GIÁ SỮA, RAU TĂNG GẤP 2 LẦN: Báo động tăng giá hàng chợ
Theo bản tin của báo Fortune Magazine hôm Thứ . Giá sữa tăng vọt từ 7 đô la lên 14 đô la, dâu tây (strawberries) bỗng thành mặt hàng xa xỉ, và chuyển sang thực phẩm chế biến sẵn: Đây là dự báo 6 tháng mà các nhà kinh tế nghiên cứu về lao động và nông nghiệp đưa ra cho người tiêu dùng Hoa Kỳ.
Tuy nhiên, những người tiêu dùng này "không hề biết chuyện gì đang xảy ra", Raymond Robertson, một nhà kinh tế lao động tại Trường Chính phủ Bush của Đại học Texas A&M, người đã tư vấn cho các cơ quan chính phủ Mỹ về chính sách thương mại và lao động, nói với Fortune.
Thay vào đó, Robertson cho biết, cử tri bị phân tâm bởi những ồn ào chính trị từ các chính sách của Tổng thống Donald Trump, trong khi những yếu tố thực sự thúc đẩy tình trạng tăng giá thực phẩm—tình trạng thiếu lao động và thuế quan—vẫn tiếp tục thắt chặt. Việc trục xuất đã làm thưa thớt các cánh đồng và tước đi những người lao động không có giấy tờ làm việc, những người chiếm "phần lớn" lực lượng lao động nông nghiệp. Đồng thời, các mức thuế mới đối với các mặt hàng chủ lực như cà chua, cà phê và nước cam đang đẩy chi phí nhập cảng lên cao, khiến người tiêu dùng ít có lựa chọn giá cả phải chăng.
"Tác động là không thể nhầm lẫn," Gordon Hanson, nhà kinh tế và chuyên gia về thương mại Mexico tại Trường Harvard Kennedy School, nói với Fortune. Áp lực tăng lên đối với những mức giá đó.
Nhà Trắng không trả lời ngay lập tức yêu cầu bình luận của Fortune.
Câu hỏi duy nhất, Hanson nói thêm, là nông dân, công ty bán buôn và hệ thống tiệm bán lẻ có thể chịu đựng bao nhiêu đau khổ trước khi nó đổ lên các kệ hàng tạp hóa và vào giỏ hàng của người tiêu dùng.
Mùa đông lạnh giá khi đi mua sắm
Đợt tăng giá hàng tạp hóa đầu tiên có khả năng sẽ diễn ra vào mùa đông này. Roberson dự đoán giá nông sản có thể tăng từ 50% đến 100% vào đầu năm tới khi hàng tồn kho cạn kiệt và các hợp đồng mới có hiệu lực. Và không giống như những thập niên trước, khi Washington sẽ âm thầm nới lỏng việc thực thi biên giới để giữ cho các cánh đồng có người làm, môi trường chính trị hiện tại không cho thấy sự kiểm soát nào như vậy.
"Điều này giống như khi bạn thấy lũ đang đến, sóng thần đang ập vào và nước đã dâng lên hai inches," Robertson cảnh báo.
Lý do thiếu lao động là vì những người sinh ra ở Mỹ đơn giản là không muốn làm công việc lao động chân tay với mức lương thường được trả cho những người nhập cư không có giấy tờ, Robertson nói. Những người lao động không có giấy tờ thường được trả khoảng 18 đô la một giờ để hái dâu tây – mức lương mà công dân Mỹ có thể kiếm được khi làm việc tại một cửa hàng kem.
Robertson cho biết, bạn sẽ phải trả cho công dân Mỹ "25 đến 30 đô la một giờ" để họ ra đồng, một chi phí không khả thi đối với hầu hết các nhà sản xuất nông nghiệp.
Tình trạng thiếu hụt đã có thể thấy rõ trên thực tế. Tại Dover, Florida, Matt Parke của Parkesdale Farms nói với The Daily Adda rằng doanh nghiệp gia đình của ông đang dựa nhiều vào chương trình thị thực H-2A—được thiết kế đặc biệt để hỗ trợ lao động nông nghiệp nước ngoài—để lấp đầy những khoảng trống.
Tuy nhiên, các nhà kinh tế cho rằng chương trình này quá nhỏ và quá cồng kềnh để tự giải quyết cuộc khủng hoảng. Hanson lưu ý rằng mặc dù chương trình H-2A đã mở rộng trong những năm gần đây, nhưng người lao động thời vụ vẫn chỉ chiếm "một phần nhỏ trong tổng số" lực lượng lao động nông nghiệp.
"Nó sẽ phải lớn hơn rất nhiều, lên đến hàng triệu nhân công thay vì hàng trăm nghìn, để đáp ứng nhu cầu của Mỹ," Hanson nói.
Visa cũng hết hạn mỗi mùa, đòi hỏi người lao động phải nộp đơn nhiều lần, chịu chi phí nhà ở và đi lại cho mỗi người.
"Nếu bạn muốn thuê cùng một công nhân đó trong năm năm liên tiếp, bạn phải có năm loại thị thực khác nhau," Hanson nói thêm.
Robertson đồng ý, nhưng cho rằng chính quyền Trump có thể dễ dàng mở rộng đáng kể chương trình H-2A để đáp ứng năng lực, đặc biệt là với những đổi mới của công nghệ nhận dạng khuôn mặt và các biện pháp an ninh khác.
"Tôi không thể tin được là họ không làm điều này," Robertson nói.
Thuế quan tạo ra tình thế tiến thoái lưỡng nan
Nhập cảng, từng là phương án dự phòng khi cây trồng của Mỹ thiếu hụt, giờ đây không còn mang lại sự cứu trợ. Mexico có lợi thế về cơ cấu trong các loại cây trồng như bơ và cà chua – trồng các loại cây này quanh năm – nhưng thuế quan của Trump đã khiến chúng trở nên đắt hơn một cách mặc định.
"Mexico sản xuất nhiều quả bơ hơn chúng ta rất nhiều," Hanson nói. Không phải là bạn có thể trồng cây bơ mới và thu hoạch thêm một vụ vào năm sau.
Hanson cũng cho biết người mua sắm sẽ cảm nhận được thuế quan trong khoảng sáu tháng nữa.
Người tiêu dùng sẽ không thấy toàn bộ thuế quan được chuyển vào giá sản phẩm, nhưng họ có thể sẽ thấy ít nhất 50%.
Đối với người tiêu dùng, tình thế tiến thoái lưỡng nan của việc trục xuất và thuế quan có thể sớm định hình lại việc mua sắm tạp hóa. Các nhà kinh tế cảnh báo rằng sản phẩm tươi sống và sữa là những mặt hàng dễ bị ảnh hưởng nhất, và nhiều gia đình sẽ buộc phải chuyển sang các loại thực phẩm chế biến rẻ hơn.
"Khi giá rau củ cứ tăng lên không ngừng, mọi người sẽ chỉ thay thế bằng những loại thực phẩm siêu chế biến, rất nóng này, điều này cuối cùng sẽ có tác động tiêu cực đến sức khỏe của họ," Robertson nói.
Theo quan điểm của Hanson, điều duy nhất mà các nhà hoạch định chính sách có thể làm là khuyến khích "giảm thuế quan".
"Đơn giản thôi," Hanson nói. Nếu chúng ta có thể tạo ra dòng lao động nông nghiệp hợp pháp lớn hơn và giảm thuế quan, người tiêu dùng sẽ được hưởng lợi. Bất kỳ chính sách nào khác cố gắng khắc phục những thiệt hại của một chính sách hiện có đều vô nghĩa.
Những cuộc chiến này không phải là mới, anh nói. Thuế quan và nhập cư là những chủ đề mà Mỹ đã có những cuộc tranh cãi chính trị định kỳ kể từ những năm 1950s, và môi trường hiện tại là một "biểu hiện rất gay gắt" của những xung đột đó. Nhưng lịch sử cho thấy rằng một khi giá cả tăng vọt, cử tri sẽ buộc các nhà lập pháp phải hành động. Giờ đây, Trump đang gây áp lực lên Quốc hội để duy trì lập trường cứng rắn về vấn đề nhập cư. Nhưng sau đó, khi bạn đến gần cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ, người tiêu dùng lại phản ứng dữ dội trước giá cả cao hơn, và lập trường cứng rắn của bạn bắt đầu suy yếu, ông giải thích.
"Đó chỉ là cách chính trị vận hành," Hanson nói.
