Bản tin cà phê sáng Thứ Hai 6 tháng 4/2026
- 2 Dân Biểu Dân Chủ tới thăm Cuba: Trump phải dịu giọng để giúp Cuba chuyển hóa, vì càng hung hăng siết sẽ chỉ giết dân, làm tăng người vượt biên
- Giám đốc điều hành JPMorgan Chase: Kinh tế Mỹ sẽ suy thoái, lạm phát vì cuộc chiến Iran
- Tổng Giám mục Công giáo Timothy Broglio (Tư lệnh Tuyên úy Quân lực Mỹ): cuộc chiến Mỹ-Israel chống Iran là phi chính nghĩa, khuyên lính Công giáo hãy gây ra ít tổn hại nhất có thể, và hãy gìn giữ những sinh mạng vô tội
- Iran đưa ra (qua Pakistan) phản hồi 10 điểm: sẽ mở Eo biển Hormuz nếu Mỹ chấp nhận hòa bình vĩnh viễn thay vì ngưng bắn, phải giúp Iran tái thiết
- Iran: đã bắn tên lửa, đẩy lùi tàu đổ bộ chở 5.000 lính TQLC của Mỹ, và bắn cháy 1 tàu hàng Israel.
- Mỹ và Iran cân nhắc lệnh ngừng bắn 45 ngày nhằm ngăn chiến tranh lan rộng. Trung gian là Pakistan, Ai Cập và Thổ Nhĩ Kỳ.
- Iran: kế hoạch 15 điểm của Mỹ là ‘vô cùng tham vọng và phi lý’ // Iran: sẽ không mở lại Eo biển Hormuz để đổi lấy một “lệnh ngừng bắn tạm thời” // Nhiều vụ nổ tại tổ hợp hóa dầu South Pars ở Asaluyeh, Iran // Iran ra tín hiệu thách thức toàn diện: Không đàm phán trực tiếp trong khi còn dội bom.
- Iran: chiến dịch giải cứu phi công Mỹ có thể chỉ là vỏ bọc trong cuộc đổ bộ thất bại để ‘đánh cắp uranium làm giàu’
- Nam Hàn: 5 tàu dầu mang cờ Nam Hàn sẽ đi vòng bên Biển Đỏ của Saudi Arabia để tránh Eo biển Hormuz
- Bom không ngừng rơi: Thủ tướng Israel hoan nghênh trận bom giết Majid Khademi (Tư lệnh tình báo IRGC) và Echer Bakri (Tư lệnh Sư đoàn 840 Quds)
- Trump nói sẽ san phẳng Iran. Các cố vấn của Trump ủng hộ tấn công hạ tầng Iran. Luật gia và hội nhân quyền nói xóa sổ các nhà máy điện và cầu cống là bất nhân, vi phạm tội ác chiến tranh
- Thứ trưởng Ngoại giao Iran: Trump dọa gây ra tội ác chiến tranh
- Bí ẩn: Tướng Nga (Tư lệnh quân đoàn 45) chết cùng 30 sĩ quan vì phi cơ rớt ở Crimea, không do đạn phòng không
- Cố vấn đức tin của Nhà Trắng, nữ mục sư Paula White-Cain, ca ngợi Trump thời thơ ấu tới nhà thờ học giáo lý 3 lần/tuần, là hình ảnh Chúa Jesus Christ, bị dân Mỹ nói tuyên truyền vô lý.
- Dân Cuba lưu vong kinh hoàng: Mehmet Oz, Giám đốc Trung tâm Dịch vụ Medicare và Medicaid, tố chính phủ Cuba gian lận y tế quy mô lớn tại Nam Florida
- Thống đốc tiểu bang Maryland gọi việc Trump tuyên bố rằng Mỹ cần chiến phí và không nên chi trả cho chương trình Medicare hay dịch vụ trông trẻ là điều vô lý.
- Trump xin ngân sách quân sự 1,5 nghìn tỷ USD (tăng 42%) và sẽ cắt ào ạt quỹ giáo dục, nông nghiệp, nghiên cứu khoa học và y học, NASA, cắt ngân sách Bộ Y Tế (Medicare, Medicaid, CDC)
- 84% dân Mỹ phản đối cắt giảm hệ thống An sinh Xã hội; 79% phản đối cắt giảm Medicare; và 76% phản đối cắt giảm Medicaid
- Georgia: nếu bạn là cư dân địa hạt 14 ở tiểu bang Georgia, ngày mai (Thứ Ba) nhớ đi bầu phiếu để chọn vị Dân Biểu liên bang, thay thế Dân Biểu Đảng Cộng hòa Marjorie Taylor Greene
- Tòa Tối Cao: hủy kết quả bản án tòa dưới vụ Steve Bannon khinh thường Quốc Hội
.
-- -- -- -- CHI TIẾT:
.
---- 2 Dân Biểu Dân Chủ tới thăm Cuba: Trump phải dịu giọng để giúp Cuba chuyển hóa, vì càng hung hăng siết sẽ chỉ giết dân, làm tăng người vượt biên. Bản tin Reuters cho biết: 2 nghị sĩ thuộc Đảng Dân chủ tại Hạ viện Hoa Kỳ đã đến thăm Cuba vào tuần trước; đây là phái đoàn đầu tiên thuộc dạng này đặt chân lên hòn đảo này trong năm nay, kể từ khi Tổng thống Hoa Kỳ Donald Trump áp đặt một lệnh phong tỏa dầu mỏ trên thực tế nhằm mục đích buộc chính quyền cộng sản tại Cuba phải khuất phục.
Các Dân Biểu Pramila Jayapal – một thành viên chủ chốt thuộc cánh cấp tiến của Đảng Dân chủ – và Jonathan Jackson – một nghị sĩ Dân chủ vốn dành sự quan tâm lâu dài cho Cuba – cho biết họ đến đây để "chứng kiến những nỗi thống khổ đang diễn ra ngay trên thực địa" do hậu quả của lệnh cấm vận nhiên liệu do Trump ban hành; lệnh cấm vận này đã bị họ gọi là "một cuộc phong tỏa nguồn cung năng lượng trái pháp luật".
Chuyến thăm của hai nghị sĩ diễn ra vào thời điểm căng thẳng chưa từng có trong mối quan hệ vốn đã lạnh nhạt suốt nhiều thập kỷ qua giữa Hoa Kỳ và Cuba. Chính quyền của ông Trump đã cắt đứt nguồn kiều hối gửi về Cuba, đe dọa áp thuế đối với các quốc gia cung cấp dầu mỏ cho hòn đảo này, đồng thời đưa Cuba vào danh sách các quốc gia bảo trợ khủng bố.
"Đây hiện là nơi phải gánh chịu nhiều lệnh trừng phạt nhất trên Trái đất, dù chỉ nằm cách bờ biển của chúng ta vỏn vẹn 90 dặm," ông Jackson phát biểu trước một nhóm nhỏ các phóng viên tại một nhà nghỉ tư nhân nằm gần khu vực bờ biển Havana. "Hãy hạ nhiệt những lời lẽ đối đầu xuống. Người dân đang phải chịu đựng khổ đau. Và họ phải chịu đựng mà chẳng vì một lý do chính đáng nào cả."
Hai Dân Biểu cho biết chuyến đi kéo dài năm ngày của họ – vốn đã kết thúc vào Chủ nhật vừa qua – bao gồm các cuộc gặp gỡ với Chủ tịch Miguel Diaz-Canel, các nghị sĩ Cuba, cùng các quan chức cấp cao tại Bộ Ngoại giao nước này. Cả hai quốc gia đều thừa nhận rằng họ đã bắt đầu tiến hành các cuộc đối thoại, mặc dù rất ít chi tiết về những cuộc thảo luận này được công bố rộng rãi.
"Đã có đối thoại – những bước khởi đầu của đối thoại," bà Jayapal phát biểu sau các cuộc gặp với những quan chức cấp cao của Cuba. "Tôi không cho rằng các cuộc trao đổi đã đạt đến cấp độ đàm phán chính thức như những gì chúng tôi từng được thông báo. Tuy nhiên, tôi tin rằng hiện đang tồn tại một mong muốn chung nhằm đảm bảo rằng sẽ có một cuộc đàm phán thực sự... về những bước đi cần thiết để giúp thay đổi tình hình hiện tại."
Hai Dân Biểu bày tỏ sự đau lòng sau khi đến thăm một khoa ung bướu và một khoa sản tại các bệnh viện ở Havana; những cơ sở này vốn đã xuống cấp trầm trọng suốt nhiều thập niên qua, nhưng lại càng chịu ảnh hưởng nặng nề hơn bao giờ hết do lệnh phong tỏa nhiên liệu của ông Trump. Gần đây, ông Trump tuyên bố rằng ông mong đợi sẽ có "vinh dự" được "kiểm soát Cuba dưới một hình thức nào đó", và rằng "tôi có thể làm bất cứ điều gì tôi muốn" đối với quốc gia láng giềng này.
Bất chấp những lời đe dọa như vậy, ông Trump lại không có động thái nào nhằm ngăn chặn một tàu chở dầu của Nga – con tàu mà tuần trước đã vận chuyển 700.000 thùng dầu thô (nguồn nhiên liệu đang vô cùng cấp thiết đối với Cuba) đến hòn đảo này. "Tổng thống Trump đã động lòng mà cho phép con tàu Nga cập bến; dù điều gì đã khiến ông ấy thay đổi ý định, chúng tôi vẫn vô cùng biết ơn vì điều đó," DB Jackson phát biểu.
Các nhà lập pháp thuộc Đảng Dân chủ cũng dành lời khen ngợi cho Cuba vì những cử chỉ thiện chí rõ ràng mà nước này đã thể hiện trong thời gian gần đây.
Trong tháng trước, Cuba đã mời những người lưu vong trở về đầu tư vào các doanh nghiệp trên đảo; mời Cục Điều tra Liên bang (FBI) tham gia điều tra một vụ xâm nhập trái phép bằng đường biển khiến 5 người thiệt mạng ngoài khơi bờ biển phía bắc Cuba; và gần đây nhất, nước này tuyên bố sẽ ân xá cho hơn 2.000 tù nhân.
"Có nhiều dấu hiệu cho thấy thời điểm chín muồi đã đến để hai quốc gia chúng ta tiến hành một cuộc đàm phán thực chất, cũng như để đảo ngược chính sách thất bại kéo dài suốt nhiều thập kỷ của Hoa Kỳ – một tàn dư từ thời Chiến tranh Lạnh, vốn không còn mang lại lợi ích cho cả người dân Mỹ lẫn người dân Cuba," bà Jayapal nhận định.
Bà cho biết Đảng Dân chủ sẽ tiếp tục thúc đẩy việc thông qua các dự luật nhằm đảm bảo Hoa Kỳ không lâm vào chiến tranh với Cuba, đồng thời sẽ vận động dỡ bỏ các lệnh trừng phạt – những biện pháp mà theo bà là hoàn toàn thiếu hiệu quả.
Ông Jackson chia sẻ rằng cả hai ông bà đều tin rằng bất kỳ giải pháp nào thiếu đi sự thỏa hiệp đều sẽ chỉ dẫn đến những vấn đề nghiêm trọng hơn mà thôi.
"Chúng ta có hai lựa chọn: hoặc là giúp người dân (Cuba) được ở lại quê hương và tận hưởng một cuộc sống bình thường, khỏe mạnh; hoặc là chúng ta sẽ phải đối mặt với một làn sóng di cư khổng lồ đổ về phía Hoa Kỳ," ông Jackson phát biểu. "Người dân sẽ không cam chịu ở lại đây để rồi phải sống trong đau khổ và chờ đợi cái chết."
.
---- Giám đốc điều hành JPMorgan Chase, ông Jamie Dimon, cảnh báo rằng cuộc chiến tại Iran có thể dẫn đến tình trạng lạm phát kéo dài và lãi suất tăng cao; những yếu tố này rốt cuộc có thể đẩy nền kinh tế Mỹ vào suy thoái. “Yếu tố gây xáo trộn (hay ‘con chồn hôi’ phá hỏng bữa tiệc) — và điều này hoàn toàn có thể xảy ra vào năm 2026 — chính là việc lạm phát từ từ leo thang, thay vì từ từ hạ nhiệt. Chỉ riêng điều này thôi cũng đủ khiến lãi suất tăng vọt và giá tài sản sụt giảm,” ông Dimon phát biểu trong bức thư thường niên gửi các cổ đông vào hôm thứ Hai.
“Lãi suất đóng vai trò tựa như lực hấp dẫn đối với hầu hết mọi loại giá tài sản,” ông nói thêm. “Và việc giá tài sản lao dốc tại một thời điểm nào đó có thể nhanh chóng làm thay đổi tâm lý thị trường, dẫn đến làn sóng tháo chạy sang nắm giữ tiền mặt.”
Ông Dimon nhận định rằng nhìn chung, nền kinh tế Mỹ hiện nay ít chịu tổn thương hơn trước những đợt tăng giá dầu đột biến — vốn là tác nhân châm ngòi cho các cuộc suy thoái vào năm 1974 và 1982; tuy nhiên, ông vẫn cảnh báo về nguy cơ xảy ra các cú sốc về giá dầu và hàng hóa cơ bản trong những tháng tới.
“Bất chấp bối cảnh đầy bất ổn hiện nay, nền kinh tế Mỹ vẫn tiếp tục duy trì được sự kiên cường,” ông Dimon viết trong bức thư, đồng thời lưu ý rằng người tiêu dùng vẫn đang “tạo ra thu nhập và chi tiêu (dù có dấu hiệu chững lại đôi chút trong thời gian gần đây), và các doanh nghiệp vẫn đang duy trì tình trạng tài chính lành mạnh.”
.
---- Tổng Giám mục Công giáo phụ trách các Lực lượng Quân sự Hoa Kỳ đã tuyên bố rằng cuộc chiến giữa Hoa Kỳ và Israel chống lại Iran là phi nghĩa, chiếu theo giáo huấn Công giáo; tuyên bố này được đưa ra trong bối cảnh các nhà lãnh đạo Công giáo tại Hoa Kỳ, Vatican và Trung Đông vẫn đang tiếp tục chỉ trích cuộc xung đột này. Tổng Giám mục Timothy Broglio đã đưa ra những nhận định trên trong một cuộc phỏng vấn trên chương trình “Face the Nation” của đài CBS News; cuộc phỏng vấn được ghi hình vào thứ Sáu và phát sóng vào Chủ nhật. được hỏi liệu cuộc xung đột này có thể được biện minh theo Thuyết Chiến tranh Chính nghĩa (Just War Theory) của Giáo hội Công giáo hay không—một học thuyết bắt nguồn từ Thánh Augustine thành Hippo, người đã qua đời vào thế kỷ thứ năm.
“Theo Thuyết Chiến tranh Chính nghĩa, tôi cho rằng cuộc chiến này là phi nghĩa,” Tổng Giám mục Broglio phát biểu. Ông nói thêm rằng tuy có tồn tại “mối đe dọa từ vũ khí hạt nhân,” nhưng cuộc chiến này lại mang tính chất “đối phó với một mối đe dọa trước khi mối đe dọa đó thực sự hiện hữu”—mặc dù, cả trước khi cuộc chiến tháng 6 năm 2025 nổ ra lẫn trong cuộc xung đột hiện tại, đều không có bằng chứng nào cho thấy Iran đang theo đuổi việc chế tạo vũ khí hạt nhân.
Thuyết Chiến tranh Chính nghĩa đã được hệ thống hóa trong cuốn "Sách Giáo lý của Giáo hội Công giáo" (Catechism of the Catholic Church) (bản mới nhất, xuất bản năm 1992); cuốn sách này kêu gọi mọi tín hữu Công giáo hãy “nỗ lực ngăn ngừa chiến tranh” và dạy rằng chiến tranh chỉ được coi là chính nghĩa khi nhằm mục đích tự vệ. Sách Giáo lý khẳng định rằng các chính phủ không thể bị “tước bỏ quyền tự vệ chính đáng một khi mọi nỗ lực hòa bình đã thất bại.”
Tổng Giám mục Broglio cho biết Ngài sẽ “đứng về phía Giáo hoàng Leo, người vẫn luôn kêu gọi các bên tiến hành đàm phán.” Kể từ khi cuộc chiến bùng nổ, Giáo hoàng Leo XIV—vị Giáo hoàng đầu tiên sinh ra tại Hoa Kỳ—đã liên tục đưa ra những lời kêu gọi hòa bình; tuần trước, ngài bày tỏ hy vọng rằng Tổng thống Trump đang “tìm kiếm một lối thoát” và “tìm kiếm một phương cách để giảm thiểu mức độ bạo lực.” Ông Broglio cũng được hỏi về những nỗ lực của Bộ trưởng Chiến tranh Hoa Kỳ Pete Hegseth nhằm khắc họa cuộc chiến của Mỹ như một cuộc chiến được Chúa ủng hộ. "Điều này có chút vấn đề ở chỗ: Chúa Giê-su chắc chắn đã mang đến một thông điệp hòa bình; hơn nữa, tôi cho rằng chiến tranh luôn chỉ nên là giải pháp cuối cùng," ông phát biểu.
Vị Tổng giám mục nói thêm rằng ông tin khó có thể "diễn giải cuộc chiến này như một điều được Chúa bảo trợ." Khi được hỏi sẽ đưa ra lời khuyên gì cho một quân nhân Công giáo đang tham chiến, ngài Broglio đáp: "Tôi nghĩ lời khuyên của tôi sẽ là hãy gây ra ít tổn hại nhất có thể, và hãy cố gắng gìn giữ những sinh mạng vô tội."
Trước đây, TGM Broglio từng lên tiếng phản đối chiến dịch ném bom của Mỹ nhắm vào các tàu bị nghi vận chuyển ma túy tại vùng biển Mỹ Latinh; ông cũng từng phát biểu rằng việc "bất tuân mệnh lệnh" tấn công Greenland có thể là điều "chấp nhận được về mặt đạo đức."
.
---- Theo tin từ Axios và Hãng thông tấn Cộng hòa Hồi giáo (IRNA) đưa tin hôm thứ Hai – dẫn lời các nguồn thạo tin về vấn đề này – Iran đã đưa ra phản hồi gồm 10 điểm đối với một đề xuất do Mỹ hậu thuẫn nhằm chấm dứt cuộc chiến. Phản hồi này được cho là bác bỏ việc ngừng bắn, thay vào đó kêu gọi chấm dứt vĩnh viễn cuộc chiến; đồng thời yêu cầu chấm dứt các xung đột trong khu vực, đảm bảo quyền đi lại an toàn qua Eo biển Hormuz, thực hiện công cuộc tái thiết và dỡ bỏ các lệnh trừng phạt.
Theo những người tham gia vào quá trình đàm phán, đề xuất này được xem là một phương án mang tính "tối đa hóa", và hiện vẫn chưa rõ liệu nó có giúp thúc đẩy tiến trình hướng tới một giải pháp ngoại giao hay không. Iran cho biết họ đã chuyển phản hồi của mình tới Pakistan sau hai tuần thảo luận ở cấp cao nhất.
.
---- Theo hãng tin bán chính thức Tasnim của Iran, Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo (IRGC) nước này hôm thứ Hai đã thông báo rằng họ đã tấn công một tàu tấn công đổ bộ của Hoa Kỳ (LHA-7) và một tàu container của Israel (SDN7) bằng tên lửa.
Lực lượng quân sự này cho biết con tàu của Mỹ có chở các tàu đổ bộ cùng hơn 5.000 thủy thủ và lính Thủy quân lục chiến, và đã buộc phải rút lui về "vùng sâu thuộc phía nam Ấn Độ Dương" sau khi bị IRGC tấn công bằng tên lửa. Lực lượng này cũng lưu ý rằng con tàu của Israel đã bốc cháy "dữ dội" sau khi trúng một trong những quả tên lửa hành trình của Iran.
.
---- Mỹ và Iran cân nhắc lệnh ngừng bắn 45 ngày nhằm ngăn chiến tranh lan rộng. Trung gian là Pakistan, Ai Cập và Thổ Nhĩ Kỳ. Các nhà ngoại giao đang chạy đua với thời gian để ngăn chặn điều mà các nguồn tin mô tả là giai đoạn tiếp theo đầy tiềm năng bùng nổ của cuộc chiến Mỹ-Iran; theo đó, một lệnh ngừng bắn kéo dài 45 ngày đang được đặt lên bàn đàm phán, song vẫn chưa có thỏa thuận nào hiện hữu. Bốn quan chức từ Mỹ, Israel và khu vực tiết lộ với Axios rằng Washington và Tehran đang làm việc thông qua các bên trung gian là Pakistan, Ai Cập và Thổ Nhĩ Kỳ—cũng như qua các tin nhắn trao đổi giữa đặc phái viên của ông Trump là Steve Witkoff và Thứ trưởng Ngoại giao Iran Abbas Araghchi—nhằm xây dựng một khuôn khổ hai bước: bước đầu tiên là tạm ngừng giao tranh trong 45 ngày để đàm phán về việc chấm dứt chiến tranh vĩnh viễn, tiếp theo là đạt được một thỏa thuận cuối cùng. Hãng tin AP ghi nhận rằng vào thứ Hai, Israel đã tấn công một nhà máy hóa dầu trọng yếu tại mỏ khí đốt tự nhiên khổng lồ South Pars của Iran và tiêu diệt một chỉ huy cấp cao thuộc Lực lượng Vệ binh Cách mạng, khiến cho các cuộc đàm phán ngừng bắn bị đặt dấu hỏi lớn.
Tổng thống Trump—người từng nhiều lần đe dọa sẽ "san phẳng mọi thứ ở đó" nếu các cuộc đàm phán thất bại—đã lặng lẽ gia hạn thời hạn chót do chính ông đặt ra cho một thỏa thuận, lùi sang 8 giờ tối thứ Ba (theo giờ miền Đông). Hai nguồn tin cho biết một kế hoạch không kích chung giữa Mỹ và Israel nhằm vào cơ sở hạ tầng năng lượng của Iran hiện đã sẵn sàng. Những cuộc tấn công như vậy có thể đánh trúng các cơ sở dân sự và châm ngòi cho các đòn trả đũa từ phía Iran nhằm vào cơ sở hạ tầng dầu khí và nguồn nước tại Israel cũng như các quốc gia vùng Vịnh, làm dấy lên những lo ngại về tội ác chiến tranh. Những điểm nghẽn trong đàm phán bao gồm: lợi thế gây sức ép của Iran đối với Eo biển Hormuz và kho dự trữ uranium được làm giàu ở mức cao của nước này. Các bên trung gian đang tìm kiếm những bước đi giới hạn trong giai đoạn đầu đối với cả hai vấn đề này, cũng như các cam kết bảo đảm từ phía Mỹ rằng lệnh ngừng bắn sẽ không chỉ là bước dạo đầu cho việc nối lại các cuộc tấn công. Về mặt công khai, các quan chức Iran vẫn giữ thái độ cứng rắn; trong đó, Hải quân thuộc Lực lượng Vệ binh Cách mạng đã cảnh báo rằng quy chế của Eo biển Hormuz sẽ "không bao giờ trở lại" trạng thái bình thường như trước chiến tranh.
.
---- Iran: kế hoạch 15 điểm của Mỹ là ‘vô cùng tham vọng và phi lý’. Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Iran cho biết Tehran đã hoàn tất các yêu sách của mình trong bối cảnh xuất hiện những đề xuất gần đây nhằm chấm dứt chiến tranh – nhưng sẽ chỉ công bố chúng vào thời điểm thích hợp. Hãng thông tấn IRNA đưa tin, người phát ngôn Esmail Baghaei đã nhấn mạnh rằng Iran sẽ không khuất phục trước áp lực.
“Cách đây vài ngày, họ đã đưa ra các đề xuất thông qua những bên trung gian, và kế hoạch 15 điểm của Mỹ đã được chuyển tải tới chúng tôi thông qua Pakistan cùng một số quốc gia thân thiện khác,” ông cho biết. Ông nói thêm rằng “những đề xuất như vậy vừa vô cùng tham vọng, vừa bất thường và phi lý.”
Ông Baghaei nhấn mạnh rằng Iran có khuôn khổ riêng của mình. “Dựa trên lợi ích riêng, dựa trên những cân nhắc riêng, chúng tôi đã hệ thống hóa các yêu sách mà chúng tôi đã và đang đặt ra,” ông Baghaei nói thêm. Người phát ngôn Bộ Ngoại giao cũng bác bỏ quan điểm cho rằng việc tham gia đối thoại với các bên trung gian là dấu hiệu của sự yếu thế. “Việc Cộng hòa Hồi giáo Iran trình bày quan điểm của mình một cách nhanh chóng và dũng cảm để phản hồi lại một kế hoạch không nên bị coi là dấu hiệu của sự đầu hàng trước kẻ thù.”
“Ngay từ thời điểm cuộc thảo luận này được nêu ra, chúng tôi đã soạn thảo sẵn các phản hồi của mình. Bất cứ khi nào cần thiết, chúng tôi sẽ thông báo rõ ràng tới quý vị.”
.
---- Iran sẽ không mở lại Eo biển Hormuz để đổi lấy một “lệnh ngừng bắn tạm thời”, một quan chức cấp cao của Iran phát biểu với hãng thông tấn Reuters, đồng thời nói thêm rằng Tehran nhận thấy Washington còn thiếu sự sẵn sàng cho một lệnh ngừng bắn vĩnh viễn.
Quan chức này xác nhận rằng Iran đã nhận được đề xuất của Pakistan về một lệnh ngừng bắn ngay lập tức và đang xem xét đề xuất đó; ông cũng nói thêm rằng Tehran không chấp nhận việc bị gây áp lực buộc phải tuân thủ các thời hạn chót hay phải vội vàng đưa ra quyết định.
.
---- Iran cho rằng chiến dịch giải cứu phi công Mỹ có thể chỉ là vỏ bọc để ‘đánh cắp uranium làm giàu’ Bộ Ngoại giao Iran tuyên bố rằng chiến dịch của Mỹ nhằm giải cứu một phi công bị bắn rơi có thể chỉ là một vỏ bọc để “đánh cắp uranium làm giàu” khỏi Iran. Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Iran, ông Esmaeil Baqaei, cho biết có “nhiều câu hỏi và sự bất định” xoay quanh chiến dịch nói trên. “Khu vực mà phi công Mỹ được cho là đã xuất hiện tại tỉnh Kohgiluyeh và Boyer-Ahmad nằm cách rất xa khu vực mà họ đã cố gắng hoặc muốn đổ bộ lực lượng xuống tại miền trung Iran,” ông Baqaei phát biểu.
“Khả năng đây là một chiến dịch nghi binh nhằm đánh cắp uranium làm giàu hoàn toàn không nên bị bỏ qua.”
Vào Chủ nhật, Tổng thống Donald Trump cho biết Mỹ đã giải cứu được thành viên phi hành đoàn thứ hai của chiếc tiêm kích F-15E bị rơi tại Iran hôm thứ Sáu, trong một chiến dịch tìm kiếm và cứu nạn mà ông mô tả là vô cùng “táo bạo”.
.
---- Nhiều vụ nổ tại tổ hợp hóa dầu South Pars ở Asaluyeh, Iran. Hãng thông tấn Fars của Iran đưa tin một cuộc tấn công đã nhắm vào cơ sở hóa dầu South Pars tại Asaluyeh. “Vài phút trước, tiếng của nhiều vụ nổ đã vọng tới từ tổ hợp hóa dầu South Pars ở Asaluyeh,” theo báo cáo của Fars.
.
---- Iran ra tín hiệu thách thức toàn diện: Không đàm phán trực tiếp trong khi còn dội bom. Những gì người ta nghe được từ Tehran là một thông điệp đầy thách thức, kháng cự và trả đũa; điều này không chỉ giới hạn trong lĩnh vực quân sự mà còn cả trên mặt trận ngoại giao. Iran tuyên bố rằng vào thời điểm hiện tại, họ sẽ không tham gia vào bất kỳ cuộc đàm phán trực tiếp nào với Washington. Họ cũng đề cập đến việc liên lạc thông qua trung gian giữa hai bên; tuy nhiên, thẳng thắn mà nói, mức độ hiệu quả của sự can dự ngoại giao này trong việc mở đường cho một lệnh ngừng bắn hay giúp hạ nhiệt tình hình vẫn còn khá mơ hồ và thiếu rõ ràng, bởi thực tế trên thực địa cho thấy tình hình vẫn còn rất xa mới đạt đến điểm hạ nhiệt.
Người ta vẫn chứng kiến các cuộc không kích tiếp diễn, các đòn trả đũa vẫn liên tục nổ ra. Rõ ràng, trong bối cảnh này, Iran đang cố gắng tận dụng lợi thế chiến lược của Eo biển Hormuz giữa một tình hình vốn đã vô cùng nhạy cảm; họ cũng đang lên kế hoạch áp đặt các khoản thuế phí đối với những con tàu có ý định đi qua tuyến đường thủy này. Khi đề cập đến ngôn ngữ đe dọa, đây không phải là lần đầu tiên người Iran phải đối mặt với những lời lẽ như vậy từ Tổng thống Mỹ.
.
---- Một nghị sĩ thuộc đảng cầm quyền tại Nam Hàn cho biết Nam Hàn sẽ điều động năm con tàu mang cờ Nam Hàn tới cảng Yanbu bên bờ Biển Đỏ của Saudi Arabia nhằm thiết lập các tuyến đường cung ứng dầu mỏ thay thế, qua đó tránh được những gián đoạn có thể xảy ra tại Eo biển Hormuz. “Các tàu mang cờ Nam Hàn cần được điều hướng sang các lộ trình thay thế” nhằm đảm bảo nguồn cung dầu thô thông qua các tuyến đường xuất cảng vòng qua Eo biển Hormuz – Nghị sĩ Ahn Do-geol phát biểu trước báo giới sau cuộc họp với các cơ quan hữu quan, bao gồm cả Bộ Năng lượng.
“Chúng tôi đang thúc đẩy việc điều động năm tàu mang cờ Nam Hàn tới cảng Yanbu tại Saudi Arabia, thuộc khu vực Biển Đỏ,” ông cho biết, nhưng không nêu cụ thể chi tiết.
Giá dầu đã tăng vọt trong bối cảnh cuộc đối đầu giữa Mỹ-Israel và Iran, làm gia tăng các rủi ro về tăng trưởng kinh tế và lạm phát đối với Hàn Quốc – quốc gia vốn phụ thuộc vào nguồn dầu thô từ Trung Đông để đáp ứng khoảng 70% nhu cầu nhập khẩu của mình.
.
---- Hôm nay, thứ Hai, Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu đã hoan nghênh trận bom vào thủ đô Iran, tiêu diệt Majid Khademi – Tư lệnh tình báo thuộc Quân đoàn Vệ binh Cách mạng Hồi giáo (IRGC). Trong một bài đăng trên nền tảng X, ông Netanyahu cũng cho biết quân đội Israel đã tiêu diệt Echer Bakri – Tư lệnh Sư đoàn 840 thuộc Lực lượng Quds – đồng thời cáo buộc nhân vật này phải chịu trách nhiệm cho các cuộc tấn công nhằm vào người Do Thái.
"Bất cứ ai ra tay sát hại công dân của chúng tôi, bất cứ ai chỉ đạo các hoạt động khủng bố chống lại Israel, bất cứ ai xây dựng trục ma quỷ của Iran – kẻ đó sẽ phải tự gánh chịu hậu quả bằng chính máu của mình. Chúng tôi đang hành động với sức mạnh và sự quyết tâm; chúng tôi sẽ truy lùng đến cùng bất cứ kẻ nào tìm cách gây hại cho chúng tôi," Thủ tướng Israel cảnh báo.
Theo hãng thông tấn bán chính thức Tasnim của Iran, Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo (IRGC) nước này hôm thứ Hai đã thông báo rằng người đứng đầu Tổ chức Tình báo của họ – ông Majid Khademi – đã thiệt mạng khi thủ đô hứng chịu các trận bom sáng sớm Thứ .
.
---- Trump nói sẽ san phẳng Iran. Các cố vấn của Trump ủng hộ tấn công hạ tầng Iran. Luật gia và hội nhân quyền nói xóa sổ các nhà máy điện và cầu cống là bất nhân, vi phạm tội ác chiến tranh. Tiếp nối bài công kích đầy tục tĩu nhắm vào Iran vào sáng Chủ nhật, Tổng thống Trump tiếp tục đưa ra những lời đe dọa mới đối với quốc gia này; trả lời đài ABC News vào cuối ngày hôm đó, ông tuyên bố rằng nếu không đạt được thỏa thuận nào trước chiều thứ Ba để mở cửa trở lại Eo biển Hormuz, thì "Mỹ sẽ san phẳng cả đất nước đó." Ông cũng nhắc lại lời đe dọa sẽ nhắm vào các cây cầu và nhà máy điện của Iran; tờ Wall Street Journal đưa tin rằng các cố vấn cấp cao đang nói với ông Trump rằng những cơ sở hạ tầng dân sự như vậy là mục tiêu tấn công hợp lệ. Trong những ngày gần đây, các trợ lý đã lập luận rằng việc vô hiệu hóa các địa điểm này có thể làm tê liệt tham vọng hạt nhân và tên lửa của Tehran—một lập luận mà các nhóm nhân quyền và chuyên gia pháp lý cho rằng đang đẩy ranh giới của luật chiến tranh đến mức giới hạn.
Theo truyền thông nhà nước Iran, Mỹ đã tấn công một cây cầu gần Tehran, khiến ít nhất 13 người thiệt mạng; ông Trump cũng đã đe dọa rằng các cây cầu khác, và sau đó là các nhà máy điện, có thể sẽ là những mục tiêu tiếp theo. Bộ trưởng Quốc phòng Pete Hegseth đã báo cáo với ông Trump rằng đường sá và các cơ sở điện lực có thể bị nhắm mục tiêu vì chúng phục vụ cho công tác hậu cần quân sự. Tuy nhiên, các chuyên gia về luật quân sự phản bác lại rằng việc tấn công vào cơ sở hạ tầng dân sự chỉ được coi là hợp pháp nếu mang lại lợi thế quân sự cụ thể và tương xứng. Các đồng minh vùng Vịnh lo ngại rằng những cuộc tấn công vào lưới điện của Iran có thể châm ngòi cho các đòn trả đũa nhắm vào các cơ sở năng lượng của chính họ; trong khi đó, các nhóm nhân đạo cảnh báo rằng việc cắt đứt nguồn điện—và có khả năng cả các nhà máy khử mặn nước—sẽ gây nguy hiểm cho hoạt động của bệnh viện, hệ thống vệ sinh và sự sống còn cơ bản của người dân, qua đó dấy lên những câu hỏi nghiêm trọng liên quan đến Công ước Geneva. Theo tờ New York Times: "Chưa từng có vị tổng thống Mỹ nào trong thời gian gần đây lại nói một cách công khai đến thế về việc thực hiện các hành vi có khả năng cấu thành tội ác chiến tranh."
.
---- Thứ trưởng Ngoại giao Iran Kazem Gharibabadi nói hôm thứ Hai rằng Tổng thống Hoa Kỳ Donald Trump đã đe dọa thực hiện "tội ác chiến tranh", ám chỉ lời cảnh báo của ông Trump về việc nhắm mục tiêu vào các nhà máy điện và cầu cống của Iran.
"Lời đe dọa tấn công các nhà máy điện và cầu cống (cơ sở hạ tầng dân sự) cấu thành tội ác chiến tranh theo Điều 8(2)(b) của Quy chế Rome về Tòa án Hình sự Quốc tế," ông Gharibabadi viết trên nền tảng X.
Hơn nữa, ông Gharibabadi cảnh báo ông Trump rằng ông nên "kiềm chế, không tiếp tục đưa ra những lời đe dọa này—vốn có những hệ lụy sẽ không chỉ giới hạn trong phạm vi Iran"—trước khi tên tuổi của ông bị "ghi vào lịch sử như một tội phạm chiến tranh."
.
---- Bí ẩn: Tướng Nga (Tư lệnh quân đoàn 45) chết cùng 30 sĩ quan vì phi cơ rớt ở Crimea, không do đạn phòng không. Một lãnh đạo quân sự cấp cao của Nga đã thiệt mạng trong một vụ rơi máy bay tại khu vực Crimea do Nga chiếm đóng. Ông Alexander Otroshchenko, Chỉ huy Tập đoàn quân số 45 thuộc Lực lượng Không quân và Phòng không của Hạm đội Phương Bắc, nằm trong số 30 người thiệt mạng khi chiếc máy bay vận tải quân sự An-26 đâm vào vách núi vào ngày 31 tháng 3. Nguyên nhân của vụ tai nạn hiện vẫn chưa rõ, trong khi Bộ Quốc phòng Nga tuyên bố rằng chiếc máy bay đã gặp trục trặc kỹ thuật.
Ban tiếng Nga của BBC là đơn vị đầu tiên đưa tin rằng ông Otroshchenko—người từng tham gia vào quá trình Nga sáp nhập Crimea năm 2014 cũng như các chiến dịch quân sự của Nga tại Syria—được cho là nằm trong số những người đã thiệt mạng trong vụ tai nạn này. Một số sĩ quan khác thuộc Hạm đội Phương Bắc cũng được cho là nằm trong số 23 hành khách và 7 thành viên phi hành đoàn đã tử nạn. Chiếc máy bay vận tải quân sự An-26 đang thực hiện một chuyến bay theo lịch trình gần khu vực đóng quân của hạm đội này, và không có dấu hiệu nào cho thấy chiếc máy bay đã bị tấn công bằng hỏa lực trong bối cảnh cuộc chiến giữa Nga và Ukraine đang diễn ra. Dòng máy bay An-26 từng dính líu đến một số trục trặc trong những năm qua, bao gồm một vụ rơi máy bay trong chuyến bay huấn luyện tại vùng đông bắc Ukraine vào năm 2020 khiến 26 người thiệt mạng.
.
---- Cố vấn đức tin của Nhà Trắng, nữ mục sư Paula White-Cain, ca ngợi Trump thời thơ ấu tới nhà thờ học giáo lý 3 lần/tuần, là hình ảnh Chúa Jesus Christ, bị dân Mỹ nói tuyên truyền vô lý. Bà White-Cain sau đó đã hứng chịu làn sóng chỉ trích dữ dội trên mạng xã hội sau một nỗ lực đầy khó hiểu nhằm đánh bóng hình ảnh tôn giáo của Tổng thống Donald Trump. Khi xuất hiện trên kênh Fox News để trò chuyện cùng con dâu của Tổng thống (Lara Trump), nữ mục sư White-Cain đã khẳng định rằng khi còn nhỏ, Tổng thống Trump từng đi nhà thờ, đi học lớp giáo lý ngày thứ Bảy và cả lớp giáo lý ngày Chủ nhật, "đôi khi... lên tới ba lần một tuần". Đây là một tuyên bố ngay lập tức bị bác bỏ bởi chính những phép tính toán học đơn giản, và cộng đồng mạng đã chớp lấy cơ hội này để phản pháo.
"Đó là vì ông ta đếch biết đếm," Keith Olbermann viết, trong khi những người khác đặt câu hỏi liệu câu chuyện này có chút logic nào hay không. Một người dùng đã tóm tắt sự hoang mang này một cách thẳng thắn hơn: "Xin lỗi, bà vừa nói cái gì cơ?" Tuyên bố gây xôn xao này được đưa ra chỉ vài ngày sau khi Nhà Trắng lặng lẽ gỡ bỏ một đoạn video mừng Lễ Phục sinh, trong đó bà White-Cain đã so sánh Tổng thống Trump với Chúa Jesus Christ. Tuy nhiên, đoạn video đó vẫn nhanh chóng lan truyền rộng rãi trên mạng.
Sự việc này đã vấp phải làn sóng phản đối dữ dội từ các nhà lãnh đạo tôn giáo và giới bình luận, những người cáo buộc nhóm thân cận của ông Trump đang biến đức tin thành một công cụ chính trị, đồng thời tính toán sai lầm nghiêm trọng về mặt hình ảnh trước công chúng. Ngay cả Alex Jones – một người vốn ủng hộ ông Trump – cũng đã lên tiếng phản đối, gọi màn trình diễn trong dịp Lễ Phục sinh đó là "một sự thao túng đối với các tín hữu Cơ đốc giáo tại Mỹ", đồng thời cảnh báo rằng đội ngũ của ông Trump có thể đang đi quá giới hạn.
.
---- Ông Mehmet Oz—người đứng đầu Trung tâm Dịch vụ Medicare và Medicaid (CMS), thường được biết đến với tên gọi Bác sĩ Oz—đã tuyên bố vào thứ Bảy vừa qua rằng ông tin chính phủ Cuba có thể đang dính líu đến một vụ gian lận y tế quy mô lớn tại Nam Florida. Ông cũng thông báo ông sẽ có các cuộc đột kích nhằm vào những kẻ chịu trách nhiệm cho vụ này. Ông Oz đưa ra những phát ngôn trên trong một cuộc phỏng vấn với đài Fox News khi ông đang có mặt trực tiếp tại Nam Florida; đây là một phần trong chiến dịch trấn áp cấp liên bang mà ông đã dẫn đầu suốt nhiều tháng qua nhằm chống lại tình trạng gian lận trong các chương trình y tế công cộng.
"Hiện tại tôi đang có mặt tại Nam Florida. Số lượng các nhà cung cấp thiết bị y tế bền (durable medical equipment) tại đây nhiều gấp đôi số lượng nhà hàng McDonald's. Và điều này không phải do ông Bobby Kennedy đang cho đóng cửa các nhà hàng McDonald's. Tình trạng gian lận tại đây đang diễn ra tràn lan, và chúng tôi tin rằng chính phủ Cuba có thể đang dính líu đến vụ việc này!"
Đây không phải là lần đầu tiên Bác sĩ Oz nhắm vào cộng đồng người Cuba trong bối cảnh này. Trước đó, vị quan chức này đã từng đề cập đến vấn đề liên quan đến các chương trình y tế liên bang.
Một trong những biện pháp được chính quyền áp dụng là lệnh tạm ngưng trên toàn quốc trong vòng sáu tháng đối với việc cấp phép cho các nhà cung cấp thiết bị y tế bền mới—chính là lĩnh vực đang tập trung phần lớn các vụ gian lận được phát hiện tại Nam Florida.
Lịch sử của những kiểu lừa đảo này vốn đã rất phức tạp và kéo dài. Các cuộc điều tra trước đây từng ghi nhận sự tồn tại của một mạng lưới gồm 85 công ty thiết bị y tế "ma", có liên hệ với những người Cuba lưu vong—những kẻ đã thực hiện hành vi gian lận đối với chương trình Medicare trước khi bỏ trốn khỏi Hoa Kỳ.
Trong những vụ việc gần đây hơn, Ariel Núñez Finalet đã bị tòa án tại Miami tuyên phạt ba năm tù giam vì dính líu đến một trong những đường dây gian lận nhằm vào chương trình Medicare này.
Theo chính lời của Bác sĩ Oz, quy mô của vấn đề này ở cấp độ quốc gia là vô cùng to lớn: ông ước tính tổng số tiền bị gian lận từ chương trình Medicaid trên toàn quốc lên tới 100 tỷ đô la, qua đó biến sáng kiến cấp liên bang này trở thành một trong những nỗ lực đầy tham vọng nhất trong những năm gần đây.
.
---- Theo báo Politico, Thống đốc tiểu bang Maryland, ông Wes Moore, gọi việc Tổng thống Donald Trump tuyên bố rằng Mỹ cần chiến phí và không nên chi trả cho chương trình Medicare hay dịch vụ trông trẻ là điều vô lý. "Đó là điều vô lý," ông Moore phát biểu trong một cuộc phỏng vấn được phát sóng vào Chủ nhật trên chương trình "Face the Nation" của đài CBS. "Và đó không phải là điều bất kỳ ai trong chúng ta mong muốn. Chúng ta không muốn phải sa đà vào các cuộc chiến tranh ở nước ngoài trong khi chính quyền lại tước bỏ quyền chăm sóc sức khỏe của người dân."
Tại một bữa tiệc trưa mừng Lễ Phục sinh được tổ chức tại Nhà Trắng, ông Trump đã phát biểu trước cử tọa: "Chúng ta không thể nào lo liệu hết các vấn đề như dịch vụ trông trẻ, Medicaid, Medicare và tất cả những hạng mục riêng lẻ khác. Những việc này có thể được giải quyết ở cấp tiểu bang, chứ không thể thực hiện ở cấp liên bang. Chúng ta chỉ cần tập trung lo liệu một việc duy nhất: bảo vệ quân sự. Chúng ta phải bảo vệ đất nước."
Đoạn video ghi lại những phát biểu của Tổng thống đã được Nhà Trắng đăng tải trực tuyến, nhưng sau đó đã bị gỡ bỏ.
Khi đề cập đến những phát biểu này, ông Moore khẳng định rằng không một tiểu bang nào đủ năng lực để thay thế chính phủ liên bang trong vai trò đơn vị cung cấp toàn bộ các dịch vụ xã hội. "Rất nhiều quyết định mà Nhà Trắng hiện tại đang đưa ra đều được thực hiện với sự nhận thức rõ ràng rằng không một tiểu bang nào sở hữu ngân sách đủ lớn để có thể tuyên bố: 'Được rồi, chúng tôi sẽ tự gánh vác toàn bộ vấn đề chăm sóc sức khỏe,' hay 'Chúng tôi sẽ tự giải quyết vấn đề an ninh lương thực,'" ông nói.
Ông Moore—người từng phục vụ trong Sư đoàn Dù số 82 tại Afghanistan—cũng lên tiếng chất vấn cách thức ông Trump xử lý cuộc chiến với Iran, cũng như những hệ lụy mà cuộc chiến này đã gây ra. "Tôi cho rằng đến lúc này, Tổng thống vẫn chưa đưa ra được một lời giải thích thấu đáo về nguyên nhân khiến giá xăng dầu tăng vọt ngay từ đầu, cũng như những biện pháp cần thiết hay bắt buộc phải thực hiện để có thể kéo mức giá này xuống," ông nhận định.
.
---- Theo báo MoneyWise: Ngân sách quân sự 1,5 nghìn tỷ USD của ông Trump sẽ là mức lớn nhất trong lịch sử Mỹ. Trump xin cắt ào ạt. Vào ngày 3 tháng 4, Tổng thống Donald Trump đã đệ trình yêu cầu ngân sách quân sự lớn nhất trong lịch sử hiện đại của nước Mỹ: 1,5 nghìn tỷ USD dành cho Bộ Quốc phòng — mức tăng 42% so với năm hiện hành. Để chi trả cho một phần của khoản ngân sách này, Nhà Trắng đã đề xuất cắt giảm 73 tỷ USD từ các chương trình phi quân sự — một mức giảm 10% sẽ tác động tiêu cực đến các hoạt động nghiên cứu y tế, trường học công lập, các chương trình hỗ trợ sưởi ấm cho người thu nhập thấp, và nhiều lĩnh vực khác.
Bản ngân sách này chưa phải là luật. Nó chỉ là một bản đề xuất — một danh sách các mong muốn nhằm báo hiệu những ưu tiên của chính quyền trước khi Quốc hội soạn thảo các dự luật chi tiêu thực tế. Các nhà lập pháp đã bác bỏ nhiều đề xuất cắt giảm của ông Trump vào năm ngoái và có thể sẽ tiếp tục làm như vậy trong lần này. Tuy nhiên, với tư cách là một lộ trình định hướng cho những gì Nhà Trắng muốn thực hiện đối với đất nước, những con số trong bản ngân sách này là điều khó có thể phớt lờ.
Yêu cầu ngân sách quốc phòng trị giá 1,5 nghìn tỷ USD này được chia nhỏ thành 1,1 nghìn tỷ USD dành cho nguồn tài trợ tiêu chuẩn của Lầu Năm Góc, và 350 tỷ USD mà chính quyền mong muốn được thông qua thông qua quy trình "điều chỉnh ngân sách" (budget reconciliation) — một quy trình chỉ yêu cầu đạt được đa số phiếu đơn giản tại Quốc hội.
Khoản này hoàn toàn tách biệt với yêu cầu bổ sung khẩn cấp trị giá 200 tỷ USD mà Lầu Năm Góc đã đưa ra nhằm phục vụ cho cuộc chiến tại Iran — cuộc chiến được ước tính đang tiêu tốn khoảng 1 tỷ USD mỗi ngày kể từ khi các đợt tấn công bắt đầu vào ngày 28 tháng 2. Nếu cả hai khoản ngân sách này đều được thông qua, tổng mức yêu cầu chi tiêu cho quân sự sẽ chạm mốc gần 1,7 nghìn tỷ USD.
Nhà Trắng khẳng định rằng việc tăng ngân sách là điều cần thiết nhằm duy trì vị thế thống trị của Hoa Kỳ trong bối cảnh mà họ gọi là môi trường an ninh toàn cầu nguy hiểm nhất kể từ sau Chiến tranh Thế giới thứ hai. Khoản tiền này sẽ được chi cho hệ thống phòng thủ tên lửa "Golden Dome", việc đóng mới 34 tàu chiến cho Hải quân, hoạt động sản xuất các loại khoáng sản thiết yếu, cùng mức tăng lương từ 5% đến 7% dành cho quân nhân.
.
Ở chiều ngược lại của bảng cân đối ngân sách, các nhân viên dân sự làm việc trong chính phủ liên bang sẽ không nhận được bất kỳ khoản tăng lương nào. Nhà Trắng mô tả khoản cắt giảm 73 tỷ USD trong các chương trình nội địa là hành động loại bỏ những "chương trình lãng phí", đồng thời trao trả lại trách nhiệm quản lý cho chính quyền các tiểu bang và địa phương. Tuy nhiên, giới phê bình lại cho rằng nhiều chương trình trong số này đang cung cấp các dịch vụ thiết yếu mà chính quyền các tiểu bang khó có thể tự mình đảm nhận một cách dễ dàng.
.
. Cắt nghiên cứu y học — Cắt giảm 5 tỷ USD đối với Viện Y tế Quốc gia (NIH). Chính quyền cho rằng NIH đã "đánh mất niềm tin của người dân Mỹ" thông qua "chi tiêu lãng phí, cung cấp thông tin sai lệch, thực hiện các nghiên cứu rủi ro, và thúc đẩy những tư tưởng nguy hiểm làm suy yếu sức khỏe cộng đồng." NIH là cơ quan tài trợ công lớn nhất thế giới cho các nghiên cứu y sinh học — bao gồm nghiên cứu về ung thư, bệnh Alzheimer, bệnh tim mạch, tiểu đường và các bệnh truyền nhiễm.
. Hủy bỏ chương trình Hỗ trợ năng lượng cho người thu nhập thấp — Bị bãi bỏ. Chương trình Hỗ trợ Năng lượng Gia đình cho Người thu nhập thấp giúp khoảng 6 triệu hộ gia đình chi trả các hóa đơn sưởi ấm và làm mát. Nhà Trắng dự kiến cắt giảm hoàn toàn ngân sách cho chương trình này, giúp tiết kiệm ước tính 4 tỷ USD. Hầu hết người thụ hưởng là người cao tuổi, người khuyết tật hoặc các gia đình có con nhỏ.
. Cắt Giáo dục liên bang, đưa về tiểu bang — Ngân sách tiếp tục đẩy Bộ Giáo dục đi theo hướng mà chính quyền gọi là "lộ trình đi đến giải thể." Các khoản hỗ trợ tài chính liên bang cho sinh viên, nguồn vốn theo Mục I (Title I) dành cho các khu học chánh có thu nhập thấp, và các khoản tài trợ đào tạo giáo viên đều sẽ chịu ảnh hưởng nặng nề. Chính quyền khẳng định giáo dục là trách nhiệm thuộc cấp tiểu bang.
. Cắt bỏ ứng phó khẩn cấp về y tế và dịch vụ cộng đồng — Ngân sách cắt giảm 356 triệu USD từ Cơ quan Sẵn sàng và Ứng phó Chiến lược (ASPR) — cơ quan chịu trách nhiệm về sự sẵn sàng ứng phó với đại dịch và khủng bố sinh học. Ngân sách cũng bãi bỏ cả hai khoản Tài trợ Khối cho Dịch vụ Cộng đồng và Tài trợ Khối cho Phát triển Cộng đồng; các khoản này vốn dùng để tài trợ cho nhà ở giá rẻ, đào tạo nghề, cho vay doanh nghiệp nhỏ và các chương trình xóa đói giảm nghèo ở cấp địa phương.
. Hủy bỏ tài trợ Năng lượng sạch — Hủy bỏ 15,2 tỷ USD các khoản tài trợ. Chính quyền đang rút lại các khoản tài trợ của Bộ Năng lượng được thiết lập theo Đạo luật Đầu tư Cơ sở hạ tầng và Việc làm — điều mà Nhà Trắng gọi là chấm dứt "Trò lừa đảo Thỏa thuận Xanh mới" (Green New Scam).
. Cắt 19% chương trình Nông nghiệp — Cắt giảm 19%. Bộ Nông nghiệp Hoa Kỳ (USDA) sẽ mất 4,9 tỷ USD, gây ảnh hưởng đến các chương trình kiểm tra an toàn thực phẩm, bảo hiểm cây trồng và phát triển nông thôn.
. Cắt 23% quỹ NASA — Cắt giảm 23%. Ngân sách sẽ điều chuyển 5,6 tỷ USD khỏi NASA, giảm ngân sách của cơ quan này xuống còn 18,8 tỷ USD. Chính quyền muốn hủy bỏ 40 sứ mệnh phi hành không gian — bao gồm sứ mệnh Thu hồi Mẫu vật từ Sao Hỏa (Mars Sample Return) — để tiết kiệm khoảng 3,4 tỷ USD. Chương trình đổ bộ lên Mặt trăng Artemis vẫn được duy trì, với 731 triệu USD được phân bổ nhằm đưa các phi hành gia lên bề mặt Mặt trăng vào năm 2028.
. Cắt 55% Quỹ Khoa học Quốc gia (NSF) — Cắt giảm 55%. Ngân sách của NSF sẽ giảm xuống còn khoảng 4 tỷ USD; đây là một trong những mức cắt giảm theo tỷ lệ phần trăm sâu nhất trong số các cơ quan liên bang. Ngân sách cắt bỏ nguồn tài trợ cho toàn bộ bộ phận hỗ trợ nghiên cứu trong lĩnh vực khoa học xã hội và kinh tế.
.
. Cắt 30,4% Bộ Ngoại giao — Cắt giảm 30,4%. Hàng tỷ đô la sẽ bị rút khỏi các chương trình hỗ trợ nhân đạo và y tế toàn cầu, mặc dù các chức năng lãnh sự và an ninh biên giới vẫn được giữ nguyên.
. Cắt 25,9% Bộ Lao động — Cắt giảm 25,9%. Ngân sách này loại bỏ Job Corps — chương trình đào tạo nghề trị giá 1,6 tỷ đô la dành cho thanh niên có thu nhập thấp — và thay thế một số chương trình phát triển lực lượng lao động bằng một khoản tài trợ trọn gói mới có tên gọi "Make America Skilled Again" (Làm cho nước Mỹ trở nên lành nghề trở lại).
. Hủy bỏ Tập đoàn Phát thanh Truyền hình Công cộng (CPB) — Bị xóa bỏ. Ngân sách này xóa sổ cơ quan trị giá 595 triệu đô la, đơn vị tài trợ cho NPR và PBS.
. IRS (Cục Thuế vụ) — Cắt giảm 1,4 tỷ đô la. Chính quyền hiện tại đã cắt giảm 27% nhân sự của IRS (3) và giờ đây muốn giảm ngân sách của cơ quan này từ 11,2 tỷ đô la xuống còn 9,8 tỷ đô la. Nhà Trắng cho biết họ đang "đảo ngược" đợt tuyển dụng ồ ạt diễn ra dưới thời chính quyền Biden. Các chuyên gia chính sách thuế cảnh báo rằng việc thu hẹp quy mô IRS đồng nghĩa với việc hoàn thuế chậm hơn và việc thực thi chống gian lận thuế kém hiệu quả hơn — trong khi dữ liệu nội bộ của chính cơ quan này cho thấy một khoảng trống doanh thu chưa thu được lên tới 696 tỷ đô la mỗi năm (4).
. Giảm 12,5% ngân sách Bộ Y tế và Dịch vụ Nhân sinh (HHS): cắt tương đương 15,8 tỷ đô, các chương trình Medicare, Medicaid, cũng như CDC, FDA và NIH. Đây là mức cắt giảm theo tỷ lệ phần trăm lớn nhất trong số tất cả các bộ lớn, ngoại trừ EPA (Cơ quan Bảo vệ Môi trường) với mức cắt giảm 52% và SBA (Cục Quản lý Doanh nghiệp Nhỏ) với mức cắt giảm 67% (5).
.
Không phải tất cả đều là cắt giảm. Bên cạnh Lầu Năm Góc, một số ít cơ quan sẽ nhận được khoản bổ sung ngân sách thực tế. Bộ Cựu chiến binh sẽ nhận được mức tăng 9% trong nguồn ngân sách tùy nghi, với khoản tiền bổ sung dành cho chăm sóc y tế, các dịch vụ sức khỏe tâm thần, cùng 4,2 tỷ đô la để tiếp tục triển khai hệ thống hồ sơ sức khỏe điện tử mới.
Bộ Tư pháp sẽ nhận được mức tăng 13% — tổng cộng đạt 40,8 tỷ đô la. Riêng FBI sẽ được tăng thêm 1,9 tỷ đô la, nâng tổng ngân sách lên 12,5 tỷ đô la, với các khoản tài trợ mới dành cho hoạt động chống máy bay không người lái, chống khủng bố và công tác chuẩn bị an ninh cho Thế vận hội năm 2028. Cục Nhà tù sẽ nhận thêm 1,7 tỷ đô la, bao gồm 152 triệu đô la cho năm đầu tiên của dự án cải tạo Alcatraz thành một nhà tù liên bang đang hoạt động — một dự án được thực hiện theo sắc lệnh hành pháp. FAA sẽ nhận được khoản bổ sung 481 triệu đô la để tuyển dụng kiểm soát viên không lưu, cùng 4 tỷ đô la để xây dựng một hệ thống kiểm soát không lưu mới mà chính quyền gọi là BNATCS. Ngoài ra, ngân sách cũng dành riêng 10 tỷ đô la cho các dự án chỉnh trang đô thị tại Washington, D.C., thông qua một Chương trình Quản lý Vốn Tổng thống mới thuộc Cục Công viên Quốc gia.
Một điểm sáng đáng chú ý bên trong Bộ Năng lượng — vốn đang bị cắt giảm quy mô ở các mảng khác — là Cơ quan An ninh Hạt nhân Quốc gia sẽ nhận được mức tăng 12%, nâng tổng ngân sách lên 32,8 tỷ đô la, dành cho việc phát triển đầu đạn hạt nhân và hiện đại hóa kho dự trữ.
.
---- 84% dân Mỹ phản đối cắt giảm hệ thống An sinh Xã hội; 79% phản đối cắt giảm Medicare; và 76% phản đối cắt giảm Medicaid. Hầu hết các đề xuất cắt giảm của Trump đều không được lòng công chúng — và sự phản đối không chỉ giới hạn ở lĩnh vực y tế. Một cuộc thăm dò theo dõi sức khỏe của KFF cho thấy 84% người Mỹ phản đối việc cắt giảm mạnh vào hệ thống An sinh Xã hội; 79% phản đối cắt giảm Medicare; và 76% phản đối cắt giảm Medicaid — trong đó riêng đối với Medicaid, tỷ lệ phản đối lên tới 55% ngay cả trong nhóm cử tri Đảng Cộng hòa.
Khoảng ba phần tư số người được hỏi (74%) phản đối việc cắt giảm các dịch vụ chăm sóc sức khỏe tâm thần và hỗ trợ cai nghiện. Một cuộc thăm dò riêng biệt khác của KFF cho thấy 82% người Mỹ — bao gồm cả đa số cử tri của ông Trump — mong muốn ngân sách dành cho Medicaid được giữ nguyên hoặc tăng lên.
Lĩnh vực phát thanh truyền hình công cũng nhận được sự ủng hộ bền vững từ công chúng. Một cuộc khảo sát của Trung tâm Nghiên cứu Pew cho thấy 43% người Mỹ muốn NPR và PBS tiếp tục nhận được nguồn tài trợ từ liên bang, trong khi chỉ có 24% muốn cắt giảm khoản tài trợ này. Một cuộc thăm dò của Harris Poll ghi nhận tỷ lệ ủng hộ việc cấp ngân sách cho đài phát thanh công đạt mức 66%, bao gồm cả 58% cử tri Đảng Cộng hòa (8). Trước đó, vào mùa hè năm ngoái, Quốc hội đã hủy bỏ khoản tài trợ trị giá 1,1 tỷ đô la dành cho CPB (Tập đoàn Phát thanh Truyền hình Công) bất chấp những phản đối từ cả hai đảng.
.
---- Georgia: nếu bạn là cư dân địa hạt 14 ở tiểu bang Georgia, ngày mai (Thứ Ba) nhớ đi bầu phiếu để chọn vị Dân Biểu liên bang, thay thế Dân Biểu Đảng Cộng hòa Marjorie Taylor Greene, người ba tháng trước đã từ chức khỏi Quốc hội sau một rạn nứt công khai với Tổng thống Donald Trump. Ngày mai, các cử tri tại khu vực bầu cử quốc hội ở tây bắc Georgia—nơi bà từng đại diện—sẽ bầu một người thay thế để hoàn thành phần còn lại của nhiệm kỳ.
Cuộc bầu cử phụ vòng hai vào Quốc hội diễn ra trong ngày thứ Ba đánh dấu lần thứ hai trong vòng chưa đầy một tháng, các cử tri tại Khu vực bầu cử số 14 của Georgia đi bỏ phiếu để chọn ra người đại diện cho họ tại thủ đô. Không một ứng cử viên nào trong số 17 người tranh cử tại cuộc bầu cử phụ ngày 10 tháng 3/2026 giành được đa số phiếu bầu, dẫn đến cuộc tranh tài vào thứ Ba giữa hai ứng cử viên có số phiếu cao nhất.
Kết quả này sẽ gần như ngay lập tức tác động đến cán cân quyền lực vốn rất mong manh tại Hạ viện Hoa Kỳ—nơi Đảng Cộng hòa đang nắm giữ thế đa số sít sao với tỷ lệ 217 phiếu so với 214 phiếu. Một ghế bổ sung hiện do một cựu thành viên Đảng Cộng hòa nắm giữ (người đã chuyển sang làm ứng cử viên độc lập vào tháng 3), trong khi hai ghế khác vẫn đang bỏ trống.
Ứng cử viên Đảng Dân chủ Shawn Harris là người nhận được nhiều phiếu bầu nhất trong cuộc bầu cử phụ tại Georgia—nơi tất cả các ứng cử viên đều tranh cử trên cùng một lá phiếu bất kể họ thuộc đảng phái nào. Harris đã vượt qua ứng cử viên Đảng Cộng hòa Clay Fuller với cách biệt khoảng 2 điểm phần trăm; thành công này một phần nhờ vào thực tế là lượng phiếu bầu đáng kể của Đảng Cộng hòa trong khu vực đã bị phân tán giữa hàng chục ứng cử viên thuộc chính đảng này. Ngày mai thì phiếu Cộng Hòa sẽ không bị phân tán nữa.
Harris là một Chuẩn tướng Lục quân đã giải ngũ, người từng thất bại trước cựu DB Greene trong cuộc tổng tuyển cử năm 2024. Ứng viên Cộng Hòa Fuller là một Công tố viên quận, người đã nhận được sự ủng hộ từ Tổng thống Trump. Cả hai cũng đang tìm kiếm sự đề cử từ chính đảng của mình để tranh cử một nhiệm kỳ trọn vẹn trong cuộc bầu cử sơ bộ diễn ra vào ngày 19 tháng 5, nhằm chuẩn bị cho các cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ vào tháng 11/2026.
Khu vực bầu cử này có lịch sử nghiêng hẳn về phía các ứng cử viên Đảng Cộng hòa trong các cuộc tổng tuyển cử. Tổng thống Trump đã giành chiến thắng tại khu vực này vào năm 2024 với 68% số phiếu bầu. Tỷ lệ 37% số phiếu mà Harris (Dân Chủ) đạt được vào tháng 3 cao hơn một chút so với mức xấp xỉ 36% số phiếu mà ông từng giành được trong cuộc đối đầu trực tiếp với bà Greene vào năm 2024.
Ứng viên Harris—người không phải đối mặt với sự phản kháng đáng kể nào từ phía Đảng Dân chủ trong cuộc bầu cử đặc biệt—đã gây quỹ tranh cử tổng cộng 6,4 triệu đô la, so với khoảng 1,3 triệu đô la của ứng viên Fuller. Tính đến ngày 18 tháng 3, ông Harris có khoảng 745.000 đô la trong tài khoản, trong khi ông Fuller chỉ có khoảng 53.000 đô la.
Tính đến thứ Sáu, tổng số cử tri đã đăng ký tại Khu vực bầu cử Quốc hội số 14 là khoảng 571.000 người, trong đó có khoảng 524.000 cử tri đang ở trạng thái hoạt động (có quyền bỏ phiếu). Tại Georgia, cử tri không cần đăng ký theo đảng phái chính trị. Tóm lại, nếu bạn là cử tri gốc Việt ở địa hạt 14 Georgia, ngày mai nhớ đi bầu, để thêm sức mạnh cho cộng đồng.
.
---- Hôm nay, thứ Hai tại Washington, Tòa án Tối cao Hoa Kỳ đã ban hành một phán quyết, nhiều khả năng sẽ dẫn đến việc hủy bỏ bản án hình sự về tội khinh thường Quốc hội đối với ông Steve Bannon. Các thẩm phán đã bác bỏ phán quyết của tòa cấp dưới – vốn trước đó đã giữ nguyên bản án kết tội ông Bannon vì hành vi từ chối ra làm chứng trước ủy ban Hạ viện chuyên điều tra về cuộc tấn công vào Điện Capitol Hoa Kỳ ngày 6 tháng 1 năm 2021.
Phán quyết này mở đường cho thẩm phán chủ tọa phiên tòa xem xét yêu cầu từ chính quyền ông Trump về việc hủy bỏ vụ án cũng như bản cáo trạng, "vì lợi ích của công lý". Ông Bannon – một đồng minh lâu năm của cựu Tổng thống Hoa Kỳ Donald Trump – trên thực tế đã thụ án 4 tháng tù giam sau khi bị kết tội vào năm 2022; do đó, bất kỳ quyết định hủy bỏ bản án nào vào lúc này cũng mang tính biểu tượng là chủ yếu. Thêm nữa, Trump đã ân xá cho Bannon.
.
