Qua tháng Sáu, nửa năm 2005 sắp hết. Thời sự quốc tế của ngày mai sẽ có những gì"
Chín loại biến cố sau đây sẽ đáng được quan tâm theo dõi.
1. Thứ nhất, chỉ huy tình báo của Liên bang Nga công khai tố cáo CIA của Hoa Kỳ là khuấy động phong trào dân chủ quanh Liên bang Nga để làm tê liệt và lật đổ chính quyền Nga. Một lời tố cáo đáng chú ý. Quả thật, vùng ảnh hưởng cố hữu của Nga đang bị chấn động vì trào lưu dân chủ. Cánh quốc gia dân tộc (đảng Cộng sản cũ và xu hướng cực hữu mới) đang có phản ứng hốt hoảng và xu hướng dân chủ và cải cách đang phân vân trong khi chính quyền Putin phải tìm cách đối phó. Nhanh hay chậm, theo hướng nào là những điều sẽ là thời sự.
2. Thứ hai, Hoa Kỳ đang gây sức ép rất mạnh với Bắc Kinh trên ba địa hạt: ngoại thương, hối đoái và tác quyền trí tuệ, trong khi mâu thuẫn giữa Trung Quốc với Nhật Bản càng căng thẳng với việc Phó Thủ tướng Ngô Nghi từ chối gặp gỡ Thủ tướng Koizumi. Đồng thời, ngày càng có nhiều tin tức hơn về những khó khăn kinh tế và xã hội của Bắc Kinh. Đâu là nhân, đâu là quả" Phải chăng nguy cơ nội bộ mới giải thích lập trường đối ngoại có vẻ hung hăng của Bắc Kinh, và nhân cơ hội ấy, Hoa Kỳ mới gia tăng áp lực" Thời sự sẽ cần theo dõi vụ này.
3. Thứ ba, kết hợp hai đề mục trên làm một thì nếu Liên bang Nga và Trung Quốc đều gặp sức ép gay gắt của Hoa Kỳ, và của đồng minh Hoa Kỳ là Nhật Bản, thì liệu hai nước có gia tăng hợp tác trên toàn khu vực Âu-Á để chặn đà can thiệp của Mỹ không" Hai nước vốn có chung đối thủ nhưng cũng lại có nhiều xung khắc với nhau về quyền lợi, nên sẽ làm được những gì trên trận tuyến chung đó" Thời sự cần theo dõi nhiều quyết định gia tăng hợp tác giữa hai nước, để thấy rõ nội dung và thực chất của các quyết định này. Và xem Nhật Bản xử lý ra sao với phong trào quốc gia dân tộc do Bắc Kinh thổi lên. Một chỉ dấu: tiềm thủy đĩnh Trung Quốc làm gì tại eo biển Malacca, nơi chiến hạm Nhật đang tuần tiễu để ngăn ngừa hải tặc"
4. Thứ tư, tháng Sáu sẽ thấy kết quả dân ý tại Pháp và Hòa Lan về Hiến pháp Âu châu, với dự đoán bất lợi: dân Pháp có thể chống, dân Hòa Lan chống còn mạnh hơn. Một thách đố sinh tử cho Liên hiệp Âu châu. Trong khi ấy, Đức có thể đổi chủ. Thủ tướng Schroeder tuyên bố tổ chức bầu cử sớm một năm, muốn vậy, ông phải qua một thủ tục lạ, là làm cho chính quyền thuộc liên minh xanh đỏ (môi sinh và thiên tả) của mình bị bất tín nhiệm để được giải tán. Sau đó, liên minh Dân chủ Thiên chúa giáo (CDU) và Tự do Dân chủ có thể lên cầm quyền vào năm tới. Hai tiếng nói thế giá của Liên Âu là Tổng thống Pháp và Thủ tướng Đức đều bị mất giọng. "Âu châu mới" sẽ nổi lên như thế nào, sẽ cứu Liên Âu ra sao, xử trí cách nào với Hoa Kỳ" Và cứu xét đơn gia nhập Liên Âu của xứ Thổ Nhĩ Kỳ ra sao" Đấy sẽ là thời sự…
5. Thứ năm, và trở lại điểm nóng Iraq, trùm khủng bố al Zarqawi có bị thương thật hay không và còn khả năng điều động gì không" Với al Qaeda đang kêu gọi cầu nguyện cho một lãnh tụ của mình, với giáo sĩ al Sadr nay đang chuyển sang vai trò lãnh tụ chính trị trong khi các trưởng giáo Sunni vẫn dè dặt theo dõi tình hình chính trị của chính quyền Iraq, Hoa Kỳ đang có lợi thế nhất thời, dù giao tranh vẫn chưa giảm và Mỹ đang mở một cuộc hành quân thứ nhì sau chiến dịch Matador. Kết quả sẽ ra sao là một câu hỏi của thời sự. Bên cạnh, Mỹ sẽ giải quyết nhu cầu quân số như thế nào khi quân chủng Lục quân đang muốn giảm dần sự hiện diện tại Iraq" Cần theo dõi cuộc tranh luận ngay trong bộ Quốc phòng về vấn đề này.
6. Thứ sáu, mối quan hệ rất kỳ lạ giữa Hoa Kỳ và Pakistan cũng sẽ là thời sự. Mỹ ráo riết truy lùng tàn dư của al Qaeda và Taliban tại biên giới Pakistan với Afghanistan nhưng phải thận trọng để khỏi xâm phạm lãnh thổ và gây khó cho lãnh tụ Pakistan! Yêu cầu của Mỹ là triệt hạ Osama bin Laden bằng mọi giá, nên sẽ rất thiếu tế nhị với Tổng thống Pervez Musharraf của Pakistan. Cứu cánh biện minh cho phương tiện" Thời sự sẽ trả lời.
7. Thứ bảy, chuyện Iran. Trong khi Liên hiệp Âu châu đang bị tê liệt vì dấu hỏi Hiến pháp, ba nước Anh, Đức, Pháp có thể làm gì để gây áp lực với Iran về hồ sơ nguyên tử" Liệu lãnh tụ Iran có nhân cơ hội này mà tiếp tục duy trì lập trường cực đoan của mình hay không" Đồng thời, ngay trong nội bộ, họ cũng đang gặp áp lực cải cách của phe tiến bộ. Trào lưu dân chủ đang bừng bừng khí thế tại Trung Đông có tràn vào Iran hay không" Hoa Kỳ có kín đáo nhúng tay vào vụ này hay không" Một đề tài thời sự rất lý thú và bất ngờ…
8. Thứ tám là một đề mục mới, gần với Hoa Kỳ, là tình hình Venezuela. Tổng thống Hugo Chavez của xứ này đang trở thành anh hùng chống Mỹ trong khi vô địch chống Mỹ kỳ cựu là Fidel Castro của Cuba lại như tuột dốc. Chavez sẽ còn cầm quyền và gây nhiều nhiễu âm vô hại, kể cả việc học đòi trò chơi nguyên tử của Bắc Hàn hay dùng võ dầu khí để gây khó chịu cho Mỹ. Ngược lại, Castro lại có dấu hiệu hòa dịu hơn với Hoa Kỳ khi đồng ý cho đối lập dân chủ hội họp và còn loan tin là có cộng tác với Mỹ để chống khủng bố. Bên ngoài hai xứ này, có Bolivia cũng bị đe dọa với nỗ lực lật đổ Tổng thống Carlos Mesa. Xứ này mà có loạn, hậu quả kinh tế sẽ lan rộng qua các lân bang là Argentina, Brazil, Chile và Peru. Thời sự sẽ chú ý đến tình hình Trung Nam Mỹ, và xem Ngoại trưởng Condoleezza Rice xử trí ra sao. Một chỉ giấu theo dõi là việc phê chuẩn quyết định bổ nhiệm John Bolton vào ghế Đại sứ Mỹ tại Liên hiệp quốc. Lý do: các Nghị sĩ chống ông kịch liệt nhất cũng lại là thành phần có cảm tình nhất với Castro của Cuba và đã nhiều lần phá hoạt đối sách của bộ Ngoại giao tại Trung Mỹ! Nước Mỹ quả ly kỳ với trò chơi dân chủ này.
9. Sau cùng, thứ chín, một đề tài nhỏ của Mỹ mà lớn của Việt Nam: chuyến thăm viếng Hoa Kỳ của Thủ tướng Phan Văn Khải. Hà Nội nói ít nhưng làm nhiều cho biến cố này, trong khi Mỹ có vẻ nói nhiều nhưng thực sự sẽ làm gì thì ta chưa biết. Cho đến nay, nói nhiều nhất là các nguồn tin hành lanh của bộ Ngoại giao Mỹ. Với sự tiếp tay của nhiều giới chức ngoại giao Mỹ, ông Khải sẽ đi chào hàng rất ngoạn mục tại nhiều nơi ở Hoa Kỳ và được cộng đồng Việt Nam dàn chào cũng ngoạn mục không kém. Vấn đề là sau khi chào hàng với Mỹ xong, ông Khải có khả năng thực thi không" Cái đuôi có đổi cái đầu được không" Lên tiếng chống ông Khải là cần thiết và dễ, nhưng chứng minh rằng ông ta không đáng tin, chẳng có thực quyền và không thi hành nổi những cam kết mới là chuyện khó. Và cần thiết hơn. Nhiều người lạc quan chờ đợi một phép lạ từ chuyến thăm viếng này, thời sự có thể cho thấy rằng phép lạ ấy cũng rực rỡ như bong bóng xà phòng. Ông Khải có chứng minh nổi là mình sẽ làm xoay chuyển tình hình tại Việt Nam hay không" Và như mọi khi, những nỗ lực hòa giải của ông có lập tức bị các đồng chí của ông phá hoại hay không" Thời sự nay mai đấy. Bất ngờ nếu có, và cần theo dõi, là những phát biểu của Tổng thống Bush hay Ngoại trưởng Rice về chủ trương phát huy dân chủ toàn cầu. Chủ trương ấy áp dụng tại mọi nơi - trừ Việt Nam" Ông Bush và bà Rice vốn là những người đã nói là làm, họ sẽ làm gì và có muốn làm gì cho Việt Nam không"
Dự đoán của người viết: hết tháng Sáu, trái bóng xà bông Phan Văn Khải sẽ bể - không tiếng vang ngoài hành lang ngoại giao Mỹ, nhưng sẽ om xòm nức nở trên truyền thông Việt Nam, ở trong nước. Và thời sự sẽ lại đợi chờ cuộc tái ngộ trong năm tới giữa hai ông Bush và Khải vào tháng 11 tới tại Busan của Nam Hàn nhân Thượng đỉnh APEC, trong khi háo hức trông ngóng chuyến thăm viếng Việt Nam của ông Bush, cũng nhân thượng đỉnh APEC, vào năm tới…
Chín loại biến cố sau đây sẽ đáng được quan tâm theo dõi.
1. Thứ nhất, chỉ huy tình báo của Liên bang Nga công khai tố cáo CIA của Hoa Kỳ là khuấy động phong trào dân chủ quanh Liên bang Nga để làm tê liệt và lật đổ chính quyền Nga. Một lời tố cáo đáng chú ý. Quả thật, vùng ảnh hưởng cố hữu của Nga đang bị chấn động vì trào lưu dân chủ. Cánh quốc gia dân tộc (đảng Cộng sản cũ và xu hướng cực hữu mới) đang có phản ứng hốt hoảng và xu hướng dân chủ và cải cách đang phân vân trong khi chính quyền Putin phải tìm cách đối phó. Nhanh hay chậm, theo hướng nào là những điều sẽ là thời sự.
2. Thứ hai, Hoa Kỳ đang gây sức ép rất mạnh với Bắc Kinh trên ba địa hạt: ngoại thương, hối đoái và tác quyền trí tuệ, trong khi mâu thuẫn giữa Trung Quốc với Nhật Bản càng căng thẳng với việc Phó Thủ tướng Ngô Nghi từ chối gặp gỡ Thủ tướng Koizumi. Đồng thời, ngày càng có nhiều tin tức hơn về những khó khăn kinh tế và xã hội của Bắc Kinh. Đâu là nhân, đâu là quả" Phải chăng nguy cơ nội bộ mới giải thích lập trường đối ngoại có vẻ hung hăng của Bắc Kinh, và nhân cơ hội ấy, Hoa Kỳ mới gia tăng áp lực" Thời sự sẽ cần theo dõi vụ này.
3. Thứ ba, kết hợp hai đề mục trên làm một thì nếu Liên bang Nga và Trung Quốc đều gặp sức ép gay gắt của Hoa Kỳ, và của đồng minh Hoa Kỳ là Nhật Bản, thì liệu hai nước có gia tăng hợp tác trên toàn khu vực Âu-Á để chặn đà can thiệp của Mỹ không" Hai nước vốn có chung đối thủ nhưng cũng lại có nhiều xung khắc với nhau về quyền lợi, nên sẽ làm được những gì trên trận tuyến chung đó" Thời sự cần theo dõi nhiều quyết định gia tăng hợp tác giữa hai nước, để thấy rõ nội dung và thực chất của các quyết định này. Và xem Nhật Bản xử lý ra sao với phong trào quốc gia dân tộc do Bắc Kinh thổi lên. Một chỉ dấu: tiềm thủy đĩnh Trung Quốc làm gì tại eo biển Malacca, nơi chiến hạm Nhật đang tuần tiễu để ngăn ngừa hải tặc"
4. Thứ tư, tháng Sáu sẽ thấy kết quả dân ý tại Pháp và Hòa Lan về Hiến pháp Âu châu, với dự đoán bất lợi: dân Pháp có thể chống, dân Hòa Lan chống còn mạnh hơn. Một thách đố sinh tử cho Liên hiệp Âu châu. Trong khi ấy, Đức có thể đổi chủ. Thủ tướng Schroeder tuyên bố tổ chức bầu cử sớm một năm, muốn vậy, ông phải qua một thủ tục lạ, là làm cho chính quyền thuộc liên minh xanh đỏ (môi sinh và thiên tả) của mình bị bất tín nhiệm để được giải tán. Sau đó, liên minh Dân chủ Thiên chúa giáo (CDU) và Tự do Dân chủ có thể lên cầm quyền vào năm tới. Hai tiếng nói thế giá của Liên Âu là Tổng thống Pháp và Thủ tướng Đức đều bị mất giọng. "Âu châu mới" sẽ nổi lên như thế nào, sẽ cứu Liên Âu ra sao, xử trí cách nào với Hoa Kỳ" Và cứu xét đơn gia nhập Liên Âu của xứ Thổ Nhĩ Kỳ ra sao" Đấy sẽ là thời sự…
5. Thứ năm, và trở lại điểm nóng Iraq, trùm khủng bố al Zarqawi có bị thương thật hay không và còn khả năng điều động gì không" Với al Qaeda đang kêu gọi cầu nguyện cho một lãnh tụ của mình, với giáo sĩ al Sadr nay đang chuyển sang vai trò lãnh tụ chính trị trong khi các trưởng giáo Sunni vẫn dè dặt theo dõi tình hình chính trị của chính quyền Iraq, Hoa Kỳ đang có lợi thế nhất thời, dù giao tranh vẫn chưa giảm và Mỹ đang mở một cuộc hành quân thứ nhì sau chiến dịch Matador. Kết quả sẽ ra sao là một câu hỏi của thời sự. Bên cạnh, Mỹ sẽ giải quyết nhu cầu quân số như thế nào khi quân chủng Lục quân đang muốn giảm dần sự hiện diện tại Iraq" Cần theo dõi cuộc tranh luận ngay trong bộ Quốc phòng về vấn đề này.
6. Thứ sáu, mối quan hệ rất kỳ lạ giữa Hoa Kỳ và Pakistan cũng sẽ là thời sự. Mỹ ráo riết truy lùng tàn dư của al Qaeda và Taliban tại biên giới Pakistan với Afghanistan nhưng phải thận trọng để khỏi xâm phạm lãnh thổ và gây khó cho lãnh tụ Pakistan! Yêu cầu của Mỹ là triệt hạ Osama bin Laden bằng mọi giá, nên sẽ rất thiếu tế nhị với Tổng thống Pervez Musharraf của Pakistan. Cứu cánh biện minh cho phương tiện" Thời sự sẽ trả lời.
7. Thứ bảy, chuyện Iran. Trong khi Liên hiệp Âu châu đang bị tê liệt vì dấu hỏi Hiến pháp, ba nước Anh, Đức, Pháp có thể làm gì để gây áp lực với Iran về hồ sơ nguyên tử" Liệu lãnh tụ Iran có nhân cơ hội này mà tiếp tục duy trì lập trường cực đoan của mình hay không" Đồng thời, ngay trong nội bộ, họ cũng đang gặp áp lực cải cách của phe tiến bộ. Trào lưu dân chủ đang bừng bừng khí thế tại Trung Đông có tràn vào Iran hay không" Hoa Kỳ có kín đáo nhúng tay vào vụ này hay không" Một đề tài thời sự rất lý thú và bất ngờ…
8. Thứ tám là một đề mục mới, gần với Hoa Kỳ, là tình hình Venezuela. Tổng thống Hugo Chavez của xứ này đang trở thành anh hùng chống Mỹ trong khi vô địch chống Mỹ kỳ cựu là Fidel Castro của Cuba lại như tuột dốc. Chavez sẽ còn cầm quyền và gây nhiều nhiễu âm vô hại, kể cả việc học đòi trò chơi nguyên tử của Bắc Hàn hay dùng võ dầu khí để gây khó chịu cho Mỹ. Ngược lại, Castro lại có dấu hiệu hòa dịu hơn với Hoa Kỳ khi đồng ý cho đối lập dân chủ hội họp và còn loan tin là có cộng tác với Mỹ để chống khủng bố. Bên ngoài hai xứ này, có Bolivia cũng bị đe dọa với nỗ lực lật đổ Tổng thống Carlos Mesa. Xứ này mà có loạn, hậu quả kinh tế sẽ lan rộng qua các lân bang là Argentina, Brazil, Chile và Peru. Thời sự sẽ chú ý đến tình hình Trung Nam Mỹ, và xem Ngoại trưởng Condoleezza Rice xử trí ra sao. Một chỉ giấu theo dõi là việc phê chuẩn quyết định bổ nhiệm John Bolton vào ghế Đại sứ Mỹ tại Liên hiệp quốc. Lý do: các Nghị sĩ chống ông kịch liệt nhất cũng lại là thành phần có cảm tình nhất với Castro của Cuba và đã nhiều lần phá hoạt đối sách của bộ Ngoại giao tại Trung Mỹ! Nước Mỹ quả ly kỳ với trò chơi dân chủ này.
9. Sau cùng, thứ chín, một đề tài nhỏ của Mỹ mà lớn của Việt Nam: chuyến thăm viếng Hoa Kỳ của Thủ tướng Phan Văn Khải. Hà Nội nói ít nhưng làm nhiều cho biến cố này, trong khi Mỹ có vẻ nói nhiều nhưng thực sự sẽ làm gì thì ta chưa biết. Cho đến nay, nói nhiều nhất là các nguồn tin hành lanh của bộ Ngoại giao Mỹ. Với sự tiếp tay của nhiều giới chức ngoại giao Mỹ, ông Khải sẽ đi chào hàng rất ngoạn mục tại nhiều nơi ở Hoa Kỳ và được cộng đồng Việt Nam dàn chào cũng ngoạn mục không kém. Vấn đề là sau khi chào hàng với Mỹ xong, ông Khải có khả năng thực thi không" Cái đuôi có đổi cái đầu được không" Lên tiếng chống ông Khải là cần thiết và dễ, nhưng chứng minh rằng ông ta không đáng tin, chẳng có thực quyền và không thi hành nổi những cam kết mới là chuyện khó. Và cần thiết hơn. Nhiều người lạc quan chờ đợi một phép lạ từ chuyến thăm viếng này, thời sự có thể cho thấy rằng phép lạ ấy cũng rực rỡ như bong bóng xà phòng. Ông Khải có chứng minh nổi là mình sẽ làm xoay chuyển tình hình tại Việt Nam hay không" Và như mọi khi, những nỗ lực hòa giải của ông có lập tức bị các đồng chí của ông phá hoại hay không" Thời sự nay mai đấy. Bất ngờ nếu có, và cần theo dõi, là những phát biểu của Tổng thống Bush hay Ngoại trưởng Rice về chủ trương phát huy dân chủ toàn cầu. Chủ trương ấy áp dụng tại mọi nơi - trừ Việt Nam" Ông Bush và bà Rice vốn là những người đã nói là làm, họ sẽ làm gì và có muốn làm gì cho Việt Nam không"
Dự đoán của người viết: hết tháng Sáu, trái bóng xà bông Phan Văn Khải sẽ bể - không tiếng vang ngoài hành lang ngoại giao Mỹ, nhưng sẽ om xòm nức nở trên truyền thông Việt Nam, ở trong nước. Và thời sự sẽ lại đợi chờ cuộc tái ngộ trong năm tới giữa hai ông Bush và Khải vào tháng 11 tới tại Busan của Nam Hàn nhân Thượng đỉnh APEC, trong khi háo hức trông ngóng chuyến thăm viếng Việt Nam của ông Bush, cũng nhân thượng đỉnh APEC, vào năm tới…
Gửi ý kiến của bạn
