dân chủ, nhưng có truyền thống thù ghét kẻ bên ngoài đến cai trị và bóc lột họ, bởi vậy luận điệu tuyên truyền của bin Laden dễ thấm nhuần vào dân Ả rập. Thêm vào đó, dân Ả rập còn có một truyền thống ngàn năm là thù ghét người Do thái. Sự thù ghét có thể đã phai mờ với thời gian, nhưng nó lại nổi lên dữ dội sau khi dân tộc Do thái có dịp trở về lập thành quốc gia Israel ở Palestine, gây ra một sự xung đột trong suốt nửa thế kỷ qua với người Ả rập Palestine.
Cuộc xung đột Do thái-Ả rập ở Palestine là một sự tranh chấp tìm sự sống còn của hai dân tộc, nhưng nó trở thành đẫm máu và vô phương giải quyết vì nó đượm mầu sắc tín ngưỡng không dung nhượng. Những vụ đánh bom tự sát ghê rợn mất hẳn nhân tính xuất phát từ các phong trào Hồi giáo cực đoan ở Palestine. Bin Laden đã lợi dụng cuộc đấu tranh này để tuyên truyền, thậm chí còn học được phương pháp đánh bom tự sát của người Palestine để chống Mỹ. Khi Tổng Thống Bush nối liền vấn đề Iraq với vấn đề Palestine, bin Laden xuyên tạc nói Mỹ đánh Iraq là để bênh vực Israel. Nhưng Tổng Thống Bush nói khi chế độ Saddam Hussein bị đánh đổ, các mạng lưới khủng bố sẽ bị mất một chủ nhân giầu có đã giúp tiền cho việc huấn luyện khủng bố và tưởng thưởng gia đình những kẻ đánh bom tự sát. Trước đây chính Saddam Hussein đã gửi tiền giúp gia đình những tay quyết tử của các tổ chức Hồi giáo quá khích tại Palestine. Dù vậy, Mỹ vẫn không có bằng chứng cụ thể cho thấy Saddam Hussein có liên hệ trực tiếp với nhóm khủng bố al-Qaida của bin Laden.
Vào cuối tuần này, màn đấu ở Hội đồng Bảo an LHQ đã trở thành gay go với bản nghị quyết mới của Mỹ-Anh-Tây Ban Nha. Nghị quyết này không nói đến việc dùng vũ lực, nhưng lời lẽ của nghị quyết cho thấy nếu HĐBA chấp thuận, đó sẽ là một sự mở đường cho Mỹ đánh Iraq. Mỹ đang ráo riết vận động và đã có đôi chút tiến bộ, nhưng vẫn chưa hội đủ số phiếu cần thiết để nghị quyết có thể được thông qua. Cuộc họp ngày thứ năm được mô tả là vẫn có sự "bất đồng cay đắng" về những vấn đề căn bản như quyết định ngày nào các thanh sát quốc tế sẽ báo cáo trước HĐBA. Phe chống nghị quyết mới của Mỹ, do Pháp và Đức cầm đầu, chủ trương cho phép thanh sát viên tiếp tục làm việc. Khi thanh sát tiếp tục làm việc, Mỹ sẽ không có lý do gì để đánh Iraq. Trong khi đó có tin từ Baghdad cho biết Iraq đã đồng ý trên nguyên tắc sẽ phá hủy những phi đạn Al Samoud 2 theo lệnh của thanh sát quốc tế. Lá bài của Iraq rõ rệt nhắm làm cho thanh sát quốc tế có thêm lý do để yêu cầu tiếp tục làm việc. Còn nhiều lá bài sẽ lật ngửa cho đến trung tuần tháng 3, thời điểm HĐBA được yêu cầu họp để bỏ thăm thuận hay chống nghị quyết.
Từ ngàn xưa Trung Đông là một vùng đất của xung đột vì chủng tộc và tôn giáo. Cho đến nửa cuối thế kỷ 19, đó là một vùng cai trị của Đế quốc Thổ Ottoman và đến đầu thế kỷ 20 sau cuộc Thế chiến I, đế quốc Ottoman tan rã, Trung Đông lại là nơi chia phần của các nước Thực dân Anh và Pháp. Sau Thế chiến II, các nước thực dân rút đi, nhưng ảnh hưởng của họ vẫn còn nhờ những chế độ vua chúa Ả rập mà họ "giúp" thành lập để cai trị các nước có cái may là ngồi trên những đống vàng đen "dầu lửa". Rút cuộc cái gọi là truyền thống tự do dân chủ không hề có ở vùng này. Bây giờ nếu Tổng Thống Bush dân chủ hóa được Trung Đông, ông sẽ làm được một cuộc cách mạng vĩ đại, làm thay đổi hẳn bộ mặt thế giới. Chỉ có một sự thật đáng buồn là cách mạng chính trị không thể nào từ bên ngoài đem tới mà phải do chính những người dân sống trong nước thực hiện mới thành. Osama bin Laden cũng muốn làm một cuộc cách mạng và hắn đã hiểu rõ nguyên lý này hơn ai hết nên đã đi từ cái gốc tại chỗ bên trong, nhắm vào đức tin Hồi giáo của đa số dân Ả Rập sống ở Trung Đông. Nhưng không thể so sánh cuộc cách mạng của bin Laden nhằm áp đặt một sự cai trị thuần túy theo luật Hồi giáo với cuộc cách mạnh đầy lý tưởng tự do, dân chủ và hòa bình của Tổng Thống Bush.
Vấn đề Trung Đông ngày nay nằm trên một nền tảng sâu nhất là cuộc đấu giữa Mỹ và bin Laden, nhưng thế mạnh yếu lại khác nhau ở nhiều điểm phức tạp. Mỹ có một ông Tống Thống có từng nhiệm kỳ và một thế mạnh vũ lực và tiền tài vào bực nhất thế giới. Bin Laden là thủ lãnh không có "nhiệm kỳ", và cũng không có nước, nhưng ông ta có một thế mạnh nằm trong một bộ máy tổ chức bí mật với những đoàn khủng bố quyết tử. Thế mạnh đó cũng nằm trong phương pháp lợi dụng đức tin Hồi giáo để lôi cuốn đám đông dân đạo Hồi sống nghèo khổ. Kẹt vào giữa hai sức mạnh đối nghịch đó là những chính quyền hiện hữu ở các nước Ả Rập. Bin Laden đòi hỏi một chế độ Hồi giáo cách mạng là gián tiếp đòi hủy bỏ chế độ cai trị hiện hữu bị tố cáo là phản đạo và thân Tây phương. Tổng Thống Bush nói đến dân chủ hóa các chế độ đó, cũng gián tiếp đòi hỏi một sự thay đổi chế độ. Dân chúng Ả rập ở Trung Đông không có truyền thống dân chủ, nhưng có truyền thống thù ghét kẻ bên ngoài đến cai trị và bóc lột họ, bởi vậy luận điệu tuyên truyền của bin Laden dễ thấm nhuần vào dân Ả rập. Thêm vào đó, dân Ả rập còn có một truyền thống ngàn năm là thù ghét người Do thái. Sự thù ghét có thể đã phai mờ với thời gian, nhưng nó lại nổi lên dữ dội sau khi dân tộc Do thái có dịp trở về lập thành quốc gia Israel ở Palestine, gây ra một sự xung đột trong suốt nửa thế kỷ qua với người Ả rập Palestine.
Cuộc xung đột Do thái-Ả rập ở Palestine là một sự tranh chấp tìm sự sống còn của hai dân tộc, nhưng nó trở thành đẫm máu và vô phương giải quyết vì nó đượm mầu sắc tín ngưỡng không dung nhượng. Những vụ đánh bom tự sát ghê rợn mất hẳn nhân tính xuất phát từ các phong trào Hồi giáo cực đoan ở Palestine. Bin Laden đã lợi dụng cuộc đấu tranh này để tuyên truyền, thậm chí còn học được phương pháp đánh bom tự sát của người Palestine để chống Mỹ. Khi Tổng Thống Bush nối liền vấn đề Iraq với vấn đề Palestine, bin Laden xuyên tạc nói Mỹ đánh Iraq là để bênh vực Israel. Nhưng Tổng Thống Bush nói khi chế độ Saddam Hussein bị đánh đổ, các mạng lưới khủng bố sẽ bị mất một chủ nhân giầu có đã giúp tiền cho việc huấn luyện khủng bố và tưởng thưởng gia đình những kẻ đánh bom tự sát. Trước đây chính Saddam Hussein đã gửi tiền giúp gia đình những tay quyết tử của các tổ chức Hồi giáo quá khích tại Palestine. Dù vậy, Mỹ vẫn không có bằng chứng cụ thể cho thấy Saddam Hussein có liên hệ trực tiếp với nhóm khủng bố al-Qaida của bin Laden.
Vào cuối tuần này, màn đấu ở Hội đồng Bảo an LHQ đã trở thành gay go với bản nghị quyết mới của Mỹ-Anh-Tây Ban Nha. Nghị quyết này không nói đến việc dùng vũ lực, nhưng lời lẽ của nghị quyết cho thấy nếu HĐBA chấp thuận, đó sẽ là một sự mở đường cho Mỹ đánh Iraq. Mỹ đang ráo riết vận động và đã có đôi chút tiến bộ, nhưng vẫn chưa hội đủ số phiếu cần thiết để nghị quyết có thể được thông qua. Cuộc họp ngày thứ năm được mô tả là vẫn có sự "bất đồng cay đắng" về những vấn đề căn bản như quyết định ngày nào các thanh sát quốc tế sẽ báo cáo trước HĐBA. Phe chống nghị quyết mới của Mỹ, do Pháp và Đức cầm đầu, chủ trương cho phép thanh sát viên tiếp tục làm việc. Khi thanh sát tiếp tục làm việc, Mỹ sẽ không có lý do gì để đánh Iraq. Trong khi đó có tin từ Baghdad cho biết Iraq đã đồng ý trên nguyên tắc sẽ phá hủy những phi đạn Al Samoud 2 theo lệnh của thanh sát quốc tế. Lá bài của Iraq rõ rệt nhắm làm cho thanh sát quốc tế có thêm lý do để yêu cầu tiếp tục làm việc. Còn nhiều lá bài sẽ lật ngửa cho đến trung tuần tháng 3, thời điểm HĐBA được yêu cầu họp để bỏ thăm thuận hay chống nghị quyết.
Gửi ý kiến của bạn
