Nước Hồi giáo Iran đã chính thức nhận được một cái gói "cây gậy và củ cà rốt". Sở dĩ có cái tên quen thuộc trong môn ngoại giao quốc tế vì đây là đề nghị tưởng thưởng cho Iran những mối lợi quan trọng về thương mại và viện trợ kỹ thuật nếu Teheran chịu ngưng chương trình thanh lọc chất uranium, nếu không sẽ bị LHQ trừng phạt nặng. Đề nghị này do Mỹ, Anh, Pháp, Trung Quốc và Nga soạn thảo và đây là 5 nước lớn có quyền phủ quyết tại Hội Đồng Bảo An. Chưa biết Iran có chịu ăn kẹo ngọt hay không, nhưng về mặt chiến thuật lần đầu tiên Mỹ đã nhuần nhuyễn chấp nhận nói chuyện tay đôi với Iran, giữa lúc đang có những khó khăn trong mặt trận chống khủng bố ở Trung Đông, lại thêm có nguy cơ mới xuất hiện khi những thành phần Hồi giáo quá khích chiếm được thủ đô Somalia ở Đông Phi.
Mặt trận chống khủng bố do Tổng Thống Bush đề xướng là mặt trận toàn cầu và tuần này cũng có một điểm đáng chú ý về chuyến đi của Bộ trưởng Quốc Phòng Donald Rumsfeld qua Đông Nam Á. Tại Indonesia, nước có đông tín đồ Hồi giáo nhất thế giới, Rumsfeld đã gặp Bộ trưởng Quốc Phòng Sudarsono, một nhân vật được coi như đồng minh thân cận với Mỹ trong cuộc chiến chống khủng bố. Hai bên đã thảo luận về nhiều vấn đề, kể cả nhân quyền, nhưng Sudarsono nói một câu dễ làm mất lòng nhau: Mỹ cần phải để cho những nước khác quyết định phương cách nào tốt nhất mà họ muốn để chống khủng bố, nên tránh ấn tượng một nước Mỹ độc đoán, chỉ muốn nước khác làm theo ý mình.
Trước đó một ngày ông Rumsfeld đã đến Hà Nội. Cộng sản Việt Nam là kẻ thù cũ của Mỹ, nhưng lần này những người cầm đầu chế độ Hà Nội có vẻ đã làm Rumsfeld thoải mái hơn nhiều so với các nước bạn của Mỹ. Báo chí Mỹ thuật lại một số chi tiết, ghi nhận cuộc viếng thăm đã làm tan băng giá giữa Mỹ và Việt Nam, 11 năm sau khi hai nước bình thường hóa bang giao. Sau các cuộc hội kiến với các quan chức Bộ Quốc Phòng và Thủ tướng Phan Văn Khải, các nhân viên bộ Quốc phòng Mỹ tháp tùng Rumsfeld đã hớn hở nói Hà Nội có vẻ rất hăng hái muốn xiết chặt thêm sự hợp tác quân sự. Theo lời một viên chức Mỹ tham dự các cuộc hội đàm, hai bên đã thỏa hiệp mở rộng thêm mối quan hệ. Tháng tới, một khu trục hạm Mỹ sẽ cập bến Việt Nam, đây là chuyến viếng thăm thứ tư của Hải quân Mỹ liên tục trong 4 năm qua. Mặt khác hai bên đã đồng ý cho 2 sỹ quan quân đội CSVN đến Texas vào cuối tháng này để học tiếng Anh.
Những điều hai bên thỏa hiệp trong cuộc viếng thăm của Rumsfeld chỉ là bước nhỏ. Nhưng Bộ trưởng Quốc Phòng Mỹ coi đó là những bước tiến quan trọng, nhất là nếu xét đến sự kiện mới đây Mỹ và Việt Nam đã ký kết thỏa ước thương mại song phương và những tiến triển để Việt Nam gia nhập WTO, Tổ chức Thương Mại Thế giới. Báo Los Angeles Times trích lời tuyên bố của ông Rumsfeld: "Tôi nghĩ không có gì đáng ngạc nhiên khi chúng ta phát huy những mối quan hệ tốt với Việt Nam, cũng như chúng ta đã làm trước đây với những nước đã từng có sự xung đột với chúng ta". Ông cũng ghi nhận là trong cuộc viếng thăm của Thủ Tướng Phan Văn Khải tại Washington hồi năm ngoái, Tổng Thống Bush đã từng ngỏ ý hy vọng mối quan hệ giữa hai nước sẽ được nâng lên một cấp cao hơn nữa. Chắc chắn, đây là điều đã xẩy ra. Mặt khác trước đây đã có tin Tổng Thống Bush sẽ đến thăm Việt Nam vào cuối năm nay khi ông đi dự Hội nghị Kinh tế các nước vùng ven biển Thái Bình Dương.
Trong cuộc viếng thăm của Rumsfeld, còn có những thỏa hiệp về việc huấn luyện cho quân đội Việt Nam với những mức cao hơn việc mở những lớp học tiếng Anh như hiện nay, bao gồm cả việc huấn luyện quân y khi tác chiến và tăng gia những chuyến viếng thăm của các sỹ quan Việt Nam đến các căn cứ quân sự Mỹ. Rumsfeld nói: "Họ đồng ý hai bên sẽ nâng cấp trao đổi ở mọi ngành quân lực". Về phía Mỹ, nhìn chung việc gia tăng quan hệ với Hà Nội nằm trong sách lược xiết chặt mối quan hệ với nhiều nước lân cận Trung Quốc như Ấn Độ, Mông Cổ. Cuối tuần trước Rumsfeld đã thảo luận với Bộ trưởng Quốc Phòng Ấn Độ Pranab Mukherjee về việc Trung Quốc gia tăng ngân sách Quốc Phòng. Cuộc hội đàm diễn ra hôm thứ bẩy tại Singapore nhân dịp cuộc họp của các Bộ trưởng Quốc phòng Đông Nam Á.
Vậy chủ đề "Trung Quốc" có được nêu ra giữa Rumsfeld và Phạm Văn Trà ở Hà Nội hay không" Ông Rumsfeld nói "Không", nhưng chúng tôi nghĩ đây là "bí mật quân sự", không ai dễ gì tiết lộ ra ngoài. Trước khi Rumsfeld đến Hà Nội các giới chức Mỹ có vẻ dè dặt vì Việt Nam đã có lúc căng thẳng trong mối quan hệ với Trung Quốc. Nhưng sau các cuộc hội đàm, các giới chức hân hoan vì Hà Nôi tỏ ra rất sốt sắng trong việc tăng cường mối quan hệ quân sự với Mỹ, bất chấp những cơn phẫn nộ của Bắc Kinh. Nhiều người ngạc nhiên về chuyện này, nhưng tôi không lấy làm lạ. Hà Nội đã thấy cơ hội để "đón gió trở cờ". Cơ hội nào vậy"
Trước hết Mỹ đang gặp khó khăn ở Trung Đông nên cần phải mở rộng mặt trận chống khủng bố khắp thế giới, như cuộc viếng thăm của Rumsfeld tại Indonesia đã cho thấy. Thứ hai, và quan trọng nhất, Mỹ đang tìm cách xiết chặt liên minh quân sự với các lân bang của Trung Quốc, để kìm giữ sự bành trướng kinh tế cũng như sức mạnh quân sự của mấy anh Cộng sản Tầu. Mục tiêu cố hữu của mấy ông lãnh đạo Hà Nội là làm thế nào giữ vững được chỗ ngồi. Trước đây Hà Nội đã phải ngậm bồ hòn làm ngọt đến độ dâng cả biển và đất chỉ vì lý do đó. Nay Hà Nội không còn sợ Bắc Kinh nữa vì tình thế đã đổi khác. Việt Nam đã "giao liên quân sự" với Mỹ, Bắc Kinh không thể động thủ bằng vũ lực như năm xưa, vì ít nhất cái gai Đài Loan do Mỹ bảo vệ còn đâm bên hông Hoa Lục. Mấy ông Hà Nội đón gió trở cờ là đúng, vì khi đã được một "ngài" đế quốc tư bản đầu sỏ đệ nhất siêu cường bảo đảm chỗ ngồi, lại hứa cho vào WTO để không sợ Bắc Kinh giở trò xiết họng bằng kinh tế thì dù có phải đào mả tổ...Mác-Lê lên cúng cô hồn Cộng sản, mấy ổng cũng làm cái rụp.
