PHOTO: Bản đồ Georgia.
Phía bên kia, Liên bang Nga cũng có lá bài của mình là Aslan Abashidze của vùng Ajara, xuất thân trong giới lãnh đạo Ajara từ nhiều thế hệ. Abashidze cầm đầu đảng Canh tân (Revival Party) và vừa thân Nga vừa nghi kỵ Shevardnadze, nhưng e ngại nhất phong trào SNM của Saakashvili vì sự hỗ trợ của Hoa Kỳ ở đằng sau.
Như vậy, khi cuộc bầu cử quốc hội được tiến hành vào ngày mùng hai tháng 11, ta có ba phe tại Georgia với hai phái Nga Mỹ giám trận ở ngòai. Việc bầu cử được tiến hành khá luộm thuộm và bị tai tiếng khá nhiều. Ngày 20 vừa qua, Shevardnadze công bố kết quả là đảng của ông dẫn đầu, đảng Canh tân của Abashidze về nhì, hạng ba là phong trào SNM của Saakashvili. Quyết định này lập tức bị SNM phản đối và Saakashvili kêu gọi dân chúng xuống đường biểu tình trong khi Shevardnadze tuyên bố sẽ dùng võ lực hợp pháp để bảo vệ sự ổn định. Khi phe chống đối tràn vào trụ sở Quốc hội, ông đã nhượng bộ, ký giấy thoái nhiệm.
Trong vụ này, người ta thấy có rất nhiều điều bí ẩn, vì người tới gặp Shevardnadze và bố trí việc tiếp xúc giữa ông ta và các lãnh tụ đối lập lại là Ngoại trưởng Nga Igor Ivanov, từ Mạc Tư Khoa đích thân qua Tbilisi dàn xếp. Shevardnadze ký giấy từ chức sau khi Ivanov ra về. Trong khi đó, Hoa Kỳ nhìn hướng khác, hoặc bận chuyện khác, để rồi chào mừng quyết định của Shevardnadze và lên tiếng ủng hộ SNM.
Những gì đã xảy ra
Trên nguyên tắc, sau một cuộc bầu cử được Hoa Kỳ công nhận là có gian lận, thì Tổng thống Shevardnadze coi như mất sự yểm trợ của Mỹ. Nghĩa là “Mỹ bật đèn xanh”.
Nhưng Hoa Kỳ ở xa, trong khi tại chỗ, đảng Canh tân và thân Nga của Abashidze cũng có thế lực qua bầu cử, và suốt ba tuần liền, khi phong trào chống bầu cử gian lận nổi lên, Nga lại ra lệnh cho các đơn vị quân đội của mình án binh bất động, không khuyến khích Abashidze cướp chính quyền và cuối cùng còn cố dàn xếp một sự chuyển quyền ôn hòa từ Shevardnadze qua một đảng đối lập rõ rệt là thân Mỹ.
Georgia tại Trung Á không là tiểu bang Georgia của Hoa Kỳ, được dân ca Mỹ ngợi ca trong bài “Georgia on my mind”. Đây là nơi người ta có khuynh hướng giải quyết mâu thuẫn chính trị bằng võ khí, một sản phẩm thường xuyên tràn ngập thị trường. Georgia có rất nhiều lực lượng bán quân sự, nhiều sứ quân chỉ nhất trí ở một điều là không ai chịu ai. Du kích quân Georgia tấn công phe ly khai Abkhazia; xứ Yugo Ossetia (Nam Ossetia) thì đã mặc nhiên tự xưng độc lập; lãnh tụ Abashidze cũng vậy, coi thế lực của thủ đô Tbilisi là trò đùa. Các chính khách đều khai thác tinh thần dân tộc hay bộ tộc ở từng địa phương để tranh giành quyền lực, kể cả bằng võ lực. Phe ủng hộ cựu Tổng thống Zviad Gamsakhurdia (bị Shevardnadze đặt ra ngoài vòng pháp luật năm 1992) vẫn còn hoạt động mạnh và hôm 23 vừa qua, nguyên Bộ trưởng Tài chánh của Gamsakhurdia đã cùng dân quân có võ khí tự phong chức Tổng trấn trong vùng Samegrelo-Upper Savanetia. Phần mình, lãnh tụ Aslan Abashidze của đảng Canh tân đã tuyên bố đặc khu Ajara sẽ tẩy chay bầu cử và đả kích chính quyền Tbilisi không làn tròn nhiệm vụ hiến định. Ngay từ hôm 23, ông ban bố tình trạng khẩn cấp tại Ajara và chấm dứt mọi quan hệ với Tbilisi.
Georgia đang gặp nguy cơ thập nhị sứ quân và dân Georgia lại ghét Nga vì đã từng bị khai thác thời Liên xô mà cũng không ưa gì Mỹ với biểu tượng thân Mỹ là Shevardnadze.
Trong một xứ bát nháo như vậy, một tiếng súng cũng có thể châm ngòi cho nhiều vụ tàn sát. Nội chiến Georgia mà xảy ra, thì sân sau của Liên bang Nga bốc cháy và chiến sự sẽ bùng nổ trên hai dự án dầu hỏa và khí đốt Hoa Kỳ dự tính thực hiện. Hỗn lọan có khi lan qua xứ Azerbaijan, một đồng minh mới của Mỹ trên trận tuyến chống khủng bố tại Afghanistan. Phải chăng vì vậy mà cuối cùng, Nga đã tháo chốt ngòi nổ và bước vào dàn xếp một giải pháp ôn hòa tại Tbilisi. Nhưng, vì sao lại giúp cho phe thân Mỹ"
Những gì sẽ xảy ra....
Một số dư luận Nga cho rằng ban đầu, Tổng thống Vladimir Putin đã dằn được mối ác cảm và quyết định yểm trợ Shevardnadze để gìn giữ ổn định tại Georgia, trong khi kín đáo chuẩn bị cho Abashidze lên thay sau này để đưa Georgia về quỹ đạo của Nga. Nhưng, khi thấy Mỹ hết mặn với Shevardnadze và muốn yểm trợ Saakhashvili, Putin bọc xuôi theo quyết định ấy và cử Ngoại trưởng của mình qua dàn xếp. Nhưng, trong giả thuyết này, Nga vẫn không từ bỏ ảnh hưởng của mình đối với Georgia, và có cái thế để làm việc đó qua nhiều phe nhóm thân Nga đang hoạt động khá mạnh tại đây, trước tiên là Abashidze trong vùng tự trị Ajara.
Tại Hoa Kỳ, giới bình luận thì cho là Mỹ và Nga đã hợp tác khắng khít để gỡ ngòi nổ Georgia. Dù không trực diện ra mặt, Mỹ đã thuyết phục Shevardnadze từ chức để tránh đổ máu và tránh cho mình một hồ sơ bốc khói khi đã quá bận với nạn khủng bố al-Qaeda và cái gân gà Iraq. Sự thật có tốt đẹp như vậy chăng" Hay là vì quá tập trung vào nạn khủng bố, chính quyền Bush coi Georgia là ưu tiên thấp, để mặc cho các nhân viên trung cấp giải quyết" Trong giả thuyết đó, Putin đã chiếm thượng phong ở tại chỗ và trong quan hệ ngoại giao với Hoa Kỳ. Cho đến khi lãnh đạo cao cấp tại Washington có điều kiện cứu xét lại hồ sơ Georgia thì tình hình tại chỗ đã xoay chuyển quá khả năng can thiệp của Mỹ. Như mọi khi.
Trong khi chờ đợi, cục diện Georgia coi như được thả nổi, để trôi vào động loạn khi đảng thân Nga của Abashidze tại Ajara không công nhận chính quyền thân Mỹ tại Tbilisi. Không mấy ai, trừ truyền thông Mỹ, lại có thể tin là phong trào SNM của Saakhasvili sẽ chiếm được đa số ở ngoài các thành phố lớn và Saakhasvili lại được toàn thể các phe nhóm và địa phương công nhận là lãnh tụ chính đáng, nhất là sau khi được Tây phương đánh bóng qua cuộc “cách mạng nhung” này. Theo dõi nội vụ, người ta phải suy nghĩ về số phận các nước nhỏ nếu thiếu đoàn kết bên trong và về thân phận các lãnh tụ khi nằm trong vùng tranh chấp quyền lợi của đại cường. Và trái với suy luận của nhiều người, Liên bang Nga vẫn là đại cường, ít ra trong khu vực thuộc Liên xô cũ: khi Georgia có loạn, các giới chức quân sự, ngoại giao và tình báo Hoa Kỳ sẽ lại ngó về Liên bang Nga để tìm giải pháp. Và có khi người ta lại đổi ngựa giữa dòng nữa.
Tình hình Georgia trong những ngày tới sẽ là một chuỗi bất ổn dài và các khoản đầu tư hay viện trợ của Mỹ chưa chắc đã mua được hòa bình cho Georgia hay giúp cho xứ này sớm hiện đại hóa nhờ nguồn dầu hỏa từ biển Caspian dẫn qua Địa Trung Hải. Khi chiến sự bùng nổ, người ta sẽ nhớ tới lập trường hay thái độ của Mỹ trong cuộc cách mạng tưởng là mềm như nhung vừa qua.
Lúc đó, khúc hát “Georgia on my mind” sẽ có âm hưởng khác...
Cuộc “cách mạng nhung” tại Georgia hôm Chủ Nhật vừa qua sẽ không êm dịu như truyền thông hay dư luận Hoa Kỳ đang ca tụng...
Đối với Tây phương, đáng lẽ, Edward Shevardnadze phải chia giải Nobel Hòa bình với Mikhail Gorbachev khi giúp cho Liên xô tan rã mà không gây ra chiến tranh. Ngày nay, ông đã mất hết và Hoa Kỳ có khi sẽ lãnh họa sau này.
Trùm KGB của Cộng hòa Georgia, Ủy viên Bộ Chính trị đảng Cộng sản Liên xô và Ngoại trưởng của Gorbachev, Shevardnadze đã sớm hợp tác với chính quyền George Bush (Bush Bố) chuẩn bị cho sự chuyển hướng an toàn của Liên xô ra khỏi chế độ Cộng sản, và sau đấy đưa Georgia ra khỏi quỹ đạo của Liên bang Nga khi trở về làm Tổng thống Georgia. Kể từ đó, ông cũng là nhân vật thân Mỹ nhất trong vùng đất chiến lược nối liền Liên bang Nga với vùng Caucasus và thế giới Hồi giáo. Vì mái tóc bạc phơ và đầu óc đầy mưu lược, ông được tặng cho hỗn danh “Con cáo xám vùng Causasus”.
Georgia nằm bên mạn Đông của Hắc hải, giáp giới với Liên bang Nga ở phía Bắc qua rặng núi Caucasus, và phía Nam giáp giới với Turkey, Armenia cùng Azerbaijan. Bị Đế quốc Nga thôn tính vào thế kỷ trước, Georgia chỉ có ba năm độc lập ngắn ngủi sau “Cách mạng tháng 10” của Liên xô, đến năm 1992 lại trở thành một nước Cộng hòa trong Liên bang Xô viết cho tới khi chế độ Cộng sản tan rã năm 1991. Tháng Chín năm đó, Georgia ly khai khỏi Liên xô và chế độ độc tài của Zviad Gamskhurdia bị lật đổ vào đầu năm sau. Edward Shevardnadze được bầu lên làm Tổng thống từ 1992 cho đến Chủ nhật 23 vừa qua thì phải từ chức vì bị chống đối sau cuộc bầu cử ngày mùng hai.
Đôi dòng lịch sử
Georgia chỉ có chừng năm triệu dân cư, với mức lợi tức trung bình là gần 3.000 Mỹ kim (gần gấp 10 Việt Nam) trên một lãnh thổ dưới 70 ngàn cây số vuông (so với chừng 330 ngàn của Việt Nam). Georgia gồm nhiều sắc dân và những khu tự trị như Abkhazia, Adzhar hay Nam Ossetia. Đa số dân cư theo Chính thống giáo, nhưng 11% dân số theo đạo Hồi. Sau khi Liên xô tan rã, các sắc dân chung sống trong cùng lãnh thổ đều muốn tách riêng và xung đột đã bùng nổ, riêng Shevardnadze bị ám sát hụt và nhiều lần thoát chết. Tại chỗ, ông muốn kéo Georgia ra khỏi ảnh hưởng của chế độ Xô viết xa xưa và ngả về Tây phương, nhưng không được lòng dân cũng vì mang tiếng là thân Tây phương, tham nhũng và độc tài. Shevardnadze đặc biệt không được lòng Liên bang Nga cũng vì lập trường thân Tây phương đó. Putin tố cáo Georgia ngầm giúp phe Hồi giáo ly khai tại Chechnya, Shevardnadze than phiền là Nga muốn chi phối nội tình xứ sở qua các sắc tộc hay các sứ quân tự trị trong từng vùng lãnh thổ.
Năm 2000, Shevardnadze tái đắc cử với 80% số phiếu nhưng bị đả kích là nhờ gian lận. Cũng tệ nạn gian lận trong vụ bầu cử quốc hội vào đầu tháng khiến ông bị chống đối. Phe đối lập huy động dân chúng tràn vào trụ sở quốc hội hôm Thứ Bảy khiến ngày Chủ Nhật, ông phải ký giấy từ nhiệm, nhường quyền lãnh đạo cho nữ Dân biểu cầm đầu Quốc hội, bà Nino Burdzhanadze. Theo Hiến pháp, Georgia sẽ tổ chức bầu cử tổng thống trong thời hạn 45 ngày sau đó và một lãnh tụ đối lập (Phong trào Quốc gia Saakashvili SNM) tên là Mikhail Saakashvili có hy vọng lên cầm quyền vì cầm đầu vụ nổi loạn chống gian lận bầu cử. Saakashvili được truyền thông Tây phương cho là một nhân vật dân chủ, có khuynh hướng thân Tây phương. Vụ truất phế Shevardnadze được ngợi ca như một cuộc cách mạng nhung của Tiệp khắc hay Cộng hỏa Balgrade, vì không gây ra đổ máu.
Đó là những gì ta được biết qua truyền thông Tây phương.
Sự thật lại phức tạp hơn vậy và trong những ngày tháng tới, Georgia có khi lại thành thời sự, một điểm nóng có loại chất nổ dễ bốc nhất: Hồi giáo và dầu hỏa, trong vùng tranh chấp quyền lợi giữa Nga và Mỹ.
Như Nga với Mỹ....
Đối với Liên bang Nga thì Georgia nằm trong vùng chiến lược để mình kiểm soát được biên giới phía Nam và nhất là khống chế được phong trào ly khai của xứ Chechnya. Với Georgia trong quỹ đạo của mình, Nga có thể ảnh hưởng tới khu vực Caucasus và Trung Đông. Georgia không có dầu hỏa, nhưng lại nằm trên đường giao lưu dẫn dầu từ biển Caspian phía Đông qua tới Hắc hải và cả Địa Trung Hải. Liên bang Nga có thể chi phối tình hình Georgia nhờ quan hệ gắn bó của mình với lãnh tụ của các địa phương hay khu tự trị, thí dụ như vùng Ajara, nằm sát biên giới Georgia với xứ Turkey.
Phần mình, Hoa Kỳ cần Georgia để giới hạn ảnh hưởng Nga và xứ này cũng là nơi Mỹ có thể bơm dầu hỏa trong vùng biển Caspian về phía... Tây, về Âu châu, mà khỏi bị Nga chế ngự. Nếu chi phối được Georgia, Hoa Kỳ có thể đưa quân vào khu vực xưa nay thuộc quyền sinh sát của Nga, và từ đó xuống tới Turkey lẫn Iran (nếu như có phải tìm “hòa bình trong danh dự” tại Iraq, nghĩa là rút khỏi ổ kiến lửa Iraq). Ngay trước mắt, làm chủ được tình hình Georgia, Hoa Kỳ còn có thế mạnh đối với Liên bang Nga trong trận chiến giữa Nga và Chechnya và chặn được đường tiếp vận của al-Qaeda.
Nếu dầu hỏa và quyền lực là yếu tố cạnh tranh giữa Hoa Kỳ và Liên bang Nga thì khủng bố al-Qaeda lại là yếu tố khiến hai bên phải hợp tác với nhau.
Đó là trên đại thể và Eduard Shevardnadze đã lãnh đạo Georgia trong cái thế vừa cạnh tranh vừa hợp tác của hai đại cường. Ông đặc biệt có ác cảm với Liên bang Nga vì từng ở trong chăn và biết được sức khuynh đảo rất mạnh của Mạc Tư Khoa đối với xứ sở của mình. Ngược lại, Putin cũng khó chịu với tính cứng đầu và trò đu dây của Shevardnadze với Hoa Kỳ. Shevardnadze là người mở cửa cho Biệt kích Mỹ bước vào Georgia, một biến cố lịch sử nếu ta nhớ ra, và hỗ trợ kế hoạch lập ống dẫn dầu Baku-Tbilisi-Ceyhan và ống dẫn khí đốt Baku-Tbilisi-Erserum xuyên qua lãnh thổ Georgia.
Nói chung, truyền thông lẫn các học giả Tây phương đều có cảm tình với Shevardnadze vì cái công tháo gỡ chế độ Xô viết năm xưa, nhưng quên mất hai điều. Thứ nhất, được cảm tình của Tây phương có khi là nhược điểm chính trị trong nước. Huống hồ, Shevardnadze vẫn còn máu độc đoán trong người và có thể đã nhắm mắt cho tay chân trục lợi về kinh tế khi được Mỹ yểm trợ, là điều được các đối thủ lẫn các tổ chức vận động dân chủ Tây phương đả kích rất mạnh, kể cả Soros Foundation của tỷ phú Soros, một tổ chức thiện nguyện phát huy dân chủ và cởi mở xã hội trong các nước cộng sản cũ.
Bầu cử và hai bên đổi ngựa giữa dòng
Cho đến gần đây, Hoa Kỳ vẫn yểm trợ Eduard Shevardnadze, với lời khuyên là ông ta không nên hợp tác với Liên bang Nga nhưng cũng bớt gay gắt chống Putin. Đối sách của Mỹ tại Georgia chỉ thay đổi khi từ chính trường Georgia nổi lên một khuôn mặt thân Mỹ còn hơn Shevardnadze. Trong khi Shevardnadze bị mang tiếng là tham nhũng và độc tài, lãnh tụ trẻ tuổi, dưới 40, Mikhail Saakashvili của phong trào SNM lại từng qua Mỹ học và được các diễn đàn dân chủ coi là một nhân vật dân chủ theo hình thái Tây phương. Hoa Kỳ có một con ngựa mới và bắt đầu nghĩ đến thời hậu Shevardnadze.
Phía bên kia, Liên bang Nga cũng có lá bài của mình là Aslan Abashidze của vùng Ajara, xuất thân trong giới lãnh đạo Ajara từ nhiều thế hệ. Abashidze cầm đầu đảng Canh tân (Revival Party) và vừa thân Nga vừa nghi kỵ Shevardnadze, nhưng e ngại nhất phong trào SNM của Saakashvili vì sự hỗ trợ của Hoa Kỳ ở đằng sau.
Như vậy, khi cuộc bầu cử quốc hội được tiến hành vào ngày mùng hai tháng 11, ta có ba phe tại Georgia với hai phái Nga Mỹ giám trận ở ngòai. Việc bầu cử được tiến hành khá luộm thuộm và bị tai tiếng khá nhiều. Ngày 20 vừa qua, Shevardnadze công bố kết quả là đảng của ông dẫn đầu, đảng Canh tân của Abashidze về nhì, hạng ba là phong trào SNM của Saakashvili. Quyết định này lập tức bị SNM phản đối và Saakashvili kêu gọi dân chúng xuống đường biểu tình trong khi Shevardnadze tuyên bố sẽ dùng võ lực hợp pháp để bảo vệ sự ổn định. Khi phe chống đối tràn vào trụ sở Quốc hội, ông đã nhượng bộ, ký giấy thoái nhiệm.
Trong vụ này, người ta thấy có rất nhiều điều bí ẩn, vì người tới gặp Shevardnadze và bố trí việc tiếp xúc giữa ông ta và các lãnh tụ đối lập lại là Ngoại trưởng Nga Igor Ivanov, từ Mạc Tư Khoa đích thân qua Tbilisi dàn xếp. Shevardnadze ký giấy từ chức sau khi Ivanov ra về. Trong khi đó, Hoa Kỳ nhìn hướng khác, hoặc bận chuyện khác, để rồi chào mừng quyết định của Shevardnadze và lên tiếng ủng hộ SNM.
Những gì đã xảy ra
Trên nguyên tắc, sau một cuộc bầu cử được Hoa Kỳ công nhận là có gian lận, thì Tổng thống Shevardnadze coi như mất sự yểm trợ của Mỹ. Nghĩa là “Mỹ bật đèn xanh”.
Nhưng Hoa Kỳ ở xa, trong khi tại chỗ, đảng Canh tân và thân Nga của Abashidze cũng có thế lực qua bầu cử, và suốt ba tuần liền, khi phong trào chống bầu cử gian lận nổi lên, Nga lại ra lệnh cho các đơn vị quân đội của mình án binh bất động, không khuyến khích Abashidze cướp chính quyền và cuối cùng còn cố dàn xếp một sự chuyển quyền ôn hòa từ Shevardnadze qua một đảng đối lập rõ rệt là thân Mỹ.
Georgia tại Trung Á không là tiểu bang Georgia của Hoa Kỳ, được dân ca Mỹ ngợi ca trong bài “Georgia on my mind”. Đây là nơi người ta có khuynh hướng giải quyết mâu thuẫn chính trị bằng võ khí, một sản phẩm thường xuyên tràn ngập thị trường. Georgia có rất nhiều lực lượng bán quân sự, nhiều sứ quân chỉ nhất trí ở một điều là không ai chịu ai. Du kích quân Georgia tấn công phe ly khai Abkhazia; xứ Yugo Ossetia (Nam Ossetia) thì đã mặc nhiên tự xưng độc lập; lãnh tụ Abashidze cũng vậy, coi thế lực của thủ đô Tbilisi là trò đùa. Các chính khách đều khai thác tinh thần dân tộc hay bộ tộc ở từng địa phương để tranh giành quyền lực, kể cả bằng võ lực. Phe ủng hộ cựu Tổng thống Zviad Gamsakhurdia (bị Shevardnadze đặt ra ngoài vòng pháp luật năm 1992) vẫn còn hoạt động mạnh và hôm 23 vừa qua, nguyên Bộ trưởng Tài chánh của Gamsakhurdia đã cùng dân quân có võ khí tự phong chức Tổng trấn trong vùng Samegrelo-Upper Savanetia. Phần mình, lãnh tụ Aslan Abashidze của đảng Canh tân đã tuyên bố đặc khu Ajara sẽ tẩy chay bầu cử và đả kích chính quyền Tbilisi không làn tròn nhiệm vụ hiến định. Ngay từ hôm 23, ông ban bố tình trạng khẩn cấp tại Ajara và chấm dứt mọi quan hệ với Tbilisi.
Georgia đang gặp nguy cơ thập nhị sứ quân và dân Georgia lại ghét Nga vì đã từng bị khai thác thời Liên xô mà cũng không ưa gì Mỹ với biểu tượng thân Mỹ là Shevardnadze.
Trong một xứ bát nháo như vậy, một tiếng súng cũng có thể châm ngòi cho nhiều vụ tàn sát. Nội chiến Georgia mà xảy ra, thì sân sau của Liên bang Nga bốc cháy và chiến sự sẽ bùng nổ trên hai dự án dầu hỏa và khí đốt Hoa Kỳ dự tính thực hiện. Hỗn lọan có khi lan qua xứ Azerbaijan, một đồng minh mới của Mỹ trên trận tuyến chống khủng bố tại Afghanistan. Phải chăng vì vậy mà cuối cùng, Nga đã tháo chốt ngòi nổ và bước vào dàn xếp một giải pháp ôn hòa tại Tbilisi. Nhưng, vì sao lại giúp cho phe thân Mỹ"
Những gì sẽ xảy ra....
Một số dư luận Nga cho rằng ban đầu, Tổng thống Vladimir Putin đã dằn được mối ác cảm và quyết định yểm trợ Shevardnadze để gìn giữ ổn định tại Georgia, trong khi kín đáo chuẩn bị cho Abashidze lên thay sau này để đưa Georgia về quỹ đạo của Nga. Nhưng, khi thấy Mỹ hết mặn với Shevardnadze và muốn yểm trợ Saakhashvili, Putin bọc xuôi theo quyết định ấy và cử Ngoại trưởng của mình qua dàn xếp. Nhưng, trong giả thuyết này, Nga vẫn không từ bỏ ảnh hưởng của mình đối với Georgia, và có cái thế để làm việc đó qua nhiều phe nhóm thân Nga đang hoạt động khá mạnh tại đây, trước tiên là Abashidze trong vùng tự trị Ajara.
Tại Hoa Kỳ, giới bình luận thì cho là Mỹ và Nga đã hợp tác khắng khít để gỡ ngòi nổ Georgia. Dù không trực diện ra mặt, Mỹ đã thuyết phục Shevardnadze từ chức để tránh đổ máu và tránh cho mình một hồ sơ bốc khói khi đã quá bận với nạn khủng bố al-Qaeda và cái gân gà Iraq. Sự thật có tốt đẹp như vậy chăng" Hay là vì quá tập trung vào nạn khủng bố, chính quyền Bush coi Georgia là ưu tiên thấp, để mặc cho các nhân viên trung cấp giải quyết" Trong giả thuyết đó, Putin đã chiếm thượng phong ở tại chỗ và trong quan hệ ngoại giao với Hoa Kỳ. Cho đến khi lãnh đạo cao cấp tại Washington có điều kiện cứu xét lại hồ sơ Georgia thì tình hình tại chỗ đã xoay chuyển quá khả năng can thiệp của Mỹ. Như mọi khi.
Trong khi chờ đợi, cục diện Georgia coi như được thả nổi, để trôi vào động loạn khi đảng thân Nga của Abashidze tại Ajara không công nhận chính quyền thân Mỹ tại Tbilisi. Không mấy ai, trừ truyền thông Mỹ, lại có thể tin là phong trào SNM của Saakhasvili sẽ chiếm được đa số ở ngoài các thành phố lớn và Saakhasvili lại được toàn thể các phe nhóm và địa phương công nhận là lãnh tụ chính đáng, nhất là sau khi được Tây phương đánh bóng qua cuộc “cách mạng nhung” này. Theo dõi nội vụ, người ta phải suy nghĩ về số phận các nước nhỏ nếu thiếu đoàn kết bên trong và về thân phận các lãnh tụ khi nằm trong vùng tranh chấp quyền lợi của đại cường. Và trái với suy luận của nhiều người, Liên bang Nga vẫn là đại cường, ít ra trong khu vực thuộc Liên xô cũ: khi Georgia có loạn, các giới chức quân sự, ngoại giao và tình báo Hoa Kỳ sẽ lại ngó về Liên bang Nga để tìm giải pháp. Và có khi người ta lại đổi ngựa giữa dòng nữa.
Tình hình Georgia trong những ngày tới sẽ là một chuỗi bất ổn dài và các khoản đầu tư hay viện trợ của Mỹ chưa chắc đã mua được hòa bình cho Georgia hay giúp cho xứ này sớm hiện đại hóa nhờ nguồn dầu hỏa từ biển Caspian dẫn qua Địa Trung Hải. Khi chiến sự bùng nổ, người ta sẽ nhớ tới lập trường hay thái độ của Mỹ trong cuộc cách mạng tưởng là mềm như nhung vừa qua.
Lúc đó, khúc hát “Georgia on my mind” sẽ có âm hưởng khác...
Gửi ý kiến của bạn
