Bạn tin rằng khi đất nước giàu hơn thì đời sống dân đỡ hơn" Hay là mức lương đa số dân sẽ tăng" Phải chăng đây là những ảo tưởng mới" Các con số thực về mức độ lương bổng chắc chắn phải làm cho mọi người lo ngại hơn là lạc quan, bất kể chỉ số Dow Jones hiện tăng vẫn ào ạt theo tốc độ hỏa tiễn.
Hoa Kỳ thật sự đã giàu hơn, không riêng tính về tổng sản lượng quốc dân mà còn cả về thu nhập trên đầu người. Nhưng mức bất công về lương bổng cũng nhiều thêm nữa. Đó là một nan đề khó giải cho Hoa Kỳ, nơi nền kinh tế tự do đã chứng tỏ ưu thế so với mọi mô hình kinh tế khác, nhưng khi tính riêng các ngành nghề, mức bất công đang lộ ra một cách báo động khi cơn sốt chứng khoán tăng vọt đã làm cho các kỹ nghệ mới trở thành cục nam châm đối với các tài năng.
Nếu tính riêng về mức tăng lương nói chung, Hoa Kỳ đang nhìn thấy mức tăng lương giảm thấp kỷ lục 20 năm, theo con số do nhà phân tích David Friedman đưa ra tuần qua. Điều này làm người ta phải suy nghĩ kỹ hơn về cách điều hợp tiến bộ xã hội.
Điều nghịch lý nơi đây được nhận xét là, trong khi người ta tin tưởng là tiến bộ khoa học kỹ thuật có thể nâng cao đời sống nhân loại, thì mức lương thật lại đang bị sút giảm và khối lượng tài sản mới làm ra lại tập trung vào một lớp thượng lưu mới. Đặc biệt, sự bất quân bình tài sản trong các năm gần đây lại gây ra bởi Thời Đại Tin Học. Cuộc cách mạng điện toán đã đổ tiền ào ạt vào túi các chuyên gia trong kỹ nghệ mới khai sinh và gây hại cho những người có “khả năng kinh tế kiểu cũ,” thí dụ như các công nhân ngành xây dựng, các kỹ sư không gian, nhân viên dịch vụ, các nông dân và những lớp người tương tự. Khối tài sản mới khắp thế giới cứ đổ dồn vào giới điện toán. Thế cho nên lại đào sâu thêm mức bất quân bình tài sản.
Điều đó không riêng xảy ra ở Hoa Kỳ, mà cả ở Á Châu hay Âu Châu.
Theo bản nghiên cứu của kinh tế gia Jared Bernstein, thuộc Viện Chính sách Kinh Tế (Economic Policy Institute, EPI), mức lương trung bình tại Hoa Kỳ sau khi điều chỉnh lạm phát đã giảm 3.1% trong các năm 1989-1997. Nghĩa là không tăng, mà lại giảm nhiều.
Trong khi đó, mức lương giờ lại trì trệ hoặc giảm đối với 60% lực lượng lao động Hoa Kỳ, trong đó có cả 80% tổng số các nam công nhân, cũng theo bản nghiên cứu trên. Mức lương thật đã giảm 6.7% đối với nam công nhân, và tăng chỉ 0.8% đối với phụ nữ, tức là khoảng 1/10 tốc độ nhanh so với thập niên 1980s.
Điều để băn khoăn các nhà xã hội: Tỉ lệ nghèo đói Hoa Kỳ đã tăng gần 14%, trong khi mức giàu của giai cấp trung lưu giảm 3%.
Cùng lúc đó, sự chia sẻ tổng sản lượng toàn quốc trong tay nhóm 1% gia đình giàu nhất Hoa Kỳ đã tăng từ 37.4% lên 39.1%. Nhóm 10% gia đình giàu nhất bỏ túi gần 90% tổng lợi tức trong cơn sốt tăng vọt của thị trường chứng khoán thập niên ‘90s.
Chưa hết, lương các ông giám đốc công ty Hoa Kỳ đã tăng gấp đôi kể từ 1989 và bây giờ là tới mức kỷ lục — gấp 116 lần so với lương một công nhân điển hình.
Điều bi quan khác: năng suất, đáng lý ra phải tăng vọt theo cùng tiến bộ điện toán, nhưng lại không tăng nhanh hơn trong thập niên 1990s so với thập niên 1980s; bây giờ năng suất lại thấp hơn thời kỳ tiền-điện-toán của 1950s và 1960s. Nghĩa là các quản trị cũng có gì sai trái.
Điều suy nghĩ nữa, cũng theo bản nghiên cứu, suốt trong khắp thập niên ‘90s, lương khởi đầu trung bình cho sinh viên tốt nghiệp đã giảm 10%. Và dĩ nhiên là các ngành truyền thống thiệt hại nhất. Các nhà sinh hóa, hóa học gia và vật lý gia vừa ra trường chỉ nhận mức lương khởi đầu bị giảm từ 11% tới 14.5% Ngay cả bên điện toán cũng vậy, nhưng đỡ hơn: Lương khởi đầu cho thảo chương viên điện toán giảm 9%, và cho kỹ sư điện toán mới ra đã giảm từ 2% tới 3%.
Lời báo động về bất quân bình lợi tức đang được Hoa Kỳ nghiên cứu để điều chỉnh. Đây cũng là bài học cho Việt Nam, nơi chưa có được một thị trường chứng khoán, mà mức bất quân bình lợi tức (chính thức và không chính thức) cũng đang là nỗi đau lớn cho toàn xã hội — nơi mà cán bộ với quá nhiều quyền và ưu tiên, và là nơi mà quốc doanh mới bắt đầu bị hạn chế quyền vay tiền ngân hàng
Hoa Kỳ thật sự đã giàu hơn, không riêng tính về tổng sản lượng quốc dân mà còn cả về thu nhập trên đầu người. Nhưng mức bất công về lương bổng cũng nhiều thêm nữa. Đó là một nan đề khó giải cho Hoa Kỳ, nơi nền kinh tế tự do đã chứng tỏ ưu thế so với mọi mô hình kinh tế khác, nhưng khi tính riêng các ngành nghề, mức bất công đang lộ ra một cách báo động khi cơn sốt chứng khoán tăng vọt đã làm cho các kỹ nghệ mới trở thành cục nam châm đối với các tài năng.
Nếu tính riêng về mức tăng lương nói chung, Hoa Kỳ đang nhìn thấy mức tăng lương giảm thấp kỷ lục 20 năm, theo con số do nhà phân tích David Friedman đưa ra tuần qua. Điều này làm người ta phải suy nghĩ kỹ hơn về cách điều hợp tiến bộ xã hội.
Điều nghịch lý nơi đây được nhận xét là, trong khi người ta tin tưởng là tiến bộ khoa học kỹ thuật có thể nâng cao đời sống nhân loại, thì mức lương thật lại đang bị sút giảm và khối lượng tài sản mới làm ra lại tập trung vào một lớp thượng lưu mới. Đặc biệt, sự bất quân bình tài sản trong các năm gần đây lại gây ra bởi Thời Đại Tin Học. Cuộc cách mạng điện toán đã đổ tiền ào ạt vào túi các chuyên gia trong kỹ nghệ mới khai sinh và gây hại cho những người có “khả năng kinh tế kiểu cũ,” thí dụ như các công nhân ngành xây dựng, các kỹ sư không gian, nhân viên dịch vụ, các nông dân và những lớp người tương tự. Khối tài sản mới khắp thế giới cứ đổ dồn vào giới điện toán. Thế cho nên lại đào sâu thêm mức bất quân bình tài sản.
Điều đó không riêng xảy ra ở Hoa Kỳ, mà cả ở Á Châu hay Âu Châu.
Theo bản nghiên cứu của kinh tế gia Jared Bernstein, thuộc Viện Chính sách Kinh Tế (Economic Policy Institute, EPI), mức lương trung bình tại Hoa Kỳ sau khi điều chỉnh lạm phát đã giảm 3.1% trong các năm 1989-1997. Nghĩa là không tăng, mà lại giảm nhiều.
Trong khi đó, mức lương giờ lại trì trệ hoặc giảm đối với 60% lực lượng lao động Hoa Kỳ, trong đó có cả 80% tổng số các nam công nhân, cũng theo bản nghiên cứu trên. Mức lương thật đã giảm 6.7% đối với nam công nhân, và tăng chỉ 0.8% đối với phụ nữ, tức là khoảng 1/10 tốc độ nhanh so với thập niên 1980s.
Điều để băn khoăn các nhà xã hội: Tỉ lệ nghèo đói Hoa Kỳ đã tăng gần 14%, trong khi mức giàu của giai cấp trung lưu giảm 3%.
Cùng lúc đó, sự chia sẻ tổng sản lượng toàn quốc trong tay nhóm 1% gia đình giàu nhất Hoa Kỳ đã tăng từ 37.4% lên 39.1%. Nhóm 10% gia đình giàu nhất bỏ túi gần 90% tổng lợi tức trong cơn sốt tăng vọt của thị trường chứng khoán thập niên ‘90s.
Chưa hết, lương các ông giám đốc công ty Hoa Kỳ đã tăng gấp đôi kể từ 1989 và bây giờ là tới mức kỷ lục — gấp 116 lần so với lương một công nhân điển hình.
Điều bi quan khác: năng suất, đáng lý ra phải tăng vọt theo cùng tiến bộ điện toán, nhưng lại không tăng nhanh hơn trong thập niên 1990s so với thập niên 1980s; bây giờ năng suất lại thấp hơn thời kỳ tiền-điện-toán của 1950s và 1960s. Nghĩa là các quản trị cũng có gì sai trái.
Điều suy nghĩ nữa, cũng theo bản nghiên cứu, suốt trong khắp thập niên ‘90s, lương khởi đầu trung bình cho sinh viên tốt nghiệp đã giảm 10%. Và dĩ nhiên là các ngành truyền thống thiệt hại nhất. Các nhà sinh hóa, hóa học gia và vật lý gia vừa ra trường chỉ nhận mức lương khởi đầu bị giảm từ 11% tới 14.5% Ngay cả bên điện toán cũng vậy, nhưng đỡ hơn: Lương khởi đầu cho thảo chương viên điện toán giảm 9%, và cho kỹ sư điện toán mới ra đã giảm từ 2% tới 3%.
Lời báo động về bất quân bình lợi tức đang được Hoa Kỳ nghiên cứu để điều chỉnh. Đây cũng là bài học cho Việt Nam, nơi chưa có được một thị trường chứng khoán, mà mức bất quân bình lợi tức (chính thức và không chính thức) cũng đang là nỗi đau lớn cho toàn xã hội — nơi mà cán bộ với quá nhiều quyền và ưu tiên, và là nơi mà quốc doanh mới bắt đầu bị hạn chế quyền vay tiền ngân hàng
Gửi ý kiến của bạn
