Hỏi (ông Phan V.T.): Ba mẹ tôi vượt biên đến Úc tính đến nay đã gần 20 năm. Chúng tôi được ông bà cụ bảo lãnh qua Úc sinh sống được hơn 10 năm. Tháng rồi ba tôi bị bệnh nặng phải nhập viện, cho đến nay thì sức khỏe đã bình phục, vì thế ông cụ được xuất viện gần một tuần lễ.
Từ lâu, khi thấy sức khỏe của ba tôi không còn như xưa, chúng tôi rất lo lắng. Sau khi xuất viện, ông cho chúng tôi biết là ông đã làm một di chúc trước khi chúng tôi đến định cư tại Úc, và hiện thời ông không có gì để thay đổi nội dung của di chúc đó cả. Tuy nhiên vào năm 1998, ông có ghé vào văn phòng luật sư mà trước đây ông đã lập di chúc và yêu cầu họ làm thêm một số chi tiết, vì ông muốn để lại chút ít tài sản cho các cháu nội ngoại. Văn phòng luật sư đó đã làm tờ di chúc bổ sung cho ba tôi, đồng thời có đưa cho ông cụ một bản sao, nhưng cá nhân tôi chưa bao giờ thấy bản sao đó cả.
Ba tôi cho biết là trong bản di chúc đó ông có đưa ra điều kiện để cho luật sư của công ty đặc trách về mọi vấn đề luật pháp quan hệ đến tài sản của ông khi ông qua đời.
Xin LS cho biết là nếu một luật sư làm nhân chứng chứng nhận cho ba tôi khi ký vào chúc thư thì luật sư đó có quyền đại diện cho ba tôi lo về những giấy tờ luật pháp liên hệ đến tài sản khi ba tôi qua đời hay không"
Hiện tôi không có bản sao di chúc của ba tôi, tuy nhiên, khi ba tôi qua đời nếu chúng tôi không muốn xử dụng luật sư do ba tôi lựa chọn thì chúng tôi có quyền làm điều đó không"
Tuy nhiên, một trong những luật sư làm “nhân chứng chứng thực” (attesting witness) vào lúc thiết lập di chúc là luật sư thuộc công ty Cohen, Kirby & Co.
[Ghi chú: attesting witness (nhân chứng chứng thực): Người thực sự chứng kiến việc thực hiện về một văn kiện và chứng nhận bằng cách ký tên vào văn kiện xác nhận rằng văn kiện đã được ký với sự hiện diện của đương sự. (One who actually witnesses the execution of a document and certifies by subscription that it has been executed in his or her presence)].
Sau khi ông Dunstan qua đời, các người thi hành di chúc đã không đồng ý về việc thuê mướn công ty luật Cohen, Kirby & Co, vì một trong những người con trai của ông Dunstan là luật sư làm việc trong công ty luật J.M.Smith & Emmerton, và 2 người con trai của ông Dunstan đã yêu cầu công ty này làm giấy tờ cho họ thay vì công ty Cohen, Kirby & Co như đã được chỉ định bởi ông Dunscan trong di chúc của ông.
Vì sự bất đồng ý kiến này, họ bèn thỉnh cầu tòa án đưa ra phán quyết liên hệ đến các vấn đề sau đây:
(1) Các người thi hành di chúc có bị buộc phải thuê mướn công ty Cohen, Kirby & co hay không; (2) công ty đó có quyền lấy lệ phí hay không; (3) liệu đa số các người thi hành di chúc có quyền chọn một luật sư khác hay không; (4) liệu công ty J.M.Smith & Emmerton được quyền lấy lệ phí hay không; (5) liệu công ty Cohen, Kirby & Co được quyền làm giấy tờ liên hệ đến tài sản của người quá cố không.
Căn cứ vào “Đạo Luật quy định về các Công Ty Tín Thác” (the Trustee Companies Act), tòa cho rằng khi di chúc hoặc “văn kiện bổ sung vào di chúc” (codicil) chỉ định một luật sư nào đó có nhiệm vụ làm các giấy tờ hoặc thủ tục cần thiết khi người để lại di chúc qua đời, thì luật sư đó có quyền hành xử theo sự chỉ định đó. Tuy nhiên, trong trường hợp đó, công ty tín thác, sẽ không chịu trách nhiệm về sự tắc trách của vị luật sư đó. Đồng thời tòa có thẩm quyền đưa ra quyết định để loại bỏ luật sư đã được chỉ định đó với điều kiện là các người thi hành di chúc, hoặc các người thụ hưởng phải đưa ra lý do chính đáng.
[Ghi chú: codicil (văn kiện bổ sung vào di chúc): Phần bổ sung vào một di chúc để sửa đổi, giải thích, thêm vào, hoặc thu hồi một điều khoản hoặc một phần của di chúc được làm trước đây. (A supplement to a will which modifies, explains, adds to, or revokes a provision or part of a will made earlier)].
Cuối cùng tòa đã đưa ra phán quyết như sau: (1) các người thi hành di chúc buộc phải xử dụng công ty Cohen, Kirby & Co trong việc lập thủ tục xin “chứng thư xác nhận tính cách hợp lệ của di chúc” và những giấy tờ liên hệ khác; (2) công ty Cohen, Kirby & co có quyền tính lệ phí; (3) và (4) không cần thiết để đưa ra phán quyết; (5) công ty Cohen, Kirby & Co có quyền làm giấy tờ liên hệ đến tài sản của người quá cố.
Dựa vào luật pháp cũng như phán quyết vừa trưng dẫn, ông có thể thấy được rằng vị luật sư làm “nhân chứng chứng thực” trong di chúc vẫn có quyền đứng ra làm thủ tục xin “chứng thư xác nhận tính cách hợp lệ của di chúc” và những giấy tờ liên hệ khác nếu sự chỉ định đó được ghi rõ trong di chúc. Tuy nhiên, ông vẫn có quyền xin tòa đưa ra án lệnh là ông được phép thuê bao một luật sư khác với điều kiện là ông phải trưng dẫn lý do chính đáng. Nếu còn thắc mắc xin ông điện thoại cho chúng tôi để được giải đáp.
Từ lâu, khi thấy sức khỏe của ba tôi không còn như xưa, chúng tôi rất lo lắng. Sau khi xuất viện, ông cho chúng tôi biết là ông đã làm một di chúc trước khi chúng tôi đến định cư tại Úc, và hiện thời ông không có gì để thay đổi nội dung của di chúc đó cả. Tuy nhiên vào năm 1998, ông có ghé vào văn phòng luật sư mà trước đây ông đã lập di chúc và yêu cầu họ làm thêm một số chi tiết, vì ông muốn để lại chút ít tài sản cho các cháu nội ngoại. Văn phòng luật sư đó đã làm tờ di chúc bổ sung cho ba tôi, đồng thời có đưa cho ông cụ một bản sao, nhưng cá nhân tôi chưa bao giờ thấy bản sao đó cả.
Ba tôi cho biết là trong bản di chúc đó ông có đưa ra điều kiện để cho luật sư của công ty đặc trách về mọi vấn đề luật pháp quan hệ đến tài sản của ông khi ông qua đời.
Xin LS cho biết là nếu một luật sư làm nhân chứng chứng nhận cho ba tôi khi ký vào chúc thư thì luật sư đó có quyền đại diện cho ba tôi lo về những giấy tờ luật pháp liên hệ đến tài sản khi ba tôi qua đời hay không"
Hiện tôi không có bản sao di chúc của ba tôi, tuy nhiên, khi ba tôi qua đời nếu chúng tôi không muốn xử dụng luật sư do ba tôi lựa chọn thì chúng tôi có quyền làm điều đó không"
Trả lời: Việc chỉ định một luật sư để trợ giúp trong việc làm các thủ tục pháp lý cần thiết sau khi ông cụ qua đời hoàn toàn không có tính cách bó buộc đối với các người thi hành di chúc. Tuy nhiên, các “người thi hành di chúc” (executor) thường tôn trọng ý kiến của “người để lại di chúc” (testator).
Khi thiết lập di chúc, nếu muốn chỉ định một luật sư nào đó để họ có thể làm những công việc và giấy tờ pháp lý cần thiết khi người để lại di chúc qua đời thì quyết định đó cần phải được cân nhắc kỷ lưỡng. vì trong trường hợp “người được chỉ định để thi hành di chúc” là một “công ty tín thác”[công ty được ủy thác để quản lý] (a trustee company) thì công ty đó sẽ không chịu trách nhiệm về sự tắc trách hoặc bất cẩn do luật sư gây ra.
Tuy nhiên, ngay cả trong trường hợp người để lại di chúc chỉ định sẵn luật sư, tòa vẫn có thể đưa ra án lệnh để loại bỏ tên của luật sư khi có sự thỉnh cầu của công ty tín thác, các người thi hành di chúc, hoặc “những người được thụ hưởng di sản” (beneficiaries), với điều kiện là phải “đưa ra lý do” (show cause).
[Ghi chú: show cause (trưng dẫn lý do): Đưa ra lý do nhằm mục đích giải thích tại sao tòa nên hoặc không nên đưa ra án lệnh đã được đề nghị. (To provide a reason for the purpose of explaining why the court should or should not make a proposed order)].
Trong vụ xét xử về di chúc của Dunstan: Re Dunstan [1931] VLR 222. Trong vụ đó, Ông Dunstan qua đời và để lại di chúc mà trong di chúc đó ông chỉ định một “công ty tín thác” và 2 người con trai của ông cùng đứng ra để thi hành di chúc.
Cũng trong di chúc đó, ông đưa ra điều khoản quy định rằng: “Tôi chỉ định công ty luật Cohen, Kirby & Co phụ trách việc xin ‘chứng thư xác nhận tính cách hợp lệ của di chúc’, làm các giấy tờ liên hệ đến tài sản để lại trong di chúc và yêu cầu công ty tín thác mướn công ty luật đó.”
[Ghi chú: probate (chứng thư xác nhận tính cách hợp lệ của di chúc): Giấy chứng nhận được đưa ra bởi tòa nhằm mục đích xác nhận rằng di chúc của một người nào đó đã được chứng minh là hợp lệ, và cho phép người thi hành được nêu tên trong di chúc quản lý tài sản của người quá cố. (A certificate issued by a court for the purpose of certifying that the will of a certain person has been proved as valid, and authorising the executor named in the will to administer the estate of the deceased person)].
Tuy nhiên, một trong những luật sư làm “nhân chứng chứng thực” (attesting witness) vào lúc thiết lập di chúc là luật sư thuộc công ty Cohen, Kirby & Co.
[Ghi chú: attesting witness (nhân chứng chứng thực): Người thực sự chứng kiến việc thực hiện về một văn kiện và chứng nhận bằng cách ký tên vào văn kiện xác nhận rằng văn kiện đã được ký với sự hiện diện của đương sự. (One who actually witnesses the execution of a document and certifies by subscription that it has been executed in his or her presence)].
Sau khi ông Dunstan qua đời, các người thi hành di chúc đã không đồng ý về việc thuê mướn công ty luật Cohen, Kirby & Co, vì một trong những người con trai của ông Dunstan là luật sư làm việc trong công ty luật J.M.Smith & Emmerton, và 2 người con trai của ông Dunstan đã yêu cầu công ty này làm giấy tờ cho họ thay vì công ty Cohen, Kirby & Co như đã được chỉ định bởi ông Dunscan trong di chúc của ông.
Vì sự bất đồng ý kiến này, họ bèn thỉnh cầu tòa án đưa ra phán quyết liên hệ đến các vấn đề sau đây:
(1) Các người thi hành di chúc có bị buộc phải thuê mướn công ty Cohen, Kirby & co hay không; (2) công ty đó có quyền lấy lệ phí hay không; (3) liệu đa số các người thi hành di chúc có quyền chọn một luật sư khác hay không; (4) liệu công ty J.M.Smith & Emmerton được quyền lấy lệ phí hay không; (5) liệu công ty Cohen, Kirby & Co được quyền làm giấy tờ liên hệ đến tài sản của người quá cố không.
Căn cứ vào “Đạo Luật quy định về các Công Ty Tín Thác” (the Trustee Companies Act), tòa cho rằng khi di chúc hoặc “văn kiện bổ sung vào di chúc” (codicil) chỉ định một luật sư nào đó có nhiệm vụ làm các giấy tờ hoặc thủ tục cần thiết khi người để lại di chúc qua đời, thì luật sư đó có quyền hành xử theo sự chỉ định đó. Tuy nhiên, trong trường hợp đó, công ty tín thác, sẽ không chịu trách nhiệm về sự tắc trách của vị luật sư đó. Đồng thời tòa có thẩm quyền đưa ra quyết định để loại bỏ luật sư đã được chỉ định đó với điều kiện là các người thi hành di chúc, hoặc các người thụ hưởng phải đưa ra lý do chính đáng.
[Ghi chú: codicil (văn kiện bổ sung vào di chúc): Phần bổ sung vào một di chúc để sửa đổi, giải thích, thêm vào, hoặc thu hồi một điều khoản hoặc một phần của di chúc được làm trước đây. (A supplement to a will which modifies, explains, adds to, or revokes a provision or part of a will made earlier)].
Cuối cùng tòa đã đưa ra phán quyết như sau: (1) các người thi hành di chúc buộc phải xử dụng công ty Cohen, Kirby & Co trong việc lập thủ tục xin “chứng thư xác nhận tính cách hợp lệ của di chúc” và những giấy tờ liên hệ khác; (2) công ty Cohen, Kirby & co có quyền tính lệ phí; (3) và (4) không cần thiết để đưa ra phán quyết; (5) công ty Cohen, Kirby & Co có quyền làm giấy tờ liên hệ đến tài sản của người quá cố.
Dựa vào luật pháp cũng như phán quyết vừa trưng dẫn, ông có thể thấy được rằng vị luật sư làm “nhân chứng chứng thực” trong di chúc vẫn có quyền đứng ra làm thủ tục xin “chứng thư xác nhận tính cách hợp lệ của di chúc” và những giấy tờ liên hệ khác nếu sự chỉ định đó được ghi rõ trong di chúc. Tuy nhiên, ông vẫn có quyền xin tòa đưa ra án lệnh là ông được phép thuê bao một luật sư khác với điều kiện là ông phải trưng dẫn lý do chính đáng. Nếu còn thắc mắc xin ông điện thoại cho chúng tôi để được giải đáp.
