Nông dân Mỹ cày bỏ ruộng cà chua đã chín vì thuế quan làm mất giá. Nông dân đậu nành thê thảm, xin Trump chi tiền cứu trợ vì TQ tẩy chay, không mua
Nhiều độc giả thắc mắc vì sao giá hàng chợ liên tục nhiều tháng qua tăng. Sau đây VB sẽ dịch 2 bản tin để giải thích về hoàn cảnh nông dân Mỹ: bản tin đầu tiên của Moneywise nhan đề "‘Can’t even afford to pick them’: Florida farmers plowing over perfectly good tomatoes as tariffs cause prices to plummet. How farmers are reacting" ('Thậm chí còn không đủ tiền để hái chúng': Nông dân Florida cày bỏ ruộing cà chua đã chín tuyệt hảo vì thuế quan khiến giá giảm mạnh. Phản ứng của nông dân); và bản tin AP và Washington Examiner nhan đề "Trump’s trade battle with China puts US soybean farmers in peril" (Cuộc chiến thương mại của Trump với Trung Quốc khiến nông dân trồng đậu nành Mỹ lâm vào tình thế nguy hiểm).
Gia đình Tony DiMare sở hữu 4.000 mẫu đất trồng cà chua trên khắp Florida và California. Thật đáng buồn, vụ mùa ở Florida của anh đã bị cắt ngang và bỏ thối rữa, giống như nhiều giàn cà chua trên khắp tiểu bang. Nhưng lý do không liên quan gì đến điều kiện sinh trưởng mà hoàn toàn liên quan đến kinh tế.
DiMare nói với đài WSVN 7 Miami rằng các chính sách thuế quan và nhập cư của Tổng thống Donald Trump đang khiến nông dân phải bỏ ruộng. Vào tháng 1, ông cảnh báo rằng việc Trump đàn áp người di cư sẽ gây khó khăn cho nông dân, những người phụ thuộc vào người di cư để thu hoạch nông sản. "Chúng ta phải bảo vệ biên giới phía nam và phía bắc, nhưng bạn phải có lực lượng lao động trong đất nước này," ông nói với tờ Financial Post.
Gần đây hơn, DiMare nói với The Washington Post rằng diện tích trồng cà chua ở Florida đã giảm từ 61.800 mẫu Anh (acres) vào năm 1990 xuống còn 23.000 mẫu Anh ngày nay – tức là giảm gần 63%.
.
Việc trục xuất di dân lậu tàn phá lực lượng lao động nông nghiệp. Theo Farmonaut, một công ty công nghệ nông nghiệp, khoảng 50% công nhân nông nghiệp ở Mỹ – bao gồm cả những người giám sát lành nghề và người vận hành máy – là người di cư không có giấy tờ. Khi chính quyền Trump tiếp tục trục xuất hàng loạt người di cư không có giấy tờ, số lượng người hái trong các cánh đồng giảm đi đáng kể, và các loại cây trồng bị bỏ thối rữa.
Một nông dân đã nói chuyện với WSVN về những người di cư khác rời khỏi Florida mỗi ngày. Ông nói trong điều kiện ẩn danh, vì lo sợ có thể bị trục xuất chính mình. "Rất nhiều người thực sự sợ hãi, và đôi khi họ đến, đôi khi thì không," ông nói. Và mùa màng bị mất vì không thể thu hoạch được.
Tình trạng thiếu lao động cũng có nghĩa là nông dân Florida phải trả nhiều hơn cho chi phí lao động. Đồng thời, họ lại nhận được ít tiền hơn cho sản phẩm của mình do chính sách thuế quan của Trump.
Thuế quan làm gián đoạn chuỗi cung ứng truyền thống. Từ tháng 1 đến tháng 4, các mức thuế đe dọa của Trump đã khiến các nhà cung cấp Mexico tăng gấp đôi hoặc thậm chí gấp ba lượng xuất cảng cà chua sang Mỹ.
Thị trường Mỹ tràn ngập cà chua Mexico. Nông dân Florida chứng kiến giá bán sỉ một hộp cà chua giảm mạnh từ 16 đô la xuống còn 3 hoặc 4 đô la mỗi hộp. DiMare cho biết nông dân trồng cà chua cần khoảng 10 hoặc 11 đô la cho mỗi hộp để hòa vốn.
"Ngay bây giờ bạn thậm chí còn không đủ khả năng hái chúng," Heather Moehling, chủ tịch Hiệp hội Nông nghiệp Quận Miami-Dade (Miami-Dade County Farm Bureau), nói. "Tính cả chi phí nhân công và nguyên liệu đầu vào, thì việc nông dân cày bỏ chúng ngay bây giờ sẽ hiệu quả hơn về chi phí."
Vào tháng 7, chính quyền Trump đã áp đặt mức thuế 17% đối với hầu hết các mặt hàng cà chua tươi nhập từ Mexico. Trung tâm Nghiên cứu Chiến lược và Quốc tế (Center for Strategic and International Studies) cho biết tác động thực sự của các chính sách này sẽ chỉ trở nên rõ ràng vào cuối năm nay.
Chuẩn bị cho chi phí thực phẩm cao hơn. Thuế quan và chính sách nhập cư có thể có tác động dây chuyền đến nông dân, thậm chí cả các cửa hàng tạp hóa. Nếu nông dân Mỹ không có đủ nhân công để thu hoạch cây trồng, người Mỹ sẽ phải mua nhiều sản phẩm nhập cảng hơn và trả chi phí cao hơn do thuế quan.
Trong khi nông dân chỉ có ít lựa chọn ngoài việc hy vọng tình hình chính trị bất ổn sẽ kết thúc, người tiêu dùng nên chuẩn bị để giảm thiểu những chi phí đó. Một cách để làm điều đó là mua tư cách thành viên trong một tổ chức Nông nghiệp Hỗ trợ Cộng đồng (CSA: Community Supported Agriculture). Bạn sẽ hỗ trợ nông dân địa phương và nhận được sản phẩm địa phương, ít tốn kém hơn và được giao đến tận cửa nhà.
.
Trong khi đó, mặt trận đậu nành cũng thập phần nguy hiểm: Cuộc chiến thương mại của Trump với Trung Quốc khiến nông dân đậu nành Mỹ lâm nguy.
.
Những cây đậu nành xanh tốt cao đến đùi Caleb Ragland và đã sẵn sàng thu hoạch, nhưng người nông dân Kentucky lại vô cùng lo lắng. Anh không biết anh và những người khác như anh sẽ bán vụ mùa của họ ở đâu vì Trung Quốc đã ngừng mua.
Bắc Kinh, vốn truyền thống mua ít nhất một phần tư (1/4) tổng số đậu tương được trồng ở Mỹ, đang thực tế tẩy chay chúng để trả đũa mức thuế cao mà Tổng thống Donald Trump đã áp đặt lên hàng hóa Trung Quốc và để củng cố vị thế trong các cuộc đàm phán về một thỏa thuận thương mại tổng thể mới.
Điều này đã khiến nông dân trồng đậu nành Mỹ lo lắng không chỉ về vụ mùa năm nay mà còn về khả năng tồn tại lâu dài của doanh nghiệp họ, một phần dựa trên nhu cầu đậu nành Mỹ từng không ngừng của Trung Quốc.
"Đây là một đám cháy báo động bậc 5 đối với ngành của chúng tôi," Ragland, người đứng đầu nhóm thương mại Hiệp hội Đậu nành Hoa Kỳ, cho biết.
Tình hình thậm chí có thể đủ để thử lòng trung thành của nông dân với Trump, mặc dù ông vẫn nhận được sự ủng hộ mạnh mẽ trên khắp vùng nông thôn nước Mỹ. Nếu không sớm đạt được thỏa thuận, họ hy vọng chính phủ sẽ hỗ trợ như đã làm trong nhiệm kỳ đầu của Trump, nhưng họ coi đó chỉ là giải pháp tạm thời. Trump cho biết hôm thứ Năm rằng ông đang xem xét một gói viện trợ [nông dân đậu nành].
Các quan chức Mỹ và Trung Quốc đã tổ chức bốn vòng đàm phán thương mại từ tháng 5 đến tháng 9, và một vòng đàm phán khác có thể sẽ diễn ra trong những tuần tới. Không có tiến triển nào được báo cáo về đậu nành.
Càng gần đến mùa thu hoạch, "Thành thật mà nói, tôi đang lo lắng rằng thời gian đang cạn kiệt," Jim Sutter, Giám đốc điều hành của Hội đồng Xuất cảng Đậu nành Hoa Kỳ (U.S. Soybean Export Council), cho biết.
Áp lực chính trị đang gia tăng. Sau khi Trump áp đặt thuế quan đối với hàng hóa Trung Quốc, Trung Quốc đã đáp trả bằng thuế quan của riêng mình, hiện lên tới 34% đối với đậu nành của Mỹ. Điều đó khiến đậu nành từ các nước khác rẻ hơn.
Thuế trả đũa của Trung Quốc cũng ảnh hưởng đến những người trồng lúa miến, bắp và bông (sorghum, corn, and cotton) của Mỹ, thậm chí cả những người lặn bắt ốc geoduck cũng bị ảnh hưởng. Nhưng đậu nành nổi bật vì tầm quan trọng vượt trội của loại cây này đối với xuất cảng nông sản của Hoa Kỳ. Đậu nành là mặt hàng xuất khẩu thực phẩm hàng đầu của Mỹ, chiếm khoảng 14% tổng số hàng nông sản xuất cảng ra nước ngoài.
Và Trung Quốc cho đến nay vẫn là quốc gia mua nhiều nhất. Năm ngoái, Mỹ xuất cảng gần 24,5 tỷ USD đậu nành, trong đó Trung Quốc chiếm hơn 12,5 tỷ USD. So với 2,45 tỷ USD của Liên minh châu Âu, nơi mua nhiều thứ hai. Năm nay, Trung Quốc chưa mua đậu Mỹ từ tháng 5.
Với nông dân Mỹ đang gặp khó khăn, chính quyền Trump đang chịu áp lực ngày càng lớn để đạt được thỏa thuận với Trung Quốc. Khi các cuộc đàm phán kéo dài, Trump dường như sẵn sàng giúp đỡ.
"Chúng tôi sẽ lấy một phần số tiền thuế quan — một số lượng tương đối nhỏ, nhưng lại rất lớn đối với nông dân — và chúng tôi sẽ giúp đỡ nông dân một chút" trong giai đoạn chuyển đổi này, ông Trump nói.
Cách duy nhất mà hầu hết nông dân sống sót qua cuộc chiến thương mại của Trump trong nhiệm kỳ đầu tiên là nhờ hàng chục tỷ đô la tiền hỗ trợ của chính phủ. Nhưng đó không phải là điều mà hầu hết nông dân muốn.
Những gì nông dân mong đợi từ Trump. "Nông dân Mỹ, bao gồm cả tôi, chúng tôi không muốn nhận các khoản thanh toán hỗ trợ," Brian Warpup, 52 tuổi, một nông dân đời thứ tư đến từ Warren, Indiana, cho biết. "Chúng tôi muốn làm việc. Chúng tôi làm đất, chúng tôi thu hoạch đất, thu hoạch vụ mùa từ đất. Và điều tồi tệ nhất mà chúng ta có thể mong muốn là sự ban phát."
Nông dân đang trông chờ Trump tìm ra giải pháp lâu dài. "Đa số nông dân đều ủng hộ Tổng thống Trump," Ragland, chủ tịch hiệp hội đậu nành, cho biết. Và tôi nghĩ thông điệp mà nông dân trồng đậu nành của chúng ta muốn gửi đi nói chung là: 'Tổng thống Trump, chúng tôi đã luôn ủng hộ ông. Chúng tôi cần giúp ngay bây giờ."
Ông nói rằng nông dân đánh giá cao sự sẵn sàng cung cấp một số cứu trợ ngắn hạn, nhưng điều họ cần cuối cùng là những thị trường vững mạnh và đáng tin cậy. "Ưu tiên của chúng tôi vẫn là thấy Hoa Kỳ đạt được các thỏa thuận thương mại lâu dài - đặc biệt là với Trung Quốc - cho phép nông dân bán cây trồng của họ và xây dựng một tương lai bền vững với khách hàng lâu dài," ông nói.
Ragland, 39 tuổi, hy vọng ba người con trai của ông sẽ trở thành thế hệ thứ 10 canh tác trên 4.500 mẫu đất của ông ở Magnolia, Kentucky. Trừ khi có sự thay đổi sớm, ông lo lắng rằng hàng ngàn nông dân có thể không sống sót.
Bước vào năm nay, nhiều nông dân chỉ hy vọng hòa vốn vì giá cây trồng yếu trong khi chi phí của họ chỉ tăng lên. Thuế quan của Trump, vốn đã khiến cây trồng của họ không còn cạnh tranh trên toàn thế giới, càng đẩy giá xuống thấp hơn. Và thuế quan đối với thép và phân bón còn đẩy chi phí lên cao hơn nữa.
Darin Johnson, chủ tịch Hiệp hội Người trồng đậu nành Minnesota (Minnesota Soybean Growers Association), cho biết ông vẫn tin tưởng vào chính quyền Trump sẽ đạt được một thỏa thuận thương mại tốt với Trung Quốc.
"Tôi nghĩ điều khiến sự kiên nhẫn có lẽ đang cạn dần là thời gian," Johnson, một nông dân thế hệ thứ tư, nói. Tôi không nghĩ ai cũng nghĩ rằng chúng tôi sẽ mất nhiều thời gian đến vậy, vì chúng tôi được thông báo là 90 giao dịch, 90 giao dịch trong 90 ngày.
Chiến lược đàm phán của Trung Quốc. Ngành công nghiệp đậu nành của Mỹ đã phát triển để đáp ứng nhu cầu của Trung Quốc từ những năm 1990s, khi Trung Quốc bắt đầu tăng trưởng kinh tế nhanh chóng và tìm đến các nhà sản xuất nước ngoài để giúp nuôi sống người dân. Đậu nành giàu protein là một phần thiết yếu của chế độ ăn.
Trong khi Trung Quốc dựa vào cây trồng trong nước để sản xuất đậu hấp và đậu phụ, họ cần lượng đậu nành lớn hơn nhiều để chiết xuất dầu và làm thức ăn chăn nuôi. Năm 2024, Trung Quốc sản xuất 20 triệu tấn đậu nành, trong khi nhập cảng hơn 105 triệu tấn.
Nông dân Mỹ đã coi Trung Quốc là khách hàng lớn nhất của họ, và điều này "đã cho người Trung Quốc một điểm đòn bẩy," Sutter nói. Bằng cách trì hoãn việc mua đậu nành của Mỹ, Trung Quốc được cho là đang cố gắng tận dụng sức mua đó trong các cuộc đàm phán thương mại.
"Tôi nghĩ đó là chiến lược," Sutter thuộc Hội đồng Xuất khẩu Đậu nành Hoa Kỳ (U.S. Soybean Export Council) cho biết. Tôi nghĩ đó là lý do tại sao Trung Quốc nhắm vào đậu nành và các sản phẩm nông nghiệp khác, vì họ biết rằng nông dân có một nhóm vận động hành lang mạnh mẽ và nông dân rất quan trọng đối với chính phủ Mỹ.
Lưu Bằng Vũ (Liu Pengyu), người phát ngôn Đại sứ quán Trung Quốc tại Washington, không trả lời các câu hỏi cụ thể về việc mua đậu nành nhưng kêu gọi Mỹ hợp tác với Bắc Kinh. "Bản chất của hợp tác kinh tế và thương mại Trung Quốc - Mỹ là cùng có lợi và đôi bên cùng thắng," ông Lưu nói.
Trung Quốc đã tìm đến mua từ Brazil khi Trump phát động cuộc chiến thương mại đầu tiên vào năm 2018. Dữ liệu của Ngân hàng Thế giới cho thấy, năm ngoái, đậu Brazil chiếm hơn 70% lượng nhập của Trung Quốc, trong khi thị phần của Mỹ giảm xuống còn 21%. Argentina và các nước Nam Mỹ khác cũng đang bán nhiều hơn cho Trung Quốc, nước đã đa dạng hóa để tăng cường an ninh lương thực.
Nông dân Mỹ đang làm gì để đối phó? "Nông dân Mỹ cũng đang mở rộng cơ sở khách hàng của họ", Sutter nói, người gần đây đã đến Nhật Bản và Indonesia để tìm kiếm thị trường mới. Đài Loan cam kết mua 10 tỷ USD đậu nành, bắp, lúa mì và thịt bò trong 4 năm tới. "Đang có những nỗ lực đa dạng hóa mạnh mẽ," Sutter nói. Nhưng "Trung Quốc quá lớn, thật khó để thay thế họ chỉ trong một đêm."
Nông dân cũng đang nỗ lực thúc đẩy tiêu dùng trong nước. Sự tăng trưởng trong sản xuất dầu diesel sinh học đã hấp thụ một phần lượng đậu nành từng được xuất cảng. Những loại khác được nghiền để sản xuất dầu đậu nành và bột đậu nành. Hội đồng Đậu nành Hoa Kỳ đang đầu tư vào nghiên cứu về lợi ích của việc sử dụng đậu nành để cho bò sữa và heo ăn.
Nhưng nông dân Iowa Robb Ewoldt, một giám đốc của Hội đồng Đậu nành, biết rằng những ứng dụng trong nước như vậy đang tăng trưởng dần dần. "Chúng ta không thể thay thế Trung Quốc chỉ trong một lần," Ewoldt nói. Điều đó sẽ không xảy ra. Chúng ta cần thực tế về điều đó.
