Số Phận Iraq
140 ngàn quân nhân Mỹ đang đánh trận xa ở Iraq, 3 năm chết trên 2 ngàn mấy trăm người. 100 ngàn người Mỹ dân sự đủ mọi ngành đang phục vụ cho Quân đội Mỹ đang hành quyền ở Iraq. Hàng triệu triệu người Iraq trong chánh quyền và trong xã hội Iraq. TT Bush còn hai năm chót của nhiệm kỳ hai mà Chiến Tranh Iraq là điều Ô lao tâm, khổ trí nhứt. Một Quốc hội lưỡng viện mới với đa số là Đảng Dân Chủ đối lập với tổng thống Cộng Hoà. Hoa kỳ với vai trò đệ nhứt siêu cường thế giới muốn đem lại niềm cảm hứng tự do, dân chủ cho thế giới Á rập. Do thái tiền đồn cố thủ mấy chục năm của Tây Phương mà Mỹ là cột trụ. Tất cả sẽ thay đổi vơi Uy Ban Baker-Hamilton "giáng 79 điều" và TT Bush chấp nhận.
Thực vậy Uy Ban Baker-Hamilton sau nhiều ngày nghiên cứu, mới đây trình cho Quốc Hội một bản tường trình dày 169 trang, về tình hình Iraq. Với 79 lời khuyên nghị và một kết luận của James Baker (Cộng Hoà) Chủ tịch Uy Ban lưỡng đảng, là cần có những quyết định khẩn cấp.
Uy ban tạo một tác dụng sân khấu để đánh động công luận khi công bố công trình. Một lão thành và trưởng thượng Mỹ như Ô Baker trịnh trọng đến Quốc Hội dâng khuyến nghị. Nói với báo chí, Ô Baker cho biết hành động vì lòng nhân đạo, vì quyền lợi Mỹ, vì những cần thiết thực tiễn, cần phải đổi hướng đi cho Chiến Tranh Iraq.
Hướng đi mới đó nội dung không có gì đáng ngạc nhiên. Nhưng lời lẽ của 5 ủy viên thuộc đảng Cộng Hoà và 5 của Đảng Dân Chủ, Ô Baker (Cộng Hoà) nói cần có những quyết định khẩn cấp. Ô Lee Hamilton (Dân Chủ) nói tình hình nghiêm trọng và hủ bại. Uy ban khăng định tất cả thành viên đã thống nhứt đồng thuận bản tường trình, kể cả những chiến lược tốt nhứt để làm ảnh hưởng tích cực cho tình hình nước Iraq và cho vùng Trung Đông.
Giải pháp đề nghị của Uy Ban về Iraq gồm có hai mặt chánh. Một măt Mỹ chuyển đổi nhiệm vụ tác chiến của Quân đội Mỹ sang huấn luyện cho quân đội Iraq để có thể rút quân một cách có trách nhiệm; mặt khác Mỹ nỗ lực mở chiến dịch ngoại giao ngoại giao mới, tìm sự đồng thuận quốc tế cho giải pháp Iraq. Hai mặt bỗ túc và tăng cưòng cho nhau. Uy Ban yêu cầu để giải pháp được toàn diện, việc thực hiện phải đưọc phối họp. Có 79 khuyến cáo cần làm tất cả, từ việc tái thiết đến việc cải tổ pháp chế và ngành dầu lửa của Iraq.
Nét chánh của mặt thứ nhứt: Mỹ chuyển đồi nhiệm vụ hành quân của Quân đội Mỹ qua cho Quân đội Iraq. Nhiệm vụ của Quân Lực Mỹ sẽ tiến dần đến việc giao trọng trách hành quân, thúc đẩy chiến trận cho Iraq. Bộ Quốc Phòng phải nhanh chóng tăng cường 5 lần số quân biệt phái (từ 4.000 ngàn lên 20.000) cho Quân đội Iraq để chánh yếu là cố vấn và huấn luyện. Và từ đây đến đệ tam cá nguyệt của năm 2008, trừ trường hợp bất thần, đại đa số quân Mỹ sẽ rời khỏi Iraq. Không khác gì kế họach Việt Nam hoá chiến tranh khi xưa.
Nét chánh của mặt thứ hai: Mỹ phải tung ra một chiến dịch tấn công ngoại giao mới, đi đến một sự đồng thuận quốc tế về sư ổn định của Iraq. Tạo sư cộng tác quốc tế qua một tổ chức yễm trợ chánh tri, ngoại giao, an ninh cho Iraq. Trong đó có những nước láng giềng của Iraq, những nước then chốt trong vùng, và 5 nước hội viên thường trực của Hội Đồnd Bảo An của Liên hiệp Quốc và Liên Au. Mặc kệ quan điểm của TT Bush về Iran và Syria, Uy Ban cũng khuyến cáo Mỹ mời hai nước này vào giải pháp Iraq. Càng tốt hơn mở rộng giải pháp đối với vấn đề Á rập- Do thái ở tất cả mặt trận Palestin, Libăng, Syria. Một thứ làm bàn để đi đến Hoà đàm Paris giải quyết trên đầu trên cổ Iraq như VN khi xưa.
TT Bush đón nhận bản tường trình của Uy ban và mô tả như là một đánh giá mạnh bạo nhưng cũng có những đề nghị có lợi. TT không đồng ý tất cả nhưng hứa sẽ nghiên cứu nghiêm túc và không chậm trể, gián tiếp trả lời Ô Barker trong phần kết nói của tường trình, nói cần có những quyết định khẩn cấp.
Liệu 10 ông già tuổi trung bình là 74 ngồi suy gẫm, bàn luận, viết và " giáng 79 điều" cho TT Bush như trên có thích họp và hiệu quả không. Thế hệ trẻ của người Mỹ gốc Việt vốn được thế hệ già cố gắng "bơm lên" như "đội ngũ kế thừa" có thể trả lời mấy ổng già quá rồi, quá đát rồi, còn làm gì được nữa. Nhưng những người ở Mỹ chính gốc lại kính lão đắc thọ không thua văn hoá Việt. Chuyện lớn của nước Mỹ thường do những người Mỹ lão thành quyết định. Thượng Viện Mỹ, người dân Mỹ đâu có đưa người trẻ vài ba chục tuổi lên làm đâu. Pháp cũng thế nên gọi phong cách chẫm rãi, long trọng của người già là phong cách thượng nghị sĩ. Kể cả TT Bush xuất thân từ xứ cowboys Texas Mỹ cũng nói tuy không đồng ý tất cả nhưng sẽ nghiên cứu nghiêm túc và không chậm trể.
Còn thế hệ già Mỹ gốc Việt đa số từng sống chết với Chiến Tranh VN, từng "làm bạn với Mỹ rất khó", từng than phiền Mỹ bỏ rơi VN Cộng Hoà. Bây giờ gần 100% đã thành công dân Mỹ, đang hưởng đầy đủ quyến lợi an sinh xã hội Mỹ; con cái đóng thuế, đi lính cho Mỹ, ăn nên làm ra ở Mỹ không biết có bớt buồn xưa bị Mỹ bỏ rơi khi thấy Mỹ giải quyết Chiến Tranh Iraq bây giờ vì quyến lợi Mỹ trong đó có mình, gia đình mình.
Nhưng Iraq thì buồn là cái chắc. Hai đề nghị của Uy Ban, đề nghi nào cũng kẹt lớn cho nhân dân và chánh quyền đương thời của Iraq. Làm sao có thể lãnh nhiệm vụ tác chiến, an ninh khi mà chánh quyền và quân đội còn non trẻ mới ba tuổi. Làm sao cản được làn sóng xâm nhập của thành phần giáo phái Shite từ các nước Iran và Syria đông hơn hàng trăm lần. Làm sao mà thuyết phục được Quốc Hội Mỹ đa số là Dân Chủ tiếp tục viện trợ dù TT Bush có quyết liệt hứa hẹn như TT Nixon hứa hẹn với VN khi xưa. Nên sau khi được tin về bản tường trình này ở Mỹ, đã có người Iraq giàu phương tiện di tản chiến thuật sang các nước. Làm sao tạo nội lực dân tộc kịp khi mỗi ngày phe phái thanh toán nhau chết hàng trăm người. Hết sức khó vì vừa là vấn đề giáo phái, sắc tộc Kurds, và tàn dư Hussein. Vô cùng khó vì tổ chức khủng bố Al Qaeda có tính quốc tế và Hồi Giáo cực đang lấy Iraq làm thất bại điển hình của Mỹ..
Giải pháp Mỹ giải quyết vấn đề Iraq bằng ngoại giao, có Iran và Syria tham dự, là giải quyết vấn đề Iraq trên đầu trên cổ, làm thay nghĩ thế cho người Iraq. Ở một chừng mực nào đó chỉ tạo điều kiện để Mỹ rút quân trong danh dư như ở VN mà thôi.Với khuyến nghị của Uy Ban Baker-Hamilton, số phận chế độ hiện hành của Iraq vô cùng hẩm hiu, mấp mé bờ sanh tử nếu TT Bush chấp nhận bây giờ.
