Ngay sau khi 2 tòa cao ốc WTC bị sụp đổ vì sự phá hoại của quân khủng bố, thống đốc Pataki và thị trưởng New York, ông Giuliani, đã quyết định thành lập công ty LMDC với mục đích tái thiết toàn bộ khu WTC. Công ty LMDC gồm 16 thành viên, do ông John Whitehead làm chủ tịch. Sau nhiều tháng nghiên cứu và bàn thảo tất cả các dự án được đệ trình, tháng 7/2002 vừa qua, LMDC và PA (Port Authority) đã chấp thuận 6 dự án. Đây là bước một của kế hoạch tái thiết WTC. Bước 2, trong tháng 9, LMDC và PA sẽ chọn lựa 3 trong số 6 dự án. Và bước 3, vào tháng 12 năm nay, công ty LMDC và nhà đương cục PA sẽ đi đến quyết định chọn lựa trong số 3 dự án, dự án cuối cùng cho việc tái thiết WTC. Trong trang báo này, chúng tôi xin giới thiệu phía bên trái là sơ đồ 6 dự án đã được chọn lựa; và một số ý kiến của những kiến trúc sư nổi tiếng tại Mỹ về những công trình xây cất thay thế cho WTC trong tương lai.
Nhiều tháng, sau khi xảy ra cuộc khủng bố vào ngày 11/9, tôi đã nghe nhiều người bàn tán về việc xây dựng một công trình xứng đáng, có ý nghĩa thay thế cho 2 tòa cao ốc WTC. Một số người cho rằng, công trình xây cất mới đó phải làm sao cao hơn, lớn hơn, tốn kém hơn so với 2 tòa cao ốc WTC. Tôi nghĩ không hẳn như vậy. Tôi cho rằng, quan niệm đòi phải xây cất những công trình mới to hơn, cao hơn, tốn kém hơn… đã bắt nguồn từ thái độ có tính đối kháng với quân khủng bố, những thế lực đã hủy hoại 2 tòa cao ốc WTC vào ngày 11/9. Đây là thái độ thụ động, thiếu tầm nhìn xa trông rộng. Kế đó, cũng có nhiều kiến trúc sư cho rằng, công trình xây cất mới cần có sự tham vấn và chấp thuận của nhiều cơ quan có tính quốc tế để công trình xây cất vươn tới một kích thước mới, một viễn ảnh mới. Riêng cá nhân tôi, tôi cho rằng, công trình xây cất thay thế WTC phải làm sao khiến cho đời sống của những công dân tương lai tại New York trở nên phong phú hơn về văn hóa, tình cảm và tinh thần. Công trình đó cũng phải có giá trị tưởng niệm đồng thời vinh danh những nạn nhân đã hy sinh trong biến cố thảm khốc ngày 11/9/01.
Nhìn chung, hầu hết các kiến trúc sư nổi tiếng của Mỹ đều đồng ý, bất cứ công trình nào được xây cất để thay thế hai tòa nhà chọc trời WTC đều phải hội đủ nhiều yếu tố, trong đó có hai yếu tố quan trọng: Một, nó phải có giá trị tưởng niệm trên 3,000 người Mỹ đã chẳng may bị thiệt mạng trong ngày 11/9/2001. Hai, nó phải thể hiện sức mạnh, niềm tin và nghị lực của dân tộc Hoa Kỳ vào tương lai, bất chấp các thế lực khủng bố quốc tế.
Tuy nhiên, có một điểm các kiến trúc sư không thể không quan tâm, đó là diện tích 16 mẫu tây mà 2 tòa cao ốc WTC từng ngự trị thuộc quyền sở hữu của Port Authority New York và New Jersey, và quyền sở hữu này đã được trao cho Larry Silverstein, người đang có hợp đồng thuê mướn, và ông có bổn phận cũng như quyền hạn xây cất những tiện nghi phòng ốc tương tự như WTC.
Trong thời gian gần một năm qua, đã có nhiều ý kiến của nhiều kiến trúc sư danh tiếng và có uy tín hạng nhất tại Mỹ quanh việc xây cất công trình thay thế 2 tòa cao ốc WTC. Sau đây là một số ý kiến tiêu biểu được hãng truyền hình PBS giới thiệu trên Internet.
Bigger and Taller Won't Necessarily Be Better
Leevi Kiil - Chủ tịch Viện Kiến Trúc Hoa Kỳ tại New York (President of the American Institute of Architects, New York Chapter)
Nhiều tháng, sau khi xảy ra cuộc khủng bố vào ngày 11/9, tôi đã nghe nhiều người bàn tán về việc xây dựng một công trình xứng đáng, có ý nghĩa thay thế cho 2 tòa cao ốc WTC. Một số người cho rằng, công trình xây cất mới đó phải làm sao cao hơn, lớn hơn, tốn kém hơn so với 2 tòa cao ốc WTC. Tôi nghĩ không hẳn như vậy. Tôi cho rằng, quan niệm đòi phải xây cất những công trình mới to hơn, cao hơn, tốn kém hơn… đã bắt nguồn từ thái độ có tính đối kháng với quân khủng bố, những thế lực đã hủy hoại 2 tòa cao ốc WTC vào ngày 11/9. Đây là thái độ thụ động, thiếu tầm nhìn xa trông rộng. Kế đó, cũng có nhiều kiến trúc sư cho rằng, công trình xây cất mới cần có sự tham vấn và chấp thuận của nhiều cơ quan có tính quốc tế để công trình xây cất vươn tới một kích thước mới, một viễn ảnh mới. Riêng cá nhân tôi, tôi cho rằng, công trình xây cất thay thế WTC phải làm sao khiến cho đời sống của những công dân tương lai tại New York trở nên phong phú hơn về văn hóa, tình cảm và tinh thần. Công trình đó cũng phải có giá trị tưởng niệm đồng thời vinh danh những nạn nhân đã hy sinh trong biến cố thảm khốc ngày 11/9/01.
Look to the Affected Communities for Guidance
Thomas H. Rogér - VP & Director, Families of September 11, and a member of the LMDC Families Advisory Council
Theo tôi nghĩ, xuyên suốt lịch sử Hoa Kỳ, chưa có sự kiện nào có những ám ảnh khủng khiếp như cuộc khủng bố ngày 11/9/01. Đây là hành động hèn nhát của quân khủng bố nhằm vào một nơi quy tụ những người dân vô tội của 80 quốc gia trên thế giới. Trong số hơn 3040 nạn nhân chẳng may hy sinh, có con gái tôi, Jean Rogér, tiếp viên hàng không trên chuyến bay định mệnh #11. Vì vậy, khi nghĩ đến việc xây cất một công trình từ trên những hoang tàn và đổ nát của WTC, tôi thấy chúng ta phải bảo đảm làm sao công trình đó vừa là đài tưởng niệm có ý nghĩa đối với những người đã chết và thân nhân của họ, đồng thời phải phản ảnh lòng yêu chuộng hòa bình của dân tộc Mỹ. Ngoài ra, nó còn phải là nơi thể hiện tinh thần đoàn kết, lòng vị tha, thái độ sẵn sàng hy sinh của người Mỹ kể từ khi xảy ra cuộc khủng bố cho đến nay.
City - Memorial
Diana Balmori - The principal of Balmori Associates, a landscape and urban design firm, and teaches at the Yale School of Architecture and the Yale School of the Environment
Muốn xây cất một công trình thay thế trung tâm thương mại WTC bị quân khủng bố đánh sập, ta phải coi sự hiện hữu của thành phố là tiến trình luôn luôn thay đổi, giống như một sự thay đổi của đời sống. Ta không nên coi thành phố là một tập hợp của những vật thể vô tri. Trái lại, chúng là tập hợp của sự sống, sự sống của con người, của cây cối, của nhà cửa, xe cộ. Vì vậy, sự sống hôm nay khác với hôm qua và ngày mai sự sống cũng phải khác với hôm nay. Để có thể phản ảnh trung thực tương lai của sự sống, việc xây cất lại trung tâm WTC phải bảo đảm tốt đẹp về môi sinh, phải giảm thiểu sự di chuyển của xe cộ trong khu vực, phải gia tăng tối đa diện tích cây xanh, phải biến các mái nhà thành "green roofs", ngay cả các bức tường cũng là "green walls", và tất cả mọi tòa cao ốc đều phải có những công viên màu xanh bao quanh.
