Mặc dù đã tạo ra nhiều áp lực, từ những lời tuyên bố cứng rắn cho đến những hành động cụ thể như chuẩn bị quân đội để sẵn sàng tấn công, giữa tuần này chính phủ Bush vẫn chưa thuyết phục được Hội đồng Bảo an LHQ chấp thuận bản nghị quyết do Mỹ và Anh đưa ra về việc thanh sát vũ khí tại Iraq. Sau khi gặp những phản ứng mạnh của dư luận thế giới về việc dùng vũ lực đánh Iraq, hai tuần trước Mỹ đã phải sửa lại bản dự thảo nghị quyết, chỉ còn nói nếu "vi phạm bằng hành động" thỏa hiệp cho thanh sát, Iraq sẽ lãnh hậu quả nghiêm trọng. Điều này ngầm cho hiểu bất cứ sự rắc rối nào xẩy ra, Hội đồng Bảo an cũng bằng lòng để Mỹ tấn công bằng quân sự. Nhưng chính điều khoản "hiểu ngầm" này cũng bị chống đối.
Ba nước có quyền phủ quyết là Pháp, Nga và Trung Quốc đã không chịu cấp cho Mỹ một giấy phép có sẵn để hành động tự ý tấn công Iraq, họ yêu cầu Mỹ phải sửa lại dự thảo. Họ nói Hội đồng Bảo an nên cho Iraq có cơ hội hợp tác với thanh sát trước khi quyết định biện pháp cuối cùng. Dùng vũ lực là biện pháp cuối cùng, khi không còn cách nào khác chớ không phải là biện pháp ưu tiên hàng đầu. Quan niệm này đi ngược lại học thuyết "tiên hạ thủ vi cường" của ông Bush. Hội đồng Bảo an có 15 nước Hội viên, ngoài 5 nước thường trực có quyền phủ quyết, còn 10 nước cứ hai năm được bầu vào Hội đồng này. Một nghị quyết muốn được thông qua, cần phải có 9 lá phiếu, ngoài 5 nước thường trực còn phải có 4 lá phiếu của những nước không thường trực. Từ ngày 23-10, HĐBA đã họp ba phiên để thảo luận về vấn đề này và tất cả đều có dịp trình bày lập trường. Hôm thứ sáu tuần trước, Pháp muốn có hai nghị quyết, nghị quyết thứ nhất chấp thuận cho thanh sát trở lại, sau đó nếu có trục trặc, HĐBA sẽ họp để bàn thảo nghị quyết thứ hai xem phải đối phó như thế nào.
Đến cuộc họp thứ tư tuần này, hầu như tất cả các nước HĐBA đều yêu cầu Mỹ phải sửa đổi lại lập trường lần nữa. Các nhà ngoại giao Anh và Mỹ đã đồng ý cần phải cứu xét quan điểm của Hội đồng một cách thận trọng. Một điều có thể bất lợi cho Mỹ là từ thứ sáu tuần trước, chức vụ Chủ tịch HĐBA đã chuyển theo luân phiên từ Cameroon qua Trung Quốc. Đại sứ Trung Quốc nói hy vọng "Mỹ và Anh sẽ trở lại Hội Đồng với đề nghị sửa đổi". Chưa biết Mỹ sửa đổi như thế nào, nhưng nếu sửa theo đa số như trên, nghị quyết của Mỹ sẽ chẳng còn ý nghĩa gì nếu muốn dùng nó làm luỡi gươm Damoclès treo lơ lửng trên đầu Saddam Hussein. Trước đó, trong cuộc họp APEC ở Mễ Tây Cơ, Tổng Tống Bush nói nếu LHQ không chịu hành động - nếu Saddam Hussein không chịu giải giới - chúng tôi sẽ lãnh đạo một liên minh bắt hắn giải giới". Bạch Cung nói việc tập hợp một liên minh sẽ "không khó khăn lắm" để đánh Saddam mà không cần LHQ. Sự thật đây là dấu hỏi lớn.
Tuần này, Ngoại trưởng Collin Powell nói Mỹ sẽ không chấp nhận một nghị quyết cản trở quyền tự do của Mỹ đánh Iraq. Ông nói "không sửa lai nghị quyết và cũng không chấp nhận nghị quyết nào nhắm khóa tay Tổng Thống Mỹ làm điều gì mà Tổng Thống thấy cần phải làm". Tất cả những diễn biến trên đây cho thấy có một chữ "CHỜ" rất lớn nổi bật trong vụ thanh sát Iraq. Chờ gì vậy" Không phải chờ lá phiếu của Hội đồng Bảo an mà chờ lá phiếu của dân Mỹ trong cuộc bầu cử ngày 5-11. Cái cày không thể đi trước con bò. Hồi trung tuần tháng 10. Quốc hội lưỡng viện Mỹ đã chấp thuận với đa số mạnh, phần lớn là Cộng hòa, cho phép Tổng Thống Bush được sử dụng quân đội đánh Iraq. Nhưng Quốc hội đó đã hết nhiệm kỳ, nay dân Mỹ đi bầu lại toàn thể Hạ Viện, một phần ba Thượng viện và một số Thống đốc tiểu bang. Một Quốc Hội sắp mãn hạn lên tiếng về vụ đánh Iraq có ích gì trong đòn tâm lý chiến" Tổng Thống Bush thôi thúc Quốc hội biểu quyết để tạo áp lực đòi Hội đồng Bảo an phải chấp thuận cho Mỹ dùng vũ lực hạ Saddam Hussein...trước khi quá muộn, nghĩa là trước khi dân Mỹ đi bầu lại Quốc hội mới. Thế nhưng phe chống vũ lực không muốn HĐBA làm gấp vụ nghị quyết đánh Iraq.
Tình thế lại có lợi cho phe chống chiến tranh Iraq. Từ trung tuần tháng 10, đúng lúc Mỹ đưa nghị quyết đánh Iraq ra HĐBA, hình bóng bin Laden và Phó tướng al-Zawahiri lại nổi lên với hai vụ tấn công ở Trung Đông và các vụ đánh bom ở Indonesia và Phi Luật Tân. Mạng luới khủng bố đã tập hợp lại và hăm dọa tấn công vào đất Mỹ và các quyền lợi Mỹ ở ngoại quốc khiến CIA và FBI phải báo động. Đồng thời Bắc Hàn bỗng nhiên tự nhận có chương trình chế tạo vũ khí nguyên tử, và đòi Mỹ phải đích thân nói chuyện phải quấy mới chịu tính đến việc từ bỏ chương trình này. Tuần này Tổng Thống Bush lại gặp thêm chuyện bất lợi ở Palestine. Chính phủ của Thủ tướng Ariel Sharon bị bể, vì đảng Lao Động rút ra và có thể sẽ bầu cử lại để xem ai làm Thủ tướng. Ở đây có chuyện trớ trêu, người mà Sharon đòi phải rút lui là Yasser Arafat thì Arafat lại được dân Palestine bầu lại làm Chủ tịch và đang lập chính quyền mới, còn Sharon có thể mất chức.
Và bây giờ đến chuyện bầu cử ở Mỹ. Nhiều phía đang chờ kết quả cuộc bầu cử này. Trước hết là HĐBA chờ xem Dân Chủ hay Cộng Hòa thắng rồi mới xét đến nghị quyết Iraq. Saddam Hussein cũng chờ xem cán cân nghị viện Mỹ nghiêng lệch như thế nào để tùy cơ ứng biến. Cuộc chay đua quá khít khao nên không ai dám chắc đảng nào sẽ thắng. Có người dự đoán Dân Chủ sẽ thắng để tạo thế quân bình giữa Bạch Cung và Quốc hội. Nhưng nếu Cộng Hòa thắng, đó sẽ là một cuộc trắc nghiệm khá ly kỳ. Hai năm tới, Mỹ còn gặp rất nhiều khó khăn về kinh tế và an ninh nội ngoại. Nếu một đảng nắm cả Hành pháp lẫn Lập pháp mà không làm cho tình thế khá hơn trong hai năm, đảng đó sẽ lãnh đủ hậu quả vào năm 2004.
Ba nước có quyền phủ quyết là Pháp, Nga và Trung Quốc đã không chịu cấp cho Mỹ một giấy phép có sẵn để hành động tự ý tấn công Iraq, họ yêu cầu Mỹ phải sửa lại dự thảo. Họ nói Hội đồng Bảo an nên cho Iraq có cơ hội hợp tác với thanh sát trước khi quyết định biện pháp cuối cùng. Dùng vũ lực là biện pháp cuối cùng, khi không còn cách nào khác chớ không phải là biện pháp ưu tiên hàng đầu. Quan niệm này đi ngược lại học thuyết "tiên hạ thủ vi cường" của ông Bush. Hội đồng Bảo an có 15 nước Hội viên, ngoài 5 nước thường trực có quyền phủ quyết, còn 10 nước cứ hai năm được bầu vào Hội đồng này. Một nghị quyết muốn được thông qua, cần phải có 9 lá phiếu, ngoài 5 nước thường trực còn phải có 4 lá phiếu của những nước không thường trực. Từ ngày 23-10, HĐBA đã họp ba phiên để thảo luận về vấn đề này và tất cả đều có dịp trình bày lập trường. Hôm thứ sáu tuần trước, Pháp muốn có hai nghị quyết, nghị quyết thứ nhất chấp thuận cho thanh sát trở lại, sau đó nếu có trục trặc, HĐBA sẽ họp để bàn thảo nghị quyết thứ hai xem phải đối phó như thế nào.
Đến cuộc họp thứ tư tuần này, hầu như tất cả các nước HĐBA đều yêu cầu Mỹ phải sửa đổi lại lập trường lần nữa. Các nhà ngoại giao Anh và Mỹ đã đồng ý cần phải cứu xét quan điểm của Hội đồng một cách thận trọng. Một điều có thể bất lợi cho Mỹ là từ thứ sáu tuần trước, chức vụ Chủ tịch HĐBA đã chuyển theo luân phiên từ Cameroon qua Trung Quốc. Đại sứ Trung Quốc nói hy vọng "Mỹ và Anh sẽ trở lại Hội Đồng với đề nghị sửa đổi". Chưa biết Mỹ sửa đổi như thế nào, nhưng nếu sửa theo đa số như trên, nghị quyết của Mỹ sẽ chẳng còn ý nghĩa gì nếu muốn dùng nó làm luỡi gươm Damoclès treo lơ lửng trên đầu Saddam Hussein. Trước đó, trong cuộc họp APEC ở Mễ Tây Cơ, Tổng Tống Bush nói nếu LHQ không chịu hành động - nếu Saddam Hussein không chịu giải giới - chúng tôi sẽ lãnh đạo một liên minh bắt hắn giải giới". Bạch Cung nói việc tập hợp một liên minh sẽ "không khó khăn lắm" để đánh Saddam mà không cần LHQ. Sự thật đây là dấu hỏi lớn.
Tuần này, Ngoại trưởng Collin Powell nói Mỹ sẽ không chấp nhận một nghị quyết cản trở quyền tự do của Mỹ đánh Iraq. Ông nói "không sửa lai nghị quyết và cũng không chấp nhận nghị quyết nào nhắm khóa tay Tổng Thống Mỹ làm điều gì mà Tổng Thống thấy cần phải làm". Tất cả những diễn biến trên đây cho thấy có một chữ "CHỜ" rất lớn nổi bật trong vụ thanh sát Iraq. Chờ gì vậy" Không phải chờ lá phiếu của Hội đồng Bảo an mà chờ lá phiếu của dân Mỹ trong cuộc bầu cử ngày 5-11. Cái cày không thể đi trước con bò. Hồi trung tuần tháng 10. Quốc hội lưỡng viện Mỹ đã chấp thuận với đa số mạnh, phần lớn là Cộng hòa, cho phép Tổng Thống Bush được sử dụng quân đội đánh Iraq. Nhưng Quốc hội đó đã hết nhiệm kỳ, nay dân Mỹ đi bầu lại toàn thể Hạ Viện, một phần ba Thượng viện và một số Thống đốc tiểu bang. Một Quốc Hội sắp mãn hạn lên tiếng về vụ đánh Iraq có ích gì trong đòn tâm lý chiến" Tổng Thống Bush thôi thúc Quốc hội biểu quyết để tạo áp lực đòi Hội đồng Bảo an phải chấp thuận cho Mỹ dùng vũ lực hạ Saddam Hussein...trước khi quá muộn, nghĩa là trước khi dân Mỹ đi bầu lại Quốc hội mới. Thế nhưng phe chống vũ lực không muốn HĐBA làm gấp vụ nghị quyết đánh Iraq.
Tình thế lại có lợi cho phe chống chiến tranh Iraq. Từ trung tuần tháng 10, đúng lúc Mỹ đưa nghị quyết đánh Iraq ra HĐBA, hình bóng bin Laden và Phó tướng al-Zawahiri lại nổi lên với hai vụ tấn công ở Trung Đông và các vụ đánh bom ở Indonesia và Phi Luật Tân. Mạng luới khủng bố đã tập hợp lại và hăm dọa tấn công vào đất Mỹ và các quyền lợi Mỹ ở ngoại quốc khiến CIA và FBI phải báo động. Đồng thời Bắc Hàn bỗng nhiên tự nhận có chương trình chế tạo vũ khí nguyên tử, và đòi Mỹ phải đích thân nói chuyện phải quấy mới chịu tính đến việc từ bỏ chương trình này. Tuần này Tổng Thống Bush lại gặp thêm chuyện bất lợi ở Palestine. Chính phủ của Thủ tướng Ariel Sharon bị bể, vì đảng Lao Động rút ra và có thể sẽ bầu cử lại để xem ai làm Thủ tướng. Ở đây có chuyện trớ trêu, người mà Sharon đòi phải rút lui là Yasser Arafat thì Arafat lại được dân Palestine bầu lại làm Chủ tịch và đang lập chính quyền mới, còn Sharon có thể mất chức.
Và bây giờ đến chuyện bầu cử ở Mỹ. Nhiều phía đang chờ kết quả cuộc bầu cử này. Trước hết là HĐBA chờ xem Dân Chủ hay Cộng Hòa thắng rồi mới xét đến nghị quyết Iraq. Saddam Hussein cũng chờ xem cán cân nghị viện Mỹ nghiêng lệch như thế nào để tùy cơ ứng biến. Cuộc chay đua quá khít khao nên không ai dám chắc đảng nào sẽ thắng. Có người dự đoán Dân Chủ sẽ thắng để tạo thế quân bình giữa Bạch Cung và Quốc hội. Nhưng nếu Cộng Hòa thắng, đó sẽ là một cuộc trắc nghiệm khá ly kỳ. Hai năm tới, Mỹ còn gặp rất nhiều khó khăn về kinh tế và an ninh nội ngoại. Nếu một đảng nắm cả Hành pháp lẫn Lập pháp mà không làm cho tình thế khá hơn trong hai năm, đảng đó sẽ lãnh đủ hậu quả vào năm 2004.
Gửi ý kiến của bạn
