Mùa thi ở nước nhà VN. Cuộïc thi tuyển vào đại học, cao đẳng. Một hiện tượng đáng buồn chung. Một vấn đề hết nói nổi. Đó là thi mướn. Báo Đảng CS, Nhân dân, Lao động, Tuổi Trẻ, Saigon Giải phóng gần đây đọc được trên Internet, ngày nào cũng nói về nạn gian lận thi. Thông tấn xã AFP của Pháp, Đài VOA của Mỹ cũng loan tin về gian lận thi ở VN. Gian lận thi là chuyện nước nào, thời nào cũng có. Nhưng kỳ thi tuyển vào các trường đại học và cao đẳng kỳ này ở VN, truyền thông trong và ngoài nước nói xấu, nói nhiều về gian lận thi ở VN vì nó đã quá tệ; tồi tệ nhứt là nạn thi mướn trở thành tội phạm có tổ chức.
Những con số đáng lo buồn. 4000 thí sinh bị cấm thi trên 1.000.000 người thi. Theo AFP, chỉ riêng trong đợt 2, chỉ có 477.000 thí sinh, thì đã có 1000 ngưòi bị cấm vì lý do gian lận. Giá mướn thi, theo thống tấn xã Pháp AFP, từ 3000 đến 3500 Mỹ kim. Kỹ thuật gian lận tinh xảo, như dùng điện thoại siêu vi như của gián điệp rất mắc tiền để liên lạc nhau. Hiện tượng thi mướn trong kỳ thi này, lần đầu tiên trở thành một tội phạm có tổ chức. Tòng pham và chánh phạm gồm có cả bác sĩ, kỹ sư, giám đốc, sinh viên đã tốt nghiệp. Đường dây thi mướn có tổ chức qui mô, có hợp đồng miệng, có thu tiền ứng trước, có móc nối với cơ quan khảo thí, hành chánh quản lý trị an làm căn cước giả và giám thị phòng thi khỏi bị phát giác tuổi tác khác chạng người. Nhà cầm quyền trong kỳ thi cũng cố chận nhưng chắc cũng có người lọt. Thử hỏi nền giáo dục đại học VNCS sẽ đi về đâu với những con ông cháu cha mướn người khi thi và chạy thầy, chạy điểm khi học để rồi ra trường lại dốt như me. Xã hội VN sẽ đi về đâu nếu những sinh viên giỏi nhưng nghèo bị các con ông cháu cha chiếm hết chỗ bằng cách mướn thi vi thi đại học là thi ttuyển.
Được biết niên học tới toàn thể các đại học và cao đẳng trong nước dư tuyển 200.000 sinh viên và có 1.000.000 nạp đơn thi. Như vậy tỷ lệ trúng tuyển trung bình là 1 trên 5. Tương đối khó. Muốn giành một ghế ở đại học, một học sinh tốt nghiệp trung học phổ thông phải tranh hơn 4 người bạn khác. Khó hơn thời Pháp thuộc, khó nhiều lần hơn thời VNCH. Ai cũng biết người Việt hiếu học. Văn hoá Việt trọng người có học. Giáo dục là việc chung của gia đình, học dường, và xã hội. Oâng Đồ lo việc giáo hoá con em của gia đình, thì gia đình cấp dưỡng cho Oâng Đồ. Oâng Đồ và gia đình chung nhau đào tạo nhân tài cho xã hội thì xã hội dành cho Oâng Đồ chỗ ngồi cao quí như hàng sĩ phu và gia đình như tế bào của xã hội. Quốc gia tán trợ sư thuần nhứùt của gia đình và trọng vọng người trí thức trong việc thi cử cũng như cầu hiền. Cho nên chính sách đào tạo tu tề trị bình, ba phần là vì xã hội - nhỏ là nhà và lớn là nước. Tinh lý giáo dục và khoa sư phạm Tây Phương cũng không đi ngoài tương quan gia đình, học đuờng và xã hội ấy. Ba thành tố của giáo dục theo dỏi, kiểm soát, tác động và bỗ xung cho nhau tạo nên văn hiến VN. 1000 năm đô hộ giặc Tàu, 100 đô hộ giặc Tây không làm hư được. Nhờ vậy dù sanh ra, lớn lên cách quê nhà nửa vòng Trái Đất, dù ăn học tại trường thuộc văn hoá Tây phuơng, lớp trẻ VN ở hài ngoại cũng không mất gốc.
Nhưng buồn thay, chỉ trong nửa thế kỷ ở Miền Bắc, một phần tư thế kỷ ở Miền Nam, CS đã phá vỡ tương tương quan văn hoá, giáo dục của gia đình, học đường và xã hội ấy, tha hoá lối sống ngay trên đất nước nhà. Vì CS không có chính sách giáo dục con người toàn diện, mà chỉ có chánh sách "đào bồi" ( đào tạo và bồi dưỡng ) ra hạng người phục vụ cho chế độ, cho đảng và Nhà nước của CS, như Thực dân Pháp chỉ cố gắng đào tạo ra những đốc phủ sứ, ông phán, thầy thông, thầy ký mà thôi. Do vậy việc thi cử rất siết, việc mở trường ốc rất hạn chế. Cả Nam Kỳ lục tỉnh thời Pháp chỉ có 3 trường trung học đệ nhứt cấp cho người Việt, thi Tú Tài phải đến Saigon. Tương tự, 28 năm từ khi CS Hà nội chiếm trọn Miền Nam, hầu như không mở thêm đại học, trừ các đại học đã "tiếp thu" từ VNCH. Trong khi dân số của VN từ ấy đến giờ, lớp trẻ đã chiếm hơn 55% dân số. Tuyển 200.000 sinh viên trên 1.000.000 người dự thi, là ít. Tuyển 200.000 sinh viên là ít,rất ít so với 55% dân số là trẻ. 1.000.000 dự thi đại học là ít, ít so với 80 triệu dân.
Sau cùng, công tâm mà nói CS Hà nội trong kỳ thi đại học này đã cố gắng hết sức để dẹp nạn gian lận thi. Cách làm đề thi có thay đổi, không cho đề chùm để tránh học tủ. Tăng cưòng bảo mật đề thi, tăng cường giám thị phòng thi. Dùng cả công an, cảnh sát để theo dõi, bát bớ các tổ chức gian lận thi. Nhưng dù cho nhà cầm quyền dồn hết nổ lực công quyền, trưng dụng hết công an cảnh sát, toàn bộ nhà giáo trung tiểu và đại học để phục vụ thi cử cũng không làm được nếu sửa sai tận gốc, là gia đình, học đường và xã hội đã hủ hoá trong thời CS. Nếu gia đình còn sống theo kiểu bon chen, chạy chọt, xem việc lấy bằng như xin một tờ hộ khẩu, hay sổ gạo, giấy giới thiệu mua hàng thời xã hội chủ nghĩa theo tương quan xin cho, nếu trường học xem việc cấp văn bằng là ân huệä danh dự riêng của Đảng, Nhà nước ủy nhiệm cho nhà trường, nếu sinh viên xem học cốt chỉ để lấy bằng, chớ không phải học cho mình, để trau giồi kiến thức hầu phát triễn thành con người toằn diện; thì nạn gian lận thi cử, thi mướn, học tủ. v.v không bao giờ hết.Trái lại có tăng, chớ không giảm. Hiện tình giáo dục và xã hội VN đang là tấm gương xấu cho lớp trẻ về bài học thực thà. Người lớn không có quyền đòi hỏi trẻ em phải ngay thẳng khi thi cử, nhà cầm quyền không có quyền đòi hỏi thí sinh không gian lận khi chính người lớn và đảng viên, cán bộ lại đang bon chen, tham nhũng. Năm 2002, Bộ giáo dục kiểm soát 1 triệu 2000 văn bằng do cán bộ, công nhân viên dùng để xin việc, có 6870 cái là bằng giả. Và tâm lý chung của các ông giám đốc coi chuyện đó là bình thường và "tự nhiên như người Hà nội."
Giáo dục là sản phẩm sau cùng của cá nhân, gia đình, học đường xã hội. Bao lâu còn con ông cháu cha, còn bon chen chạy chọt, còn phe phái tham nhũng thì giáo dục thi cử còn gian lận.
Những con số đáng lo buồn. 4000 thí sinh bị cấm thi trên 1.000.000 người thi. Theo AFP, chỉ riêng trong đợt 2, chỉ có 477.000 thí sinh, thì đã có 1000 ngưòi bị cấm vì lý do gian lận. Giá mướn thi, theo thống tấn xã Pháp AFP, từ 3000 đến 3500 Mỹ kim. Kỹ thuật gian lận tinh xảo, như dùng điện thoại siêu vi như của gián điệp rất mắc tiền để liên lạc nhau. Hiện tượng thi mướn trong kỳ thi này, lần đầu tiên trở thành một tội phạm có tổ chức. Tòng pham và chánh phạm gồm có cả bác sĩ, kỹ sư, giám đốc, sinh viên đã tốt nghiệp. Đường dây thi mướn có tổ chức qui mô, có hợp đồng miệng, có thu tiền ứng trước, có móc nối với cơ quan khảo thí, hành chánh quản lý trị an làm căn cước giả và giám thị phòng thi khỏi bị phát giác tuổi tác khác chạng người. Nhà cầm quyền trong kỳ thi cũng cố chận nhưng chắc cũng có người lọt. Thử hỏi nền giáo dục đại học VNCS sẽ đi về đâu với những con ông cháu cha mướn người khi thi và chạy thầy, chạy điểm khi học để rồi ra trường lại dốt như me. Xã hội VN sẽ đi về đâu nếu những sinh viên giỏi nhưng nghèo bị các con ông cháu cha chiếm hết chỗ bằng cách mướn thi vi thi đại học là thi ttuyển.
Được biết niên học tới toàn thể các đại học và cao đẳng trong nước dư tuyển 200.000 sinh viên và có 1.000.000 nạp đơn thi. Như vậy tỷ lệ trúng tuyển trung bình là 1 trên 5. Tương đối khó. Muốn giành một ghế ở đại học, một học sinh tốt nghiệp trung học phổ thông phải tranh hơn 4 người bạn khác. Khó hơn thời Pháp thuộc, khó nhiều lần hơn thời VNCH. Ai cũng biết người Việt hiếu học. Văn hoá Việt trọng người có học. Giáo dục là việc chung của gia đình, học dường, và xã hội. Oâng Đồ lo việc giáo hoá con em của gia đình, thì gia đình cấp dưỡng cho Oâng Đồ. Oâng Đồ và gia đình chung nhau đào tạo nhân tài cho xã hội thì xã hội dành cho Oâng Đồ chỗ ngồi cao quí như hàng sĩ phu và gia đình như tế bào của xã hội. Quốc gia tán trợ sư thuần nhứùt của gia đình và trọng vọng người trí thức trong việc thi cử cũng như cầu hiền. Cho nên chính sách đào tạo tu tề trị bình, ba phần là vì xã hội - nhỏ là nhà và lớn là nước. Tinh lý giáo dục và khoa sư phạm Tây Phương cũng không đi ngoài tương quan gia đình, học đuờng và xã hội ấy. Ba thành tố của giáo dục theo dỏi, kiểm soát, tác động và bỗ xung cho nhau tạo nên văn hiến VN. 1000 năm đô hộ giặc Tàu, 100 đô hộ giặc Tây không làm hư được. Nhờ vậy dù sanh ra, lớn lên cách quê nhà nửa vòng Trái Đất, dù ăn học tại trường thuộc văn hoá Tây phuơng, lớp trẻ VN ở hài ngoại cũng không mất gốc.
Nhưng buồn thay, chỉ trong nửa thế kỷ ở Miền Bắc, một phần tư thế kỷ ở Miền Nam, CS đã phá vỡ tương tương quan văn hoá, giáo dục của gia đình, học đường và xã hội ấy, tha hoá lối sống ngay trên đất nước nhà. Vì CS không có chính sách giáo dục con người toàn diện, mà chỉ có chánh sách "đào bồi" ( đào tạo và bồi dưỡng ) ra hạng người phục vụ cho chế độ, cho đảng và Nhà nước của CS, như Thực dân Pháp chỉ cố gắng đào tạo ra những đốc phủ sứ, ông phán, thầy thông, thầy ký mà thôi. Do vậy việc thi cử rất siết, việc mở trường ốc rất hạn chế. Cả Nam Kỳ lục tỉnh thời Pháp chỉ có 3 trường trung học đệ nhứt cấp cho người Việt, thi Tú Tài phải đến Saigon. Tương tự, 28 năm từ khi CS Hà nội chiếm trọn Miền Nam, hầu như không mở thêm đại học, trừ các đại học đã "tiếp thu" từ VNCH. Trong khi dân số của VN từ ấy đến giờ, lớp trẻ đã chiếm hơn 55% dân số. Tuyển 200.000 sinh viên trên 1.000.000 người dự thi, là ít. Tuyển 200.000 sinh viên là ít,rất ít so với 55% dân số là trẻ. 1.000.000 dự thi đại học là ít, ít so với 80 triệu dân.
Sau cùng, công tâm mà nói CS Hà nội trong kỳ thi đại học này đã cố gắng hết sức để dẹp nạn gian lận thi. Cách làm đề thi có thay đổi, không cho đề chùm để tránh học tủ. Tăng cưòng bảo mật đề thi, tăng cường giám thị phòng thi. Dùng cả công an, cảnh sát để theo dõi, bát bớ các tổ chức gian lận thi. Nhưng dù cho nhà cầm quyền dồn hết nổ lực công quyền, trưng dụng hết công an cảnh sát, toàn bộ nhà giáo trung tiểu và đại học để phục vụ thi cử cũng không làm được nếu sửa sai tận gốc, là gia đình, học đường và xã hội đã hủ hoá trong thời CS. Nếu gia đình còn sống theo kiểu bon chen, chạy chọt, xem việc lấy bằng như xin một tờ hộ khẩu, hay sổ gạo, giấy giới thiệu mua hàng thời xã hội chủ nghĩa theo tương quan xin cho, nếu trường học xem việc cấp văn bằng là ân huệä danh dự riêng của Đảng, Nhà nước ủy nhiệm cho nhà trường, nếu sinh viên xem học cốt chỉ để lấy bằng, chớ không phải học cho mình, để trau giồi kiến thức hầu phát triễn thành con người toằn diện; thì nạn gian lận thi cử, thi mướn, học tủ. v.v không bao giờ hết.Trái lại có tăng, chớ không giảm. Hiện tình giáo dục và xã hội VN đang là tấm gương xấu cho lớp trẻ về bài học thực thà. Người lớn không có quyền đòi hỏi trẻ em phải ngay thẳng khi thi cử, nhà cầm quyền không có quyền đòi hỏi thí sinh không gian lận khi chính người lớn và đảng viên, cán bộ lại đang bon chen, tham nhũng. Năm 2002, Bộ giáo dục kiểm soát 1 triệu 2000 văn bằng do cán bộ, công nhân viên dùng để xin việc, có 6870 cái là bằng giả. Và tâm lý chung của các ông giám đốc coi chuyện đó là bình thường và "tự nhiên như người Hà nội."
Giáo dục là sản phẩm sau cùng của cá nhân, gia đình, học đường xã hội. Bao lâu còn con ông cháu cha, còn bon chen chạy chọt, còn phe phái tham nhũng thì giáo dục thi cử còn gian lận.
