Tuần trước, chính phủ Bush quyết định chận mức hạn ngạch nhập cảng hàng may dệt của Trung Quốc, làm Bắc Kinh nổi giận, đòi đưa ra kiện trên Tổi Chức Mậu Dịch thế Giới WTO và sẽ phạt trả thù hàng hóa Mỹ. Câu chuyện thấy rõ là “hai cọp tranh hùng, cả hai đều bị thương...” Tại sao ông Bush lại đưa ra một quyết định mà ông biết ngay là sẽ bất lợi cho mậu dịch cả hai nước" Vấn đề thấy rõ là ông bị áp lực của các kỹ nghệ liên hệ, và trong tình hình Iraq đang khói lửa mịt mù thì làm cho vài trăm ngàn thợ thuyền hài lòng vẫn là điều cần thiết.
Theo bản thống kê trên báo điện về kinh tế Economy.com, thì một phần tư (1/4) số lượng việc làm khu vực sản xuất Hoa Kỳ biến mất chỉ vì hàng nhập cảng vào tràn ngập, và cụ thể thì riêng phần mậu dịch với Trung Quốc đã làm cho 400,000 việc làm Hoa Kỳ biến mất trong vòng ba năm qua.
Con số đó là lớn kinh khủng lắm, bạn cứ thử hình dung là 40 sư đoàn thợ thuyền về vườn và sẽ không bao giờ thấy lại việc làm đó nữa, vì hãng xưởng đã dọn cả sang Trung QuốcÙ rồi. Thực ra, việc TT Bush chọn riêng Trung Quốc ra gây sự thì thực không thích nghi mấy, bởi vì tổng cộng số việc làm khu vực sản xuất bị xóa sổ tính từ tháng 1-2001 (thời điểm ông Bush nhậm chức Tổng Thống) lên tới tổng cộng 2.5 triệu việc làm, trong đó 1.9 triệu việc làm mất là vì nhu cầu giảm và năng suất tăng, mất tổng cộng vì mậu dịch tràn vào Mỹ là 600,000 việc (trong đó 400,000 việc là do tội của Trung Quốc như nói trên).
Cũng cần ghi nhận, hàng hóa từ Việt Nam thực sự chưa gây sóng gió cho thị trường việc làm kỹ nghệ nhẹ Hoa Kỳ, chỉ trừ các mặt hàng thủy sản như cá basa thì đã bị ghìm lại, và tôm thì đang chờ các hồ sơ kiện tụng. Nhưng việc Trung Quốc bị Hoa Kỳ đưa ra hạn ngạch hàng may dệt cũng là dấu hiệu để Việt Nam cần chuẩn bị trước các sóng gió có thể xuất hiện.
Thực tế là, các kinh tế gia Hoa Kỳ vẫn không tin vào các biện pháp trừng phạt mậu dịch -- dĩ nhiên là giữa phe ta, chứ còn như khi Miến Điện, Cuba, Syria... bị nhìn như phe địch thì trừng phạt là chuyện tất phải xảy ra. Lý do là vì, bất kỳ cuộc chiến mậu dịch nào cũng gây tổn thương cho cả hai nước: sẽ làm kinh hoảng các thị trường chứng khoán, làm tổn thương các kỹ nghệ liên hệ về xuất nhập cảng, và làm xẹp túi tiền dân lành vì vật giá sẽ phải tăng. Bạn cứ thử hình dung, bây giờ đi chợ Việt, chợ Tàu phải tốn tiền gấp rưỡi, gấp đôi là kinh hoảng rồi.
Nhưng cũng một thực tế là sắp tới mùa bầu cử rồi. TT Bush không thể để cho lá phiếu cử tri chạy sang các ứng cử viên Đảng Dân Chủ đang đấu tố Bạch Ốc về tình hình việc làm. Mà rồi ai cũng biết là cần kiếm phiếu, nên có khi phải làm điều không ai muốn. Thí dụ, như năm ngoái, TT Bush áp đặt thuế thép nhập cảng; điều này trong khi cứu được nhiều công ty thép nhưng lại làm kỹ nghệ xe hơi Mỹ và ngành xây cất la hoảng vì giá lên cao. Mà mới hai tuần trước, WTO ra phán lệnh rằng Mỹ đặt thuế thép cao là sai, và cho Liên Âu trừng phạt lại Mỹ. Tình hình này cũng sẽ tương tự, rồi WTO cũng sẽ phán rằng Mỹ nâng hạn ngạch với dệt may Trung Quóác là sai, nhưng lúc đó thì đã cuộc bầu cử Tổng Thống 2004 đã qua rồi. Không hại gì.
Kinh tế thế giới đã tới một chỗ bứt dây động rừng. Trùng trùng chằng chịt với nhau. Kiểu như một thế võ trong truyện kiếm hiệp Kim Dung, khi một nữ hiệp Nga Mi bị ôm xiết từ phía sau thì nàng rút kiếm ra nói sẽ tự đâm theo thế “Đồng Sinh Cộng Tử,” nghĩa là tự đâm vào bụng mình và sẽ xuyên vào kẻ phía sau luôn.
Báo Wall Street Journal hôm thứ hai có nhắc tới trận chiến mậu dịch giữa Nhật-Mỹ thời thập niên 1980s. Lúc đó, hàng Mỹ bị hàng Nhật cạnh tranh dữ dội lắm. Và một nữ dân biểu Mỹ đã xách búa ra trước buổi họp báo và đập bể một chiếc radio của hãng Toshiba. Báo WSJ không kể tên nữ dân biểu này, nhưng bình luận rằng bây giờ không thấy dân biểu nào đập biểu diễn một TV do Hoa Lục làm ra.
Thời 1980s, Mỹ quyết định hạn chế nhập cảng xe hơi Toyota và Nissan, nhằm để cứu các hãng xe Mỹ như Ford, GM. Nhưng rồi các hãng Mỹ cũng có độc chiêu: mở xưởng ráp xe ngay trên đất Mỹ, và như thế đã làm mờ nhạt đi lằn ranh giữa một xe hơi Nhật Bản và xe hơi Hoa Kỳ.
Vấn đề mới lại khác: nếu Trung Quốc vào Mỹ mở xưởng thì làm sao còn giá rẻ được" Nhưng trước giờ Trung Quốc là nơi của các hãng xưởng vô danh thầu sản xuất hàng cho các hãng Mỹ thời danh, để các hãng thời danh này đưa vào các đại siêu thị như Wal-Marts và Best Buys. Như thế, khi xiết nhập cảng các mặt hàng làm từ Trung Quốc như áo quần, phụ tùng điện toán và đồ chơi thì nhiều công ty Mỹ và đại đa số dân nghèo Hoa Kỳ sẽ bị tổn thương (cũng hệt như các công ty Trung Quốc nhận thầu). Mà không ai rõ thực sự là chiến tranh mậu dịch kiểu này có sẽ làm lợi cho thợ thuyền Mỹ hay không, vì đơn giản là các chợ và công ty Mỹ sẽ qua Ấn Độ và Bangladesh tìm hợp đồng giao thầu mới. Không lẽ ông Bush lại trừng phạt tiếp Ấn Độ và Bangladesh" Dĩ nhiên là không. Mọi chuyện chỉ là tạm thôi. Bạch Ốc cũng biết thế.
Thậm chí tới diều hâu cũng phải dè dặt: như hội các công ty sản xuất Hoa Kỳ, có tên là National Association of Manufactures cho dù đã hù dọa từ tháng 7 là sẽ kiện Trung Quốc là mậu dịch bất công vì “được bí mật bao cấp bởi tiền tệ dưới thực giá...” nhưng rồi cũng lộ vẻ lạnh cẳng. Hội NAM vẫn chưa thuê luật sư nào cả, cũng chưa nộp đơn kiện nào cả... Lý do, vì NAM và các đồng minh trong giới sản xuất Hoa Kỳ vẫn chưa cãi xong, vì chính nhiều công ty Mỹ sẽ bị tổn thương tức thì, nếu có bất kỳ cuộc chiến mậu dịch nào xảy ra....
Việt Nam cũng có thể học nhiều chiêu thức trong các cuộc chiến này. Hôm thứ hai đã có bản tin là thị trường Mỹ đã trở thành thị trường xuất cảng lớn nhất của Việt Nam. Vấn đề bây giờ là phải tiếp cận kinh tế Mỹ bằng chiêu “đồng sinh cộng tử,” để không một cuộc chiến mậu dịch nào có thể xảy ra. Và cũng không ai mong muốn các sự bâát trắc xảy ra, nhưng phải đề phòng trước, nhất là khi mùa bầu cử sắp tới. Và cũng vì, bất kỳ một biến động mậu dịch nào xảy ra tại các siêu thị Quận Cam hay San Jose cũng đều có thể làm nhiều ngàn gia đình tại quê nhà thương tổn.
Theo bản thống kê trên báo điện về kinh tế Economy.com, thì một phần tư (1/4) số lượng việc làm khu vực sản xuất Hoa Kỳ biến mất chỉ vì hàng nhập cảng vào tràn ngập, và cụ thể thì riêng phần mậu dịch với Trung Quốc đã làm cho 400,000 việc làm Hoa Kỳ biến mất trong vòng ba năm qua.
Con số đó là lớn kinh khủng lắm, bạn cứ thử hình dung là 40 sư đoàn thợ thuyền về vườn và sẽ không bao giờ thấy lại việc làm đó nữa, vì hãng xưởng đã dọn cả sang Trung QuốcÙ rồi. Thực ra, việc TT Bush chọn riêng Trung Quốc ra gây sự thì thực không thích nghi mấy, bởi vì tổng cộng số việc làm khu vực sản xuất bị xóa sổ tính từ tháng 1-2001 (thời điểm ông Bush nhậm chức Tổng Thống) lên tới tổng cộng 2.5 triệu việc làm, trong đó 1.9 triệu việc làm mất là vì nhu cầu giảm và năng suất tăng, mất tổng cộng vì mậu dịch tràn vào Mỹ là 600,000 việc (trong đó 400,000 việc là do tội của Trung Quốc như nói trên).
Cũng cần ghi nhận, hàng hóa từ Việt Nam thực sự chưa gây sóng gió cho thị trường việc làm kỹ nghệ nhẹ Hoa Kỳ, chỉ trừ các mặt hàng thủy sản như cá basa thì đã bị ghìm lại, và tôm thì đang chờ các hồ sơ kiện tụng. Nhưng việc Trung Quốc bị Hoa Kỳ đưa ra hạn ngạch hàng may dệt cũng là dấu hiệu để Việt Nam cần chuẩn bị trước các sóng gió có thể xuất hiện.
Thực tế là, các kinh tế gia Hoa Kỳ vẫn không tin vào các biện pháp trừng phạt mậu dịch -- dĩ nhiên là giữa phe ta, chứ còn như khi Miến Điện, Cuba, Syria... bị nhìn như phe địch thì trừng phạt là chuyện tất phải xảy ra. Lý do là vì, bất kỳ cuộc chiến mậu dịch nào cũng gây tổn thương cho cả hai nước: sẽ làm kinh hoảng các thị trường chứng khoán, làm tổn thương các kỹ nghệ liên hệ về xuất nhập cảng, và làm xẹp túi tiền dân lành vì vật giá sẽ phải tăng. Bạn cứ thử hình dung, bây giờ đi chợ Việt, chợ Tàu phải tốn tiền gấp rưỡi, gấp đôi là kinh hoảng rồi.
Nhưng cũng một thực tế là sắp tới mùa bầu cử rồi. TT Bush không thể để cho lá phiếu cử tri chạy sang các ứng cử viên Đảng Dân Chủ đang đấu tố Bạch Ốc về tình hình việc làm. Mà rồi ai cũng biết là cần kiếm phiếu, nên có khi phải làm điều không ai muốn. Thí dụ, như năm ngoái, TT Bush áp đặt thuế thép nhập cảng; điều này trong khi cứu được nhiều công ty thép nhưng lại làm kỹ nghệ xe hơi Mỹ và ngành xây cất la hoảng vì giá lên cao. Mà mới hai tuần trước, WTO ra phán lệnh rằng Mỹ đặt thuế thép cao là sai, và cho Liên Âu trừng phạt lại Mỹ. Tình hình này cũng sẽ tương tự, rồi WTO cũng sẽ phán rằng Mỹ nâng hạn ngạch với dệt may Trung Quóác là sai, nhưng lúc đó thì đã cuộc bầu cử Tổng Thống 2004 đã qua rồi. Không hại gì.
Kinh tế thế giới đã tới một chỗ bứt dây động rừng. Trùng trùng chằng chịt với nhau. Kiểu như một thế võ trong truyện kiếm hiệp Kim Dung, khi một nữ hiệp Nga Mi bị ôm xiết từ phía sau thì nàng rút kiếm ra nói sẽ tự đâm theo thế “Đồng Sinh Cộng Tử,” nghĩa là tự đâm vào bụng mình và sẽ xuyên vào kẻ phía sau luôn.
Báo Wall Street Journal hôm thứ hai có nhắc tới trận chiến mậu dịch giữa Nhật-Mỹ thời thập niên 1980s. Lúc đó, hàng Mỹ bị hàng Nhật cạnh tranh dữ dội lắm. Và một nữ dân biểu Mỹ đã xách búa ra trước buổi họp báo và đập bể một chiếc radio của hãng Toshiba. Báo WSJ không kể tên nữ dân biểu này, nhưng bình luận rằng bây giờ không thấy dân biểu nào đập biểu diễn một TV do Hoa Lục làm ra.
Thời 1980s, Mỹ quyết định hạn chế nhập cảng xe hơi Toyota và Nissan, nhằm để cứu các hãng xe Mỹ như Ford, GM. Nhưng rồi các hãng Mỹ cũng có độc chiêu: mở xưởng ráp xe ngay trên đất Mỹ, và như thế đã làm mờ nhạt đi lằn ranh giữa một xe hơi Nhật Bản và xe hơi Hoa Kỳ.
Vấn đề mới lại khác: nếu Trung Quốc vào Mỹ mở xưởng thì làm sao còn giá rẻ được" Nhưng trước giờ Trung Quốc là nơi của các hãng xưởng vô danh thầu sản xuất hàng cho các hãng Mỹ thời danh, để các hãng thời danh này đưa vào các đại siêu thị như Wal-Marts và Best Buys. Như thế, khi xiết nhập cảng các mặt hàng làm từ Trung Quốc như áo quần, phụ tùng điện toán và đồ chơi thì nhiều công ty Mỹ và đại đa số dân nghèo Hoa Kỳ sẽ bị tổn thương (cũng hệt như các công ty Trung Quốc nhận thầu). Mà không ai rõ thực sự là chiến tranh mậu dịch kiểu này có sẽ làm lợi cho thợ thuyền Mỹ hay không, vì đơn giản là các chợ và công ty Mỹ sẽ qua Ấn Độ và Bangladesh tìm hợp đồng giao thầu mới. Không lẽ ông Bush lại trừng phạt tiếp Ấn Độ và Bangladesh" Dĩ nhiên là không. Mọi chuyện chỉ là tạm thôi. Bạch Ốc cũng biết thế.
Thậm chí tới diều hâu cũng phải dè dặt: như hội các công ty sản xuất Hoa Kỳ, có tên là National Association of Manufactures cho dù đã hù dọa từ tháng 7 là sẽ kiện Trung Quốc là mậu dịch bất công vì “được bí mật bao cấp bởi tiền tệ dưới thực giá...” nhưng rồi cũng lộ vẻ lạnh cẳng. Hội NAM vẫn chưa thuê luật sư nào cả, cũng chưa nộp đơn kiện nào cả... Lý do, vì NAM và các đồng minh trong giới sản xuất Hoa Kỳ vẫn chưa cãi xong, vì chính nhiều công ty Mỹ sẽ bị tổn thương tức thì, nếu có bất kỳ cuộc chiến mậu dịch nào xảy ra....
Việt Nam cũng có thể học nhiều chiêu thức trong các cuộc chiến này. Hôm thứ hai đã có bản tin là thị trường Mỹ đã trở thành thị trường xuất cảng lớn nhất của Việt Nam. Vấn đề bây giờ là phải tiếp cận kinh tế Mỹ bằng chiêu “đồng sinh cộng tử,” để không một cuộc chiến mậu dịch nào có thể xảy ra. Và cũng không ai mong muốn các sự bâát trắc xảy ra, nhưng phải đề phòng trước, nhất là khi mùa bầu cử sắp tới. Và cũng vì, bất kỳ một biến động mậu dịch nào xảy ra tại các siêu thị Quận Cam hay San Jose cũng đều có thể làm nhiều ngàn gia đình tại quê nhà thương tổn.
Gửi ý kiến của bạn
