Hỏi (Bà Lâm Lan T): Gia đình chúng tôi làm nghề may mặc từ năm 1992. Vào năm 1997, để có thể lấy hàng tại các hãng lớn, chồng tôi đã làm thủ tục thành lập công ty và ông ta đã đăng ký làm giám đốc công ty.
Sau đó chồng tôi ngoài việc liên lạc với các hãng xưởng để ký hợp đồng may mặc, ông ta đã chính thức mướn thêm hai người phụ giúp trong việc giao và nhận hàng. Công ty có đóng bảo hiểm để bảo đảm cho những người làm việc trong trường hợp có tai nạn lao động xảy ra họ sẽ được bồi thường.
Công ty vẫn hoạt động bình thường cho đến tháng 2 năm 2000, vì không thể ký kết các hợp đồng mới, chồng tôi đã không thể trả lương nổi cho hai người phụ việc nên đành phải để cho họ nghỉ việc. Thế là chồøng tôi phải gánh vác toàn bộ công việc của công ty.
Vì ôm đồm một lúc quá nhiều công việc mà sức người thì có hạn, nên chồng tôi đã bị tai nạn đụng xe trong lúc đang trên đường đi giao hàng. Chiếc xe do chồng tôi lái là xe của công ty, đụng vào bức tường rào của một căn nhà tư nhân. Chồng tôi đã phải nhập viện gần một tuần lễ để được chữa trị.
Hiện chồng tôi vẫn phải bó bột cho chân phải và tay trái của ông. Chúng tôi được bác sĩ cho biết là chân phải của chồng tôi có thể phục hồi lại bình thường, tuy nhiên cánh tay trái của ông ta có thể vĩnh viễn bị thương tật vì xương bị dập.
Sau đó chồng tôi ngoài việc liên lạc với các hãng xưởng để ký hợp đồng may mặc, ông ta đã chính thức mướn thêm hai người phụ giúp trong việc giao và nhận hàng. Công ty có đóng bảo hiểm để bảo đảm cho những người làm việc trong trường hợp có tai nạn lao động xảy ra họ sẽ được bồi thường.
Công ty vẫn hoạt động bình thường cho đến tháng 2 năm 2000, vì không thể ký kết các hợp đồng mới, chồng tôi đã không thể trả lương nổi cho hai người phụ việc nên đành phải để cho họ nghỉ việc. Thế là chồøng tôi phải gánh vác toàn bộ công việc của công ty.
Vì ôm đồm một lúc quá nhiều công việc mà sức người thì có hạn, nên chồng tôi đã bị tai nạn đụng xe trong lúc đang trên đường đi giao hàng. Chiếc xe do chồng tôi lái là xe của công ty, đụng vào bức tường rào của một căn nhà tư nhân. Chồng tôi đã phải nhập viện gần một tuần lễ để được chữa trị.
Hiện chồng tôi vẫn phải bó bột cho chân phải và tay trái của ông. Chúng tôi được bác sĩ cho biết là chân phải của chồng tôi có thể phục hồi lại bình thường, tuy nhiên cánh tay trái của ông ta có thể vĩnh viễn bị thương tật vì xương bị dập.
Xin LS cho biết là chồng tôi có quyền khiếu nại đê ûxin được bồi thường lao động như là một công nhân cho công ty hay không" Nếu được thì
Trả lời: Trước khi trả lời câu hỏi của bà tôi xin lược sơ qua về “luật bồi thường lao động” (workers’ compensation law) để xét xem liệu luật pháp có thừa nhận chồng bà là một công nhân đã bị tai nạn trong lúc làm việc để ông ta được nhận bồi thường hay không.
Luật bồi thường lao động được thiết định nhằm mục đích bảo vệ quyền lợi cho công nhân bằng cách quy trách nhiệm cho chủ nhân về những thương tật của công nhân do tai nạn xảy ra trong lúc làm việc cũng như sự đau ốm hoặc bệnh tật do hậu quả của công việc gây ra. Để bảo việc quyền lợi thiết thực của công nhân, luật pháp đã bắt buộc các chủ nhân phải đóng bảo hiểm về bồi thường lao động.
Luật bồi thường lao động không tùy thuộc vào sự bất cẩn của chủ nhân, vì thế nếu tai nạn hoặc thương tích gây ra cho công nhân do lỗi hoặc sự bất cẩn của chủ nhân thì công nhân có quyền chọn lựa không áp dụng luật bồi thường lao động và kiện chủ nhân về sự bất cẩn đó.
Luật bồi thường lao động quy định sự bồi hoàn cho công nhân về các phí tổn y tế, sự mất lợi tức cũng như sự bồi thường về các thương tật vĩnh viễn mà công nhân đã gánh chịu trong tiến trình làm việc.
Trong trường hợp của chồng bà, khi thành lập công ty, ông ta là người đứng ra điều hành mọi hoạt động của công ty. Vì công ty đang gặp khó khăn về tài chánh, chồng bà phải làm tất cả mọi công việc của công ty vào lúc xảy ra tai nạn, vì thế chồng ba sẽø được luật pháp thừa nhận là công nhân đang làm việc do chính công ty của ông ta thuê mướn để giao hàng như đã được xét xử trong vụ Lee kiện Lee’s Air Farming Ltd [1961] AC 12.
Trong vụ này, Lee đã thành lập một công ty để điều hành thương vụ của đương sự. Trong thực tế công ty này do chính ông ta đứng ra điều khiển và kiểm soát mọi hoạt động của công ty. Lee nắm giữ toàn bộ cổ phần của công ty. Theo điều lệ của công ty Lee là giám đốc điều hành và được công ty thuê mướn làm phi công chính của công ty. Lee đã chết vì máy bay bị rớt trong lúc lái máy bay cho công ty.
Vợ của ông ta bèn khiếu nại đòi công ty phải bồi thường theo “Đạo Luật Bồi Thường Lao Động 1922” (the Workers’ Compensation Act 1922 [NZ]) vì cho rằng chồng của bà là một “công nhân” (worker) đã được công ty, do chính chồng bà ta thành lập, thuê mướn theo sự quy định của đạo luật này.
Công ty bảo hiểm đã từ chối trả tiền bồi thường vì cho rằng Lee và công ty là một. Hơn nữa, Lee là người đứng ra thành lập và điều hành mọi hoạt động của công ty, vì thế Lee không thể được xem như là công nhân của công ty.
“Cơ Mật Viện” (the Privy Council) đã bác bỏ lập luận của hãng bảo hiểm và đã tái xác quyết về chủ thuyết cho rằng công ty là một “thực thể pháp lý riêng biệt” (a separate legal entity) như đã được quyết định trong vụ Salomon, và đã đưa ra phán quyết rằng công ty mà Lee đã thành lập là một “thực thể pháp lý riêng biệt” đối với đương sự, vì thế Lee có thể hành xử cả hai chức năng: đương sự có thể ở trong tư cách là “đại diện cho công ty” (agent for the company) và cũng có thể hành xử như là một “nhân viên của công ty” (its employee). “Hợp đồng nhân dụng” (the contract of employment) đã được ký kết giữa Lee và công ty. Việc ông ta là người điều hành toàn bộ mọi hoạt động của công ty hoàn toàn không có ảnh hưởng gì đối với hiệu lực pháp lý của hợp đồng này.
Trong phán quyết của “Cơ Mật Viện” Lord Morris đã đề cập đến sự hợp lý trong vụ Salomon liên hệ đến khả năng của một người trong việc thực hiện cùng một lúc hai chức năng và cho rằng không có lý do nào để bác bỏ quan hệ hợp đồng được tạo lập giữa Lee và công ty của đương sự.
Vì công ty và Lee là hai thực thể riêng biệt, điều này đã cho phép sự quan hệ hợp đồng được tạo lập, và cũng chính vì Lee và công ty của đương sự là “các thực thể pháp lý riêng biệt” (separate legal entities) nên công ty có thể ủy thác cho đương sự những công việc mà công ty xét thấy cần thiết.
Dựa theo phán quyết vừa trưng dẫn, tôi có thể cho bà biết rằng chồng bà có thể nộp đơn để khiếu nại hãng bảo hiểm bồi thường các thương tật mà ông ta sẽ phải chịu đựng trong tương lai. Trong tạm thời, ông ta có thể nộp đơn cho hãng bảo hiểm để nhận lợi tức trong lúc đang chữa trị các vết thương. Để có thể tiến hành các thủ tục cần thiết cho việc bồi thường này, tôi đề nghị chồng bà nên đến một luật sư chuyên trách về các vụ kiện bồi thường lao động.
