- Machado níu áo Quốc Hội Mỹ xin lật đổ độc tài Venezuela sau khi Trump cầm huy chương Giải Nobel Hòa Bình rồi lặn mất.
- CIA nói chính phủ độc tài Venezuela được Trump ủng hộ vẫn không chịu quay lại chống Nga, TQ, Iran.
- Mỹ sợ nếu giúp bà Machado về Venezuela thì sẽ bùng phát biểu tình đòi dân chủ lại gây bất ổn đầu tư.
- Trump lặp lại với NY Post: lật đổ Maduro không phải để dân chủ hóa, mà vì Mỹ cần dầu.
Bản tin độc quyền của Reuters nói: Tình báo Mỹ đặt ra nghi ngờ về sự hợp tác của lãnh đạo Venezuela. Các báo cáo tình báo của Mỹ đã đặt ra nghi ngờ về việc liệu Tổng thống lâm thời Venezuela Delcy Rodriguez có hợp tác với chính quyền Trump bằng cách chính thức cắt đứt quan hệ với các đối thủ của Mỹ hay không, theo bốn người quen thuộc với các báo cáo này cho biết trong những ngày gần đây.
Các quan chức Mỹ đã công khai nói rằng họ muốn tổng thống lâm thời cắt đứt quan hệ với các đồng minh quốc tế thân cận như Iran, Trung Quốc và Nga, bao gồm cả việc trục xuất các nhà ngoại giao và cố vấn của họ khỏi Venezuela.
Nhưng Rodriguez, người mà lễ nhậm chức có sự tham dự của đại diện các quốc gia đó vào đầu tháng này, vẫn chưa công khai tuyên bố động thái như vậy. Bà trở thành tổng thống sau khi Mỹ bắt cóc cựu Tổng thống Venezuela Nicolas Maduro vào ngày 3 tháng 1.
Các báo cáo tình báo của Mỹ cho biết không rõ liệu bà có hoàn toàn ủng hộ chiến lược của Mỹ ở nước mình hay không, theo các nguồn tin, những người từ chối nêu tên.
Giám đốc CIA John Ratcliffe đã đến Caracas vào ngày 15 tháng 1, nơi ông đã thảo luận về tương lai chính trị của đất nước Venezuela với Rodriguez. Reuters không thể xác định liệu những cuộc trò chuyện đó có làm thay đổi quan điểm của các cơ quan tình báo hay không.
Washington muốn kiềm chế ảnh hưởng của các đối thủ ở bán cầu Tây, bao gồm cả ở Venezuela, nơi Trump tìm cách khai thác trữ lượng dầu mỏ khổng lồ của quốc gia thành viên OPEC này.
Nếu Rodriguez cắt đứt quan hệ với các đối thủ của Mỹ, điều đó sẽ mở ra nhiều cơ hội hơn cho đầu tư của Mỹ vào lĩnh vực năng lượng của Venezuela. Nhưng việc không kiểm soát được Rodriguez có thể làm suy yếu nỗ lực của Washington trong việc chỉ đạo các nhà lãnh đạo lâm thời của đất nước từ xa và tránh vai trò quân sự sâu rộng hơn của Mỹ.
Cơ quan Tình báo Trung ương và chính phủ Venezuela đã không trả lời yêu cầu bình luận.
Khi được hỏi về vấn đề này, một quan chức cấp cao của chính quyền Trump, người từ chối nêu tên, cho biết Tổng thống Mỹ Donald Trump "tiếp tục gây áp lực tối đa" lên các nhà lãnh đạo Venezuela và "mong đợi sự hợp tác này sẽ tiếp tục".
TỪ BỎ CÁC ĐỒNG MINH LÂU NĂM?
CIA trước đây đã đánh giá rằng các quan chức trung thành với lãnh tụ độc tài Maduro, bao gồm cả Rodriguez, là những người có vị trí tốt nhất để điều hành đất nước sau khi ông bị lật đổ. Tuy nhiên, những người chỉ trích chiến lược của Trump đối với Venezuela đã bày tỏ nghi ngờ về sự khôn ngoan của việc giữ những người trung thành với Maduro ở vị trí lãnh đạo lâm thời của đất nước. Hai nguồn tin cho biết, những lo ngại về độ tin cậy của Rodriguez đã tồn tại trước khi chiến dịch quân sự của Mỹ diễn ra.
Đối với Venezuela, chỉ thị của Mỹ có nghĩa là phải từ bỏ các đồng minh thân cận nhất bên ngoài khu vực. Iran đã giúp Venezuela sửa chữa các nhà máy lọc dầu trong khi Trung Quốc nhận dầu để trả nợ. Nga đã cung cấp vũ khí, bao gồm cả tên lửa, cho quân đội Venezuela.
Trump cũng đã nêu tên Cuba do cộng sản lãnh đạo là một kẻ thù khác của Mỹ mà ông muốn Venezuela từ bỏ. Havana đã cung cấp hỗ trợ an ninh và tình báo trong khi nhận được dầu của Venezuela với giá ưu đãi.
Kể từ khi Maduro bị lật đổ, Rodriguez, người có mối quan hệ sâu sắc với ngành dầu mỏ và điều này rất quan trọng để giữ cho đất nước ổn định, đã thực hiện các bước để giữ được sự ủng hộ của Washington, bao gồm thả các tù nhân chính trị và cho phép bán từ 30 triệu đến 50 triệu thùng dầu cho Hoa Kỳ.
Trong bài phát biểu hôm Chủ nhật, Rodriguez nói rằng bà đã "quá đủ" với sự can thiệp của Mỹ. Tuy nhiên, các quan chức Mỹ cũng đã có những cuộc điện đàm tích cực với bà trong những ngày gần đây, theo hai nguồn tin.
Chính quyền Trump không thấy có lựa chọn thay thế ngay lập tức nào khác ngoài việc hợp tác với Rodriguez, vì họ đã công khai ủng hộ bà rất mạnh mẽ, hai nguồn tin cho biết.
Nhưng các quan chức Mỹ đang phát triển các mối liên hệ với các quan chức quân sự và an ninh cấp cao trong trường hợp họ quyết định thay đổi cách tiếp cận, một nguồn tin am hiểu về chính sách Venezuela cho biết.
.
MACHADO ĐƯỢC COI LÀ MỘT LỰA CHỌN DÀI HẠN ĐỂ LÃNH ĐẠO VENEZUELA
Các báo cáo tình báo gần đây cũng cho thấy rằng lãnh đạo phe đối lập Maria Corina Machado hiện không thể điều hành đất nước thành công một phần vì bà thiếu mối quan hệ mạnh mẽ với các cơ quan an ninh hoặc ngành dầu mỏ của đất nước, các nguồn tin cho biết.
Một số nhà quan sát và phong trào của Machado nói rằng bà đã thắng cử năm 2024 với tỷ lệ phiếu bầu rất lớn, mặc dù nhà nước ủng hộ chiến thắng của Maduro. Bà vẫn được người dân Venezuela yêu mến.
Trump nói với các phóng viên tuần trước rằng ông muốn Machado "tham gia" vào lãnh đạo đất nước, nhưng không cung cấp chi tiết.
Một người quen thuộc với các cuộc thảo luận của chính quyền Mỹ với bà Machado cho biết bà được Nhà Trắng rất quý mến và được coi là một lựa chọn lâu dài cho vị trí lãnh đạo ở Venezuela.
Nguồn tin khác được thông báo về chính sách đối với Venezuela cho rằng hiện tại, bà Machado có thể được xem xét cho một vai trò cố vấn, nhưng chưa có quyết định chính thức nào được đưa ra. Đại diện của bà Machado không trả lời yêu cầu bình luận.
.
Bản tin của Washington Post cho thấy khía cạnh khác của cuộc chiến chống độc tài: Machado níu áo Quốc Hội Mỹ sau khi Trump cầm huy chương Giải Nobel Hòa Bình rồi biến mất. Nhân vật đối lập hàng đầu của Venezuela đã đưa ra một yêu cầu nghiêm túc với các nhà lập pháp Hạ viện Mỹ trong một cuộc họp kín tại Đồi Capitol tuần trước: “Hãy nói với tổng thống Trump rằng tôi muốn trở lại Venezuela càng sớm càng tốt”, bà María Corina Machado nói, theo ghi chép của một người có mặt trong phòng và được tờ Washington Post xem xét.
Yêu cầu của bà về việc truyền đạt thông điệp này đến Tổng thống Donald Trump cho thấy sự bất đồng giữa bà Machado và chính quyền Trump, vốn đã ca ngợi sự thực dụng của người kế nhiệm Nicolás Maduro, bà Tổng thống lâm thời Delcy Rodríguez, và từ chối đưa ra thời gian biểu cho sự trở lại của bà Machado.
Những người ủng hộ lãnh đạo phe đối lập, những người coi việc Trump lật đổ Maduro là một khoảnh khắc bước ngoặt tiềm năng cho việc tự quản, đã trở nên lo lắng rằng Washington có thể ưu tiên sự ổn định hơn là dân chủ.
“Chính quyền Trump nên cho phép bà Machado trở lại”, Diego Area, người buộc phải rời Venezuela sau khi vận động chống lại Maduro trong cuộc bầu cử quốc hội năm 2015, cho biết. “Chính quyền phải sử dụng đòn bẩy của mình để thúc đẩy mở cửa chính trị và cải cách cấu trúc.”
“Trật tự mà không có cải cách chỉ làm trì hoãn sự bất ổn”, Area, hiện là chủ tịch của Global Americans, một tổ chức tư vấn tập trung vào Mỹ Latinh, cho biết.
Trump đã nói rõ rằng mục tiêu chính của việc lật đổ Maduro không phải là thay đổi dân chủ - mục tiêu đã được tuyên bố trong các nỗ lực thay đổi chế độ thất bại trước đây của Mỹ - mà là kiểm soát các nguồn năng lượng của Venezuela, quốc gia có một trong những trữ lượng dầu mỏ lớn nhất thế giới. “Chúng ta sẽ lấy dầu”, Trump nói với tờ New York Post trong tháng này.
Hôm thứ Tư, Ngoại trưởng Marco Rubio đã ca ngợi những nỗ lực của bà Rodríguez trong việc cung cấp cho các công ty Mỹ “quyền tiếp cận ưu tiên” đối với sản xuất dầu và “sử dụng doanh thu để mua hàng hóa của Mỹ”.
“Chúng tôi tin rằng lợi ích cá nhân của bà ấy phù hợp với việc thúc đẩy các mục tiêu chính của chúng tôi”, Rubio viết trong bài phát biểu chuẩn bị sẵn cho các thượng nghị sĩ tại Đồi Capitol.
Trong khi để ngỏ khả năng hành động quân sự nếu bà Rodríguez không tuân theo mệnh lệnh của Mỹ, Rubio đã ghi nhận một cách tán thành những lời hứa của bà về việc “hợp tác với Hoa Kỳ” và “chấm dứt nguồn cung dầu mỏ của Venezuela cho chế độ Cuba”. Trong một dấu hiệu hợp tác khác với Rodríguez, Trump cho biết hôm thứ Năm rằng ông đã nói chuyện điện thoại với bà và thông báo rằng Hoa Kỳ đang mở lại toàn bộ không phận thương mại trên Venezuela và khuyến khích người Mỹ đến đó du lịch.
Nhà Trắng và Bộ Ngoại giao từ chối bình luận. Một đại diện của Machado cho biết không có sự bất đồng nào với chính quyền Trump và những phát biểu riêng tư của Machado phản ánh những gì bà đã nói công khai về việc muốn trở lại Venezuela.
Mối quan hệ bền vững đáng ngạc nhiên giữa Trump và Rodríguez, một đồng minh lâu năm của Maduro, người giám sát các cơ quan tình báo tàn bạo của Venezuela, đã gây thất vọng cho những người ủng hộ Machado, những người coi người đoạt giải Nobel Hòa bình này là nhà lãnh đạo hợp pháp của đất nước.
Điều đó là bởi vì các cuộc kiểm phiếu của tờ Washington Post và các nhà quan sát độc lập cho thấy Edmundo González, người thay thế Machado sau khi chính phủ Maduro cấm bà tranh cử, đã giành được hơn hai phần ba (2/3) số phiếu bầu năm 2024. Maduro vẫn tuyên bố tái đắc cử bất chấp kết quả đó.
Đảng Dân chủ đã cáo buộc chính quyền Trump tô vẽ tích cực sự tuân thủ của Rodríguez để biện minh cho quyết định của Trump dàn dựng một cuộc tấn công quân sự táo bạo vào Venezuela và bắt giữ nhà lãnh đạo nước này dưới vỏ bọc một hành động thực thi pháp luật mà không có sự chấp thuận của Quốc hội.
“Chúng ta đã đổi một nhà độc tài lấy một nhà độc tài khác,” Thượng nghị sĩ Jeanne Shaheen (New Hampshire), thành viên cấp cao của Đảng Dân chủ trong Ủy ban Đối ngoại Thượng viện, nói với Rubio trong phiên điều trần hôm thứ Tư.
Shaheen nói rằng Rodríguez “không có bất kỳ bước nào để làm giảm ảnh hưởng đáng kể của Iran, Trung Quốc hoặc Nga ở Venezuela”, và sự hợp tác của bà với Hoa Kỳ “dường như chỉ mang tính chiến thuật và tạm thời, chứ không phải là một sự thay đổi thực sự trong liên minh của Venezuela.”
Rubio nhấn mạnh rằng quá trình chuyển đổi dân chủ sẽ cần thời gian sau nhiều năm chế độ độc tài cứng rắn dưới thời Maduro và người tiền nhiệm trực tiếp của ông, Hugo Chávez.
“Đây là lần đầu tiên sau hơn một thập niên chúng ta thấy dù chỉ là tia hy vọng nhỏ nhoi về cơ hội thay đổi tình hình,” Ngoại trưởng nói.
Khi được hỏi liệu đó sẽ là “thành công hay thất bại” nếu Rodríguez vẫn nắm quyền sau sáu tháng nữa, Rubio nói rằng “trong sáu tháng tới, chúng tôi hy vọng sẽ đạt được nhiều tiến bộ hơn,” nhưng ông không đưa ra chi tiết cụ thể.
Một yếu tố quan trọng là sự hòa giải trong phe đối lập Venezuela, mà Rubio gọi là một tập hợp “rất đa dạng” gồm những người phản đối Maduro từ lâu và những người Venezuela bất mãn gần đây.
Điều không được nói ra là việc Machado trở về Venezuela đặt ra mối đe dọa ngắn hạn đối với kế hoạch của Trump nhằm ổn định đất nước và mở cửa cho các khoản đầu tư lớn từ các công ty dầu khí đa quốc gia, David Smilde, một chuyên gia về Venezuela và giáo sư tại Đại học Tulane cho biết.
“Bạn có thể tưởng tượng Machado tổ chức một cuộc mít tinh lớn ở Venezuela với hàng trăm ngàn người tuần hành đến cung điện và tạo ra xung đột trên đường phố,” ông nói. “Điều đó không phù hợp với chính sách bình thường hóa kinh tế mà Trump đang cố gắng thực hiện.”
Hoa Kỳ cũng sẽ không thể đảm bảo an toàn cho Machado, Geoff Ramsey, một chuyên gia về Venezuela tại Hội đồng Đại Tây Dương cho biết.
“Trọng tâm của chính quyền Trump hiện nay dường như là ổn định tình hình và đặt nền móng cho sự phục hồi kinh tế,” ông nói. “Có thể dễ dàng hình dung việc bắt giữ Machado khi bà trở về sẽ làm đảo lộn kế hoạch của Washington.”
Rubio đã gặp Machado tại Bộ Ngoại giao vào thứ Tư.
Khi rời khỏi cuộc họp, bà nói với các phóng viên rằng bà sẽ không chấp nhận thỏa thuận chia sẻ quyền lực với các phần tử “tội phạm” trong chính phủ hiện tại.
“Chúng tôi sẵn sàng tạo điều kiện cho một quá trình chuyển đổi thực sự,” bà nói, “nhưng không phải là một quá trình chuyển đổi kiểu Nga, nơi các băng nhóm mafia vẫn nắm quyền kiểm soát. Venezuela không cần sự ổn định cho tội phạm - mà cần công lý, sự thật và tự do.”
Bà nhắc lại mong muốn trở về Venezuela sớm và nói rằng Caracas phải cung cấp đảm bảo an ninh cho phe đối lập, bao gồm hàng triệu người Venezuela đang sống ở nước ngoài.
Trump đã bày tỏ những nghi ngờ nghiêm trọng về triển vọng của Machado với tư cách là một nhà lãnh đạo sau khi Maduro bị bắt vào đầu tháng Giêng, nói rằng bà không có sự ủng hộ cần thiết để điều hành đất nước. Trong nỗ lực giành được sự ủng hộ của ông, Machado đã tặng ông giải Nobel Hòa bình của mình, nhưng kể từ đó ông chỉ đưa ra sự ủng hộ nửa vời. “Có lẽ chúng ta có thể để bà ấy tham gia bằng cách nào đó,” ông nói sau khi nhận giải Nobel Hòa bình của bà. Trong cuộc gặp với các nhà lập pháp tuần trước, bà Machado đã yêu cầu các dân cử Cộng hòa chuyển lời đến ông Trump rằng bà sẽ phát huy hiệu quả nhất ở quê nhà. “Tôi sẽ hữu ích hơn cho mục tiêu của ông ấy nếu ở Venezuela hơn là ở đây,” bà nói, theo ghi chép từ cuộc họp mà tờ Washington Post đã xem xét.
Nhiều nhà lập pháp đã gặp bà Machado trong các cuộc xuất hiện của bà tại Quốc hội cho biết bà không nói rõ liệu chính quyền có tạo điều kiện hay hỗ trợ cho việc bà trở về hay không.
“Bà ấy không trả lời cụ thể về cuộc trò chuyện với tổng thống Trump về vấn đề dân chủ,” Dân Biểu Gregory W. Meeks (New York), thành viên Dân chủ hàng đầu của Ủy ban Đối ngoại Hạ viện, cho biết. “Bà ấy chỉ nói rằng rõ ràng họ không có cùng một lịch trình.”
Có sự ủng hộ rộng rãi từ cả hai đảng trong Quốc hội đối với quá trình chuyển đổi sang dân chủ ở Venezuela, phần lớn do các dân cử Cộng hòa Florida dẫn đầu, những người từ lâu đã kêu gọi chấm dứt chế độ Maduro.
“Bà ấy rất hào hứng trở về Venezuela… nhưng chắc chắn hiểu rõ những lo ngại về an ninh,” Dân Biểu Brian Mast (Florida), chủ tịch Ủy ban thuộc đảng Cộng hòa, cho biết và nói thêm rằng ông hoàn toàn kỳ vọng chính quyền sẽ hỗ trợ việc bà Machado trở về.
Dân Biểu Carlos A. Gimenez (R-Florida), người đã gặp bà Machado nhiều lần trong những tháng gần đây, cho biết chính quyền Trump trước tiên cần đạt được thỏa thuận với chính phủ lâm thời ở Caracas để đảm bảo an ninh cho bà Machado và bất kỳ lãnh đạo phe đối lập nào khác.
Vẫn chưa rõ liệu việc đạt được thỏa thuận như vậy có phù hợp với kế hoạch của chính quyền Trump hay không.
“Chính quyền Trump không thể hiện sự quan tâm đến dân chủ ở bất cứ nơi nào khác trên thế giới. Tại sao họ lại quan tâm ở đây?” Smilde, giáo sư tại Đại học Tulane, nói. “Kế hoạch của họ là ổn định đất nước, và dễ dàng nhận thấy họ có thể không coi bà Machado là một phần của kế hoạch đó.”
