Tình hình thế giới đang chuyển biến liên tục, và không ai có thể tin chắc điều gì sẽ xảy ra tuyệt đối cả. Một trong những viễn ảnh tiềm thể có thể là Việt Nam sẽ dính vào một cuộc chiến mới.
Có phải vì Trung Quốc quá cần dầu tới bất kể mọi chuyện khác" Vấn đề là, không phải chỉ một mỏ này, mà cầm chắc là sẽ có nhiều mỏ khác gần đó nữa. Và trong tình hình tài nguyên dầu thế giới đang cạn dần thì hiển nhiên là Hoa Lục sẽ không ngồi yên. Jim Meyer, giám đốc viện nghiên cứu Oil Depletion Analysis Centre (ODAC), đã đưa ra bản phân tích dựa theo các dữ kiện do các công ty sản xuất dầu tiên đóan là "trong vòng 6 năm tới, tính tới năm 2010, nguồn cung cấp dầu tòan cầu sẽ liên tục co cụm. Ngay cả với mức tăng nhu cầu tối thiểu và hàng lọat giếng dầu sẵn sàng [bơm dầu] đúng ngày như đã tính, thì thế giới vẫn sẽ thiếu dầu… Từ những con số cung cấp bởi [hãng dầu] BP, chúng ta biết rằng thế giới đang mất hàng năm 1 triệu thùng barrels dầu mỗi ngày với 18 quốc gia sản xuất hiện đang liên tục giảm…" Đơn giản, giảm chỉ vì các giếng dầu phải cạn. Trong khi đó, thì nhu cầu cứ tăng vọt.
Câu chuyện rất là đơn giản, có thể là với kịch bản như sau: một siêu cường sẽ đánh phủ đầu VN sau khi Hà Nội bị dàn dựng để tố cáo rằng Viện Nguyên Tử Đà Lạt đang hiện diện các chuyên gia Bắc Hàn để tính chuyện làm bom nguyên tử; cùng lúc lại có tin rằng Nông Đức Mạnh đang nuôi giấu trùm khủng bố Osama Bin Laden trong hang Bắc Pó và rằng siêu cường xâm lăng này tin là sẽ chiếm VN dễ như ăn cơm sườn nhờ những dàn phi đạn tối tân, và sau đó với vai người hùng sẽ giúp khai thác các mỏ dầu VN cho chính phủ mới tự tái thiết - và siêu cường này, anh khổng lồ phương Bắc Trung Quốc thì lúc nào cũng tin rằng chính sách đánh phủ đầu đơn phương là điều cần thiết sau khi vệ tinh chụp được nhiều chiếc xe tải lạ đã chạy ra vào Đà Lạt…
Nguy ngập như thế thì chưa. Nhưng căng thẳng có rồi, dù là các kịch bản không diễn ra đúng như vừa nói. Chỉ vài tuần sau khi Việt Nam loan báo đã khoan trúng một mỏ dầu lớn ở Vịnh Bắc Bộ, chính phủ Trung Quốc đưa liền tàu khoan vào lãnh hải Việt Nam thăm dò, không cần giấu giếm với triết lý cao siêu Khổng Mạnh nào.
Tất nhiên là Hà Nội lớn tiếng phản đối liền. Tuần trứơc, phát ngôn nhân của Bộ ngoại giao CSVN, trong một bản tuyên bố đã yêu cầu phía Trung Quốc đừng đưa dàn khoan KANTAN3 vào khu vực biển Đông, nơi Hà Nội nói thuộc lãnh hải VN và Bắc Kinh nói là thuộc Biển Nam Hải của Hoa Lục. Bộ Ngoại giao CSVN nói rằng địa điểm tàu khoan dầu Hoa Lục vào ăn dầm nằm dề chỉ cách bờ biển Việt Nam 63 hải lý, trong khi cách bờ biển đảo Hải Nam Trung Quốc tới 67 hải lý. Bản văn nói, nơi tàu khoan này là thuộc vùng đặc quyền kinh tế và thềm lục địa của Việt Nam, và thế là "vi phạm chủ quyền lãnh hải của Việt Nam."
Chuyện may mắn còn dùng lời nói được, chưa tới chuyện phóng phi tiêu hay phi đạn. Vấn đề là, đây là chính sách đánh phủ đầu kiểu mới vậy thôi. Có dùng lời cũng vô ích. Bắc Kinh phúc đáp liền, phát ngôn nhân Bộ ngoại giao Trung Quốc là bà Chương Khởi Nguyệt nói, "Trung Quốc muốn cùng với các nước ASEAN, trong đó có Việt Nam, thảo luận nghiêm túc về cách thức khai thác tài nguyên ở vùng biển Nam hiện đang tranh chấp trên nguyên tắc tôn trọng lẫn nhau, và bình đẳng cùng có lợi…."
Đó là chuyện mới xảy ra vài ngày. Nhưng khi đọc lại các bản tin hồi tháng trứơc, thì hiển nhiên là biết ngay Hoa Lục thấy dầu liền tối mắt, và họ cũng không bận tâm chuyện giấu giếm ngụy trang gì.
Bản tin của Asia Times ngày 26-10-2004 viết rằng:
"Chỉ một ngày sau cuộc loan báo hôm thứ tư về khám phá bởi một liên doanh các hãng dầu Việt Nam, Mã Lai, Singapore và Mỹ, thì 1 phát ngôn nhân chính phủ Trung Quốc nói rõ về lập trường Bắc Kinh về hướng khai thác dầu trong vùng.
"Trung Quốc nghiêm túc quan ngại và thất vọng mạnh mẽ," theo lời phát ngôn nhân Bộ Ngọai Giao TQ Zhang Qiyue…."
Nên thấy rõ thêm về các hãng dầu vừa mới khám phá ra mỏ dầu mà họ đặt tên là Yên Tử, khỏang "70 kilômét phía đông Cảng Hải Phòng…" Đó là hợp tác của các hãng dầu Mã Lai Petronas Carigali Overseas, hãng Mỹ American Technology Inc Petroleum (ATI), Singapore Petroleum Co and PetroVietnam's Petroleum Investment and Development Co (PID).
Tại sao có một hãng Mỹ trong này mà Bắc Kinh vẫn chơi ngang như vậy"
Có phải vì Trung Quốc quá cần dầu tới bất kể mọi chuyện khác" Vấn đề là, không phải chỉ một mỏ này, mà cầm chắc là sẽ có nhiều mỏ khác gần đó nữa. Và trong tình hình tài nguyên dầu thế giới đang cạn dần thì hiển nhiên là Hoa Lục sẽ không ngồi yên. Jim Meyer, giám đốc viện nghiên cứu Oil Depletion Analysis Centre (ODAC), đã đưa ra bản phân tích dựa theo các dữ kiện do các công ty sản xuất dầu tiên đóan là "trong vòng 6 năm tới, tính tới năm 2010, nguồn cung cấp dầu tòan cầu sẽ liên tục co cụm. Ngay cả với mức tăng nhu cầu tối thiểu và hàng lọat giếng dầu sẵn sàng [bơm dầu] đúng ngày như đã tính, thì thế giới vẫn sẽ thiếu dầu… Từ những con số cung cấp bởi [hãng dầu] BP, chúng ta biết rằng thế giới đang mất hàng năm 1 triệu thùng barrels dầu mỗi ngày với 18 quốc gia sản xuất hiện đang liên tục giảm…" Đơn giản, giảm chỉ vì các giếng dầu phải cạn. Trong khi đó, thì nhu cầu cứ tăng vọt.
Cơ quan International Energy Agency (IEA) tiên đóan rằng nhu cầu sẽ tăng khỏang thêm 1.8 triệu thùng barrel/ngày riêng trong năm 2005. Mức tăng này là khỏang 2.2%. Nhiều phân tích gia, như cơ quan Societe Generale tại Paris, cho là bản tiên đóan của IEA còn thấp. Họ nghĩ là con số cho năm 2005 [thế giới] sẽ tăng nhu cầu thêm 2.5 triệu thùng barrel/ngày, như thế sẽ là vừa hơn 3% chút xíu.
Lý do chỉ nghiên cứu tới 6 năm, là vì thời gian trung bình cho một dự án khai thác dầu từ lúc loan báo tới lúc thực sự bơm dầu sẽ cần tới 6 năm. Bản nghiên cứu này tính theo 68 dự án khai thác dầu vì chỉ tính các giếng có sản lượng trên 100,000 thùng barrel/ngày, thì "tổng sản lượng ước tính bơm thêm 12.5 triệu thùng barrel/ngày cho toàn thế giới."
Chính ở bối cảnh đó, tình hình dầu Việt Nam được chú ý đặc biệt.
Hiện thời Việt Nam là nứơc sản xuất dầu nhiều thứ ba ở vùng Đông Nam Á với sản lượng 400,000 thùng/ngày. Indonesia, với sản lượng dầu thô 966,465 thùng/ngày trong tháng 9 vừa qua, là nứơc sản xuất dầu nhiều nhất vùng. Nước sản xuất nhiều thứ nhì là Mã Lai.
Vùng chung quanh mỏ Yên Tử cũng là vùng nhiều dầu. Các Block 102 và Block 106 thuộc mỏ Yên Tử nguyên bắt đầu thăm dò từ giữa năm 2000. Các công ty đã tốn 20 triệu đô để thăm dò và sẽ cần thêm 100 triệu đô cho 2 tới 3 năm tới mới có thể lấy dầu lên.
Gần Block 106, thì anh láng giềng Trung Quốc cũng đã dò ra nhiều giếng dầu. Chỗ mới nhất là phía Tây đảo Hainan, gần Biển Đông, theo cách gọi quen thuộc của ngừơi Việt nhưng được Bắc Kinh quen gọi là South China Sea - và biển này thì bao trùm luôn quần đảo Trường Sa (Spratly Island), nơi 6 quốc gia đang tranh chủ quyền.
Còn đảo Hoàng Sa của chúng ta thì bây giờ đã chính thức sáp nhập vào tỉnh Hainan của Trung Quốc rồi.
Vì tình hình phức tạp như thế, Hà Nội đã mở cửa mời gọi đầu tư quốc tế vào khai thác dầu Bể Đông, hy vọng các nước đầu tư cũng góp sức bảo vệ quyền lợi của họ. Và Bể Đông thì đầy hứa hẹn. Trong một hội nghị ở Hà Nội vào ngày 15-10, công ty Petro Vietnam mời các hãng quốc tếù vào họp hội nghị có tên là Vietnam's 2004 Licensing Round trong đó bàn về 9 blocks vùng Lòng Chảo Phú Khánh (Phu Khanh Basin), nơi mà Hà Nội nói là có thể có trữ lượng tới 1/6 tổng trữ lượng dầu khí cả nứơc VN. Hạn chót đấu giá khai thác Phú Khánh sẽ là ngày 31-3 năm tới. Ghi nhận, Phú Khánh còn là tên ghép của hai tỉnh ven biển Phú Yên và Khánh Hòa, như vậy vùng dầu này nằm ngoài biển giáp ven bờ 2 tỉnh này.
Vùng 9 block này, đặt tên từ 122 tới 130, rộng 10,000 kilômét vuông và cách 600 kilômét phía tây bắc Sài Gòn.
Ông Phó Chủ Tịch Petro Vietnam là Nguyen Fang Lieu (có lẽ là Nguyễn Phan Liệu") lạc quan tuyên bố, "Khi giá dầu cao, hiệu năng đầu tư tăng thêm."
Vấn đề là, Hoa Lục có âm mưu lớn nào đối với lãnh thổ và tài nguyên của Việt Nam" Và chính phủ Mỹ có phải muốn tìm tình bạn với Việt Nam như một đối tác chiến lược để làm chốt chặn biển Đông đối với làn sóng hung hãn Trung Quốc, hay là muốn nhìn Việt Nam như một đối tượng hung hiểm như Cuba, Bắc Hàn, Miến Điện… đang cần được Mỹ tìm cách dân chủ hóa" Chưa ai biết chính xác tương lai, tất nhiên…
