Hỏi (Trần Đắc Oanh): Cách đây hơn hai tháng, khi tôi dùng thẻ để rút tiền trợ cấp thất nghiệp tại máy rút tiền của ngân hàng, tôi phát hiện được rằng trong trương mục của tôi tự dưng có một số tiền thặng dư là $2,800. Tôi phân vân không biết số tiền này từ đâu. Vì từ lâu tôi đã không đi làm, chỉ lãnh tiền trợ cấp, nên trong trương mục của tôi luôn luôn chỉ có chừng $50 đến $70.
Tôi đem chuyện này kể cho bạn bè biết. Họ góp ý với tôi là tiền từ trên trời rớt xuống thì cứ rút ra xài đi, chuyện gì tính sau, có phải lỗi tại mầy đâu mà phải lo. Tôi nghĩ mấy người bạn tôi nói cũng có lý. Tuy nhiên, tôi vẫn không dám rút ra xài và nghĩ rằng mình cần phải đợi một thời gian, vì nếu có sự sai lầm của ngân hàng thì họ sẽ điều chỉnh lại trong một vài ngày tới. Vì thế tôi bèn quyết định là sau một tuần lễ, nếu số tiền vẫn còn trong trương mục là tôi sẽ rút ra xài. Sau một tuần lễ khi tôi ra xét lại trương mục thì thấy số tiền vẫn còn. Thế là tôi rút toàn bộ số tiền đó ra khỏi trương mục của tôi trong 4 ngày kế tiếp. Cách đây hơn hai tuần lễ tôi nhận được thư của ngân hàng, họ yêu cầu tôi phải trả lại số tiền đó trong vòng 14 ngày nếu không họ sẽ truy tố tôi về tội larceny.
Tôi hoàn toàn không có ý định trộm cắp của ai cả. Xin luật sư cho biết là việc một người rút tiền từ trương mục của họ ra xài và nếu số tiền đó do sự chuyển ngân lầm lẫn của ngân hàng thì ngân hàng có quyền đe dọa truy tố về tội trộm như họ đã viết thư cho tôi hay không"
Trả lời: Để có thể trả lời câu hỏi của ông, trước tiên tôi xin đề cập đến những yếu tố cấu thành tội trộm (larceny).
Các "yếu tố ngoại lai" (external elements) hoặc nói một cách khác là "hành động phạm tội" (actus reus = a guilty act) của tội trộm gồm có: 1."lấy và mang đi" (took and carried away); 2. "tài sản có thể lấy cắp được" (property capable of being stolen); 3. "tài sản đó phải thuộc về một người khác" (which belonged to another); 4. "mà không có sự đồng ý của chủ nhân" (without the consent of the owner).
"Các yếu tố lầm lỗi" (the fault elements) hoặc nói một cách khác là "ý định phạm tội" (mens rea = a guilty mind) của tội trộm gồm có: 1. "một cách khi trá" (fraudulently); 2. "không đòi lại quyền lợi với thiện ý" (without claim of right made in good faith); và 3. "với ý định tước đoạt người chủ của món đồ một cách vĩnh viễn" (with the intention of permanently depriving the owner of it).
Một người chỉ có thể bị cáo buộc về tội trộm nếu tòa xét thấy các yếu tố vừa liệt kê ở trên đã hội đủ. Thiếu một trong những yếu tố này bị cáo sẽ được tha bổng hoặc sẽ bị cáo buộc với một tội trạng khác, chẳng hạn như tội "oa trữ đồ gian" (receiving).
I. Đối với các yếu tố ngoại lai, hoặc nói một cách khác là hành động phạm tội:
1. Lấy và mang đi: Một người chỉ bị cáo buộc về tội trộm nếu đương sự di chuyển món đồ khỏi vị trí nguyên thủy của nó, dù sự di chuyển đó chỉ ở trong một khoảng cách nhỏ. Trong vụ Wallis kiện Lane [1964], bị cáo là một tài xế xe vận tải, đương sự đã di chuyển vị trí hàng hóa phía sau xe với ý định lấy cắp sau đó; 2. Tài sản có thể đánh cắp được: phải là một tài sản "hữu hình" (tangible), vì thế một người không thể bị kết tội trộm về bản quyền, vì "bản quyền" (copy right) là tài sản "vô hình" (intangible). Tuy nhiên, luật pháp đã xem gas và điện là những tài sản hữu hình, vì vậy bị cáo có thể bị kết tội trộm gas hoặc điện. Tài sản hữu hình chỉ bị đánh cắp khi có thể mang đi được, vì thế bất động sản tuy là tài sản hữu hình nhưng không thể lấy và mang đi được nên một người không thể bị cáo buộc về tội trộm đất; 3. Tài sản đó phải thuộc về một người khác: vì thế một người không thể bị cáo buộc về tội trộm "dã thú" (wild animal) được, ngoại trừ dã thú đã được nuôi dưỡng và có người làm chủ; 4. không có sự đồng ý của chủ nhân: vì thế một người chỉ có thể bị cáo buộc tội trộm nếu lấy đồ vật và mang đi mà không có sự đồng ý của chủ nhân.
II. Đối với các yếu tố lầm lỗi, hoặc nói một cách khác là ý định phạm tội:
1. Khi trá (fraudulently); 2. không đòi lại quyền lợi với thiện ý: một người không thể bị kết tội trộm nếu đương sự đã hành động và tin tưởng rằng đương sự có quyền đối với động sản đó. Vì thế nếu bị cáo đã hành động với sự tin tưởng đó thì bị cáo không thể bị kết buộc tội trộm được vì thiếu yếu tố "khi trá" (fraudulently); 3. Ý định tước đoạt vĩnh viễn: bị cáo chỉ có thể bị kết buộc tội trộm, nếu vào lúc đương sự lấy món đồ và mang đi đương sự có ý định tước đoạt vĩnh viễn quyền của chủ nhân đối với món đồ đó. Vì thế, nếu bị cáo chỉ có ý định tước đoạt quyền sở hữu trong một thời gian nào đó, thì tòa sẽ không thể buộc tội trộm cho bị cáo được. Tuy nhiên, nếu bị cáo có ý định hành xử quyền sở hữu trên đồ vật như là người sở hữu chủ thì bị cáo sẽ bị kết buộc tội trộm.
Trong vụ Kennison kiện Daire (1986), mặc dầu bị cáo đã hủy bỏ trương mục của đương sự tại ngân hàng, bị cáo vẫn dùng thẻ để rút $200 từ máy rút tiền tự động. Bị cáo đã rút được tiền khi hệ thống điện toán của ngân hàng ngưng hoạt động và không thể kiểm soát được việc bị cáo có trương mục với ngân hàng hay không. Vì hệ thống điện toán đã được thiết định để cho phép thân chủ rút tối đa $200 khi nhấn đúng mã số cá nhân trên thẻ rút tiền. Bị cáo đã kháng án khi bị kết buộc tội trộm với lý do là ngân hàng đã đồng ý để cho bị cáo rút tiền vì máy rút tiền tự động, trong trường hợp này, được xem như là đại diện cho ngân hàng và đã đồng ý cho bị cáo rút tiền. Tuy nhiên Tối Cao Pháp Viện Liên Bang đã bác bỏ lập luận đó khi tuyên phán rằng ngân hàng chỉ đồng ý cho những người có trương mục hợp lệ rút tiền, vì bị cáo không có trương mục hợp lệ nên không thể cho rằng ngân hàng đã đồng ý cho bị cáo rút tiền.
Trong trường hợp bị cáo nhận tiền với sự đồng ý của người chủ, nhưng sự đồng ý đó hoàn toàn do lỗi của người chủ. Ví dụ, tiền lương của bị cáo được chuyển thẳng vào trương mục của đương sự. Người chủ đã trả lộn vào trương mục của bị cáo một số tiền nhiều hơn số lương và bị cáo đã rút số tiền đó. Liệu trong trường hợp đó bị cáo có bị kết tội trộm không" Tòa đã xử rằng: nếu bị cáo biết được có sự lầm lẫn đó mà vẫn cố tình rút ra để xài, có nghĩa là bị cáo đã lấy tiền mà không có sự đồng ý của người chủ, vì thế đương sự sẽ bị kết tội trộm.
Theo luật lệ cũng như các phán quyết vừa trưng dẫn ở trên, trong trường hợp của ông, khi ông biết được rằng số tiền thặng dư trong trương mục của ông là do sự lầm lẫn nào đó của ngân hàng mà ông vẫn cố tình rút ra để xử dụng, điều này có nghĩa là ông đã lấy và mang đi tài sản của ngân hàng mà không có sự đồng ý của họ. Tôi đề nghị ông nên hoàn trả (hoặc trả góp) lại số tiền đó theo khả năng tài chánh của ông hầu tránh các rắc rối về luật pháp. Chắc chắn rằng nếu ông không chịu hoàn trả, ngân hàng có thể truy tố ông về tội trộm (cắp) như họ đã nêu trong thư.
Gửi ý kiến của bạn
