Hỏi (Ông Hoàng N.T.A): Em tôi năm nay 19 tuổi, sinh viên trường TAFE. Học ngành làm bánh ngọt. Từ lúc bị tai nạn xe cộ cách đây chừng 3 năm, em tôi tính tình thay đổi bất thường. Không một ai trong nhà giờ đây có thể đoán trước được là em tôi sẽ phản ứng như thế nào đối với một số vấn đề mà trước đây, khi phải đương đầu với các vấn đề đó, em thường được xem là đứa bé lịch thiệp nhã nhặn.
Chẳng hạn khi chơi các trò chơi điện tử, em thường nhường cho bạn bè và bất cứ ai muốn chơi. Hoặc khi có người làm đỗ những con cờ mà em dùng để trang trí, em rất lịch sự và xem đó không phải là vấn đề.
Tuy nhiên, từ ngày bị tai nạn xe hơi và bị chấn thương ở đầu, tính tình của em hoàn toàn thay đổi hẳn. Em ưa nóng giận bất thường, vô cớ.
Chúng tôi đã đưa em đi bác sĩ tâm thần để chẩn đoán và chữa trị, nhưng bác sĩ vẫn không thấy có dấu hiệu gì quá khác thường ở em cả.
Chúng tôi cũng đưa em đi gặp bác sĩ chuyên khoa về thần kinh, nhưng quang tuyến X liên hệ đến các vết thương ở đầu cũng không thể giúp cho vị bác sĩ này quả quyết được rõ ràng về bệnh trạng của em, mặc dầu bác sĩ cho biết rằng tính tình của em thay đổi là do hậu quả của tai nạn xe cộ đó.
Cách đây hơn 3 tháng, em đã vô cớ đánh lộn với bạn bè lối xóm, mà theo sự chứng kiến của mọi người thì lỗi hoàn do em gây ra. Tuy nhiên, vì biết em hơi bất bình thường nên cha mẹ của nạn nhân đã không hề trách cứ em.
Vào ngày Thứ Bảy cách đây hai tuần lễ, chúng tôi được báo cho biết là trong lúc đang làm việc với tư cách là một sinh viên tập việc, em đã vô cớ hất bỏ đồ đạc, bánh trái của cửa tiệm và đánh luôn một người thợ làm bánh ngọt nơi em đang học việc.
Vài phút sau đó, em tự thấy mình có lỗi và xin lỗi mọi người, nhưng cảnh sát đã đến và mời em về đồn để thẩm vấn.
Sau khi thẩm vấn, em đã bị cáo buộc về tội hành hung. Hiện em đang được tại ngoại để chờ ngày được xét xử.
Xin LS cho biết là trong tình huống vừa nêu, và với bệnh tình mà em tôi đã và đang phải chịu đựng liệu em tôi có được tòa khoan miễn hay không"
Trả lời: Trước khi trả lời câu hỏi vừa nêu thiết tưởng chúng ta cần phải hiểu rõ một vài thuật ngữ pháp lý liên hệ đến “hành động vô thức” (automatism).
automatism (hành động vô thức): Trạng thái của tâm hồn mà trong đó một người không thể kiểm soát được hành động của đương sự. Vì các hành động của bị cáo là không tự nguyện, đương sự không chịu trách nhiệm về phương diện hình sự đối với những hành động được thực hiện trong trạng thái vô thức. Theo thủ tục tố tụng hình sự, khi có bằng chứng về tình trạng của hành động vô thức công tố viện phải chứng minh rằng trạng thái vô thức đó đã không hiện hữu vào lúc phạm tội. Trạng thái vô thức là một sự bào chữa nếu do bệnh hoạn chẳng hạn như bệnh tiểu đường, hoặc chứng động kinh. Trong trường chứng động kinh, việc bào chữa là lời biện hộ về tình trạng mất trí. Tuy nhiên, trạng thái vô thức không phải là sự bào chữa nếu tự mình gây ra, ví dụ, hút cần sa hoặc uống rượu. (A state of mind in which a person cannot control his or her action. As the accused’s actions are involuntary, he or she is not criminally responsible for acts done in a state of automatism. In criminal proceedings, where there is evidence of a state of automatism the prosecution must prove that such automatism did not exist on committing of a crime. Automatism is a defence if it is caused by disease, such as diabetes, or epilepsy. In case of epilepsy, the defence is one of insanity. However, automatism is not a defence if it is self-induced, for example, by smoking marijuana or drinking alcohol).
insane automatism (hành động vô thức điên rồ): Thuật từ được dùng để chỉ trạng huống mà trong đó hành động vô thức do bởi bệnh trạng của tâm hồn và thích hợp đối với sự bào chữa về tình trạng mất trí. (The term used to refer to a situation in which the automatism results from a disease of the mind and is relevant to the defence of insanity).
sane automatism (hành động vô thức lành mạnh): Thuật từ được dùng để chỉ tình huống mà trong đó hành động vô thức không phải do bệnh tâm trí. Sự khác biệt giữa hành động vô thức lành mạnh và hành động vô thức điên rồ rất quan trọng về hai phương diện. Thứ nhất, trong trường hợp về hành động vô thức lành mạnh bị cáo được quyền đối với sự tha bổng hoàn toàn, trong lúc đó sự biện minh thành công về “hành động vô thức điên rồ” [tình trạng mất trí] đưa đến hậu quả là sự tha bổng có điều kiện. Thứ đến, trong trường hợp hành động vô thức lành mạnh, trách nhiệm trưng dẫn bằng chứng thuộc về công tố viện để bác bỏ bằng chứng về hành động vô thức, trái lại trong trường hợp về “hành động vô thức điên rồ” [tình trạng mất trí] trách nhiệm trưng dẫn bằng chứng thuộc về bị cáo để chứng minh tình trạng mất trí dựa trên sự cân nhắc về những việc rất có thể xảy ra. (The term used to refer to a situation in which the automatism is not due to a disease of the mind. The difference between sane and insane automatism is very important in two aspects. First, in case of sane automatism the accused is entitled to a complete acquittal, whereas a successful plea of “insane automatism” [insanity] results in a qualified acquittal. Secondly, in case of sane automatism the burden of proof lies on the prosecution to disprove automatism, whereas in case of “insane automatism” [insanity] the burden of proof lies on the accused to prove insanity on the balance of probabilities).
Trong vụ Sullivan [1983] 2 All ER 673 (HL). Trong vụ đó, bị cáo bị chứng động kinh kinh niên. Sau khi tỉnh dậy và thoát khỏi sự đè chặn, bị cáo bèn đấm đá một người bạn lớn tuổi, và đã bị cáo buộc về “tội gây sự đau đớn trầm trọng về thể xác.”
Bị cáo không nhận tội, và đưa ra lời biện minh về hành động vô thức. Bằng chứng y khoa cho thấy là không có gì để tranh cãi về việc bị cáo đã rơi vào tình trạng mất trí nhớ và bị cáo không nhận thức được về những gì đương sự đã gây ra trong thời gian bị đè chặn đó.
Vị thẩm phán tọa xử đã đưa ra phán quyết rằng lời biện minh tương đương với tình trạng mất trí chứ không phải là hành động vô thức. Nếu lời biện minh đó được chấp nhận bị cáo sẽ được chuyển vào bệnh viện đặc biệt theo án lệnh của tòa. Để tránh tình trạng này, bị cáo đã đồng ý nhận một tội nhẹ hơn đó là “hành hung gây thương tích cho cơ thể” và được tạm tha dưới sự giám thị y tế. Bị cáo bèn kháng án về quyết định của vị thẩm phán tọa xử. Nhưng tòa Kháng Án Tối Cao đã bác án.
Dựa vào luật pháp cũng như phán quyết vừa trưng dẫn, ông có thể thấy được rằng để em của ông có thể được tòa khoan miễn, ông phải trưng dẫn bằng chứng y khoa hầu chứng minh rằng hành động và những thiệt hại mà em của ông đã gây ra vào lúc bị cáo buộc là “hành động vô thức” (automatism).
Lần hầu tòa tới đây, tôi đề nghị em của ông phải tự biện là vô tội, đồng thời xin quan tòa ấn định ngày xử chừng 8 tuần lễ để bác sĩ có đủ thì giờ làm những bản tường trình y khoa về bệnh tình liên hệ.
Nếu ông còn thắc mắc xin điện thoại cho chúng tôi để được giải đáp. Chúc ông may mắn.
Chẳng hạn khi chơi các trò chơi điện tử, em thường nhường cho bạn bè và bất cứ ai muốn chơi. Hoặc khi có người làm đỗ những con cờ mà em dùng để trang trí, em rất lịch sự và xem đó không phải là vấn đề.
Tuy nhiên, từ ngày bị tai nạn xe hơi và bị chấn thương ở đầu, tính tình của em hoàn toàn thay đổi hẳn. Em ưa nóng giận bất thường, vô cớ.
Chúng tôi đã đưa em đi bác sĩ tâm thần để chẩn đoán và chữa trị, nhưng bác sĩ vẫn không thấy có dấu hiệu gì quá khác thường ở em cả.
Chúng tôi cũng đưa em đi gặp bác sĩ chuyên khoa về thần kinh, nhưng quang tuyến X liên hệ đến các vết thương ở đầu cũng không thể giúp cho vị bác sĩ này quả quyết được rõ ràng về bệnh trạng của em, mặc dầu bác sĩ cho biết rằng tính tình của em thay đổi là do hậu quả của tai nạn xe cộ đó.
Cách đây hơn 3 tháng, em đã vô cớ đánh lộn với bạn bè lối xóm, mà theo sự chứng kiến của mọi người thì lỗi hoàn do em gây ra. Tuy nhiên, vì biết em hơi bất bình thường nên cha mẹ của nạn nhân đã không hề trách cứ em.
Vào ngày Thứ Bảy cách đây hai tuần lễ, chúng tôi được báo cho biết là trong lúc đang làm việc với tư cách là một sinh viên tập việc, em đã vô cớ hất bỏ đồ đạc, bánh trái của cửa tiệm và đánh luôn một người thợ làm bánh ngọt nơi em đang học việc.
Vài phút sau đó, em tự thấy mình có lỗi và xin lỗi mọi người, nhưng cảnh sát đã đến và mời em về đồn để thẩm vấn.
Sau khi thẩm vấn, em đã bị cáo buộc về tội hành hung. Hiện em đang được tại ngoại để chờ ngày được xét xử.
Xin LS cho biết là trong tình huống vừa nêu, và với bệnh tình mà em tôi đã và đang phải chịu đựng liệu em tôi có được tòa khoan miễn hay không"
Trả lời: Trước khi trả lời câu hỏi vừa nêu thiết tưởng chúng ta cần phải hiểu rõ một vài thuật ngữ pháp lý liên hệ đến “hành động vô thức” (automatism).
automatism (hành động vô thức): Trạng thái của tâm hồn mà trong đó một người không thể kiểm soát được hành động của đương sự. Vì các hành động của bị cáo là không tự nguyện, đương sự không chịu trách nhiệm về phương diện hình sự đối với những hành động được thực hiện trong trạng thái vô thức. Theo thủ tục tố tụng hình sự, khi có bằng chứng về tình trạng của hành động vô thức công tố viện phải chứng minh rằng trạng thái vô thức đó đã không hiện hữu vào lúc phạm tội. Trạng thái vô thức là một sự bào chữa nếu do bệnh hoạn chẳng hạn như bệnh tiểu đường, hoặc chứng động kinh. Trong trường chứng động kinh, việc bào chữa là lời biện hộ về tình trạng mất trí. Tuy nhiên, trạng thái vô thức không phải là sự bào chữa nếu tự mình gây ra, ví dụ, hút cần sa hoặc uống rượu. (A state of mind in which a person cannot control his or her action. As the accused’s actions are involuntary, he or she is not criminally responsible for acts done in a state of automatism. In criminal proceedings, where there is evidence of a state of automatism the prosecution must prove that such automatism did not exist on committing of a crime. Automatism is a defence if it is caused by disease, such as diabetes, or epilepsy. In case of epilepsy, the defence is one of insanity. However, automatism is not a defence if it is self-induced, for example, by smoking marijuana or drinking alcohol).
insane automatism (hành động vô thức điên rồ): Thuật từ được dùng để chỉ trạng huống mà trong đó hành động vô thức do bởi bệnh trạng của tâm hồn và thích hợp đối với sự bào chữa về tình trạng mất trí. (The term used to refer to a situation in which the automatism results from a disease of the mind and is relevant to the defence of insanity).
sane automatism (hành động vô thức lành mạnh): Thuật từ được dùng để chỉ tình huống mà trong đó hành động vô thức không phải do bệnh tâm trí. Sự khác biệt giữa hành động vô thức lành mạnh và hành động vô thức điên rồ rất quan trọng về hai phương diện. Thứ nhất, trong trường hợp về hành động vô thức lành mạnh bị cáo được quyền đối với sự tha bổng hoàn toàn, trong lúc đó sự biện minh thành công về “hành động vô thức điên rồ” [tình trạng mất trí] đưa đến hậu quả là sự tha bổng có điều kiện. Thứ đến, trong trường hợp hành động vô thức lành mạnh, trách nhiệm trưng dẫn bằng chứng thuộc về công tố viện để bác bỏ bằng chứng về hành động vô thức, trái lại trong trường hợp về “hành động vô thức điên rồ” [tình trạng mất trí] trách nhiệm trưng dẫn bằng chứng thuộc về bị cáo để chứng minh tình trạng mất trí dựa trên sự cân nhắc về những việc rất có thể xảy ra. (The term used to refer to a situation in which the automatism is not due to a disease of the mind. The difference between sane and insane automatism is very important in two aspects. First, in case of sane automatism the accused is entitled to a complete acquittal, whereas a successful plea of “insane automatism” [insanity] results in a qualified acquittal. Secondly, in case of sane automatism the burden of proof lies on the prosecution to disprove automatism, whereas in case of “insane automatism” [insanity] the burden of proof lies on the accused to prove insanity on the balance of probabilities).
Trong vụ Sullivan [1983] 2 All ER 673 (HL). Trong vụ đó, bị cáo bị chứng động kinh kinh niên. Sau khi tỉnh dậy và thoát khỏi sự đè chặn, bị cáo bèn đấm đá một người bạn lớn tuổi, và đã bị cáo buộc về “tội gây sự đau đớn trầm trọng về thể xác.”
Bị cáo không nhận tội, và đưa ra lời biện minh về hành động vô thức. Bằng chứng y khoa cho thấy là không có gì để tranh cãi về việc bị cáo đã rơi vào tình trạng mất trí nhớ và bị cáo không nhận thức được về những gì đương sự đã gây ra trong thời gian bị đè chặn đó.
Vị thẩm phán tọa xử đã đưa ra phán quyết rằng lời biện minh tương đương với tình trạng mất trí chứ không phải là hành động vô thức. Nếu lời biện minh đó được chấp nhận bị cáo sẽ được chuyển vào bệnh viện đặc biệt theo án lệnh của tòa. Để tránh tình trạng này, bị cáo đã đồng ý nhận một tội nhẹ hơn đó là “hành hung gây thương tích cho cơ thể” và được tạm tha dưới sự giám thị y tế. Bị cáo bèn kháng án về quyết định của vị thẩm phán tọa xử. Nhưng tòa Kháng Án Tối Cao đã bác án.
Dựa vào luật pháp cũng như phán quyết vừa trưng dẫn, ông có thể thấy được rằng để em của ông có thể được tòa khoan miễn, ông phải trưng dẫn bằng chứng y khoa hầu chứng minh rằng hành động và những thiệt hại mà em của ông đã gây ra vào lúc bị cáo buộc là “hành động vô thức” (automatism).
Lần hầu tòa tới đây, tôi đề nghị em của ông phải tự biện là vô tội, đồng thời xin quan tòa ấn định ngày xử chừng 8 tuần lễ để bác sĩ có đủ thì giờ làm những bản tường trình y khoa về bệnh tình liên hệ.
Nếu ông còn thắc mắc xin điện thoại cho chúng tôi để được giải đáp. Chúc ông may mắn.
