Hôm nay,  

Christiana Figueres nghĩ rằng phong trào chống biến đổi khí hậu có thể học được vài điều từ Phật giáo

31/01/202510:55:00(Xem: 11250)
Christiana Figueres nghĩ rằng phong trào chống biến đổi khí hậu có thể học được vài điều từ Phật giáo.
Figueres, kiến trúc sư của thỏa thuận khí hậu Paris năm 2015, đã giúp mọi người trên khắp thế giới hiểu được lời dạy của nhà sư Phật giáo và nhà hoạt động vì hòa bình Thích Nhất Hạnh.
 
Bài viết của Nikayla Jefferson
Tạp chí Yale Climate Connections
Ngày 27/1/2025
.
blankHÌNH TRÊN: Figueres, kiến trúc sư của thỏa thuận khí hậu Paris năm 2015, đã giúp mọi người trên khắp thế giới hiểu được lời dạy của nhà sư Phật giáo và nhà hoạt động vì hòa bình Thích Nhất Hạnh.
.
(LỜi GIỚI THIỆU của dịch giả Nguyên Giác: Bài viết này được tác giả và Tạp chí Yale Climate Connections cho phổ biến tự do, theo quy chế Creative Commons. Tạp chí Yale Climate Connections là của Đại học Yale, nơi có khoảng 25 Giáo sư thắng Giải Nobel nhờ các nghiên cứu về Y khoa, Vật lý, Kinh tế... Tạp chí này ghi sơ lược về tác giả bài này rằng: Nikayla Jefferson, là sinh viên hậu tốt nghiệp khoa học chính trị tại UC Santa Barbara, nơi cô nghiên cứu tập trung vào giao điểm của công lý khí hậu, phong trào môi trường của Hoa Kỳ, dân chủ và các truyền thống tâm linh dấn thân. Các bài viết của Nikayla đã được xuất bản trên Los Angeles Times, Boston Globe, Guardian, Nation và nhiều tờ báo khác. Bản Việt dịch như sau.)
.
Christiana Figueres, một nhà ngoại giao người Costa Rica được biết đến nhiều nhất với tư cách là kiến trúc sư của thỏa thuận khí hậu Paris năm 2015, đã chuyển sang một chiến lược mới để bảo vệ khí hậu thế giới: truyền bá lời dạy của Thích Nhất Hạnh, một nhà sư Phật giáo và là nhà hoạt động vì hòa bình đã viên tịch hồi năm 2022.
 
Bị thúc đẩy bởi nỗi đau và lo buồn về biến đổi khí hậu, Figueres bắt đầu tổ chức - cùng với nhóm của bà tại tổ chức Global Optimism - các khóa thiền thất cho những người tham gia vào công việc về khí hậu và đa dạng sinh học. Khóa tu đầu tiên diễn ra vào tháng 6/2022 với sự hợp tác của Plum Village (Làng Mai), một trung tâm thực hành Phật giáo quốc tế và tu viện nằm ở vùng nông thôn phía tây nam nước Pháp, do Thiền sư Thích Nhất Hạnh và Ni sư Chân Không thành lập vào năm 1982. Năm sau, Global Optimism và Plum Village bắt đầu tổ chức các khóa tu khu vực trên toàn cầu.
 
“Tôi đã khám phá ra những lời dạy của Thầy Thích Nhất Hạnh cách đây 10 năm, và chúng rất hữu ích với tôi trong việc duy trì sự chủ động, giữ vững tinh thần, đặc biệt là khi tôi cảm thấy chán nản,” Figueres nói với tôi [Nikayla Jefferson] trong một cuộc phỏng vấn gần đây. “Tôi nghĩ chúng có thể hữu ích với những người khác, vì vậy những khóa tu này là một sự cống hiến để tạo ra một tấm lưới tích cực  tất cả những công việc chúng ta làm.”

Tôi gặp Figueres vào mùa hè năm 2024 tại Plum Village. Tôi được mời dành ra 4 ngày tại tu viện thông qua một email ngắn nhưng hấp dẫn hứa hẹn một "cuộc họp cộng đồng khí hậu và thiên nhiên toàn cầu" sẽ cho phép những người tham gia "mở rộng hiểu biết của họ về đạo đức toàn cầu để thay đổi các hệ thống". Làm sao tôi có thể từ chối?
 
Vào buổi sáng của Ngày thứ nhất của khóa tu, Thiền phòng được xếp hàng ngay ngắn với khoảng 150 người tham gia ngồi trên đệm, chăm chú lắng nghe và chép lại từ bảng trắng vào sổ tay của họ. Một tu sĩ tên là Brother Spirit đã giới thiệu về bốn chân lý cao quý của Phật giáo, liên quan đến đau khổ và con đường chấm dứt đau khổ.
 
“Chúng ta không thể thoát khỏi đau khổ, nhưng chúng ta có thể làm giảm bớt đau khổ,” Brother Spirit nói, vẽ một sơ đồ trên bảng.

Sau đó, Figueres giải thích cách bà áp dụng giáo lý Phật giáo vào công việc bảo vệ khí hậu của mình.
 
“Tôi đã và đang phải đối mặt với nỗi đau và lo buồn về những gì chúng ta thấy đang biến mất trước mắt mình, và nỗi đau và sự đau buồn của rất nhiều người, nói một cách nhẹ nhàng, là những cuộc họp vô cùng bực bội không đi đến được nơi chúng ta cần đến”, bà nói. “Sự thất vọng, đau đớn hoặc lo buồn này có thể dẫn đến sự mất động lực ở những người đang đấu tranh vì lợi ích chung”.

Figueres cho biết những lời dạy của Thích Nhất Hạnh đã giúp bà có cái nhìn rộng hơn về mục đích sống của mình.
 
“Trong nhiều thập niên, tôi cảm thấy rằng tôi có trách nhiệm, cùng với hàng trăm, rồi hàng ngàn đồng sự của mình, phải giải quyết và thay đổi quỹ đạo của khí hậu và đa dạng sinh học để truyền lại một hành tinh an toàn hơn nhiều cho các thế hệ tương lai”, bà nói. “Khi bạn tự đặt ra trách nhiệm đó trên vai, công việc sẽ trở nên rất, rất khó khăn vì có rất nhiều thứ mà chúng ta không thể kiểm soát”.
 
Nhưng bà đã tìm thấy sức mạnh trong khái niệm Phật giáo về thực tại tối thượng: “Thực tại siêu việt nơi con người chỉ là một điểm nhỏ trong một thực tại lớn hơn nhiều, không ngừng tiến hóa”.
 
“Hiểu rằng có một thực tế lịch sử mà chúng ta làm công việc hàng ngày của mình, và sau đó là một thực tế tối hậu mà có những thế lực khác cũng đang hoạt động và chúng ta không có ảnh hưởng, đã giúp ích rất nhiều cho tôi”,  nói. “Tôi có thể sống và làm việc để trở thành người tốt nhất và có tác động tốt nhất, nhưng cuối cùng tôi không chịu trách nhiệm về kết quả”.
 
Trong hội trường của khóa tu, tu sĩ Brother Spirit đã đưa ra cái nhìn tổng quan về những gì có thể được mô tả là lý thuyết về thay đổi của Plum Village: Nếu chúng ta muốn thay đổi các hệ thống, trước tiên chúng ta phải bắt đầu từ chính mình – vì chúng ta là các hệ thống. Suy cho cùng, biến đổi khí hậu là do con người gây ra. Chủ nghĩa tư bản, chủ nghĩa da trắng thượng đẳng, sự tiêu dùng quá mức: Chúng chỉ tồn tại bên trong chúng ta. Sáng hôm đó, tôi tự chiêm nghiệm về cảm giác nhận thức rằng mình là biến đổi khí hậu như thế nào.
 
Figueres cũng đã cân nhắc đến những cảm xúc mạnh mẽ mà biến đổi khí hậu có thể gây ra.

“Làm thế nào để bạn chuyển hóa nỗi đau mà tất cả chúng ta đều cảm thấy?” bà Figueres hỏi. “Chuyển hóa không có nghĩa là quay lưng lại và đẩy nó xuống dưới tấm thảm. Nhưng làm thế nào để bạn thực sự sử dụng nó một cách rất có chủ đích, và hãy để tôi nói, chuyển hóa những cảm xúc đó thành những gì bạn muốn làm tích cực ngoài kia trên thế giới?”
 
Thầy Thích Nhất Hạnh thường dùng phân hữu cơ như một ẩn dụ cho sự chuyển hóa. Thầy tóm tắt ý tưởng này bằng một câu cách ngôn ngắn gọn: “Không có bùn, thì không có hoa sen”, ám chỉ đến ý tưởng rằng hoa sen chỉ mọc rễ và nở hoa trong bùn. Thầy dạy rằng con người dành phần lớn thời gian của mình trong bùn, lội qua những trải nghiệm phức tạp, không thể tránh khỏi và đầy cảm xúc.

Trong thiền đường, Brother Spirit hỏi, “Bạn nghĩ xem, Trái Đất muốn gì ở bạn?”
 
Tôi nhảy đến câu trả lời thường lệ của mình về mục đích và nghề nghiệp. Nhưng rồi Brother Spirit thách thức chúng tôi: “Không phải như một công cụ để làm, mà như một đứa con của Trái đất.”
 
Lúc đầu tôi vật lộn để nghĩ ra câu trả lời. Nhưng sau đó tôi nghĩ về điều tôi có thể muốn cho đứa con của mình, và câu trả lời hiện ra một cách hiển nhiên: để được hạnh phúc. Đề tìm thấy tình yêu trong tất cả các thành phố và sinh vật trên Trái đất, trong các vết nứt trên vỉa hè và trong những đám mây. Để tìm thấy tình yêu này trong chính tôi.

 
Và có lẽ đây là điều mà Plum Village – và bà Figueres – muốn tôi hiểu nhất: Trái đất không phải là thứ gì đó tách biệt và nằm ngoài chúng ta. Chúng ta là Trái đất và Trái đất là chúng ta. Giảm bớt đau khổ của chính mình, chính là giảm bớt đau khổ của Trái đất.
.
.... o ....
.
NGUỒN (Creative Commons license):

What Christiana Figueres thinks the climate movement can learn from Buddhism
Figueres, the architect of the 2015 Paris climate agreement, has been helping people around the world understand the teachings of Buddhist monk and peace activist Thích Nhất Hạnh.

by Nikayla Jefferson
Yale Climate Connections
January 27, 2025
.
PHOTO:
Figueres, the architect of the 2015 Paris climate agreement, has been helping people around the world understand the teachings of Buddhist monk and peace activist Thích Nhất Hạnh.
.
Christiana Figueres, a Costa Rican diplomat best known as the architect of the 2015 Paris climate agreement, has turned to a new strategy for protecting the world’s climate: spreading the teachings of Thích Nhất Hạnh, a Buddhist monk and peace activist who died in 2022.

Driven by pain and grief over climate change, Figueres began organizing – with her team at the organization Global Optimism – retreats for those engaged in climate and biodiversity work. The first retreat took place in June 2022 in partnership with Plum Village, an international Buddhist practice center and monastery located in the rural southwest of France, founded by Thích Nhất Hạnh and Chân Không in 1982. The next year, Global Optimism and Plum Village began organizing regional retreats across the globe.

“I discovered the teachings of Thích Nhất Hạnh 10 years ago, and they have been so helpful to me to keep my agency, keep my spirits up, especially when I’m feeling low,” Figueres told me in a recent interview. “I thought they can be helpful to other people, so these retreats are an offering to put a positive net under all the work we do.”

I met Figueres in the summer of 2024 at Plum Village. I’d been invited to spend four days at the monastery via a short but intriguing email that promised a “global climate and nature community gathering” that would enable participants “to expand their understanding of global ethics for systems change.” How could I say no?

On the morning of Day One of the retreat, the meditation hall was neatly lined with rows of 150 or so cushion-seated participants, intently listening and copying down the whiteboard in their notebooks. A monastic named Brother Spirit offered an introduction to the four noble truths of Buddhism, which deal with suffering and the path toward ending it.

“We cannot escape the suffering, but we can lessen it,” Brother Spirit said, drawing a diagram on the board.

Later, Figueres explained how she applies Buddhist teachings to her work to protect the climate.

“I have been dealing with the pain and grief of what we see disappearing in front of our eyes, and the pain and grief of so many, to put it mildly, highly frustrating meetings that don’t get to where we need to arrive,” she said. “This frustration, pain, or grief can lead to de-motivation on the part of those who in this fight for the common good.”

Figueres said the teachings of Thích Nhất Hạnh have helped her take a broader view of her life’s purpose.

“For many decades, I’ve felt that it was my responsibility, together with my hundreds and thousands of colleagues, to address and change the trajectory of climate and biodiversity in order to bequeath a much safer planet to future generations,” she said. “When you have that self-imposed responsibility on your shoulders, it makes the work very, very hard because there are so many things we don’t control.”

But she has found strength in the Buddhist concept of the ultimate reality: “the mega reality where humans are just a tiny spot in a much bigger, constantly evolving reality.”

“To understand that there is a historic reality where we do our everyday work, and then an ultimate reality in which there are other forces at work and we don’t have an influence, was very helpful to me,” she said. “I can live and work in order to be the best person and have the best impact, but ultimately I am not responsible for the outcome.”

In the retreat hall, Brother Spirit gave an overview of what can be described as Plum Village’s theory of change: If we wish to change systems, we must begin first with ourselves – because we are the systems. Climate change, after all, is anthropogenic. Capitalism, White supremacy, overconsumption: They exist only within us. That morning, I pondered to myself how it feels to be aware that I am climate change.

Figueres, too, has been considering the strong emotions that climate change can provoke.

“How do you transform the pain we all feel?” she asked. “Transform does not mean turn your back and push it under the carpet. But how do you actually use it very intentionally, and let me say, compost those feelings into what you want to do positively out there in the world?”

Thích Nhất Hạnh often used composting as a metaphor for transformation. He summarized the idea with a pithy aphorism: “No mud, no lotus,” referring to the idea that the lotus flower only roots and blooms in the mud. He taught that people spend much of their time in the mud, wading through complex, inescapable, emotional experiences.

In the meditation hall, Brother Spirit asked, “What do you think Earth wants from you?”

I jumped to my usual answers of purpose and profession. But then Brother Spirit challenged us: “Not as an instrument of doing, but as her child.”

I struggled at first to think of an answer. But then I thought of what I might want for my own child, and the answer presented itself as obvious: to be happy. To find love in all the Earth’s cities and creatures, sidewalk cracks, and clouds. To find this love in me.

And perhaps this is what Plum Village – and Figueres – wanted me to understand most: Earth is not something separate and outside of us. We are Earth and Earth is us. To lessen the suffering of myself is to lessen the suffering of Earth.
.
AUTHOR: Nikayla Jefferson is a political science graduate student at UC Santa Barbara, where her research focuses on the intersection of climate justice, the American environmental movement, democracy, and engaged spiritual traditions. She is interested in researching, writing, and living the questions related to what it means to be a human in this moment we call the Anthropocene. Nikayla’s work has been published in the Los Angeles Times, the Boston Globe, the Guardian, the Nation, and others.
.
NGUỒN:
https://yaleclimateconnections.org/2025/01/what-christiana-figueres-thinks-the-climate-movement-can-learn-from-buddhism/

Gửi ý kiến của bạn
Vui lòng nhập tiếng Việt có dấu. Cách gõ tiếng Việt có dấu ==> https://youtu.be/ngEjjyOByH4
Tên của bạn
Email của bạn
)
Gần một năm ra khỏi Bạch Ốc, Donald Trump vẫn tiếp tục bao vây Đảng Cộng Hòa, thu hút sự chú ý và ảnh hưởng khi ông cân nhắc một cuộc tranh cử tổng thống khác, theo Hãng Tin Mỹ AP tường thuật hôm Thứ Sáu, 15 tháng 10 năm 2021. Và người vẫn bao vây Trump là Dân Biểu Adam Sshiff. Schiff, chủ tịch Ủy Ban Tình Báo là người đã nổi lên như nhân vật nổi bật trên toàn quốc về cuộc điều tra sự can thiệp vào bầu cử Mỹ của Nga và lãnh đạo cuộc luận tội Trump đầu tiên, nói rằng không có gì làm mất dân chủ bằng việc cựu tổng thống tiếp tục hiện diện trên sân khấu chính trị quốc gia.
Chính phủ Biden hôm Thứ Sáu, 15 tháng 10 năm 2021, nói rằng kế tiếp họ sẽ thực hiện nỗ lực khác kiện lên Tối Cao Pháp Viện để đình chỉ luật của Texas cấm hầu hết các vụ phá thai kể từ tháng 9, theo Hãng Tin Mỹ AP tường thuật hôm Thứ Sáu. Hành động này đến vào lúc các phòng khám tại Texas đang hết cách để ngăn chận luật do Cộng Hòa đặt ra cấm phá thai một khi nhịp tim được phát hiện, mà thường là khoảng 6 tháng. Đây là mức độ ngăn cấm phá thai lớn nhất nước trong gần 50 năm và không có ngoại lệ cho các trường hợp bị hiếp dâm hay loạn luân.
Sau hai buổi ra mắt sách tại tiểu bang Washington DC và Houston, Texas, nữ tài tử Kiều Chinh đã trở về Quận Cam, California để ra mắt sách tại đây vào ngày 10 tháng 10, 2021. Buổi ra mắt cuốn hồi ký "Kiều Chinh-Nghệ Sĩ Lưu Vong" được tổ chức tại nhà sách Tự Lực thành phố Little Saigon trong vòng 2 tiếng đồng hồ vào buổi trưa. Nét đẹp, tài năng và sự nghiệp thành công đã làm nhiều người biết đến và bà nổi danh như cồn.
Chicago không có hương cốm mới, không có cỏ non còn thơm mãi dấu chân em.. và làm sao Chicago có được chiếc thuyền câu thả neo ngoài vòng thời gian... Nhưng Chicago có những hàng phong cổ thụ nhuộm vàng thành phố khi mùa Thu đến. Thu Chicago thật diễm lệ.
Hoa Kỳ đã đồng ý mua 1,7 triệu liều Molnupiravir với giá 1,2 tỷ đô la Mỹ, tương đương khoảng 700 đô la cho mỗi liều dùng trong 5 ngày. Mức giá đó thấp hơn nhiều so với giá của Remdesivir nhưng vẫn còn quá đắt đối với nhiều nơi trên thế giới. Merck đã ký thỏa thuận cấp phép cho năm nhà sản xuất thuốc gốc (generica) của Ấn Độ. Những thỏa thuận đó cho phép các nhà sản xuất tự định giá ở Ấn Độ và 100 quốc gia có thu nhập trung bình và thấp khác.
Thống đốc Gavin Newsom đang chỉ đạo Bộ Y Tế Công Cộng California bổ sung vắc-xin COVID-19 vào các loại vắc-xin khác cần thiết cho việc đi học trực tiếp — chẳng hạn như bệnh sởi, quai bị, và rubella. Học sinh sẽ được yêu cầu tiêm chủng cho việc học trực tiếp, bắt đầu từ học kỳ sau khi FDA phê duyệt đầy đủ vắc-xin cho các cấp lớp của các em (7-12 và k-6). Dưới đây là những điều chúng ta cần biết về yêu cầu của vắc-xin mới:
Nhất là thành phần Thương Phế Binh VNCH, những cựu quân nhân bất hạnh đã trở thành phế nhân trong cuôc chiến bảo vệ tự do, dân chủ cùng sinh mạng của bao người dân ở miền Nam VN trước Tháng Tư, 1975. Khi đại dịch ụp xuống quê nhà, lệnh “ai ở đâu, ở đó” do nhà cầm quyền ban ra đã khiến cho TPB không còn cơ hội để sống, để lê la đi bán từng tấm vé số mưu sinh hoặc đi xin ăn ở các lề đường.
Phản biện của lò thiêu người Do Thái là lời xách động của Hitler và Phát xít Đức? Gina Peddy, Giám đốc điều hành về học trình học khu Carroll Independent School District tại Southlake, Texas, đang bị phản đối sau khi bà yêu cầu các giáo viên đưa ra các quan điểm phản biện nếu các học sinh được cung ứng các sách về lò thiêu Holocaust.
Tuy nhiên, người ta thường bỏ qua nguồn chăm sóc sức khỏe tinh thần là các nhà thờ. Trong thập niên qua, Nghiên Cứu Của Các Hội Thánh Toàn Quốc (NCS) đã lập tài liệu về sự phổ biến của việc cung cấp chăm sóc sức khỏe tinh thần trong những nơi thờ phượng tại Hoa Kỳ. Dựa vào tài liệu từ thăm dò vào năm 2018 của NCS, 26% các hội thánh cung cấp việc thực hiện chương trình sức khỏe tinh thần, và 37% người tham dự các dịch vụ tôn giáo đã tham gia vào một trong những hội thánh này. Chương trình như thế có thể gồm các nhóm hỗ trợ, các cuộc gặp mặt và các khóa tập trung vào việc giải quyết các mối quan tâm sức khỏe tinh thần.Trước đây, những nhà nghiên cứu đồng nghiệp của tôi và tôi đã phân tích tài liệu năm 2012 của NCS để biết rõ hơn các nguồn chăm sóc sức khỏe tinh thần trong các hội thánh tôn giáo. Một trong những mục tiêu của chúng tôi là để xác định các yếu tố đóng góp cho việc hội thánh cung cấp chăm sóc sức khỏe tinh thần. Những yếu tố này gồm việc có thêm thành viên, tuyển nhân viên
Công ty TNHH Kinh doanh Thương mại và Dịch vụ VinFast công bố sẽ chính thức ra mắt thương hiệu xe điện toàn cầu tại Los Angeles Auto Show 2021 – 1 trong những triển lãm ô tô lớn nhất toàn cầu. Đặc biệt, VinFast sẽ lần đầu tiên giới thiệu tới công chúng 2 mẫu ô tô điện hoàn toàn mới - VF e35 và VF e36 như một dấu mốc quan trọng trên lộ trình tiến ra thế giới.
Tại một trường học ở San Francisco, Thống đốc Newsom đã công bố kế hoạch bổ sung vắc-xin COVID-19 vào danh sách các loại vắc-xin bắt buộc phải có để đi học trực tiếp, khi vắc-xin này nhận được sự chấp thuận đầy đủ của Cục Quản Lý Thực Phẩm và Dược Phẩm (FDA) cho các trường trung học cơ sở và trung học phổ thông, đây cũng là điều giúp California trở thành tiểu bang đầu tiên trên toàn quốc công bố một biện pháp như vậy. Sau các biện pháp tiêm chủng cho nhân viên và đeo khẩu trang đầu tiên trong trường học, Thống đốc Newsom thông báo rằng vắc-xin COVID-19 sẽ được yêu cầu phải có để đi học trực tiếp — giống như vắc-xin cho bệnh sởi, quai bị, rubella, và hơn thế nữa.
Tình hình đại dịch tại nhiều nơi trong đó có Việt Nam và Mỹ đã giảm xuống rất nhiều mà bằng chứng là Mỹ sẽ tái mở cửa biên giới đất liền với Canada và Mexico vào đầu tháng 11. Dư luận trong tuần qua cũng chú ý đến tin Đức Giáo Hoàng Francis công bố tiến trình lắng nghe góp ý để cải cách Giáo Hội và việc Tổng Thống Mỹ Joe Biden đặt ra một ngày lễ vinh danh sự đóng góp của người Mỹ Bản Địa.
Cựu Tổng Thống Donald Trump phải hầu tòa bằng cách ngồi trước video thu hình vào tuần tới như một phần của vụ kiện liên hệ tới luận điệu chống di dân của ông, theo một chánh án tại Quận Bronx, New York, ra lệnh, theo bản tin của Đài Truyền Hình ABC News tường thuật hôm Thứ Năm, 14 tháng 10 năm 2021. Một nhóm biểu tình người Mexico nói rằng họ đã bị tấn công trong lúc tập họp bên ngoài Tòa Cao Ốc Trump trong tháng 9 năm 2015 chống lại những bình luận của ứng cử viên lúc đó rằng các di dân Mexico là những tên tội phạm và hiếp dâm.
“Ủy Ban Chọn Lựa sẽ không dung tha việc coi thường các trát đòi của chúng tôi,” theo Thompson cho biết trong một tuyên bố. Bannon, theo ông nói, “đang trốn sau những tuyên bố thiếu bằng chứng, che giấu và mơ hồ liên quan đến các đặc quyền mà ông đã cố tình viện dẫn. Chúng tôi bác bỏ hoàn toàn lập trường của ông ấy.” Nếu được chấp thuận bởi ủy ban đa số là Dân Chủ, khuyến nghị về các cáo buộc tội hình sẽ đưa ra toàn thể Hạ Viện. Sự chấp thuận ở đó sẽ gửi tới Bộ Tư Pháp, mà tiếng nói cuối cùng là sự truy tố.
Các cố vấn sức khỏe Hoa Kỳ hôm Thứ Năm, 14 tháng 10 năm 2021, nói rằng một số người Mỹ đã chích thuốc ngừa Covid-19 của Moderna ít nhất 6 tháng trước nên chích mũi tăng cường nửa liều để bảo vệ chống lại vi khuẩn corona, theo Hãng Tin Mỹ AP tường thuật hôm Thứ Năm. Nhóm cố vấn bên ngoài cho Cơ Quan FDA đã bỏ phiếu thống nhất đề nghị chích tăng cường cho những cao niên, cũng như thanh niên có các vấn đề sức khỏe, công việc làm hay hoàn cảnh cuộc sống mà đẩy họ vào nguy cơ tăng bị dính Covid-19.
NHẬN TIN QUA EMAIL
Vui lòng nhập địa chỉ email muốn nhận.