Hôm nay,  

Ngộ

24/07/202411:44:00(Xem: 5141)
Phat
Từ tranh của Nguyễn Trung

 



Xin cảm ơn tác giả Thuần Bạch

Theo bản dịch thiền Suzuki

Chúc Thanh

   

 

Phật pháp là lời dậy của bậc giác ngộ, của đức phật trong phật pháp, bồ đề được định nghĩa là sự giác ngộ. Có lúc các hàng phật tử, có người muốn biết xem giác và ngộ, chủ đề nào tới trước, chủ đề nào tới sao? Giác ngộ chính là tâm yếu của những gì đức phật thuyết giảng cho các đệ tử. Có người cho rằng ngộ là chính yếu của phật giáo đại thừa. Phật giáo nguyên thủy cũng nhấn mạnh đến sự thành tựu bồ đề. Tất cả trong mọi trường hợp, nói đến bồ đề là phải khơi lại căn bản kinh nghiệm về ngộ.

 

Thưa, chữ bodhi (= bồ đề) trong tiếng phạn và chữ Buddha (thầy Thích Nhất Hạnh gọi là Bụt) cùng có ngữ căn radical chung là chữ bud, mà theo giải thích của phật pháp có nghĩa là giác, là tỉnh thức.

 

Phật Thích Ca là bậc toàn giác, đại giác ngộ. Chúng sanh và chư phật tử là những người được giác ngộ từng phần. Trong từng phần đó, còn phải kể tới hốt giác hốt mê, có lúc giác, có lúc mê, lúc mê là lúc bị tham sân si chế ngự.

 

Điều đức phật dậy chúng ta là tu sửa bỏ tham sân si để thành tựu bồ đề, tức là giác ngộ lần lần.

 

Nghe ra để mà tu sửa có lúc cũng nhọc nhằn. Nhưng do tâm ý, do nhân duyên đưa đẩy, có người đi lần lần tới bồ đề nhẹ nhàng thanh thản. Có người vướng mắc nghịch duyên cản trở trì trệ. Vấn đề là làm sao cố gắng tìm hiểu và thực hành giác ngộ.

 

Giác ngộ khó khăn vô cùng. Theo lý thuyết, một hành giả muốn đi lần tới giác ngộ, phải cần có ít nhiều trí thức.

 

Thưa, trí thức nói chung là sự hiểu biết.

 

Trí là trí tuệ bát nhã (prajna). Nói rõ ra trí là sự hiểu biết bằng trực giác.

 

Thức là hiểu biết bằng suy nghĩ và lý luận.

 

Nói cách khác, trí là mau, gọn, hiểu ngay tổng thể.

Thức là chia tổng thể thành hai phần:

chủ thể và đối tượng, rồi mới nắm bắt được.

 

Con đường của trí là năm bắt thực tại trong cái nhất quan, mau và toàn thể: như thị. Con đường của trí đi rất gần đến giác ngộ, có lúc ngộ mà trí vẫn làm việc.

 

Trí không bao giờ ngừng hoạt động dù chúng ta chẳng để ý đến nó. Trí làm việc luôn luôn mỗi lúc mỗi ngày. Đó là một ý thức sống thường xuyên không gì đuổi đi hay nắm bắt được. Trên con đường vô tận thường hằng của trí, ý thức ngộ có thể xuất hiện, nghĩa là biết rất rõ rất mau một chân lý nào đó, đấy là một nắm bắt kỳ diệu và bất ngờ: đốn ngộ.

 

Muốn đạt ngộ, mọi ý nghĩ trong tâm thức, trong sinh hoạt cuộc sống, có lúc phải được quét sạch, là dẹp bỏ, các nhà triết học Ấn Độ  gọi việc dẹp bỏ này rất cần thiết để đi vào chánh định, còn gọi là tam muội hay samadhi để đạt tới tâm thái quân bình.

 

Tuy nhiên tâm thái quân bình này chưa phải là ngộ. Chánh định chưa đủ để ngộ, nó chỉ là cái nền, cái điểm tựa vững vàng, cần phải có một sự nhận biết lóe sáng, một sự bừng tỉnh, thức giấc.

 

Sự bừng tỉnh vận hành đúng thời điểm được nhận biết là đốn ngộ, đạt ngộ.

 

Thiền sư Suzuki đã diễn giải rõ ràng qua nhiều trang sách: ngộ không gì khác hơn sự lãnh hội một thực tại chớp nhoáng bằng trực giác bát nhã. Ngài giải thích rằng thực tại với chủ thể (chính mình) là một.

 

Không có một thực tại nào bên ngoài hữu.

 

Hữu chính là chủ thể và chủ thể đó là hữu.

 

Ngài Suzuki cũng diễn giải thêm, là khi bạn suy nghĩ hăng say về đáp án, càng phấn đấu, ngộ càng rời xa bạn. Chừng nào bạn còn nỗ lực tìm kiếm thì không ngộ. Nhưng bạn cũng không ngó lơ nó… cho tới một lúc nào đó, tự nhiên có sự bừng tỉnh của trực giác bát nhã phải chợt thức dậy. Bạn sẽ hỏi trực giác bát nhã (prajna intuition) là gì?

 

Thưa, thiền sư giải thích bằng một thí dụ như sau: khi bạn thấy một bông hoa tươi đẹp, thì trước thời điểm bạn nhận biết đó là một bông hoa, bạn đã có một cảm nhận thế nào là hoa… cái lãnh hội thông thường, từ thiên tư, nó tới trước tiên đó, ông gọi là trực giác bát nhã… nhưng đó không phải do kinh nghiệm, vì tâm của bạn đang ở chốn quân bình (=chánh định).

 

Nói chung, nếu trực giác bát nhã đến với tự tâm đang ở trong chánh định, ở một thời điểm thích hợp, toàn hảo thì ngộ xuất hiện: ngộ đến như tự nhiên mà bắt gặp.

 

Chứng ngộ hay ngộ là việc rất hiếm có, rất khó xuất hiện. Như trường hợp của đức phật Thích Ca. Ngài là bậc toàn giác. Khi ngài tu luyện với ý muốn giải thoát sanh tử cho chúng sanh. Lúc đầu, ngài học tập đạo lý biện thuyết, nhưng rồi ngài cảm thấy không lợi lạc.

 

Ngài quay sang tu khổ hạnh, do khổ tu mà cơ thể ngài ốm yếu hao gầy quá đỗi, đến gần như tiêu hao mòn mỏi hết sức lực.

 

Ngài bèn dùng sữa và quyết chí tiếp tục tìm kiếm một con đường giải thoát khác.

 

Lý luận không đạt, khổ hạnh không thành.

 

Lòng mong mỏi tìm cầu con đường khác, tu tập giải thoát khổ đau, vượt vòng sanh tử như một bài toán còn nguyên chưa có đáp án.

 

Ngài không thể tiến lên, ngài không thể thối lui, ngài bắt buộc tự giam tâm tại chỗ. Nhưng cứ dừng lại như tại chỗ cũng không giải quyết được gì.

 

Rồi ở đúng bước ngoặt tâm linh đó, tình thế tiến thối lưỡng nan của đức phật vẫn đúng là hợp đạo lý, nên từ trong chánh định, và chánh niệm bền vững, có một lúc, nơi tâm thức từ bi, trạng thái của ý thức chợt sáng bừng đạt ngộ. Tự tâm ngài Gotama thấy được điểm phát khởi bodhi từ đáy thẳm của trực giác bát nhã:

 

Ngài phát nguyện, gắng suy tìm chân lý

Cội bồ đề, ngồi tĩnh tọa hành thâm

Ngài quán chiếu, lý vô thường, nhân quả

Luật trả vay, vay trả, kiếp luân hồi.

 

  *

*   *

 

Ngài suy xét, pháp môn tu khổ hạnh

Không đạt thành, đạo quả lý cao thâm

Mang thân này, cùng chánh tâm hiện hữu

Tới viên thành, chánh giác độ nhân sinh.

 

  *

*   *

 

Rồi ròng rã, bốn mươi năm thuyết pháp.

Giảng đạo độ đời, ngài điểm nhãn khai thông

Cõi ta bà, ngài vân hành cứu độ

Nơi đạo tràng, ngài truyền pháp tùy duyên.

 

             *

 *    * 

 

Đã bao đời, đã hằng thiên niên kỷ

Đạo pháp ngài, gieo hạt giống từ bi

Tượng pháp ngài, tỏa hào quang hỷ xả

Lưu dấu muôn đời, vạn kiếp đức từ tôn.

 

A Di Đà Phật

Paris mùa hạ 2024

Chúc Thanh

Gửi ý kiến của bạn
Vui lòng nhập tiếng Việt có dấu. Cách gõ tiếng Việt có dấu ==> https://youtu.be/ngEjjyOByH4
Tên của bạn
Email của bạn
)
Nhà thơ Anne Boyer hôm 16/1/2023 đã thông báo: "Tôi đã từ chức biên tập thơ của Tạp chí The New York Times Magazine. Cuộc chiến do Mỹ hậu thuẫn nhà nước Israel chống lại người dân Gaza không phải là cuộc chiến dành cho bất kỳ ai. Không có sự an toàn nào trong đó hoặc từ nó, không phải cho Israel, không phải cho Hoa Kỳ hay Châu Âu, và đặc biệt là không cho nhiều người Do Thái bị vu khống bởi những kẻ tuyên bố sai lầm rằng họ chiến đấu nhân danh họ. Lợi nhuận duy nhất của nó là lợi nhuận chết người của các công ty sản xuất vũ khí và dầu mỏ.
Nam Hàn đặt mục tiêu cấm ăn thịt chó và sẽ chấm dứt tranh cãi về phong tục ẩm thực cổ xưa này vài năm tới. Chính phủ và Đảng Quyền lực Nhân dân cầm quyền hôm thứ Sáu đã đồng ý ban hành đạo luật trước cuối năm nay nhằm chấm dứt tiêu thụ thịt chó từ năm 2027. Yu Eui-dong, người đứng đầu chính sách của Đảng Quyền lực Nhân dân, cho biết tại cuộc họp với các quan chức: “Đã đến lúc chấm dứt xung đột xã hội và tranh cãi xung quanh việc ăn thịt chó thông qua việc ban hành một đạo luật đặc biệt."
Hàng năm, trên khắp thế giới sẽ có hàng triệu người quyết tâm không động tới các loại đồ uống có cồn trong một tháng – truyền thống này bắt đầu từ Tháng Giêng Khô Ráo (Dry January) và sau này mở rộng thành nhiều nỗ lực tương tự, chẳng hạn như Tháng Mười Tỉnh Táo (Sober October). Cho dù đó là cả một chiến dịch đông đảo người tham gia, hay chỉ đơn giản là nỗ lực của một cá nhân để bớt ‘say xỉn’ lại, số lượng người tham gia ‘tháng kiêng rượu’ có vẻ như ngày càng nhiều.
Thường thì ai cũng sẽ nghĩ rằng tế bào sống tốt hơn tế bào chết. Tuy nhiên, điều này không phải lúc nào cũng đúng: các tế bào thường hy sinh bản thân để giữ cho chúng ta khỏe mạnh. Chúng là những ‘anh hùng thầm lặng’ chẳng màng sinh-tử để bảo vệ chúng ta. Mặc dù cái chết có vẻ thụ động – là một kết thúc đáng tiếc xảy ra theo kiểu “muốn tránh cũng không được” – nhưng cái chết của các tế bào thường có chủ đích và mang tính chiến lược. Tại sao tế bào chết và chết như thế nào là chuyện khá phức tạp và có thể ảnh hưởng đáng kể đến sức khỏe tổng thể của chúng ta.
Theo sự hiểu biết giới hạn của cá nhân tôi thì nội dung bức tranh này diễn tả bữa tiệc của Lễ Tạ Ơn đầu tiên vào cuối tháng 11 năm 1621 tại Plymouth thuộc tiểu bang Massachusetts, đông bắc nước Mỹ...
Thượng viện Hoa Kỳ đã thông qua dự luật tránh đóng cửa chính phủ trong cuộc bỏ phiếu 87-11. Cái gọi là nghị quyết tiếp tục trước đó đã được thông qua tại Hạ viện, nay sẽ được chuyển đến Tổng thống Mỹ Joe Biden để ký. Dự luật cung cấp kinh phí cho một số cơ quan chính phủ cho đến ngày 19 tháng 1 và cho những cơ quan khác cho đến ngày 2 tháng 2 nhưng không bao gồm các điều khoản về viện trợ quân sự cho Ukraine hoặc Israel.
Lưu Bình Nhưỡng, người đại biểu Quốc hội nổi tiếng về nói thẳng và nhiều lần chất vấn Bộ Trưởng Công an Tô Lâm, bị khởi tố, bị bắt tạm giam về tội 'cưỡng đoạt tài sản.' Theo nhiều báo. Ngày 14/11/2023, Cơ quan CSĐT Công an tỉnh Thái Bình đã ra Quyết định khởi tố bị can, Lệnh bắt bị can để tạm giam, Lệnh khám xét nơi ở, nơi làm việc đối với ông Lưu Bình Nhưỡng (SN 1963) trú tại quận Tây Hồ, TP Hà Nội để điều tra về tội cưỡng đoạt tài sản.
Biden và 2 Bộ Trưởng bị kiện vì tiếp tay Israel diệt chủng dân Palestine. Tổng thống Hoa Kỳ và hai thành viên nội các của ông đang bị kiện vì không ngăn chặn, hỗ trợ và tiếp tay cho “nạn diệt chủng” ở Gaza. Một đơn khiếu kiện liên bang dài 89 trang
Nhân 50 năm ngày mất của Lý Tiểu Long (1940-1973), hãy nhắc lại đôi điều về huyền thoại võ thuật này.
NHẬN TIN QUA EMAIL
Vui lòng nhập địa chỉ email muốn nhận.