Các ông nhà báo ngoại quốc cũng ưa trào phúng nên mới gọi bài diễn văn của ông Tổng bí thư Lê Khả Phiêu đọc nhân dịp kỷ niệm 70 năm thành lập đảng Cộng sản Việt Nam là “thông điệp tình trạng... đảng”, ý nói bài diễn văn đó cũng giống “thông điệp tình trạng liên bang” theo truyền thống ở Mỹ các ông Tổng Thống mỗi năm một lần đọc trước Quốc hội.
Ở Việt Nam có tình trạng nước với đảng thường xập xí xập ngầu tuy hai mà một nên báo chí nước ngoài coi ông Tổng bí thư quyền uy nhất nước là Tổng Thống cũng đúng. Dù vậy bài diễn văn cũng có nhiều điểm đáng chú ý. Trước hết người ta thấy kỷ niệm thành lập đảng 70 năm rất long trọng, không phải vì bài diễn văn mà vì thời điểm. Đảng Cộng sản, tiền thân của nó là đảng Cộng sản Đông Dương thành lập ngày 2-2-1930, đến nay vừa đúng 70 năm. Chúng tôi nghĩ đến đảng Cộng sản Liên Sô, nó cũng sống được 70 năm là chết bất đắc kỳ tử. Đây không phải là một sự liên tưởng đầy ác ý mà thật ra chính các ông Cộng sản Việt Nam cũng có lo thật nên ông Tổng Thống Lê Khả Phiêu đã phải trấn an “nước đảng” của ông rằng “đảng ta kiên trì đi theo con đường xã hội chủ nghĩa” dù các chế độ xã hội chủ nghĩa ở Liên Sô và Đông Âu đã sập tiệm. Cố nhiên không ai ngạc nhiên về điệp khúc quen thuộc này, vì nếu không ca bài xã hội chủ nghĩa thì đảng Cộng sản hết là Cộng sản.
Thế nhưng cũng vì cái bối cảnh hiện thực của năm 2000 này, ông Phiêu đã nói đến vài điểm cần nhìn cho rõ. Ông ta nêu ra câu hỏi để “nước đảng” quyết định giùm cho toàn dân Việt Nam là liệu có muốn thay đổi theo sự đòi hỏi của Hiệp ước Mậu dinh với Mỹ và gia nhập Tổ chức Thương mại Thế giới hay không. Tóm lại đó là bài toán hội nhập cần phải có giải pháp gấp rút. Hiệp ước nó thúc đến hông rồi nên mới cuống lên như vậy. Hỏi lấy lệ bởi vì dăm ba ông ngồi chóp bu đã có quyết định rồi. Sao không chờ đến năm 2001 mà hỏi Đại hội đảng" Và cũng để rào trước, ông Phiêu đả kích dữ dội “bọn đế quốc” vẫn tiếp tục lăm le quét sạch 5 chế độ Cộng sản còn rơi rớt, chúng bóc lột những nước đang phát triển như Việt Nam để thâu lợi tối đa. Ông nói “khi chủ nghĩa đế quốc thúc đẩy tự do hóa dịch vụ và thương mại cho mau, toàn cầu hóa đầu tư cho sớm, các nước giầu sẽ giầu thêm, cái hố ngăn cách các nước giầu và nước nghèo sẽ rộng thêm”. Nếu vậy Việt Nam hội nhập với thế giới bên ngoài làm chi cho mệt, cứ việc đóng của làm thành một ốc đảo trồng khoai trồng sắn có hơn không"
Tố cáo xong rồi ông Phiêu không quên nhận vơ một phần cho phong trào cộng sản của ông bằng cách đổi trắng thay đen như thật. Ông nói bọn đế quốc còn tấn công cả các phong trào tranh đấu cho độc lập, dân chủ và tiến bộ xã hội. Câu nói có ý ngầm cho hiểu rằng cả đảng Cộng sản Việt Nam cũng nằm trong phong trào vì độc lập, dân chủ và tiến bộ xã hội đó nên ông phải vạch trần âm mưu của bọn đế quốc muốn đánh cả Việt Nam. Nếu đảng Cộng sản Việt Nam nằm trong phong trào tiến bộ đó thì thử hỏi tại sao đất nước đến nay vẫn còn chịu tai ách một chế độ độc tài độc đảng phản nhân quyền và tại sao kinh tế xã hội xuống dốc.
Những chuyện đó chung quy vẫn là bổn cũ soạn lại không có gì mới. Nhưng anh nó lú thì chú nó khôn, không biết ai gà cho ông Tổng bí thư mà ngày nay ông biết nhận thực một chuyển biến quan trọng của thời đại khi ông nói “các nước đang phát triển (như Việt Nam) cần đến khoa học kỹ thuật, kinh nghiệm quản trị và hàng đoàn quân công nhân có tay nghề cao”. Điều đó đúng quá đi thôi, dù một đứa trẻ học tiểu học cũng biết từ lâu. Chỉ có khổ là ông Tổng bí thư vẫn không quên tập quán tay cho tay giật, và đã khen là phải chê ngay sau đó. Khoa học kỹ thuật đã làm nẩy ra kinh tế thị trường của bọn của đế quốc, kinh nghiệm quản trị xí nghiệp là của bọn tư bản.
Ông Tổng bí thư tuyên bố một câu chắc như đinh đánh cột: Những nước đang phát triển (như Việt Nam) sở dĩ không có khoa học kỹ thuật, tài quản trị và công nhân giỏi là vì bọn đế quốc thống trị đã không cho học. Đúng quá đi thôi, nhưng cũng xin hỏi từ năm 1954 những người cộng sản Việt Nam đã làm chủ được một nửa nước và ít nhất từ 25 năm nay trong cả nước có còn bọn đế quốc thống trị nào không, hay chỉ có các ông cộng sản độc quyền cai trị" Vậy mà tại sao đến bây giờ vẫn phải cho con em đi học khoa học kỹ thuật ở nước đế quốc đầu sỏ cựu thù, mở cửa để đón tư bản vào học quản trị xí nghiệp và dậy công nhân Việt Nam có tay nghề cao"
Bài diễn văn của ông Phiêu cũng có một tí ti đi ra ngoài luồng, khi ông nói đảng chủ trương quốc doanh “lãnh đạo phát triển kinh tế”, chớ không phải là “quốc doanh lãnh đạo kinh tế quốc dân” như trước nữa. Không biết vì vô tình hay cố ý nó đã hơi khác một chút. Nếu chỉ lãnh đạo sự phát triển thì quốc doanh hiển nhiên chỉ là thành phần nhỏ, chớ quốc doanh không thể chiếm 60% kinh tế cả nước như chính sách đại hội đảng năm 1996 đã đề ra. Dù sao người ta cũng không quên nghề chơi chữ mập mờ đánh lận con đen của mấy ông lãnh đạo Cộng sản.
Đổi mới, không đổi mầu chăng" Phàm khi anh đổi mầu thì chính anh cũng không thấy bởi vì anh đeo kính hồng nên soi gương thấy mình vẫn đỏ, nhìn đâu anh cũng thấy mầu đỏ, mầu của cách mạng bạo lực, mầu của máu. Chỉ có người ngoài nhìn bằng cặp mắt thường mới thấy mầu đỏ của anh đã bạc thếch. Và họ ngạc nhiên khi nhìn thấy một anh mang kiến đỏ xậm như anh mù vẫn lang thang sờ sẫm giữa một thế giới mầu xanh, mầu của phát triển, mầu của hòa bình và mầu của thiên nhiên trong sáng khi trí tuệ rộng mở với bao dung và hội nhập.
