Hỏi (ông Nguyễn T.D.): Cách đây hơn hai tháng tôi cùng người bạn mướn xe đi Perth trong mùa holiday . Khi đến Perth, bạn tôi lái xe và bị xe vận tải đụng phải, tôi cùng bạn tôi đã được đưa vào bệnh viện.
Theo biên bản của cảnh sát thì tài xế xe vận tải hoàn toàn có lỗi vì ông ta đã quẹo phải trong lúc đèn vẫn chưa cho phép quẹo.
Sau hơn hai tuần nhập viện, tôi được phép xuất viện mặc dầu vết thương vẫn chưa lành hẳn, vì bị gãy xương ống chân.
Chúng tôi đã trả báo cho công ty cho mướn xe về việc gặp tai nạn và đã mua vé máy bay trở lại Sydney.
Xin LS cho biết là chúng tôi có thể nộp đơn kiện đòi bồi thường tại Sydney hay chúng tôi phải nộp đơn tại Perth"
"Tòa Kháng Án Tối Cao" (House of Lords) đã bác đơn kháng án và cho rằng "nguyên đơn" khởi kiện tại Anh Quốc thì số tiền bồi thường thiệt hại có thể được đánh giá theo luật lệ của Anh Quốc, số tiền đó không những chỉ về lượng ngạch, mà còn đối với các loại thiệt hại.
Thông thường, trong các vụ tranh tụng về thương tích cá nhân thì "the lex loci delicti" (the law of the place where the offence took place) (luật lệ thuộc về nơi mà sự vi phạm đã xảy ra) sẽ quyết định quyền lợi và trách nhiệm của các bên đương sự.
Tuy nhiên, Tòa đã cho rằng luật lệ của Anh Quốc được áp dụng trong trường hợp này là vì các bên đương sự là thần dân của Anh Quốc và chỉ cư ngụ tạm thời tại Malta.
Tòa còn cho rằng để biện minh cho tố quyền được khởi động tại Anh Quốc đối với những vi phạm về trách nhiệm dân sự xảy ra tại ngoại quốc, thì hành vi đó có thể được khiếu kiện tại nơi xảy ra sự vi phạm cũng như có thể được khiếu kiện tại Anh Quốc, và các yếu tố đó đã hội đủ trong trường hợp này. Tuy nhiên "tiền bồi thường thiệt hại tổng quát" là vấn đề thuộc "the lex fori" (The law of the court where an action is brought) (Luật lệ của tòa án nơi mà vụ kiện được đưa ra [xét xử]).
Tại Úc, trong vụ Breavington kiện Godleman (1988) 169 CLR 41. Trong vụ đó, nguyên đơn kiện bị đơn tại Tòa Thượng Thẩm Victoria về tiền bồi thường thiệt hại do thương tích gây ra bởi tại nạn xe hơi xảy ra tại Bắc Úc vào năm 1980. Vào lúc tai nạn xảy ra, cả hai bên đương sự sinh sống tại Bắc Úc, nhưng bị đơn dọn về Victoria khi thủ tục khiếu kiện được khởi động vào năm 1983. Nguyên đơn khiếu nại đòi bồi thường thiệt hại về việc mất khả năng kiếm sống. Điều này có thể được bồi thường theo án lệ tại Victoria, nhưng sẽ không đòi bồi thường được tại Bắc Úc. Tòa Thượng Thẩm Victoria đã đưa ra phán quyết là luật lệ của Victoria phải được áp dụng. Tuy nhiên, khi kháng án lên "Toàn Tòa" (the Full Court) thì Toàn Tòa đã chấp nhận sự kháng án và cho rằng luật lệ mà nơi sự vi phạm xảy ra phải được áp dụng.
Nguyên đơn bèn kháng án lên Tối Cao Pháp Viện Liên Bang, nhưng Tòa đã cho rằng luật lệ của nơi xảy ra sự vi phạm sẽ được áp dụng và tái xác nhận phán quyết của "Toàn Tòa."
Tại "Gia Nã Đại" (Canada), trong vụ Tolofson kiện Jensen (1995) 120 DLR 289, Tối Cao Pháp Viện Canada đã bị ảnh hưởng bởi vụ Breavington và đã đưa ra phán quyết là đối với các vi phạm về "trách nhiệm dân sự xuyên tỉnh" (interprovincial tort), thì luật lệ áp dụng cho vụ tranh tụng là luật lệ của nơi xảy ra sự vi phạm trách nhiệm dân sự.
Tuy nhiên, với sự thay đổi thành phần các thẩm phán của Tối Cao Pháp Viện Liên Bang tại Úc, vấn đề được đặt ra là liệu luật lệ của nơi xảy ra sự vi phạm có còn được áp dụng như đã áp dụng trước đây trong vụ Beavington trong việc đòi bồi thường nữa hay không" Khuynh hướng thay đổi có thể thấy được qua các phán quyết của Tòa trong các vụ McKain v R W Miller & Company Pty Ltd (1991) 174 CLR 1 và Stevens v Head (1993) 176 CLR 433.
Dựa vào các phán quyết vừa trưng dẫn ở trên, ông có thể thấy được rằng mặc dầu ông cư ngụ tại Sydney, và tai nạn xảy ra tại Perth trong thời gian nghỉ hè của ông, ông nên yêu cầu luật sư khởi động tố quyền tại Perth hầu khiếu nại đòi bồi thường tiền thiệt hại cho sự thương tật của ông.
Cho đến lúc luật lệ thay đổi rõ ràng, tôi đề nghị ông nên khởi động tố quyền tại Perth. Nếu ông còn thắc mắc xin điện thoại cho chúng tôi để được giải đáp tường tận hơn.
Theo biên bản của cảnh sát thì tài xế xe vận tải hoàn toàn có lỗi vì ông ta đã quẹo phải trong lúc đèn vẫn chưa cho phép quẹo.
Sau hơn hai tuần nhập viện, tôi được phép xuất viện mặc dầu vết thương vẫn chưa lành hẳn, vì bị gãy xương ống chân.
Chúng tôi đã trả báo cho công ty cho mướn xe về việc gặp tai nạn và đã mua vé máy bay trở lại Sydney.
Xin LS cho biết là chúng tôi có thể nộp đơn kiện đòi bồi thường tại Sydney hay chúng tôi phải nộp đơn tại Perth"
*
Trả lời: Trong vụ Boys kiện Chaplin [1968] 2 QB 1. Trong vụ đó, nguyên đơn bị thương tích trầm trọng do tai nạn xảy ra trên đường lộ tại Malta gây ra do sự bất cẩn của bị đơn.
[Malta là một hòn đảo tại Địa Trung Hải, nằm về phía nam của Sicily. Malta cũng là tên của một quốc gia gồm hòn đảo này và hai đảo khác. Trước đây là thuộc địa của Anh Quốc, giờ đây là một quốc gia độc lập và là thành viên của Khối Thịnh Vượng Chung, diện tích chừng 122 dặm vuông, dân số là 397,499 người vào năm 2000. Thủ Đô là Valletta].
Cả hai bên đương sự nguyên trước đây cùng cư ngụ tại Anh Quốc, nhưng vì là thành viên của quân đội nên đã đóng quân tại Malta.
Nguyên đơn đã khởi kiện tại Anh Quốc. Vấn đề được đặt ra là liệu tiền bồi thường thiệt hại được đánh giá theo luật lệ của Malta, nơi mà nguyên đơn có thể kiện bị đơn nhưng chỉ có thể đòi được "tiền bồi thường thiệt hại đặc biệt" (special damages) như đã đồng ý là 53 bảng Anh, cùng với một số tiền bồi thường nào đó về thiệt hại tài chánh trong tương lai.
[Ghi chú: special damages (tiền bồi thường thiệt hại đặc biệt): Theo luật về "trách nhiệm dân sự," thuật từ được dùng để chỉ tiền bồi thường thiệt hại được ban cho những sự mất mát mà sự mất mát đó không được suy đoán mà phải được chứng minh một cách rõ ràng. Ví dụ; sự mất lợi tức và các chi phí về y khoa. (In the law of torts, the term used to refer to damages awarded for losses that are not presumed but have been specifically proved. For example; loss of income and medical expenses)].
Trong lúc đó, theo luật lệ của Anh Quốc, thì nguyên đơn có thể đòi luôn "tiền bồi thường thiệt hại tổng quát" (general damages) về sự đau đớn mà đương sự phải chịu đựng, cùng sự mất mát đối với việc tận hưởng về đời sống, cũng như những thiệt hại về tài chánh trong tương lai.
[Ghi chú: general damages (tiền bồi thường thiệt hại tổng quát): Số tiền được đền bồi trong vụ tranh tụng cho những thương tật phải chịu đựng không thể đánh giá được một cách rõ ràng theo điều khoản về tài chánh chẳng hạn như sự đau đớn và sự đau khổ, sự mất cảm hứng, và sự mất mát đối với việc tận hưởng về đời sống. (A sum of money awarded in a lawsuit for injuries suffered not susceptible to precise assessment in financial terms such as pain and suffering, loss of amenities, and loss of enjoyment of life)].
Vị thẩm phán tọa xử của tòa án tại Anh Quốc đã đưa ra phán quyết cho nguyên đơn hưởng được "tiền bồi thường thiệt hại tổng quát" là 2,250 bảng Anh, cùng với "tiền bồi thường thiệt hại đặc biệt" là 53 bảng Anh. Bị đơn bèn kháng án.
"Tòa Kháng Án Tối Cao" (House of Lords) đã bác đơn kháng án và cho rằng "nguyên đơn" khởi kiện tại Anh Quốc thì số tiền bồi thường thiệt hại có thể được đánh giá theo luật lệ của Anh Quốc, số tiền đó không những chỉ về lượng ngạch, mà còn đối với các loại thiệt hại.
Thông thường, trong các vụ tranh tụng về thương tích cá nhân thì "the lex loci delicti" (the law of the place where the offence took place) (luật lệ thuộc về nơi mà sự vi phạm đã xảy ra) sẽ quyết định quyền lợi và trách nhiệm của các bên đương sự.
Tuy nhiên, Tòa đã cho rằng luật lệ của Anh Quốc được áp dụng trong trường hợp này là vì các bên đương sự là thần dân của Anh Quốc và chỉ cư ngụ tạm thời tại Malta.
Tòa còn cho rằng để biện minh cho tố quyền được khởi động tại Anh Quốc đối với những vi phạm về trách nhiệm dân sự xảy ra tại ngoại quốc, thì hành vi đó có thể được khiếu kiện tại nơi xảy ra sự vi phạm cũng như có thể được khiếu kiện tại Anh Quốc, và các yếu tố đó đã hội đủ trong trường hợp này. Tuy nhiên "tiền bồi thường thiệt hại tổng quát" là vấn đề thuộc "the lex fori" (The law of the court where an action is brought) (Luật lệ của tòa án nơi mà vụ kiện được đưa ra [xét xử]).
Tại Úc, trong vụ Breavington kiện Godleman (1988) 169 CLR 41. Trong vụ đó, nguyên đơn kiện bị đơn tại Tòa Thượng Thẩm Victoria về tiền bồi thường thiệt hại do thương tích gây ra bởi tại nạn xe hơi xảy ra tại Bắc Úc vào năm 1980. Vào lúc tai nạn xảy ra, cả hai bên đương sự sinh sống tại Bắc Úc, nhưng bị đơn dọn về Victoria khi thủ tục khiếu kiện được khởi động vào năm 1983. Nguyên đơn khiếu nại đòi bồi thường thiệt hại về việc mất khả năng kiếm sống. Điều này có thể được bồi thường theo án lệ tại Victoria, nhưng sẽ không đòi bồi thường được tại Bắc Úc. Tòa Thượng Thẩm Victoria đã đưa ra phán quyết là luật lệ của Victoria phải được áp dụng. Tuy nhiên, khi kháng án lên "Toàn Tòa" (the Full Court) thì Toàn Tòa đã chấp nhận sự kháng án và cho rằng luật lệ mà nơi sự vi phạm xảy ra phải được áp dụng.
Nguyên đơn bèn kháng án lên Tối Cao Pháp Viện Liên Bang, nhưng Tòa đã cho rằng luật lệ của nơi xảy ra sự vi phạm sẽ được áp dụng và tái xác nhận phán quyết của "Toàn Tòa."
Tại "Gia Nã Đại" (Canada), trong vụ Tolofson kiện Jensen (1995) 120 DLR 289, Tối Cao Pháp Viện Canada đã bị ảnh hưởng bởi vụ Breavington và đã đưa ra phán quyết là đối với các vi phạm về "trách nhiệm dân sự xuyên tỉnh" (interprovincial tort), thì luật lệ áp dụng cho vụ tranh tụng là luật lệ của nơi xảy ra sự vi phạm trách nhiệm dân sự.
Tuy nhiên, với sự thay đổi thành phần các thẩm phán của Tối Cao Pháp Viện Liên Bang tại Úc, vấn đề được đặt ra là liệu luật lệ của nơi xảy ra sự vi phạm có còn được áp dụng như đã áp dụng trước đây trong vụ Beavington trong việc đòi bồi thường nữa hay không" Khuynh hướng thay đổi có thể thấy được qua các phán quyết của Tòa trong các vụ McKain v R W Miller & Company Pty Ltd (1991) 174 CLR 1 và Stevens v Head (1993) 176 CLR 433.
Dựa vào các phán quyết vừa trưng dẫn ở trên, ông có thể thấy được rằng mặc dầu ông cư ngụ tại Sydney, và tai nạn xảy ra tại Perth trong thời gian nghỉ hè của ông, ông nên yêu cầu luật sư khởi động tố quyền tại Perth hầu khiếu nại đòi bồi thường tiền thiệt hại cho sự thương tật của ông.
Cho đến lúc luật lệ thay đổi rõ ràng, tôi đề nghị ông nên khởi động tố quyền tại Perth. Nếu ông còn thắc mắc xin điện thoại cho chúng tôi để được giải đáp tường tận hơn.
