Hàn thị người nước Việt. Lấy chồng và có hai mặt con. Đứa con gái là Hàn Tố Tố. Đứa con trai là Hàn Bá Dư. Ngày nọ, chồng là Hàn Bá Vơ, chẳng may đi lưới rồi đụng phải phong ba không sao mà về được, khiến Hàn thị như ngồi trên than nóng - khi thấy con mình có mẹ mà vắng cha - thành thử trong phút chốc cơ hồ như ngất lịm, rồi trong lúc bần thần như vào cơn nóng sốt, mới tự nhủ với lòng nghe thấu ruột thấu gan:
- Từ nào tới giờ ta vẫn nghe người xưa hay nói: Xuất giá tòng phu, phu tử tòng tử, tòng hổng… tử hổng ngon, nên ta quyết hy sinh suốt đời không ngại, để lo cho đám con thơ nên người nên vóc, nên dáng nên hình rạng mặt với người ta. Chớ không thể chút ham vui mà lấy chồng cho đặng. Lại nữa, dzớt ông kế sẽ con này con khác, rồi giữa ngã ba đường ta biết định liệu làm sao, khi đứa con riêng đánh con… mình chết mẹ! Chừng lúc ấy chữ hạnh phúc khó tìm mong kiếm thấy, bởi thiên hạ bên ngoài sẽ xúm xít dộng dzô - thì chuyện gia cang - bỗng bay ra trở thành trò vui cho thiên hạ. Đến lúc í mới than trời than đất, bởi sướng có tí hìu mà khổ cực đến ngàn sau, thì chuyện tiếp nối tơ duyên xét ra chẳng có gì khích lệ. Thôi thì với hai con ta cứ bình yên mà vui sống. Trước khỏe xác hồn khỏi phải chuốc lòng lo. Sau được tiếng… khả phong giữa ban ngày ban mặt. Chớ ta cứ u mê không nhìn không biết, thì dẫu cuối đời, cũng chẳng bao giờ được… tiết hạnh gì đâu!
Rồi cuộc đời mãi trôi như nước ròng nước lớn, nên chẳng mống nào biết được cái vận của ngày mai. Cái hên xui của đất trời mang lại, thành thử trong mắt thế nhân Hàn thị có mòi tiêu tán tuốt. Có lẽ suốt đời chịu dãi nắng dầm mưa. Có lẽ đến thiên thu chỉ cuốc cày làm bạn. Cho đến một hôm có người đâu bang tới, mới thăm hỏi đôi điều về chuyện nắng chuyện mưa. Chuyện cá kiếc vô sông chuyện tới mùa nước mặn, và chừng đâu chén trà bay mất khói, mới nghe được đôi điều mát rọt mát da:
- Phàm đã là người, ai lại không có ngày khổ cực. Ai lại chẳng nếm mùi buốt nhói ở buồng tim. Ai lại chẳng ngắm sao khuya rồi ước này ước nọ, nên trong cõi ta bà mà ta đang sống, chẳng thiếu gì… bỉ cực mới đến hồi thái lai. Chẳng thiếu chi khổ trước sướng sau dẫy đầy trong thiên hạ. Có điều thời cơ như ngày Xuân qua chóng. Hổng chụp lấy liền thì thằng khác dzớt liền tay, rồi lúc ấy dẫu ước mong cũng không sao mà có được. Thôi thì nói gần nói xa chẳng hơn mình phang tới. Nói rộng nói dài chỉ tổ rối bòng bong, thì sao lại đắn đo mà… đón này đón nọ"
Chỉ là nhà của bà đây gần ngay mé nước, nên tiện biết chừng nào cho lên xuồng ra cá lớn ngoài kia, đặng tất cả chúng ta lên đường mà lánh nạn - hầu tìm chữ Tự do nơi chân trời xa lắc - để con cháu mai này hưởng lấy chữ hồn nhiên. Hưởng lấy cái nhân tâm nơi con người đích thực. Và nếu bà cảm thấy trong lòng mong muốn thế, thì một số người sẽ ém ở nhà đây, để chuẩn bị ra đi trong đêm trường tĩnh mịch. Còn mẹ con bà cứ vầy mà theo tới. Chẳng tốn tí tiền tí bạc tí kim ngân, mà cả… đống tương lai đang chờ trông trước mặt. Vậy ý bà làm sao xin bày cho tôi biết, đặng mai mốt này có dịp thoát cùng nhau!
Bà mẹ nghe nói, mới thấy như đất trời sụp đổ dưới bàn chân, bởi chuyện lớn như kia làm sao mà tưởng được. Đã vậy cảnh mẹ con sớm chiều… ôi côi cút - dẫu thương hết mình cũng khó lòng bao bọc chuyện người cha - nên tự thâm tâm vẫn xót xa như ăn đồ chua mặn. Đó là chưa nói những đêm trời giông tố. Mưa dột tơi bời mà hổng biết tính mần răng, bởi gió trước gió sau thổi tung bờ vách tạm, thành thử cái khó khăn hổng làm sao tính tới. Hổng biết thế nào bảo bọc lấy đàn con. Hổng biết nói ra răng cho nhẹ bay điều hãi sợ. Nay bỗng cơ trời ở từ đâu rơi xuống, khiến chỗ tối mù như được sáng dần lên. Như được thoát ra khỏi đêm trường giá lạnh, khiến bụng dạ bồi hồi như ngàn con kiến cắn, mới dậy sóng trong lòng mà nghĩ ngợi tùm lum:
- Từ ngày chồng của ta về… bển đến nay, những tưởng đám mây đen sẽ phủ vây đời cô phụ, nên đã bao lần trong khung trời thanh vắng, giọt lệ âm thầm như thác đổ mà tuôn. Như thác Cam ly như suối vàng suối bạc. Đã vậy tình mẫu tử có tròn như trăng sáng - cũng không thể nào giúp đỡ lấy đàn con - được bữa cơm no tấm áo lành để mặc. Nay bỗng dưng người từ đâu bay tới, mang theo tin mừng tin tốt thiệt là xôm, thì rõ ra cõi Âm kia cũng đỡ nâng người khốn cực. Thôi thì của phù vân chẳng còn chi để mất. Ta cứ hết lòng chơi mút chỉ cần câu - thì biết đâu - sẽ nhận ra chữ thương yêu của ông chồng khuất mặt. Chớ ta cứ lần khân mà không nhào không bắt - thì dẫu muốn tràn - ổng biết lấy gì để giúp đỡ được đây!
Nghĩ vậy, bà gật liền cái rụp, như sợ chần chờ nó sẽ lặn mất tiêu, rồi biết bao lâu cơ trời mới quay lại. Và trước một hôm lên xuồng ra cá lớn, bà đến mộ chồng đốt vội nén nhang thơm, rồi mới xổ tung trút tuôn niềm tâm sự:
- Người ta sinh ra ở đời, như hoa trên cây. Tươi héo có kỳ, không thể nào mà sửa được. Nay vì mệnh trời khiến chàng hơi vắn số, nhưng tự tấc lòng thiếp vẫn thấy gần bên - thì dẫu đi xa - thiếp vẫn không quên chút tình xưa đã tặng. Lại nữa, thân của thiếp khác gì chỉ mành… run trong gió, thì xá gì nhà cửa với lầu cao. Xá chi của hư vô mà phế đi tình phu phụ. Vậy thì dẫu cách ngăn chàng cũng cứ phò theo tới tới, để hai đứa con chàng sớm thấy một niềm vui, đặng cố sống ngon ngon cho xứng công sinh thành dưỡng dục.
Chừng ở mai sau khi làm ăn khấm khá, thiếp sẽ quay về dựng lại mái nhà xưa, đặng ấm vong linh nơi suối vàng nương tựa. Chớ khoảng ngăn cách nơi này sang nơi khác - cũng chẳng đáng gì với nghĩa tình nồng thắm tựa màu son - thì chàng hãy yên vui sống nơi miền miên viễn. Miễn hồ phù hộ cho mẹ con em xuôi chèo mát mái. Cất bước lên tàu là… một lèo thẳng cánh dzậy mà dong, thì thiếp mới chắc ăn chữ phu thê quả là duyên nợ. Chớ chàng mãi rong chơi mà quên người đơn chiếc, thì trách nhiệm sao tròn hả… đấng trượng phu"
Và không biết là do lòng thành khẩn đã vọng tới trời xanh, hay đụng đến cõi âm kia rồi duyên lành phù trợ, mà tàu ra khơi chỉ chừng hai mươi bốn tiếng, đã được vớt cái ào cho bỏ lúc… đầu đau. Cho bỏ lúc canh khuya nín trông chờ biển lặng, và có lẽ Cậu Bà dồn tay vô nâng tiếp, nên thấp thoáng đôi ngày đến được đảo bình yên, rồi chẳng mấy trăng sau lại hớn ha qua Úc đây lập nghiệp, mà đời sống mới lại lắm điều nhiều thứ - nên Xuân Thu nhị kỳ - mới chợt nhớ ông chồng đơn lạnh ở trời xa. Nhớ đến chút hương xưa đã không còn châu hợp, và thời gian mãi trôi cho đến ngày con khôn lớn. Đứa có chồng đứa đám hỏi ngày mai. Đứa ra riêng đứa mua nhà mới dựng, khiến bà sướng riu riu trong ngàn cơn cao hứng, mới… đã trong lòng nghĩ đến phận bèo mây:
- Trời sinh muôn vật. Loài người cao quý nhất. Ta được làm người, đó là một điều đáng vui. Trong xứ sở của Nữ Hoàng. Đàn bà quý hơn đàn ông. Ta được làm đàn bà, đó là hai điều đáng vui. Người ta sinh ra có người khổ cực. Có người đói kém, mà ta được… trợ cấp an sinh, ấy là ba điều đáng vui. Ta, có trai có gái. Có dâu có rễ. So với đám nhân sinh cũng chẳng lấy gì thua thiệt, ấy là bốn điều đáng vui. Bạn bè của ta, hoặc cùng trang cùng lứa, nhan sắc phai tàn theo cuốc bẩm cày sâu. Còn ta đủ kim ngân để… sửa này vá nọ, thế là năm điều đáng vui. Người ở quê ta, mà lâm cảnh mẹ góa con côi thì khung trời đen nghịt, bởi khó lòng bước thêm bước khác. Còn ta, lấy tay gạt không hết. Đuổi không đi. So với tha nhân thì khác trời khác vực, ấy là sáu điều đáng vui. Còn cái buồn là sự thường của thế gian. Cái chết là hết sự đời. Ta nay mua… bảo hiểm tư để cầu mong thêm… sống, thì còn lo sầu gì nữa!
Và dù sự việc có trọng đại thế nào đi chăng nữa, rồi cũng có ngày phải chấm hết mà thôi. Chứ không thể miên man kéo dài… mua cái mệt. Lại nữa, con trai út đã theo nàng về nơi thuê mới. Con gái lớn theo chồng xây tổ ở vùng bên, thành thử buổi tối tăm khó có người trông cậy. Đó là chưa nói những đêm trường thanh vắng. Mưa đổ ào ào mới thấy rầu thấy trống ở buồng tim - bỗng chợt nhớ ở xa xăm có ông chồng hiu quạnh - thành thử trong phút chốc muốn quay về quê yêu dấu. Xây lại cái mồ cái mã của người thân. Xây lại cái tương quan với những người thân tộc, đặng vơi đi nỗi cô đơn đang dằng co cấu xé - mà dẫu có tiền - cũng chẳng tài nào đắp đỗi được đâu. Dẫu có kim ngân, cũng chỉ khoanh tay chớ làm chi hơn được, nên ngay tối đó bà gọi con đặng tràn tuôn nói hết. Cho nhẹ cái lòng trĩu nặng với niềm đau:
- Theo phong tục của người Việt nước ta, thì giỗ chạp ma chay đều đổ lên đầu trưởng tử. Nay con dẫu đứng hàng thứ hai trong… hai đứa, nhưng phận trai hiền phải lo hiếu đạo được tròn vuông. Phải lo tiếp nối mai sau cho dòng không tuyệt tự. Thôi thì sẵn tiết Xuân sang ta về ngay bên nớ. Trước thắp nén hương trầm tưởng nhớ đến người cha. Sau biết bác biết anh biết bà con nội ngoại. Chớ con cứ mãi lo biu này sang biu khác, thì đến bao giờ mới biết mộ của cha" Mới biết chốn quê hương có thân bằng quyến thuộc" Mà giả như con có bận lòng đi chăng nữa, thì chỉ một tuần cho trọn cái tình thâm, để ở mai sau khỏi tủi thân nơi cõi người khuất mặt. Chớ ở chín suối mà thấy con… cà lơ như thế - thì hẳn cha hiền - chẳng thể nào cười nổi được đâu!
Người con, vì nặng tâm tình… tát cạn biển đông, nên chuyện nhỏ chuyện to hết lòng… tâu với vợ - đặng lỡ chuyện chi cũng dễ bề ăn nói - khi có lệnh của bà thì hồn mới được yên. Khi có lệnh phu nhân mới dễ dàng yên trí đặng, và người vợ của ngàn năm duyên kiếp, nghe một cái ào mới nghĩ ngợi mông lung:
- Từ ngày gá nghĩa với… thằng này đến nay, ta mới dính bén chuyện này hơi khó chịu. Chỉ là mẹ chàng ra… bài ngay chữ Hiếu, nên mọi lý lẽ đương thời phải dẹp xó vào khuôn, khiến dẫu không ưng ta cũng hông sao mà nói đặng. Đã vậy còn bày chuyện xây này xây khác, thêm cái màn thăm viếng nội ngoại hai bên, thì dẫu… may lút ga ta cũng không sao ừ, đáp được.
Chi bằng ta bắn tiếng để chị Hai lo quà lo cáp - bởi ba mươi ký mang về chẳng thấm đủ vào đâu - thì mẹ ghé bên ta cho tròn mong ước nguyện. Được như thế ta chẳng phải lo quà chi hết ráo, mà còn được lòng được tiếng của người trên, là: Biết hy sinh cho người thân… mang nặng. Chớ ta cứ hấp tấp mà không lường không tính, thì e rằng tổn hại đến vài… ghim! Tổn đến mớ kim ngân để dành đi mỹ viện. Tổn sức công hổng làm sao đếm xiết, và tổn cả… xuân thì lo lắng chuyện gì đâu!
- Từ nào tới giờ ta vẫn nghe người xưa hay nói: Xuất giá tòng phu, phu tử tòng tử, tòng hổng… tử hổng ngon, nên ta quyết hy sinh suốt đời không ngại, để lo cho đám con thơ nên người nên vóc, nên dáng nên hình rạng mặt với người ta. Chớ không thể chút ham vui mà lấy chồng cho đặng. Lại nữa, dzớt ông kế sẽ con này con khác, rồi giữa ngã ba đường ta biết định liệu làm sao, khi đứa con riêng đánh con… mình chết mẹ! Chừng lúc ấy chữ hạnh phúc khó tìm mong kiếm thấy, bởi thiên hạ bên ngoài sẽ xúm xít dộng dzô - thì chuyện gia cang - bỗng bay ra trở thành trò vui cho thiên hạ. Đến lúc í mới than trời than đất, bởi sướng có tí hìu mà khổ cực đến ngàn sau, thì chuyện tiếp nối tơ duyên xét ra chẳng có gì khích lệ. Thôi thì với hai con ta cứ bình yên mà vui sống. Trước khỏe xác hồn khỏi phải chuốc lòng lo. Sau được tiếng… khả phong giữa ban ngày ban mặt. Chớ ta cứ u mê không nhìn không biết, thì dẫu cuối đời, cũng chẳng bao giờ được… tiết hạnh gì đâu!
Rồi cuộc đời mãi trôi như nước ròng nước lớn, nên chẳng mống nào biết được cái vận của ngày mai. Cái hên xui của đất trời mang lại, thành thử trong mắt thế nhân Hàn thị có mòi tiêu tán tuốt. Có lẽ suốt đời chịu dãi nắng dầm mưa. Có lẽ đến thiên thu chỉ cuốc cày làm bạn. Cho đến một hôm có người đâu bang tới, mới thăm hỏi đôi điều về chuyện nắng chuyện mưa. Chuyện cá kiếc vô sông chuyện tới mùa nước mặn, và chừng đâu chén trà bay mất khói, mới nghe được đôi điều mát rọt mát da:
- Phàm đã là người, ai lại không có ngày khổ cực. Ai lại chẳng nếm mùi buốt nhói ở buồng tim. Ai lại chẳng ngắm sao khuya rồi ước này ước nọ, nên trong cõi ta bà mà ta đang sống, chẳng thiếu gì… bỉ cực mới đến hồi thái lai. Chẳng thiếu chi khổ trước sướng sau dẫy đầy trong thiên hạ. Có điều thời cơ như ngày Xuân qua chóng. Hổng chụp lấy liền thì thằng khác dzớt liền tay, rồi lúc ấy dẫu ước mong cũng không sao mà có được. Thôi thì nói gần nói xa chẳng hơn mình phang tới. Nói rộng nói dài chỉ tổ rối bòng bong, thì sao lại đắn đo mà… đón này đón nọ"
Chỉ là nhà của bà đây gần ngay mé nước, nên tiện biết chừng nào cho lên xuồng ra cá lớn ngoài kia, đặng tất cả chúng ta lên đường mà lánh nạn - hầu tìm chữ Tự do nơi chân trời xa lắc - để con cháu mai này hưởng lấy chữ hồn nhiên. Hưởng lấy cái nhân tâm nơi con người đích thực. Và nếu bà cảm thấy trong lòng mong muốn thế, thì một số người sẽ ém ở nhà đây, để chuẩn bị ra đi trong đêm trường tĩnh mịch. Còn mẹ con bà cứ vầy mà theo tới. Chẳng tốn tí tiền tí bạc tí kim ngân, mà cả… đống tương lai đang chờ trông trước mặt. Vậy ý bà làm sao xin bày cho tôi biết, đặng mai mốt này có dịp thoát cùng nhau!
Bà mẹ nghe nói, mới thấy như đất trời sụp đổ dưới bàn chân, bởi chuyện lớn như kia làm sao mà tưởng được. Đã vậy cảnh mẹ con sớm chiều… ôi côi cút - dẫu thương hết mình cũng khó lòng bao bọc chuyện người cha - nên tự thâm tâm vẫn xót xa như ăn đồ chua mặn. Đó là chưa nói những đêm trời giông tố. Mưa dột tơi bời mà hổng biết tính mần răng, bởi gió trước gió sau thổi tung bờ vách tạm, thành thử cái khó khăn hổng làm sao tính tới. Hổng biết thế nào bảo bọc lấy đàn con. Hổng biết nói ra răng cho nhẹ bay điều hãi sợ. Nay bỗng cơ trời ở từ đâu rơi xuống, khiến chỗ tối mù như được sáng dần lên. Như được thoát ra khỏi đêm trường giá lạnh, khiến bụng dạ bồi hồi như ngàn con kiến cắn, mới dậy sóng trong lòng mà nghĩ ngợi tùm lum:
- Từ ngày chồng của ta về… bển đến nay, những tưởng đám mây đen sẽ phủ vây đời cô phụ, nên đã bao lần trong khung trời thanh vắng, giọt lệ âm thầm như thác đổ mà tuôn. Như thác Cam ly như suối vàng suối bạc. Đã vậy tình mẫu tử có tròn như trăng sáng - cũng không thể nào giúp đỡ lấy đàn con - được bữa cơm no tấm áo lành để mặc. Nay bỗng dưng người từ đâu bay tới, mang theo tin mừng tin tốt thiệt là xôm, thì rõ ra cõi Âm kia cũng đỡ nâng người khốn cực. Thôi thì của phù vân chẳng còn chi để mất. Ta cứ hết lòng chơi mút chỉ cần câu - thì biết đâu - sẽ nhận ra chữ thương yêu của ông chồng khuất mặt. Chớ ta cứ lần khân mà không nhào không bắt - thì dẫu muốn tràn - ổng biết lấy gì để giúp đỡ được đây!
Nghĩ vậy, bà gật liền cái rụp, như sợ chần chờ nó sẽ lặn mất tiêu, rồi biết bao lâu cơ trời mới quay lại. Và trước một hôm lên xuồng ra cá lớn, bà đến mộ chồng đốt vội nén nhang thơm, rồi mới xổ tung trút tuôn niềm tâm sự:
- Người ta sinh ra ở đời, như hoa trên cây. Tươi héo có kỳ, không thể nào mà sửa được. Nay vì mệnh trời khiến chàng hơi vắn số, nhưng tự tấc lòng thiếp vẫn thấy gần bên - thì dẫu đi xa - thiếp vẫn không quên chút tình xưa đã tặng. Lại nữa, thân của thiếp khác gì chỉ mành… run trong gió, thì xá gì nhà cửa với lầu cao. Xá chi của hư vô mà phế đi tình phu phụ. Vậy thì dẫu cách ngăn chàng cũng cứ phò theo tới tới, để hai đứa con chàng sớm thấy một niềm vui, đặng cố sống ngon ngon cho xứng công sinh thành dưỡng dục.
Chừng ở mai sau khi làm ăn khấm khá, thiếp sẽ quay về dựng lại mái nhà xưa, đặng ấm vong linh nơi suối vàng nương tựa. Chớ khoảng ngăn cách nơi này sang nơi khác - cũng chẳng đáng gì với nghĩa tình nồng thắm tựa màu son - thì chàng hãy yên vui sống nơi miền miên viễn. Miễn hồ phù hộ cho mẹ con em xuôi chèo mát mái. Cất bước lên tàu là… một lèo thẳng cánh dzậy mà dong, thì thiếp mới chắc ăn chữ phu thê quả là duyên nợ. Chớ chàng mãi rong chơi mà quên người đơn chiếc, thì trách nhiệm sao tròn hả… đấng trượng phu"
Và không biết là do lòng thành khẩn đã vọng tới trời xanh, hay đụng đến cõi âm kia rồi duyên lành phù trợ, mà tàu ra khơi chỉ chừng hai mươi bốn tiếng, đã được vớt cái ào cho bỏ lúc… đầu đau. Cho bỏ lúc canh khuya nín trông chờ biển lặng, và có lẽ Cậu Bà dồn tay vô nâng tiếp, nên thấp thoáng đôi ngày đến được đảo bình yên, rồi chẳng mấy trăng sau lại hớn ha qua Úc đây lập nghiệp, mà đời sống mới lại lắm điều nhiều thứ - nên Xuân Thu nhị kỳ - mới chợt nhớ ông chồng đơn lạnh ở trời xa. Nhớ đến chút hương xưa đã không còn châu hợp, và thời gian mãi trôi cho đến ngày con khôn lớn. Đứa có chồng đứa đám hỏi ngày mai. Đứa ra riêng đứa mua nhà mới dựng, khiến bà sướng riu riu trong ngàn cơn cao hứng, mới… đã trong lòng nghĩ đến phận bèo mây:
- Trời sinh muôn vật. Loài người cao quý nhất. Ta được làm người, đó là một điều đáng vui. Trong xứ sở của Nữ Hoàng. Đàn bà quý hơn đàn ông. Ta được làm đàn bà, đó là hai điều đáng vui. Người ta sinh ra có người khổ cực. Có người đói kém, mà ta được… trợ cấp an sinh, ấy là ba điều đáng vui. Ta, có trai có gái. Có dâu có rễ. So với đám nhân sinh cũng chẳng lấy gì thua thiệt, ấy là bốn điều đáng vui. Bạn bè của ta, hoặc cùng trang cùng lứa, nhan sắc phai tàn theo cuốc bẩm cày sâu. Còn ta đủ kim ngân để… sửa này vá nọ, thế là năm điều đáng vui. Người ở quê ta, mà lâm cảnh mẹ góa con côi thì khung trời đen nghịt, bởi khó lòng bước thêm bước khác. Còn ta, lấy tay gạt không hết. Đuổi không đi. So với tha nhân thì khác trời khác vực, ấy là sáu điều đáng vui. Còn cái buồn là sự thường của thế gian. Cái chết là hết sự đời. Ta nay mua… bảo hiểm tư để cầu mong thêm… sống, thì còn lo sầu gì nữa!
Và dù sự việc có trọng đại thế nào đi chăng nữa, rồi cũng có ngày phải chấm hết mà thôi. Chứ không thể miên man kéo dài… mua cái mệt. Lại nữa, con trai út đã theo nàng về nơi thuê mới. Con gái lớn theo chồng xây tổ ở vùng bên, thành thử buổi tối tăm khó có người trông cậy. Đó là chưa nói những đêm trường thanh vắng. Mưa đổ ào ào mới thấy rầu thấy trống ở buồng tim - bỗng chợt nhớ ở xa xăm có ông chồng hiu quạnh - thành thử trong phút chốc muốn quay về quê yêu dấu. Xây lại cái mồ cái mã của người thân. Xây lại cái tương quan với những người thân tộc, đặng vơi đi nỗi cô đơn đang dằng co cấu xé - mà dẫu có tiền - cũng chẳng tài nào đắp đỗi được đâu. Dẫu có kim ngân, cũng chỉ khoanh tay chớ làm chi hơn được, nên ngay tối đó bà gọi con đặng tràn tuôn nói hết. Cho nhẹ cái lòng trĩu nặng với niềm đau:
- Theo phong tục của người Việt nước ta, thì giỗ chạp ma chay đều đổ lên đầu trưởng tử. Nay con dẫu đứng hàng thứ hai trong… hai đứa, nhưng phận trai hiền phải lo hiếu đạo được tròn vuông. Phải lo tiếp nối mai sau cho dòng không tuyệt tự. Thôi thì sẵn tiết Xuân sang ta về ngay bên nớ. Trước thắp nén hương trầm tưởng nhớ đến người cha. Sau biết bác biết anh biết bà con nội ngoại. Chớ con cứ mãi lo biu này sang biu khác, thì đến bao giờ mới biết mộ của cha" Mới biết chốn quê hương có thân bằng quyến thuộc" Mà giả như con có bận lòng đi chăng nữa, thì chỉ một tuần cho trọn cái tình thâm, để ở mai sau khỏi tủi thân nơi cõi người khuất mặt. Chớ ở chín suối mà thấy con… cà lơ như thế - thì hẳn cha hiền - chẳng thể nào cười nổi được đâu!
Người con, vì nặng tâm tình… tát cạn biển đông, nên chuyện nhỏ chuyện to hết lòng… tâu với vợ - đặng lỡ chuyện chi cũng dễ bề ăn nói - khi có lệnh của bà thì hồn mới được yên. Khi có lệnh phu nhân mới dễ dàng yên trí đặng, và người vợ của ngàn năm duyên kiếp, nghe một cái ào mới nghĩ ngợi mông lung:
- Từ ngày gá nghĩa với… thằng này đến nay, ta mới dính bén chuyện này hơi khó chịu. Chỉ là mẹ chàng ra… bài ngay chữ Hiếu, nên mọi lý lẽ đương thời phải dẹp xó vào khuôn, khiến dẫu không ưng ta cũng hông sao mà nói đặng. Đã vậy còn bày chuyện xây này xây khác, thêm cái màn thăm viếng nội ngoại hai bên, thì dẫu… may lút ga ta cũng không sao ừ, đáp được.
Chi bằng ta bắn tiếng để chị Hai lo quà lo cáp - bởi ba mươi ký mang về chẳng thấm đủ vào đâu - thì mẹ ghé bên ta cho tròn mong ước nguyện. Được như thế ta chẳng phải lo quà chi hết ráo, mà còn được lòng được tiếng của người trên, là: Biết hy sinh cho người thân… mang nặng. Chớ ta cứ hấp tấp mà không lường không tính, thì e rằng tổn hại đến vài… ghim! Tổn đến mớ kim ngân để dành đi mỹ viện. Tổn sức công hổng làm sao đếm xiết, và tổn cả… xuân thì lo lắng chuyện gì đâu!
Mõ Sàigòn
Gửi ý kiến của bạn
