Hôm nay,  

LM Hồ Ngọc Cẩn: Tuồng Bảy Mối Tội Đầu & Trương Minh Ký: Tuồng Joseph

25/11/202321:05:00(Xem: 8661)

 

LM Hồ Ngọc Cẩn: Tuồng Bảy Mối Tội Đầu

Trương Minh Ký: Tuồng Joseph

 

Phan Tấn Hải

 

 
blankTừ phải: GS Trần Huy Bích, GS Nguyễn Văn Sâm, và nhà văn Trần Ngọc Ánh (phu nhân của GS Sâm).
    

Giáo sư Nguyễn Văn Sâm vừa ấn hành một tác phẩm có nhan đề sách rất dài: “Tuồng Bảy Mối Tội Đầu của LM Hồ Ngọc Cẩn và Tuồng Joseph – 1887 của Trương Minh Ký.” Cuốn sách này là tuyển tập 2 vở tuồng được viết trong tinh thần Công Giáo của vùng đất Nam Bộ của thời kỳ cuối thế ký thứ 19 và đầu thế kỷ 20. Đây là ấn bản 2023 do GS Nguyễn  Văn Sâm giới thiệu và chú giải.

 

Chúng ta nói rằng tuyển tập tác phẩm trên là viết trong tinh thần đạo Công Giáo, thực ra vẫn có dị biệt giữa 2 vở tuồng trên. Mỗi vở tuồng vẫn có một giá trị riêng biệt. Một phần, mục đích của Linh mục Hồ Ngọc Cẩn khi soạn ra vở Tuồng Bảy Mối Tội Đầu là khác với ý định văn học của Trương Minh Ký khi soạn vở Tuồng Joseph. Ngay nơi dòng đầu tiên trong phần Tiểu Dẫn của Tuồng Bảy Mối Tội Đầu, LM Hồ Ngọc Cẩn đã nêu ngay ra thẩm quyền siêu nhiên: “Hẳn như Lời Kinh Thánh dạy, vì ma quỉ ghen ghét, nên sự chết đã vào thế gian: nó đã hỏng mất thiên đàng, nó lại muốn cho loài người đồng sa hỏa ngục.” (trang 51) Do vậy, khi nói là tuồng, nghĩa là một sản phẩm nghệ thuật sân khấu để giải trí, những dòng chữ viết của LM Hồ Ngọc Cẩn có ý tuyên thuyết giáo lý Cơ Đốc hẳn hoi.

 

Phía nhà văn Trương Minh Ký lại khác. Vở Tuồng Joseph của họ Trương chỉ là “lấy sự tích đạo” chứ không phải “tuồng đạo.” Giáo sư Nguyễn Văn Sâm giải thích nơi trang 6 về Trương Minh Ký khi viết Tuồng Joseph: “Lấy tích từ sách truyện nầy kia hay từ đạo Phật, đạo Chúa, đạo Nho là chuyện bình thường. Cũng như ta nói Hàn Mặc Tử là tác giả chịu ảnh hưởng từ đạo Thiên Chúa chứ không nói đó là nhà văn Công Giáo…”

  blank              GS Nguyễn Văn Sâm ký tên lên sách.

Chúng ta có thể thấy văn phong dị biệt giữa Tuồng Bảy Mối Tội Đầu của LM Hồ Ngọc Cẩn và Tuồng Joseph – 1887 của Trương Minh Ký. Khởi đầu Tuồng Joseph của Trương Minh Ký là những lời nói thơ mộng của Joseph, nơi trang 8:

 

Phong điền võ thuận

Quốc thới dân an.

Trong vẻo nước sông vàng,

Lặng trang trời biển đỏ.

Joseph là tên mỗ,

Quê quán ở Chanaan.

Như tôi: Thung dung rèn tới bực tài năng,

Kềm thúc luyện theo đàng nhơn đức,

Thỉ chung một mực

Trung hiếu hai đàng.

Hà! Nghĩ cha già mừng được còn an.

Nhớ mẹ yếu thảm thương sớm mất.

Chừ cũng đà khuya rồi phải vào ma nghỉ…(hết trích)

 

Đọc những dòng thơ tự sự đầu vở tuồng, chúng ta không thấy chất đạo Công Giáo, trong khi nếu nói về hình ảnh thì duy có chữ “Chanaan” là một vùng đất Trung Đông, có tên trong Kinh Thánh. Nhưng nghĩ kỹ, chỉ qua những lời nói mở đầu này, có thể suy đoán là tác giả viết trong bầu không khí Nho giáo, khi nghĩ tới nhờ ơn đức của vua nên mới có “phong điền võ thuận, quốc thới dân an.”

 blank                        Bìa sách.

Trong khi đó, ngay trang đầu của Tuổng Bảy Mối Tội Đầu, linh mục Hồ Ngọc Cẩn đưa ngay văn phong nhà thờ Ky tô vào từ dòng đầu, với nhân vật nói mở đầu cho tuồng là Thiên Thần:

 

Bạch: Trung thần hưởng phước tại thiên đình

Ngụy quỉ lưu giam chốn địa hình

Lương thiện hà giao nhơn bất nghĩa,

Thanh liêm khỉ mộ chúng khuy tình.

Nói: Hỉ hoan nơi cõi thọ

Nhàn lạc chống quang vinh.

Hằng chầu chực Chúa chí linh.

Cùng giữ gìn người dương thế

Tính linh thiêng phụng quyền Thượng đế…(hết trích)

 

Nghĩa là, ngay dòng đầu, LM Hồ Ngọc Cẩn nói tới thiên đình (cõi trời), nói tới địa ngục (có quỉ, có lưu giam chốn địa hình), lại nói rằng “chầu chực Chúa chí linh” và rồi “phụng quyền Thượng đế.” Đó là những khái niệm của thiện thắng ác, của những người Ky tô hữu phụng quyền Thượng đế. Như thế, hoàn toàn mất hẳn tính nhà Nho trong những lời nói đầu vào tuồng, mà chỉ là văn phong Kinh Thánh Cơ Đốc.

 

Tuyển tập được Giáo sư Nguyễn Văn Sâm phát hành từ tuần qua trong vòng các thân hữu, và trong giới học giả thân quen. Trong đó, Giáo sư Trần Huy Bích đã theo sát để hỗ trợ, vì GS Nguyễn Văn Sâm vừa rời bệnh viện sau một kỳ nằm bệnh viện nhiều tuần lễ.

 

Hai vở tuồng trong tuyển tập có nhiều giá trị về văn học sử đối với những người nghiên cứu về thời kỳ đầu của văn học Công Giáo Nam Bộ, và đồng thời cũng có giá trị đặc biệt với những người nghiên cứu về tiến trình sơ kỳ của công cuộc hình thành chữ quốc ngữ tại Việt Nam.

 

Các độc giả quan tâm, có thể liên lạc với tác giả qua:

GS Nguyễn Văn Sâm – Email: [email protected]

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 



Gửi ý kiến của bạn
Vui lòng nhập tiếng Việt có dấu. Cách gõ tiếng Việt có dấu ==> https://youtu.be/ngEjjyOByH4
Tên của bạn
Email của bạn
)
Trang đầuTrang trước560561562563564565566Trang sauTrang cuối

Trong suốt sự nghiệp dài lâu của ông, ông là người thực hiện kiên trì và đầy đủ nhất triết lý của trường phái ấn tượng về việc tỏ bày cảm thức của con người trước thiên nhiên, đặc biệt khi áp dụng với tranh phong cảnh ngoài trời. Thuật ngữ “Trường Phái Ấn Tượng” bắt nguồn từ cái tên Ấn Tượng của bức tranh của ông, được triển lãm trong cuộc triển lãm của những người bị từ chối Salon des Refusés vào năm 1874 do Monet và những cộng sự của ông khởi xướng để thay thế cuộc triển lãm Salon.

Số lượng và loại trường hợp chiếu khán mà các tòa lãnh sự cấp sẽ tiếp tục giải quyết tùy thuộc vào điều kiện địa phương, bao gồm các hạn chế về di chuyển và tụ tập đông người do chính phủ nước sở tại áp đặt. Ngoài ra, tuân theo hướng dẫn của chính phủ Hoa Kỳ về an toàn tại nơi làm việc của các công sở liên bang, các tòa đại sứ và tòa lãnh sự Hoa Kỳ đã thực hiện các biện pháp giãn cách xã hội và các biện pháp an toàn khác. Những điều này đã làm giảm số lượng đương đơn mà văn phòng lãnh sự có thể giải quyết trong một ngày. Các văn phòng lãnh sự sẽ tiếp tục cung cấp tất cả các dịch vụ chiếu khán thông thường vì có thể an toàn thực hiện tại địa điểm của họ.

Trong tuần qua sự kiện được nhiều người để ý đến là cuộc bỏ phiếu bãi nhiệm Thống Đốc California Gavin Newsom, nhưng kết quả cuộc bỏ phiếu hôm 14 tháng 9 cho thấy ông Newsom đã vượt qua được thử thánh bãi nhiệm. Trong khi đó tình hình đại dịch vẫn chưa ổn tại nhiều nơi trên thế giới mà trong đó có Mỹ và Việt Nam. Các hậu quả của biến đổi khí hậu cũng được cảnh báo với phúc trình của Ngân Hàng Thế Giới nói tới năm 2050 sẽ có 200 triệu người mất nhà cửa. Tuần cũng đánh dấu 20 năm sau cuộc khủng bố ngày 11 tháng 9.

Pháp sẽ mất thỏa thuận trị giá 100 tỉ đô la để chế tạo các tàu ngầm chạy bằng dầu diesel cho Úc theo các điều khoản của sáng kiến, mà sẽ thấy Hoa Kỳ và Anh giúp Úc chế tạo các tàu ngầm chạy bằng nguyên tử lực. Như thế, sự giận dữ của Pháp trên bình diện thương mại là điều dễ hiểu, đặc biệt bởi vì Pháp, kể từ khi Anh trao Hồng Kông lại cho TQ vào năm 1997, là nước Châu Âu duy nhất sở hữu lãnh thổ đáng kể hay hiện diện quân sự thường trực tại Thái Bình Dương. Nhưng các viên chức Pháp và Liên Âu đã đi xa hơn, nói rằng thỏa thuận nêu ra nghi vấn về nỗ lực hợp tác toàn diện để giảm ảnh hưởng đang gia tăng của TQ và nhấn mạnh sự quan trọng của việc trì hoãn các kế hoạch tăng cường các khả năng phòng thủ và an ninh của chính Châu Âu.

Bách Khoa Từ Điển Mở (Wikipedia) đã bị một “cuộc xâm nhập” nhằm tìm cách thúc đẩy các mục tiêu của Trung Quốc, theo tổ chức bất vụ lợi của Hoa Kỳ làm chủ trang mạng từ điển bách khoa biên tập tình nguyện đã cho biết, theo bản tin của BBC News tiếng Anh tường thuật hôm Thứ Năm, 16 tháng 9 năm 2021. Tổ Chức Wikimedia Foundation nói với BBC News rằng một cuộc xâm nhập đã đe dọa “chính tổ chức Wikipedia.” Tổ chức này đã cấm 7 biên tập viên liên hệ với nhóm Hoa Lục.

Một chánh án liên bang hôm Thứ Năm, 16 tháng 9 năm 2021 đã ra lệnh rằng chính phủ Hoa Kỳ phải ngưng sử dụng sắc lệnh sức khỏe công cộng thời Trump để nhanh chóng trục xuất các di dân có trẻ em là những người bị bắt dọc theo biên giới Mỹ-Mễ, theo bản tin của Hãng Tin Mỹ AP tường thuật hôm Thứ Năm. Chánh Án Tòa Khu Vực Hoa Kỳ Emmet Sullivan đã cho chính quyền 2 tuần để ngưng việc thực hiện mà các nhà chống đối nói là không cần thiết và không đúng để dựa vào mối đe dọa do Covid-19 để tước đi quyền tìm kiếm tị nạn tại Hoa Kỳ.

Ở Việt Nam bất cứ ai lên tiếng chỉ trích những sai lầm của cán bộ và chính quyền CSVN đều bị đội ngũ công an bịt miệng bằng cách bắt, truy tố và bỏ tù vì tội “chống nhà nước” mà cụ thể mới đây nhất là trường hợp Facebooker Nguyễn Duy Linh đã bị bắt tại Bến Tre hôm 14 tháng 9 năm 2021, theo bản tin của Đài Á Châu Tự Do (RFA) tường thuật hôm Thứ Năm, 16 tháng 9 năm 2021.

Như đã thưa, tôi rất may mắn và được hưởng cơ duyên lớn là được gần gũi, được làm việc nhiều năm ở Tòa Viện trưởng, trực tiếp nhận việc do Ôn Minh Châu giao, được đọc nhiều tác phẩm của Ôn, được nghe Ôn giảng dạy về Phật học, được Ôn làm lễ quy y Tam bảo và ban cho Pháp danh là Nguyên Tánh… Nói chung, tôi hưởng được nhiều lợi ích và phước lành không thể nói được bằng lời. Vì vậy, tôi xin phép được ghi lại vài điều mà tôi biết và cảm nhận về Ôn Minh Châu - người Thầy mà tôi thực sự ngưỡng mộ và tôn kính.

Đài Loan là "một thành trì biển" ngăn chận sức bành trướng của Trung Quốc ra Thái Bình Dương và sẵn sàng chia sẻ với các nền dân chủ khác về kiến thức đối phó để làm suy yếu TQ, theo lời Ngoại Trưởng Đài Loan Joseph Wu nói hôm Thứ Tư với nhiều viên chức Hoa Kỳ.

Khi các học khu trên toàn nước Mỹ tái mở cửa, một số viên chức tiểu bang đang lên tiếng quan ngại về khả tính dễ bị tổn thương của trẻ em khi biến thể Delta của vi khuẩn corona lây lan cao nhắm vào những người không chích ngừa, theo bản tin của CNN tường thuật hôm Thứ Ba. Các trường hợp lây nhiễm Covid-19 đang gia tăng trong số các trẻ em lúc niên học mới bắt đầu – nhiều học khu không có lệnh đeo khẩu trang – và đại dịch tiếp tục buộc nhiều học khu vào cách ly và làm gián đoạn những học khu khác. Số trường hợp mới lây nhiễm trong tuần mới nhất -- 243,373 – là gia tăng khoảng 240% kể từ tháng 7, theo Viện Nhi Khoa Mỹ cho biết hôm Thứ Hai.

Đức Giáo Hoàng Francis hôm Thứ Tư, 15 tháng 9 năm 2021, nói rằng các vị giám mục Công Giáo phải làm mục vụ với “tình thương và sự tử tế,” không phải sự lên án, đối với những chính trị gia là những người ủng hộ quyền phá thai và cảnh báo rằng các vị giáo sĩ không nên để chính trị chen vào vác vấn đề về việc nhận Lễ Ban Bí Tích Thánh Thể, theo Hãng Tin Mỹ AP tường thuật hôm Thứ Tư.

Tổng Thống Joe Biden hôm Thứ Tư, 15 tháng 9 năm 2021, đã tuyên bố rằng Hoa Kỳ đang thành lập liên minh an ninh mới Ấn Độ-Thái Bình Dương với Anh và Úc mà sẽ cho phép chia xẻ các khả năng phòng thủ lớn lao hơn – gồm giúp trang bị các tàu ngầm nguyên tử lực cho Úc, theo bản tin của Hãng Tin Mỹ AP tường trình hôm Thứ Tư. Đó là một hành động có thể đào sâu thêm cái hố sâu trong các quan hệ giữa Hoa Kỳ và Trung Quốc.

Người đoạt giải huy chương vàng Thế Vận Hội Simone Biles nói với Quốc Hội trong cuộc điều trần mạnh mẽ hôm Thứ Tư, 15 tháng 9 năm 2021, rằng các viên chức thực thi luật pháp liên bang và thể dục dụng cụ đã “làm ngơ” đối với việc lạm dụng tình dục cô và hàng trăm phụ nữ khác của bác sĩ của nhóm Lực Sĩ Thể Dục Dụng Cụ Hoa Kỳ là Larry Nassar, theo bản tin của Hãng Thông Tấn Mỹ AP tường thuật hôm Thứ Tư. Biles khai với Ủy Ban Tư Pháp Thượng Viện rằng “đã đủ rồi” khi cô và 3 nữ thể dục dụng cụ Hoa Kỳ khác đã phát biểu bằng những từ ngữ xúc động mạnh mẽ về thiệt hại kéo dài mà sự phạm tội của Nassar đã tạo ra trên cuộc đời của họ. Đáp lại, Giám Đốc FBI Christopher Wray nói rằng ông “xin lỗi một cách sâu xa” về những trì trệ trong việc truy tố Nassar và sự đau đớn do điều đó gây ra.

Năm 17 tuổi, đang khi học thi tú tài, tôi bỗng nhiên bị suyễn. Căn bệnh này – vào cuối thế kỷ trước, ở miền Nam – vẫn bị coi là loại nan y, vô phương chữa trị. Từ đó, thỉnh thoảng, tôi lại phải trải qua vài ba cơn suyễn thập tử nhất sinh. Những lúc ngồi (hay nằm) thoi thóp tôi mới ý thức được rằng sinh mệnh của chúng ta mong manh lắm, và chỉ cần được hít thở bình thường thôi cũng đã là một điều hạnh phúc lắm rồi. If you can't breathe, nothing else matters!

Một người không có trí nhớ, hoặc mất trí nhớ, cuộc đời người ấy sẽ ra sao? Giả thiết người ấy là ta, cuộc đời ta sẽ như thế nào? Ai cũng có thể tự đặt câu hỏi như vậy và tự cảm nghiệm về ý nghĩa của câu hỏi ấy. Sinh hoạt của một người, trong từng giây phút, không thể không có trí nhớ. Cho đến một sinh vật hạ đẳng mà chúng ta có thể biết, cũng không thể tồn tại nếu nó không có trí nhớ. Trí nhớ, Sanskrit nói là smṛti, Pāli nói là sati, và từ Hán tương đương là niệm, cũng gọi là ức niệm, tùy niệm. Nói theo ngôn ngữ thường dùng hiện đại, niệm là ký ức. Đó là khả năng ghi nhớ những gì đã xảy ra, thậm chí trong thời gian ngắn nhất, một sát-na, mà ý thức thô phù của ta không thể đo được.
Trang đầuTrang trước560561562563564565566Trang sauTrang cuối
VB Podcast



Kính chào quý vị,

Tôi là Derek Trần, dân biểu đại diện Địa Hạt 45, và thật là một vinh dự lớn lao khi được đứng nơi đây hôm nay, giữa những tiếng nói, những câu chuyện, và những tâm hồn đã góp phần tạo nên diện mạo văn học của cộng đồng người Mỹ gốc Việt trong suốt một phần tư thế kỷ qua.
Hai mươi lăm năm! Một cột mốc bạc! Một cột mốc không chỉ đánh dấu thời gian trôi qua, mà còn ghi nhận sức bền bỉ của một giấc mơ. Hôm nay, chúng ta kỷ niệm 25 năm Giải Viết Về Nước Mỹ của nhật báo Việt Báo.

Khi những người sáng lập giải thưởng này lần đầu tiên ngồi lại bàn thảo, họ đã hiểu một điều rất căn bản rằng: Kinh nghiệm tỵ nạn, hành trình nhập cư, những phức tạp, gian nan, và sự thành công mỹ mãn trong hành trình trở thành người Mỹ gốc Việt – tất cả cần được ghi lại. Một hành trình ý nghĩa không những cần nhân chứng, mà cần cả những người viết để ghi nhận và bảo tồn. Họ không chỉ tạo ra một cuộc thi; họ đã và đang xây dựng một kho lưu trữ. Họ thắp lên một ngọn hải đăng cho thế hệ sau để chuyển hóa tổn thương thành chứng tích, sự im lặng thành lời ca, và cuộc sống lưu vong thành sự hội nhập.

Trong những ngày đầu ấy, văn học Hoa Kỳ thường chưa phản ánh đầy đủ sự phong phú và đa dạng về kinh nghiệm của chúng ta. Giải thưởng Viết Về Nước Mỹ thực sự đã lấp đầy khoảng trống đó bằng sự ghi nhận và khích lệ vô số tác giả, những người đã cầm bút và cùng viết nên một thông điệp mạnh mẽ: “Chúng ta đang hiện diện nơi đây. Trải nghiệm của chúng ta là quan trọng. Và nước Mỹ của chúng ta là thế đó.”


Suốt 25 năm qua, giải thưởng này không chỉ vinh danh tài năng mà dựng nên một cộng đồng và tạo thành một truyền thống.
Những cây bút được tôn vinh hôm nay không chỉ mô tả nước Mỹ; họ định nghĩa nó. Họ mở rộng giới hạn của nước Mỹ, làm phong phú văn hóa của nước Mỹ, và khắc sâu tâm hồn của nước Mỹ. Qua đôi mắt họ, chúng ta nhìn thấy một nước Mỹ tinh tế hơn, nhân ái hơn, và sau cùng, chân thật hơn.

Xin được nhắn gửi đến các tác giả góp mặt từ bao thế hệ để chia sẻ tấm chân tình trên các bài viết, chúng tôi trân trọng cảm ơn sự can đảm của quý vị. Can đảm không chỉ là vượt qua biến cố của lịch sử; can đảm còn là việc ngồi trước trang giấy trắng, đối diện với chính mình, lục lọi ký ức đau thương sâu đậm, và gửi tặng trải nghiệm đó đến tha nhân. Quý vị là những người gìn giữ ký ức tập thể và là những người dẫn đường cho tương lai văn hóa Việt tại Hoa Kỳ.

Với Việt Báo: Xin trân trọng cảm ơn tầm nhìn, tâm huyết, và sự duy trì bền bỉ giải thưởng này suốt một phần tư thế kỷ.
Khi hướng đến 25 năm tới, chúng ta hãy tiếp tục khích lệ thế hệ kế tiếp—những blogger, thi sĩ, tiểu thuyết gia, nhà phê bình, nhà văn trẻ—để họ tìm thấy tiếng nói của chính mình và kể lại sự thật của họ, dù đó là thử thách hay niềm vui. Bởi văn chương không phải là một thứ xa xỉ; đó là sự cần thiết. Đó là cách chúng ta chữa lành, cách chúng ta ghi nhớ, và là cách chúng ta tìm thấy nơi chốn của mình một cách trọn vẹn.

Xin cảm ơn quý vị.

NHẬN TIN QUA EMAIL
Vui lòng nhập địa chỉ email muốn nhận.