Hôm nay,  

Trân Trọng giới thiệu: Sách Mới /Anh Ngữ Xuất bản lần đầu 2021 Phật Giáo Trúc Lâm Việt Nam: Lịch Sử, Phát Triển và Di Sản Của Nguyễn Thúy Loan

31/01/202113:21:00(Xem: 6114)

Cambridge Scholars Publishing

  

Trân Trọng giới thiệu: Sách Mới /Anh Ngữ

Xuất bản lần đầu 2021

  

Phật Giáo Trúc Lâm Việt Nam:

Lịch Sử, Phát Triển và Di Sản
 

Của Nguyễn Thúy Loan

 blank

  

Phật Giáo Trúc Lâm được vua Trần Nhân Tông thành lập vào thế kỷ 13, đánh dấu một giai đoạn hoàng kim của Phật giáo Việt Nam. Truyền thống này kéo dài qua ba Tổ rồi lặng lẽ ẩn tàng theo thế sự đổi thay. Mãi đến thế kỷ 20, Trúc Lâm được trùng hưng và phát triển mạnh với hàng ngàn tu sĩ trong cũng như ngoài nước. Trúc Lâm ngày nay khác với Phật giáo Trúc Lâm ngày xưa như thế nào trên phương diện giáo lý cũng như thực hành? Trúc Lâm ngày nay có chịu ảnh hưởng của Tây Phương không, và ảnh hưởng như thế nào trong quá trình ảnh hưởng toàn cầu hóa sau Thế Chiến thứ II?
 

Hãy đọc Phật Giáo Trúc Lâm Việt Nam của Nguyễn Thúy Loan, một công trình nghiên cứu tỹ mỹ dựa vào những tài liệu đầy giá trị học thuật cùng với những cuộc phỏng vấn một số các bậc tu sĩ hàng đầu và những cư sĩ kỳ cựu của Trúc Lâm ngày nay. Nội dung quyển sách là một phiên bản được trích ra và hiệu đính từ luận án Tiến Sĩ Phật Học của tác giả.
 

***** Vài đoạn trích trong sách
 

Từ lúc gia nhập vào Việt Nam, Phật Giáo đi sâu vào lòng dân tộc. Sự phát triển của Phật giáo thường gắn liền với vận mệnh của đất nước qua nhiều giai đoạn lịch sử. Hơn thế nữa, Phật giáo luôn đóng một vai trò quan trọng trong đời sống chính trị cũng như văn hóa của đất nước, đặc biệt là các triều đại Lý (1009–1225) và Trần (1225–1400).

(Trích sách: Since Buddhism arrived in Vietnam; it has been deeply rooted in the hearts of the Vietnamese people. Buddhism’s development is often associated with the destiny of the country through many historical periods.  Furthermore, Buddhism always played a significant role in the country's political and cultural life, especially the Lý (1009–1225) and Trần (1225–1400) dynasties. 
 

Phật Giáo Trúc Lâm của Trần Nhân Tông

Là Tổ thứ 6 của môn phái Thiền Yên Tử, Vua Trần Nhân Tông sáng lập và phát triển dòng Thiền Trúc Lâm mang nhiều sắc thái của dân tộc Việt Nam thay vì tiếp tục rập khuông theo văn hóa Trung Hoa.
 

Sau những cuộc xâm lăng của Mông-Nguyên từ phương bắc, trên cương vị một ông Vua và một thiền sư ngộ đạo Trần Nhân Tông đã làm gì để giữ và xây dựng lại đất nước trước những tan hoang cùng lúc với việc chấn hưng Phật giáo?

(Trích sách: As king, Trần Nhân Tông faced two problems: how to rebuild the war-shattered country while at the same time protecting it from future invasions. The commingling of nationalism and Buddhism was part of the Trần dynasty’s movement in response to the rise of nationalist tendencies.)
 

Đời Trần có thể được gọi là thời đại Phật Giáo Nhất Tông, tức là thời đại của một phái Phật Giáo duy nhất. Trần Nhân Tông đã để lại hậu thế: “Phật giáo Việt Nam đã đào tạo nên một tầng lớp trí thức dân tộc đóng góp vào sự hình thành một nước Đại Việt độc lập.”

(Trích sách: The Trần dynasty (1225–1400) marked the “one Buddhist sect” era. Vietnamese Buddhism at the time had already produced a class of nationalist intellectuals ready to contribute to the independent Đại Việt.)
 

Phật giáo của Trần Nhân Tông ảnh hưởng từ ai? Hãy chiêm nghiệm bài thơ của ngài khi nói về sư phụ Thiền của ngài:

“Càng nhắm càng cao,
Càng duì càng cứng,
Bổng nhiên vừa phía hậu,
Nhìn lại đã mặt tiền,
Ôi đó mới thật là,
Thiền của Thượng sĩ!”

(Trích sách: The more you look up, the higher it becomes
The more you drill, the more solid it turns
Having just seen it in the back
You suddenly find it in the front
That’s Thiền of Thượng sĩ!)
 

Hãy nhìn sự thực chứng của Trần Nhân Tông:

“Mình ngồi thành thị,
Nết dùng sơn lâm,
Muôn nghiệp lặng, an nhàn thể tính,
Nửa ngày rồi tự tại thân tâm.”

(Trích sách:

The body in the city,
The mind in the mountain,
The past all quiet and self-nature at rest,
Already half a day in full tranquility.)
 

Tư tưởng Phật Giáo Trần Nhân Tông rõ nhất trong Cư Trần Lạc Đạo:

“Vậy mới hay!
Bụt ở cong nhà,
Chẳng phải tìm xa,
Nhân khuấy bổn nên ta tìm bụt,
Đến cốc hay chỉn bụt là ta.”

(Trích sách: Trần Nhân Tông expressed the ideology in The Joy of Đạo Anywhere on Earth.

And then we know!
Buddha is in the house, no need to search afar;
Being ignorant, we keep looking for Buddha,
Until awakening, then we realize that Buddha has been in ourselves. 

  

Trùng Hưng Phật giáo Trúc Lâm vào Thế Kỷ 20
 

Có thịnh phải có suy. Thời Phật giáo vàng son đó chỉ kéo dài qua ba Tổ rồi lặng lẽ ẩn tàng theo thế sự đổi thay. Đến cuối thế kỷ 20, Trúc Lâm lại được trùng hưng. Tại sao Hòa Thượng Thích Thanh Từ trùng hưng dòng thiền Trúc Lâm? Mục đích chính trong việc trùng hưng dòng Thiền Trúc Lâm để làm gì? Ảnh hưởng của Phật giáo hiện đại Tây Phương lên dòng Thiền Trúc Lâm như thế nào? Hòa Thượng đã lèo lái con thuyền Trúc Lâm trong thế kỷ 20 ra sao mà có thể thu hút hàng ngàn tu sĩ và cư sĩ trong cũng như ngoài nước?

(Trích sách: In 1994 Thích Thanh Từ officially merged his organization with the Trúc Lâm lineage and turned his attention to reviving the sect. At the turn of the twenty-first century, the new Trúc Lâm became a large international Buddhist sect with more than two dozen new monasteries crowded with hundreds of monks and nuns.)


 

Đọc để hiểu rõ khi Thích Thanh Từ nói: “Chỉ có phái thiền Trúc Lâm Yên Tử mới có ông Sơ Tổ Trúc Lâm Đại Đầu Đà là người Việt Nam và cũng là một ông vua. Ông Tổ Việt Nam mới thông cảm tâm tư nguyện vọng phong tục tập quán của người Việt Nam, mới có cách giáo hóa thích ứng nhất với nhu cầu người Phật tử Việt Nam.”

(Trích sách: Among all Thiền sects in Vietnam, Trúc Lâm is the only Thiền sect founded by a Vietnamese person who happened to also be a king. The Vietnamese founding patriarch understood the best Vietnamese customs, habits, and aspirations, thus [it] was the best to understand the needs of Vietnamese Buddhists and effectively help them.)
 

Thích Thanh Từ có giống Trần Nhân Tông không khi giảng rằng:

“Nguyện vọng của tôi là muốn làm sao cho đất nước Việt Nam được độc lập, vững bền, lâu dài. Và muốn làm sao cho Phật giáo Việt Nam cũng có những nét độc lập của Phật giáo Việt Nam.”

(Trích sách: Thích Thanh Từ’s lifelong aspiration is to see not only an independent and stable Vietnam but also a uniquely Vietnamese Buddhism, not just an imitation of Chinese Buddhism.)
 

Thích Thanh Từ khâm phục cách sống “đạo đời là một” của Trần Nhân Tông: “Mà đạo Phật chỉ có ở trong tâm của các Ngài. Còn hành động chống ngoại xâm, là trách nhiệm của một công dân, của người lãnh đạo đất nước. Chớ không đem đạo Phật vào việc chiến tranh để làm hoen ố đạo.

(Trích sách: In all three Mongol invasions that century, they vigorously fought in defense neither as Buddhists nor in the name of Buddhism, but as citizens and country leaders obligated to act for the sovereignty of their borders and people)

  

Trúc Lâm Ảnh hưởng Tây Phương Theo Toàn Cầu Hóa

Quá trình hiện đại hóa đã đưa khoa học và lý luận lên hàng đầu của đời sống nhân loại, khác hẳn với thời vua chúa và đầy huyền bí. Nhà xã hội học Agnes Heller đã tóm lược điều này một cách khá sâu sắc khi nói về thế kỷ 20: “mọi thứ đều phải được đem ra để truy vấn và thử nghiệm; mọi thứ đều phải chịu sự xem xét của lý trí và bác bỏ bằng lập luận.”

(Trích sách:  As Agnes Heller puts it, “everything is open to query and to testing; everything is subject to rational scrutiny and refuted by argument.”)
 

Quá trình toàn cầu hóa đã làm cho Phật giáo cũng như các tôn giáo khác đều chịu ảnh hưởng của thế giới. Thích Thanh Từ đã nhận ra sự hiện đại hóa của xã hội và cho rằng, những ý tưởng trừu tượng và những hành vi huyền bí trong Phật giáo truyền thống Việt Nam sẽ không còn chấp nhận được đối với quần chúng trong một xã hội đã được khoa học hóa với tính hợp lý và sự thật được đề cao.

 (Trích Sách: According to Thích Thanh Từ, abstract languages and mystical acts in traditional Vietnamese Buddhism would be unacceptable to the public in this scientific era that emphasizes rationality and facts.)
 

Nhà nghiên cứu Phật giáo hàng đầu David McMahan cho rằng tính hợp lý là một động lực chính của tiến trình hiện đại hóa. Đi xa hơn nữa, Pippa Norris và Ronald Inglehart còn kết luận rằng tính hợp lý và tính khoa học của hiện đại hóa đã làm suy yếu các yếu tố siêu nhiên, huyền bí và ma thuật của tôn giáo truyền thống.

(Trích sách: According to David McMahan, rationality is a driving force.  As argued by Norris and Inglehart, the rationality and scientific feature of modernity weaken the supernatural, the mysterious, and the magical elements of the traditional religion.
 

Thích Thanh Từ đã cố gắng không ngừng trong nỗ lực hợp lý hóa kinh sách Phật giáo để làm chúng dễ hiểu hơn cùng với việc thay thế phương pháp dùng công án truyền thống của Thiền bằng 4 phương pháp thực hành cụ thể để làm cho giáo lý Phật giáo không còn huyền bí.

(Trích sách: His efforts of rationalizing Buddhist scriptures to make the texts more comprehensible and replacing the traditional Chan/Thiền’s secretive and outside-of-scripture koan practice with the self-explanatory four-path meditation method to make Buddhism no longer mysterious…)
 

Những ảnh hưởng của phong trào Phật Giáo Hiện Đại cũng được phân tích trong Phật Giáo Trúc Lâm Việt Nam của Nguyễn Thúy Loan. Đây là một công trình nghiên cứu tỹ mỹ dựa vào những tài liệu đầy giá trị học thuật cùng với những cuộc phỏng vấn một số các bậc tu sĩ hàng đầu và những cư sĩ kỳ cựu của Trúc Lâm ngày nay. Nội dung quyển sách là một phiên bản được trích ra và hiệu đính từ luận án Tiến Sĩ Phật Học của tác giả.

Sách có thể mua trên Amazon

https://www.amzn.com/1527562859

 (The Amazon introduction contains many errors in the Vietnamese names and words. My publisher has submitted a request for corrections, which should be implemented soon.)

  

About the author – Tác giả
 blank

Nguyễn Thúy Loan
tốt nghiệp Tiến Sĩ Phật Học
 
tại University of the West, USA, in 2019.
Chuyên môn nghiên cứu về Phật Giáo Việt Nam,
Phật Giáo Việt Nam ở Hoa Kỳ và Phật Giáo Hiện Đại.
 

Laura Thuy-Loan Nguyen received her Ph.D. in Religious Studies
from the University of the West, USA, in 2019 and her research
interests are in Buddhism in Vietnam, Vietnamese Buddhism
in America, and Buddhist modernism.

 

 

 



Gửi ý kiến của bạn
Vui lòng nhập tiếng Việt có dấu. Cách gõ tiếng Việt có dấu ==> https://youtu.be/ngEjjyOByH4
Tên của bạn
Email của bạn
)
Sẽ áp thuế Trung Quốc, kể cả dược liệu và thuốc Hoa Kỳ đang nhập từ TQ. Thuế quan của Tổng thống Trump tại Trung Quốc đã có hiệu lực và đánh vào tất cả các sản phẩm nhập từ TQ — bao gồm một số loại thuốc dược phẩm mà người Mỹ sử dụng.
Tại sao Ngô Thì Nhậm (1746-1803) đã từng viết rằng Đức Phật dạy phải giết cha, giết mẹ, và giết các nhà sư? // Why did Ngô Thì Nhậm (1746-1803) once assert that the Buddha taught a good practitioner to kill one's father, mother, and monastics?
Bài trên báo The Hill ngày 7/2/2025 được dịch sau đây là của Macabe Keiliher, phó giáo sư tại Khoa Lịch sử Clements tại SMU Dallas. Ông đang viết một cuốn sách về công nghiệp hóa và năng lực sản xuất ở Đông Á. Nội dung: Thuế quan sẽ không đưa ngành sản xuất của Mỹ trở lại.
Hội Tết Sinh Viên lần thứ 43 Với chủ đề “Xuân Hoài Niệm” do Tổng Hội Sinh Viên Việt Nam tổ chức, đã diễn ra tưng bừng trong ba ngày từ thứ Sáu ngày 31/1/2025 đến Chủ Nhật ngày 2 tháng 2 /2025 tại Công viên Garden Grove Park, cạnh Trường trung học Bolsa Grande, với hàng chục ngàn người tham dự. Với nhiều chương trình ca nhạc hấp dẫn, nhiều gian hàng ăn uống, nhiều trò chơi cho cả người lớn lẫn trẻ em, nhưng đặc biệt hơn hết là những hình ảnh và sinh hoạt đậm nét dân tộc. Những hàng thanh niên mặc trang phục lính thú cầm giáo đứng chào, theo tiếng hô thì đưa mũi giáo ra chào. Những góc chợ quê với các thúng gạo, thúng nếp, mái rơm, quang gánh và thiếu nữ áo bà ba.
Sky River Casino rất hào hứng được chào đón Năm Ất Tỵ 2025 với những giải thưởng lớn dành cho các thành viên Sky River Rewards. Chúng tôi kính chúc mọi người một năm mới thịnh vượng. Kính mong những dự án mới của bạn sẽ được chúc phúc với “nguồn may mắn vô hạn”! Sky River sẽ trình diễn một màn Múa Rồng và Múa Lân vào ngày 1 tháng 2 năm 2025, lúc 3 giờ chiều để chào mừng Tết Nguyên Đán. Những chú lân cho sự kiện này được thiết kế riêng cho sòng bạc Sky River, dùng thương hiệu và màu sắc tượng trưng của sòng bạc, và được trình diễn đặc biệt bởi Hiệp Hội Múa Lân và Rồng Sếu Trắng Leung’s. Màn trình diễn ngoạn mục này sẽ tượng trưng cho điềm lành và chào đón may mắn cho năm sắp tới.
Mời quý khách cùng Pechanga Casino Resort mừng năm Ất Tỵ 2025! Tận hưởng các hoạt động và chương trình thiết kế để mang niềm vui và điều may đến với mọi người.
Nhập cư không giấy tờ là một vấn đề quan trọng trong chính trị Hoa Kỳ, nhưng việc xác định rõ những thông tin cơ bản về nhóm người này, nơi họ sống và cách số lượng của họ thay đổi trong vài thập kỷ qua không hề dễ dàng. Là một người nghiên cứu về nhân khẩu học của người nhập cư tại Hoa Kỳ, Jennifer Van Hook, Giáo sư danh dự về Xã hội học và Nhân khẩu học của Đại học Penn State viết rằng Bà đã chứng kiến sự thay đổi của các dữ liệu này qua thời gian. Bà cũng đưa ra những thông tin cơ bản để làm rõ bức tranh nhập cư tổng thể, đặc biệt khi Tổng thống Donald Trump bắt đầu nhiệm kỳ thứ hai với cam kết mạnh tay trấn áp người nhập cư, bao gồm cả việc trục xuất hàng loạt.
Là một hành tinh đá có kích thước tương đương Địa cầu với nhiệt độ bề mặt lên đến 1,000 độ Fahrenheit (khoảng 537 độ C), Kim tinh từ lâu đã được mệnh danh là “chị em song sinh đáng sợ” của Địa cầu. Biệt danh này xuất phát từ ý kiến phổ biến cho rằng Kim tinh có thể từng được bao phủ bởi các đại dương, giống như Địa cầu.
Vào năm 2024, nhiều người ở Trung Quốc đã trở thành nạn nhân của những vụ sát hại bí ẩn trên đường phố. Riêng trong tháng 11, hai vụ việc nghiêm trọng đã xảy ra. Ngày 11/11, một người đàn ông ngoài 60 tuổi đã lái chiếc SUV lao vào đám đông, giết chết 35 người vô tội trước sân vận động thể thao ở Chu Hải, tỉnh Quảng Đông. Năm ngày sau, vào 16/11, một thanh niên 21 tuổi đã đâm chết tám người trong một vụ tấn công bằng dao tại trường dạy nghề cũ ở Vô Tích, miền đông Trung Quốc.
Vào ngày 27 tháng 12 năm ngoái, với viễn vọng kính ATLAS ở Chile, các nhà thiên văn học đã phát hiện một tiểu hành tinh (asteroid) đang di chuyển ra xa Địa cầu. Tiểu hành tinh này được đặt tên là 2024 YR4, được phát hiện chỉ vài ngày sau khi “lang thang” đến khá gần Địa cầu. Nhưng sau khi quan sát thêm, họ phát hiện 2024 YR4 đang đi theo quỹ đạo có thể khiến nó va chạm với Địa cầu vào ngày 22 tháng 12 năm 2032.
Người nhập cư là xương sống của nền kinh tế Hoa Kỳ, là lực lượng lao động chính của nhiều ngành nghề, trong đó có xây dựng, các dịch vụ khác liên quan đến việc tái thiết sau thảm họa. Sau các vụ cháy rừng khủng khiếp ở Los Angeles, giống như mọi thảm họa khác từng xảy ra ở Hoa Kỳ, những người nhập cư đã làm việc chăm chỉ để dọn dẹp khi khu vực này. Nhiều người trong số những công nhân này là người nhập cư chưa có giấy tờ.
Tổng thống Donald Trump đã nhiều lần thề sẽ hủy bỏ các chính sách của chính quyền Biden hỗ trợ ngành công nghiệp xe điện của Hoa Kỳ. Vào cuối tháng 1, chính quyền Trump đã nhắm vào mục tiêu đầu tiên trong nhiệm vụ đó: các chương trình liên bang cung cấp ngân sách $7.5 tỷ để xây dựng các trạm sạc EV trên khắp cả nước.
Bạn cư ngụ ở Quận Cam và muốn học khóa Cơ bản, và khóa Nâng cao về Thư Pháp? Sau đây là Thư Mời từ Nhóm Thư Pháp Hương Việt.
Panama nói: không cho đi qua kênh đào miễn phí. Vào khuya Thứ Tư, Cơ quan quản lý kênh đào Panama thông báo, phủ nhận việc thực hiện bất kỳ thay đổi nào đối với lệ phí quá cảnh sau khi Bộ Ngoại giao Hoa Kỳ thông báo rằng Panama đã đồng ý cho phép các tàu của chính phủ Hoa Kỳ đi qua tuyến đường thủy này miễn phí.
Trong buổi họp báo tại Washington, Tổng thống Hoa Kỳ Donald Trump đã gây chấn động khi bất ngờ đề nghị là Hoa Kỳ nên “tiếp quản” Dải Gaza và tái định cư vĩnh viễn gần hai triệu người Palestine đang sống ở đó sang các nước láng giềng.


Kính chào quý vị,

Tôi là Derek Trần, dân biểu đại diện Địa Hạt 45, và thật là một vinh dự lớn lao khi được đứng nơi đây hôm nay, giữa những tiếng nói, những câu chuyện, và những tâm hồn đã góp phần tạo nên diện mạo văn học của cộng đồng người Mỹ gốc Việt trong suốt một phần tư thế kỷ qua.
Hai mươi lăm năm! Một cột mốc bạc! Một cột mốc không chỉ đánh dấu thời gian trôi qua, mà còn ghi nhận sức bền bỉ của một giấc mơ. Hôm nay, chúng ta kỷ niệm 25 năm Giải Viết Về Nước Mỹ của nhật báo Việt Báo.

Khi những người sáng lập giải thưởng này lần đầu tiên ngồi lại bàn thảo, họ đã hiểu một điều rất căn bản rằng: Kinh nghiệm tỵ nạn, hành trình nhập cư, những phức tạp, gian nan, và sự thành công mỹ mãn trong hành trình trở thành người Mỹ gốc Việt – tất cả cần được ghi lại. Một hành trình ý nghĩa không những cần nhân chứng, mà cần cả những người viết để ghi nhận và bảo tồn. Họ không chỉ tạo ra một cuộc thi; họ đã và đang xây dựng một kho lưu trữ. Họ thắp lên một ngọn hải đăng cho thế hệ sau để chuyển hóa tổn thương thành chứng tích, sự im lặng thành lời ca, và cuộc sống lưu vong thành sự hội nhập.

Trong những ngày đầu ấy, văn học Hoa Kỳ thường chưa phản ánh đầy đủ sự phong phú và đa dạng về kinh nghiệm của chúng ta. Giải thưởng Viết Về Nước Mỹ thực sự đã lấp đầy khoảng trống đó bằng sự ghi nhận và khích lệ vô số tác giả, những người đã cầm bút và cùng viết nên một thông điệp mạnh mẽ: “Chúng ta đang hiện diện nơi đây. Trải nghiệm của chúng ta là quan trọng. Và nước Mỹ của chúng ta là thế đó.”


Suốt 25 năm qua, giải thưởng này không chỉ vinh danh tài năng mà dựng nên một cộng đồng và tạo thành một truyền thống.
Những cây bút được tôn vinh hôm nay không chỉ mô tả nước Mỹ; họ định nghĩa nó. Họ mở rộng giới hạn của nước Mỹ, làm phong phú văn hóa của nước Mỹ, và khắc sâu tâm hồn của nước Mỹ. Qua đôi mắt họ, chúng ta nhìn thấy một nước Mỹ tinh tế hơn, nhân ái hơn, và sau cùng, chân thật hơn.

Xin được nhắn gửi đến các tác giả góp mặt từ bao thế hệ để chia sẻ tấm chân tình trên các bài viết, chúng tôi trân trọng cảm ơn sự can đảm của quý vị. Can đảm không chỉ là vượt qua biến cố của lịch sử; can đảm còn là việc ngồi trước trang giấy trắng, đối diện với chính mình, lục lọi ký ức đau thương sâu đậm, và gửi tặng trải nghiệm đó đến tha nhân. Quý vị là những người gìn giữ ký ức tập thể và là những người dẫn đường cho tương lai văn hóa Việt tại Hoa Kỳ.

Với Việt Báo: Xin trân trọng cảm ơn tầm nhìn, tâm huyết, và sự duy trì bền bỉ giải thưởng này suốt một phần tư thế kỷ.
Khi hướng đến 25 năm tới, chúng ta hãy tiếp tục khích lệ thế hệ kế tiếp—những blogger, thi sĩ, tiểu thuyết gia, nhà phê bình, nhà văn trẻ—để họ tìm thấy tiếng nói của chính mình và kể lại sự thật của họ, dù đó là thử thách hay niềm vui. Bởi văn chương không phải là một thứ xa xỉ; đó là sự cần thiết. Đó là cách chúng ta chữa lành, cách chúng ta ghi nhớ, và là cách chúng ta tìm thấy nơi chốn của mình một cách trọn vẹn.

Xin cảm ơn quý vị.

NHẬN TIN QUA EMAIL
Vui lòng nhập địa chỉ email muốn nhận.