Canada đông lạnh bang giao với CSVN. Lý do: CSVN quốc tế chi phối sự bang giao. Hànội xử tử bà Nguyễn thị Hiệp một công dân Canada, gốc Việt bất chấp lời yêu cầu và sự trưng dẫn bằng cớ của Canada. Hànội bỏ tù chung thân người mẹ của Bà Hiệp, đã bảy mươi ngoài tuổi, cũng công dân Canada gốc Việt. Việc lên án hành vi vô luật, xâm phạm tập tục bang giao của Hànội, dành cho luật gia và giới ngoại giao. Việc của người Việt hải ngoại, nhứt là bà con định cư ở Mỹ cần làm là tránh vết xe đã lật, tránh các hậu quả do hành vi vô luật, hành vi xâm phạm tập tục bang giao của CSVN như Bà Nguyễn thị Hiệp và mẹ đã phải chịu chết và tù oan uổng.
Việc đầu tiên là CSVN xem tất cả người Việt hải ngoại - dù có quốc tịch nơi quốc gia cư trú hay chưa có, vẫn cứ là dân đen của CSVN. Luật quốc tịch của CSVN đòi hỏi phải được Chủ tịch nước CSVN “cho phép rời quốc tịch” rồi mới được vào quốc tịch mới. Do vậy, người Việt có vào quốc tịch Pháp, Mỹ, Canada V..V... rồi mà chưa có phép rời quốc tịch của Chủ tịch nước VNCS vẫn còn là con dân VNCS. Nói khác, người Việt hải ngoại dù có quốc tịch mới hay chưa vẫn do luật VNCS chi phối. Tức là Công An, Cảnh sát, Tòa Án Nhân dân, Trại giam CSVN bắt bớ, xét hỏi, điều tra, kêu án và bỏ tù như người Việt trong nước. Nên chi việc mong mỏi thi đậu quốc tịch Mỹ rồi về chơi Việt Nam, có gì Mỹ can thiệp, là ảo tưởng, là huyền thoại đối với pháp chế CSVN.
Thứ đến, theo quốc tế công pháp tất cả tội hình xảy ra ở đâu thì Tòa Án nơi đó thụ lý và xét xử. Mà hình sự hóa mọi tội phạm là bản chất luật pháp của CSVN.
Muốn diệt đối lập, diệt tư bản, CSVN hình sự hóa nó bằng cách gài vào các tội hình. Người Úc đầu tiên về làm ăn lớn ở Việt Nam bị đánh tư bản bằng tội trốn thuế. Anh Nguyễn Trung Trực từng mướn Phủ Tổng Thống cũ (khối chuyên viên) làm văn phòng, gặp Chủ tịch Ủy ban Thành phố Saigòn (nay CSVN gọi là Hồ Chí Minh) như đi chợ, đùng một cái, cả gia đình mấy anh chị em vô Chí Hòa, tội trốn thuế. Anh Trực bị giữ thông hành, chết cứng mình ở Saigòn tay trắng. Tòa Đại sứ Úc, Mã Lai (vì vợ Anh Trực là con một viên chức chánh phủ Mã lai) can thiệp. Vô ích. Về Luật: tội hình. Về thực chất: Đảng đánh tư bản mà không muốn nói ra.
Và cho đến bây giờ trên sáu năm rồi, Tòa Án CSVN vẫn không đăng đường xét xử. Và cho đến bây giờ, Anh Trực vẫn tay trắng, không thông hành và dài cổ ra để chờ.
Ông Lý Tống trong cuộc nói chuyện ở Garden Grove, khi mới thoát cảnh tù Cộng sản trả lời một câu hỏi rất rõ. Tòa Án xử Ông ở Saigòn nhứt định không cho luật sư Mỹ dự khán - xem mà còn cấm thì hẳn nhiên là cấm biện hộ - Lý do, Ông Lý Tống theo luật Việt Nam Cộng Sản còn là dân Việt Nam vì chưa được Chủ tịch nước VNCS cho từ bỏ quốc tịch. Luật sư Mỹ đi chỗ khác chơi, cấm xen vào nội bộ Việt Nam - bài ca con cá, khẩu hiệu của CSVN mỗi lần tự biện minh sai trái.
Trở lại vụ Bà Nguyễn thị Hiệp và mẹ, Cảnh sát Toronto thu thập bằng cớ rằng Bà Hiệp có thể bị lừa gạt mà không biết kẻ khác để ma túy trong sơn mài. Cơ quan cảnh sát của một quốc gia trưng dẫn một bắng cớ. Bằng cớ được chuyển đạt qua bộ ngoại giao. Danh dự cả một quốc gia đánh cuộc vào, Tòa địa phương CSVN vẫn tỉnh bơ, xem như không có, không cần bát khước đúng thủ tục tố tụng và ngoại giao. Hành vi đó vừa vô luật, vừa phi ngoại giao nếu không muốn nói là vô văn hóa hay dã man trên trường ngoại giao hiện thời. Nhưng CSVN vẫn “tỉnh bơ như người Hànội”, bình tỉnh tử hình, bỏ tù chung thân và làm một cách tự hào rằng ta đây “nắm luật nghiêm túc.”
Thế cho nên, mọi việc đi lại hay làm ăn với VNCS phải vô cùng thận trọng, nếu không sẽ rước họa vào thân, tiền mất tật mang, nhất là đối với người Việt hải ngoại. Về Việt Nam chơi ư" Nếu một thanh niên có dính một chút tiếng tăm trong các phong trào tranh đấu, mật vụ chỉ gài một cô tiếp viên tự phanh ngực áo, la lên là bị cưỡng bức ép dâm: tội hình. Một nhà báo nói sự thật về CSVN - đương nhiên là xấu - về thăm quê, họ chỉ cần xét túi xách, nhét vô mười gram bạch phiến: đại hình. Cãi với ai, khẩu chúng đồng tình, nạn nhân hữu tội. Nhân chứng là các cán bộ hải quan nơi cửa khẩu đứng sẵn. Quyền hạn trong tay CSVN mà. Tội hình xảy ra đâu, xử đó. Phương chi trên 2 triệu người Việt hải ngoại có mấy ai được giấy phép rời bỏ quốc tịch Việt Nam CS đâu.
Đành rằng tình tự quê hương, hương khói ông bà, máu mủ ruột thịt tại Việt Nam, ai cũng có, việc đi về là cần khi hữu sự. Nhưng phải hết sức cẩn trọng vì CSVN, bản chất, cái gì cũng dám làm, miển lợi cho họ trong đó có việc giải thích luật pháp, vận dụng luật pháp theo quyền lợi của họ. Cho nên, việc về chơi Việt Nam, như một ít người nói, xin can, “Đừng đùa với lửa.”
