Hôm nay,  

Trăn Trở Sau Những Cơn Bão Lũ

20/11/200900:00:00(Xem: 7081)

Trăn Trở Sau Những Cơn Bão Lũ

Các hình ảnh cứu trợ nạn nhân bão lụt.


Khánh Trân


Tin tức về sức tàn phá của sóng thần ở America Samoa, trận động đất ở Indonesia, sức mạnh của cơn bão Ketsana và Mimirae tại Philiphies đã gây ra bao thảm cảnh khiến cho hàng trăm ngàn người giờ đây sống trong cảnh màn trời chiếu đất, đã gây ra bao cảnh tang tóc và bao cảnh tàn phá từ nhà cửa, ruộng vườn đến những công trình công cộng… tại những quốc gia nằm trong những vùng luôn xảy ra những cơn bão mà dải đất miền Trung - Việt Nam là một trong những nơi như vậy.  Cơn bão số 9, số 10 hay số 11 đã gây ra những cảnh tàn phá từ thành phố lớn đến các xã, buôn làng xa xôi, nơi mà dấu tích của những trận bão năm trước còn đó, từ Vinh đến Quảng Nam, xa hơn miền Bắc là tỉnh Quảng Ninh, KonTum, Pleiku rồi Qui Nhơn, Phú Yên, Bình Thuận…
Hai cơn bão số 9 (Ketsana) và số 11 (Mirinae) với sức tàn phá khốc liệt đã làm nhà cửa, công trình giao thông, mùa màng và nhân mạng của các tỉnh Miền Trung, Tây Nguyên, Phú Yên và Bình Định bị mất mát và thiệt hại nặng nề, mà cụ thể là hơn 278 người chết, 18 người mất tích, 99 người bị thương và gần 300,000 căn nhà bị hư hại, trôi mất hoàn toàn. Ngay khi cơn bão vừa lắng xuống, phái đoàn thiện nguyện viên của Bút Nhóm Lửa Việt tại Việt Nam, với tâm tình của các anh chị trong Ban Điều Hành của BNLV tại Hoa Kỳ và biết bao ân nhân, đã đến để chia sẻ nỗi đau, sự mất mát về sinh mạng, nhằm xoa dịu nỗi thống khổ, bi thương của bà con vùng lũ. Chúng tôi đã đến KonTum vào tuần thứ 3 của tháng 10 và Bình Định, Phú Yên trong tuần thứ 2 của tháng 11. Một hành trình rất phức tạp và vất vả vì nhiều nơi không còn đường để đi, chúng tôi đã mang theo và đến với bà con những vùng bão lũ bằng tất cả trái tim, lòng yêu thương của quý vị ân nhân xa quê hương đã gom góp qua những thùng mì, bao gạo 10kg, chai nước mắm, vài viên thuốc và chắc chắn không quên những cây viết bi, tập vở và thật nhiều bánh kẹo trong những món quà của Chén Gạo Tình Thân để giúp 2 huyện Ngọc Hồi và Đắkglei tại Kom Tum, 2 huyện Vân Canh và An Nhơn tại Bình Định, 2 Huyện Đồng Xuân, Tuy An và Sông Cầu của Phú Yên là những vùng bị thiệt hại rất nặng về 2 cơn bão lũ vừa đi qua.
Với một ngân khoản là $10,000 của quỹ thiên tai từ Bút Nhóm Lửa Việt tại Hoa Kỳ dành cho chương trình Chén Gạo Tình Thân hằng năm – đã giúp cho các thiện nguyện viên tại Kom Tom của Bút Nhóm Lửa Việt tại Việt Nam như anh Đỗ Tri, chị Trang đã có thể bắt đầu sắp xếp với chương trình Cứu Trợ ngay sau khi cơn bão lắng xuống tuy nhiên năm nay những trận bão liên tục đổ dồn về tạo cho sự Cứu Trợ có nhiều khó khăn hơn. Những người bạn này đã đồng hành với chúng tôi trong những lần ghé thăm các buôn làng người dân tộc trong các năm qua. Nhờ sự nhiệt thành của họ, chúng tôi đã đến tận những buôn làng xa và héo lánh của Kontum trong chuyến đi cứu trợ này.
Tới cầu Diên Bình, cách KonTum 35 km, chúng tôi rùng mình khi nhìn thấy một bãi rác khổng lồ, cây to, cây nhỏ đè lên nhau, thân rễ nằm ngổn ngang bên thành cầu. Cảnh hoang tàn ấy đủ để nói lên sự tàn phá khủng khiếp của cơn bão số 9 (Ketsana). Bên cạnh đống rác khổng lồ là 3 căn nhà chỉ còn trơ trọi lại một bức tường. Chung quanh chúng tôi cả trăm hecta ruộng lúa, hoa màu giờ đây được bao phủ lên một lớp bùn dày đặc do nước lũ đưa tới… Bầu trời vẫn còn âm u vì ảnh hưởng thời tiết của cơn bão số 10 đang đến. Cảnh vật điêu tàn, tan tác, chỉ có vài bóng người đang cố tìm lại những vật dụng còn may ra sót lại của mình bị cơn lũ cuốn trôi.
Dọc theo đoạn đường từ Tân Cảnh đến Ngọc Hồi, chúng tôi lại thấy ngổn ngang nhiều thân gỗ lớn được vớt lên khỏi dòng sông. Cũng tại nơi này có 4 làng dân tộc thiểu số người Sê Đăng (246 hộ) cũng đang lâm vào cảnh màn trời chiếu đất, hoa màu sắp sửa thu hoạch đã bị bùn lấp hay cuốn trôi tất cả. Tôi thở dài và thầm nghĩ: “Họ sẽ sống ra sao trong thời gian tới, nếu không có những bàn tay nâng đỡ"”. Hầu hết dân làng này đều ở bên kia sông, xe không qua được nên họ đã bố trí chuyển gạo về làng và đợi chúng tôi tới làng. Việc tổ chức đưa lương thực trợ giúp về làng và phân phối được điều động do giáo phu và thôn trưởng. Trong niềm vui và cảm động, họ chỉ biết nói hai tiếng “cảm ơn” và trong ánh mắt, trong nụ cười của họ đã nói lên tất cả hàm ý biết ơn sâu sắc đến những tấm lòng bác ái đã chia sẻ chút yêu thương giúp họ vượt qua những khó khăn ban đầu sau những ngày bão lũ.
Sáng ngày hôm sau, chúng tôi chở thêm những xe tải gạo nữa cho dân làng Dak Ia II và Dakplai. Nhìn những cụ già, những em bé chờ đợi mà lòng chúng tôi vô cùng xót xa. Thật là thương khi chúng tôi được biết là họ đã chờ chúng tôi đến suốt nửa buổi sáng. Họ trông ngóng, mong chờ vì không biết chúng tôi có thực sự trở lại không" Không biết có đủ quà cho tất cả mọi người không" Khi thấy chúng tôi đến, họ mừng rỡ đến rơi nước mắt. Khi cùng chúng tôi mang thực phẩm về làng và nhận lấy những món quà cứu trợ họ rối rít cám ơn và mừng vui hết sức vì món quà của chúng tôi đem đến đã giúp họ tạm thời vượt qua cơn đói. Có những đứa bé vội vàng xé ngay gói mì tôm mà ăn sống một cách ngon lành. Chúng tôi nhìn cảnh này mà ứa nước mắt vì thương quá! Với hơn 10 tấn gạo, 1 tấn cá khô và hơn 1000 chai nước mắm đã được chuyển đến cho bà con vùng bị bão lũ tại Kon Tum. Chúng tôi biết rằng bao nhiêu đó không đủ đển giúp những gia đình mất tất cả, những mãnh đời mà sự bất hạnh bám lấy qua ánh mắt và bàn tay của họ. Có những đứa bé nhìn chúng tôi và hỏi “các anh chị có mang tập vỡ và khi nào chúng em được đi học lại"”. Chúng tôi chỉ biết nhìn và ưá nước mắt, đó là những gì phái đoàn thiện nguyện và BNLV có thể làm được hôm nay.
Làng Dakplai cách đường nhựa 3 km và phải qua đầu tiên là một chiếc cầu đang xây lở dỡ đã bị nước lũ cuốn trôi mất một nhịp. Đó cũng là lối đi duy nhất của 9 làng bên kia sông nếu không muốn đi bằng ghe hay bằng phao làm bằng ruột xe hơi được bơm căng phồng. Vì cây cầu bị gãy không thể đi qua được nên họ đã  dựng tạm một cây sắt để tạo lối đi thay thế cho nhịp cầu đã gãy. Bước đi từng bước trên cây sắt được dựng nên quá đơn sơ khiến tôi liên tưởng tới cuộc sống bấp bênh mà người dân tộc thiểu số Tây Nguyên đang gặp phải. Cây sắt đó sẽ ngã đổ bất cứ lúc nào nếu không được gia cố. Đời sống người dân tộc Tây Nguyên sẽ trở nên bi đát khôn cùng nếu không được nhiều tấm lòng chia sẻ, mở rộng bàn tay nâng đỡ.
Qua cầu rồi, còn phải vượt sông nữa. Chiếc bè bắc qua sông bằng những cây tre, nứa ghép lại cũng hết sức tạm bợ. Tôi buột miệng nói: “ Không khéo tôi cũng trở thành nạn nhân của nước lũ!”. Một người trong họ quay lại bảo: “Nếu có chết thì cũng chết như dân làng Dakplai là cùng thôi”. Một câu nói thẳng thắn nhưng rất đau lòng vì hiện tại họ đã trắng tay thì có gì để mà luyến tiếc !!!.
Đến với Sông Cầu, Phú Yên, Bình Định cũng thế, sự thiệt hại về hoa màu, ruộng đất, mọi vật dụng, nhà cửa tan nát hết. Dù bão lũ đã đi qua mấy ngày rồi mà bà con ở nơi đây vẫn còn sợ, còn lo lắng, tưởng chừng như cơn bão, lũ lụt vẫn hiện ra trước mắt họ. Chỉ trong chốc lát thôi mà họ đã phải trắng tay, tài sản duy nhất của họ nay chỉ còn duy nhất một bộ đồ đang mặc trên người. Chỉ trong chốc lát thôi, người thân của họ mãi mãi ra đi, không hẹn ngày trở lại, không một lời trăng trối. Một nỗi đau tận cùng trong tất cả trái tim của mỗi người dân vùng bão lũ này biết chia sẻ cùng ai trong lúc này. Những người còn lại cũng đang ngơ ngác, mong chờ đâu đó người thân của mình trở về, họ vẫn mong và nuôi dưỡng những tia hy vọng dù là nhỏ nhoi, bởi vì họ quá bất ngờ. Họ không biết giờ đây họ phải làm gì với một đống gạch đổ nát trên nền nhà của họ. Họ không biết sẽ lại phải bắt đầu từ đâu... Tôi viết đến đây mà lòng tôi không cầm được nước mắt, tôi đã khóc, khóc cho người dân Miền Trung, Việt Nam quê tôi. Ác nghiệt quá phải không" Tôi đã thầm nghe vang vảng đâu đó một câu nói như ai oán, than trách: “Miền Trung mình, sao lại thế này...”. “... Sao lại thế này...”. Đó không là câu hỏi, không là lời than, mà là bày tỏ một điều gì không thể lý giải được, không thể hiểu, không thể chịu đựng được nữa. Hiểu sao được, chịu đựng sao được khi mà hàng trăm nấm mồ của người dân miền Trung chết vì bão lũ số 9 Ketsana vừa qua, cỏ chưa kịp mọc, vết thương của hàng trăm người dân miền Trung chưa kịp lành thì bão lũ lại về và hàng trăm gia đình miền Trung lại vang lên tiếng khóc than người thân. Tôi đau lắm, tôi muốn giúp họ nhưng tôi bất lực, nếu tôi và gia đình tôi ở trong hoàn cảnh như thế, thì chắc rằng tôi cũng như họ, tôi cũng đau đớn vô cùng, tôi xót xa trong lòng và giờ đây tôi chỉ biết cầu xin Thượng Đế cho có nhiều mạnh thường quân ở các nơi, liên kết những cánh tay nối dài để giúp cho bà con ở những vùng bão lũ khắp nơi gượng dậy và gầy dựng lại cơ ngơi cho gia đình mình, cho những em nhỏ được đến trường trở lại với tiếng cười của trẻ thơ.


Cũng trong chuyến đi này tại Bình Định, phái đoàn Bút Nhóm Lửa Việt đã gặp và kết hợp với các y bác sĩ từ Hoa Kỳ về trong phái đoàn Project Viet Nam, đang có mặt và làm việc cũng như giúp đỡ bà con những vùng bị thiệt hại trong những cơn bão lũ ngay thời điểm cơn bão vừa lắng xuống tại xã Canh Hiệp, huyện Vân Canh với hơn 150 phần qùa gạo, mì, nước mắm, muối, sữa... cho từng gia đình và 400 phần qùa tập vở cho các em nhỏ kịp trở lại với mái trường thân yêu của mình. Những gương mặt thân quen của các anh chị trong phái đoàn Project Việt Nam như Bác sĩ TrầnThuận, anh Ngân, chị Mộng Hằng, nhóm nha sĩ Hương Giang từ Sài Gòn ra cùng hợp tác với mọi người, những cặp vợ chồng bác sĩ người Mỹ mà chúng tôi đã có dịp cộng tác trong những chuyến Y Tế hơn 10 năm qua, họ thường xuyên có mặt trong những chuyến đi khám bệnh, phát thuốc, giải phẫu cho bà con nghèo. Dịp này sự hiện diện của phái đoàn Y Tế đã giúp người dân vùng lũ có dịp được những y sĩ tận tình chăm sóc. Họ được khám bệnh, được nhổ răng, được phát thuốc và nhận được những gói quà, theo như Project VN đã sắp xếp chương trình thì phái đoàn sẽ khám bệnh cho 250 trẻ em và 150 người lớn ở tại xã Canh Hiệp là nơi cũng bị cơn bão Mirinae quét ngang qua, làm thiệt hại cũng không ít nhà cửa hư nát, thiếu nguồn nước sạch. Mỗi phần quà gồm có 10 kg gạo, 2 kg muối, 1 chai nước mắm và phái đoàn Project VN đã đóng góp thêm cho mỗi phần quà là nửa thùng mì gói, một hộp sữa và sách vở, bút viết cho các em nhỏ. Cũng ở những huyện, xã khác, các anh chị thiện nguyện Bút Nhóm Lửa Việt đã kịp thời chuyển những phần quà khác và những cuốn tập mới nguyên, những cây viết để các em đến trường. Với gần 15 tấn gạo, hơn 1,5 tấn muối, gần 1.000 nước mắm, gần 1.500 chai nước suối lớn, 2.000 quyển vở và viết đã được trao tận tay cho bà con vùng bão lũ ở Bình Định và Phú Yên.
Cơn gió lạnh rét run cả người khi đêm về, đây cũng là thời gian để chúng tôi liên lạc với quý anh chị trong Ban Điều Hành của BNLV tại Hoa Kỳ. Qua email và chat Yahoo Messenger, chúng tôi cho BĐH biết là ngân khoảng $10,000 của quỹ thiên tai hết rồi và chúng tôi đang ở Qui Nhơn và lời cầu cứu của người dân tại vùng bão lũ quá nhiều mà trường hợp nào cũng đau thương và cần cứu giúp. Người trưởng Hướng Đạo Võ Thiện Toàn đã hỏi: “Quý anh chị đã liên lạc với Nữ Tu Huỳnh Thi An chưa" Những gia đình mà chúng ta gặp năm ngoái ra sao"” Qua linh mục Nguyễn Hoài Chương “Quý anh chị đừng lo, cứ cố gắng hết sức mang tặng phẩm đến những gia đình đang gặp khó khăn chúng tôi sẽ tiếp tục trợ giúp.” Qua email cha cho Chị Thanh Trúc, phóng viên của đài Radio Free Asia đã gọi và hỏi Bút Nhóm Lửa Việt đã có mặt tại vùng bị bão chưa và đang làm gi" và Cha cho biết thêm cho biết cộng đồng Công Giáo ở Largo FL Greensboro NC, Woodbridge NJ, nhóm Phật Tử ở Texas, các em Thiếu Nhi Thánh Thể tại Seatle, WA, Hội Quảng Đà tạiVA, những chủ tiệm Salon Nail tại nhiều tiểu bang và thêm sự tiếp tay của quý anh chị của đài truyền hình VATV và SBTN. Rất nhiều ân nhân gọi điện thoại và gởi tiền yểm trợ công tác Cứu Trợ mà chúng tôi đang làm - cám ơn quí vị chúng tôi không cảm thấy cô đơn và cảm nhận vòng tay Yêu Thương, nghĩa đồng bào của mọi người.
Phần chúng tôi những người bạn đang có mặt tại Phú Yên, chúng tôi chi biết gói ghém thật kỹ những bao gạo, chai nước mắm, gói muối vài chai nước uống, vài cuốn sách và túi kẹo nhỏ, Chúng tôi gói với tất cả những lời yêu thương, an ủi, khuyến khích và niềm hy vọng cho một ngày mai tươi sáng hơn. Chúng tôi cùng với anh chị em thiện nguyện viên tại Bình Định, những sinh viên trong chương trình học bổng “Dấn Thân” mang tên Đức Cố Hồng Y Nguyễn Văn Thuận, các soeurs Phaolô Đà Nẵng tại Qui Nhơn đã trao tận tay cho bà con những vùng bão lũ, những món quà của Bút Nhóm Lửa Việt từ Hoa Kỳ chuyển về trong chương trình Chén Gạo Tình Thân. Mặc dù món quà rất khiêm tốn, nhưng họ rất trân trọng và rất biết ơn khi nói lên hai tiếng BƠ NÊ (Cảm ơn). Chúng tôi cũng đã có dịp đi thăm 8 ngôi nhà và chiếc cầu duy nhất bắc qua sông để học sinh đi học, người dân cõng mì, gùi bắp đi bán đã bị lũ cuốn trôi hoàn toàn và ngôi làng xóm Trường thuộc thôn Triêm Đức, xã Xuân Quang 23, thuộc huyện Đồng Xuân với 41 căn nhà mà có tới 55 gia đình đã trôi mất hoàn toàn, những người thân mất đi, còn những người ở lại giờ đây phải sống cảnh màn trời chiếu đất. Vùng đất trước đây là nơi trù phú nhất vùng giờ đây bị cát phủ lấp trắng xóa đến hơn 1 mét, không thể nào có thể canh tác lại được. Tôi cảm thấy buồn vì không biết bao giờ họ có thể bắt đầu khắc phục hoàn cảnh để gầy dựng lại cơ nghiệp" Còn bây giờ, họ chỉ đành khoanh tay ngồi chờ, vì muốn làm gì cũng chẳng được… Những thứ tối cần thiết cho cuộc sống như gạo, muối, mền, chiếu, thuốc men giờ trở nên hiếm hoi và quý báu. Chúng tôi chỉ biết an ủi và cố gắng bằng mọi cách giúp bà con vùng bão lũ sớm ổn định lại nhà cửa để con em họ có một niềm hy vọng vào tương lai.
Tôi xin chia sẻ với mọi người qua câu chuyện nhỏ như sau: “Trong lúc đoàn chúng tôi đang cùng nhau làm việc, cố gắng hết sức để bà con kịp nhận những bao gạo, nước mắm, muối... thì có một cụ già mon men đến hỏi một người trong đoàn chúng tôi như sau: “Chú ơi, cái tấm băng rôn đang treo ở trên tường đó, nó có thấm nước không vậy" Người của chúng tôi trả lời: “Dạ, không thưa bác.” Cụ già nói tiếp: “Thế thì lát nữa, đoàn làm xong công việc, xin đoàn cho tôi tấm băng rôn đó, để tôi về lớp lại mái nhà hư nát của tôi...” Thế đấy, cả đoàn chúng tôi rất bất ngờ, rất bỡ ngỡ, một câu nói của cụ đã làm cho mọi người trong đoàn dừng ngay lại công việc để ngậm ngùi, cảm thông và chia sẻ với cụ. Còn biết bao câu chuyện thương tâm và ngậm ngùi hơn trong những cơn bão lũ vừa đi qua, chúng tôi đã nghe những người sống trong vùng bão lũ vừa qua kể lại mà không khỏi xót xa và chạnh lòng, như có ai đó sát muối vào lòng chúng tôi ngay lúc đó.
Từ giã bà con những vùng bão lũ, chúng tôi nhận được từ họ những lời cám ơn chân thành và lời nhắn nhủ: “Bà con những vùng bão lũ mong sao những hội từ thiện, những cánh tay của mạnh thường quân trong nước và ngoài nước tiếp tục giúp bà con lương thực, thuốc men, nước uống, quần áo, chăn màn,... cây giống, hoa màu để tái thiết lại cuộc sống mưu sinh cho bà con, bởi vì nếu không có nguồn trợ lực tiếp tục thì trong một vài tháng tới đây bà con vùng bão lũ sẽ bị thiếu lương thực, không còn gì để sinh sống nữa.” Và chính tôi cũng mong muốn sẽ sớm quay trở lại với bà con những vùng bão lũ này, tôi rất mong muốn mọi người cùng chung cánh tay với Bút Nhóm Lửa Việt chúng tôi để chia sẻ những khó khăn cho bà con những vùng bão lũ nơi đây nha. Tôi xin chuyển lời “cảm ơn những tấm lòng vàng đã trang trải tình thương và đã gởi gắm cho Bút Nhóm  Lửa Việt những đồng tiền dành dụm để cứu giúp bà con những vùng bão lũ. Những món quà tuy nhỏ nhưng đã mang đến nụ cười và niềm hạnh phúc trên những gương mặt cằn cỗi, những mái đầu bất hạnh.
Khi nhận được những món quá cứu trợ đầy ắp tình thương, họ cười đó, nhưng mối lo âu vẫn trĩu nặng trên đôi vai.. Sau khi ăn hết những gói mì và những chén gạo này rồi, họ lấy gì để duy trì cuộc sống"... Đất canh tác đã bị nước lụt phủ lên một lớp cát, bùn dày, làm sao có thể trồng được khoai, sắn và hoa màu để đắp đổi cho cuộc sống mai ngày… Hiện tại, họ chỉ biết cầu nguyện và mong đợi mà thôi…
Với tất cả niềm tin tưởng, cám ơn tất cả mọi ân tình, Bút Nhóm Lửa Việt kính xin mọi người mở rộng bàn tay nâng đỡ bà con những vùng bão lũ trong lúc đói nghèo và khốn khổ này. Chúng tôi, nguyện xin Thiên Chúa đừng cho chúng tôi trở lại đây nữa. Vì sự hiện diện của chúng tôi là nơi đây còn tràn đầy đỗ nát, nơi họ chúng tôi đã gặp những tâm hồn và bản lãnh của những người sẵn sang gầy dựng lại mái nhà, ngôi trường và cuộc đời của họ. Ngồi đây tôi vẫn nghe tiếng đinh đóng trên mái tôn dù đêm đã khuya và họ bắt đầu gầy dựng.
Đêm cuối cùng tại Qui Nhơn,
16 tháng 11 năm 2009
Khánh Trân
Trưởng phái đoàn Cứu Trợ
(Nhiều thông tin khác lưu ở: http://www.luaviet.org/)

Gửi ý kiến của bạn
Vui lòng nhập tiếng Việt có dấu. Cách gõ tiếng Việt có dấu ==> https://youtu.be/ngEjjyOByH4
Tên của bạn
Email của bạn
)
Cuộc tấn công và bắt sống vợ chồng Tổng thống Nicolás Maduro ngay trên lãnh thổ Venezuela trong ngày cuối tuần đã trở thành một sự kiện chính trị thế giới hàng đầu khi bước vào năm mới 2026 này. Trong khi những đồng minh của Donald Trump ca ngợi và ủng hộ chiến dịch quân sự này thì ngược lại, một số câu hỏi cũng đã được đặt ra là, liệu một cuộc tấn công quân sự vào Venezuela, một quốc gia không mang tính đe dọa trực tiếp và hiển hiện đến an ninh quốc gia Hoa Kỳ, có được thông báo và sự chuẩn thuận của Quốc Hội Hoa Kỳ theo hiến pháp? Cũng như một chiến dịch quân sự và bắt sống một nguyên thủ quốc gia khác trên lãnh thổ một quốc gia có chủ quyền như Venezuela có đúng với nguyên tắc ngoại giao và công pháp quốc tế hay không?
Người đàn ông lê những bước chân nặng nề giữa hai triền núi mù sương. Gió và bụi cát làm mái tóc dài của ông ta rối bời. Chiếc khăn choàng và áo măng-tô có vẻ không đủ ấm, nên gương mặt hốc hác, mệt mỏi, lấm lem những vết đen như vừa chui ra từ mỏ than. Rồi ngay sau đó, ông ta xuất hiện trong một quán nước, ngồi bên chiếc bàn có ly trà nóng bốc khói nghi ngút trên tay, mắt nhìn xa xăm ra cửa. Một tiếng hát khàn, đục, nặng như những vách núi hai bên đường ông ấy đang đi, vang lên.
Sau khi bài “Chúng Ta Sống Sót” đăng tuần qua, Việt Báo nhận được nhiều hồi âm hơn thường lệ: tin nhắn, điện thoại, thư điện tử. Có người quen, có độc giả chưa từng gặp. Nội dung không khác nhau mấy. Phần lớn là sự đồng cảm. Có người nói đọc xong thấy nhẹ lòng, vì biết mình không phải là kẻ đơn độc nghĩ như thế. Có người gửi lời cảm kích khi có người nói hộ tiếng nói lòng mình. Nhưng điều đáng chú ý không nằm ở nội dung, mà ở cách người ta nhắn gửi hồi âm. Tất cả đều chọn nói riêng. Không bình luận công khai. Không chia sẻ kèm ý kiến. Họ đi bằng “cửa hậu”. Lý do dễ hiểu: không muốn bàn chuyện chính trị nơi công cộng, nhất là trên mạng xã hội — nơi một câu nói có thể bị chụp mũ nhanh hơn tốc độ người ta kịp giải thích mình muốn nói gì.
Năm 2025 đi qua trong chiếc bóng của Donald Trump. Vị tổng thống ồn ào này, với cách hành xử phá bỏ mọi khuôn thước, đã làm xoay chuyển trật tự thế giới: khiến các nền kinh tế lên cơn sốt, nhưng cũng đẩy đồng minh Âu châu phải chi nhiều hơn cho quốc phòng. Bước sang 2026, khi “cơn lốc Trump” vẫn còn cuộn, đây là mười điều đáng dõi theo.
Năm 2025 đang khép lại. Không tổng kết. Không lời ca tụng. Chỉ lặng lẽ như một người vừa đi qua nhiều mất mát — chẳng còn hơi sức nói thêm điều gì. Nhìn lại — năm 2025 không dạy ta cách thắng, mà dạy ta cách không ngã gục. Chúng ta sống sót — vì thói quen nhiều hơn hy vọng. Quen giá cả leo nhanh hơn đồng lương. Quen nhìn nhau bằng ngờ vực hơn cảm thông. Quen tin dữ đến sớm hơn cà phê sáng. Quen mỗi ngày đều phải chọn một nỗi lo để mang theo, bởi không ai ôm nỗi chừng ấy đổ vỡ vào lòng cùng lúc.
Con người ở bất cứ nơi nào trên thế giới cũng có quyền được hạnh phúc và tạo ra hạnh phúc. Nó giống như dưới bầu trời có thể xảy ra trận không kích bất cứ lúc nào, dù ngày hay đêm, nhưng người Ukraine vẫn có thể khảy lên tiếng đàn Bandura. Một năm qua, ai trong chúng ta không mệt mỏi với những dòng chảy đầy bụi bặm, thoát ra từ một gánh xiếc nghiệp dư, mang theo những chất dơ của hận thù, ích kỷ, tham vọng, độc tài. Những ngày cuối cùng của năm 2025, hãy nói về Lửa Và Tro (Avatar: Fire and Ash), thưởng thức siêu phẩm giả tưởng của James Cameron, để cùng khép lại một năm ngộp thở của nước Mỹ, và cùng chiêm nghiệm một điều mà nước Mỹ đang cố tình lãng quên.
Mùa Giáng Sinh này, khi chúng ta chúc nhau an lành, hòa bình và thiện chí, có lẽ ta biết rõ hơn bao giờ hết, mình sẽ là người mở cửa quán trọ hay là Herod của thời đại mới? Khi đó, chúng ta sẽ hiểu — Chúa ở bên ai trong mùa Giáng Sinh này.
Ở đời dường như chúng ta hay nghe nói người đi buôn chiến tranh, tức là những người trục lợi chiến tranh như buôn bán vũ khí, xâm chiếm đất đai, lãnh thổ của nước khác, thỏa mãn tham vọng bá quyền cá nhân, v.v… Nhưng lại không mấy khi chúng ta nghe nói có người đi buôn hòa bình. Vậy mà ở thời đại này lại có người đi buôn hòa bình. Thế mới lạ chứ! Các bạn đừng tưởng tôi nói chuyện vui đùa cuối năm. Không đâu! Đó là chuyện thật, người thật đấy. Nếu các bạn không tin thì hãy nghe tôi kể hết câu chuyện dưới đây rồi phán xét cũng không muộn. Vậy thì trước hết hãy nói cho rõ ý nghĩa của việc đi buôn hòa bình là thế nào để các bạn khỏi phải thắc mắc rồi sau đó sẽ kể chi tiết câu chuyện. Đi buôn thì ai cũng biết rồi. Đó là đem bán món hàng này để mua món hàng khác, hoặc đi mua món hàng này để bán lại cho ai đó hầu kiếm lời. Như vậy, đi buôn thì phải có lời...
Hồi đầu năm nay, một người bạn quen gọi đến, chỉ sau một tháng quốc gia chuyển giao quyền lực. Giọng chị mệt mỏi, pha chút bất cần, “Giờ sao? Đi đâu bây giờ nữa?” Chị không hỏi về kế hoạch chuyến đi du lịch, cũng không phải địa chỉ một quán ăn ngon nào đó. Câu hỏi của chị đúng ra là, “Giờ đi tỵ nạn ở đâu nữa?” “Nữa!” Cái chữ “nữa” kéo dài, rồi buông thỏng. Chữ “nữa” của chị dài như nửa thế kỷ từ ngày làm người tỵ nạn. Vài tháng trước, cuộc điện thoại gọi đến người bạn từng bị giam giữ trong nhà tù California vì một sai phạm thời trẻ, chỉ để biết chắc họ bình an. “Mỗi sáng tôi chạy bộ cũng mang theo giấy quốc tịch, giấy chứng minh tôi sinh ở Mỹ,” câu trả lời trấn an người thăm hỏi.
Chỉ trong vài ngày cuối tuần qua, bạo lực như nổi cơn lốc. Sinh viên bị bắn trong lớp ở Đại học Brown. Người Do Thái gục ngã trên bãi biển Bondi, Úc châu, ngay ngày đầu lễ Hanukkah. Một đạo diễn tài danh cùng vợ bị sát hại — nghi do chính con trai. Quá nhiều thảm kịch trong một thời khắc ngắn, quá nhiều bóng tối dồn dập khiến người ta lạc mất hướng nhìn. Nhưng giữa lúc chưa thể giải được gốc rễ, ta vẫn còn một điều có thể làm: học cho được cách ứng xử và phản ứng, sao cho không tiếp tay cho lửa hận thù. Giữ đầu óc tỉnh táo giữa khủng hoảng giúp ta nhìn vào ngọn cháy thật, thay vì mải dập tàn lửa do người khác thổi lên.


Kính chào quý vị,

Tôi là Derek Trần, dân biểu đại diện Địa Hạt 45, và thật là một vinh dự lớn lao khi được đứng nơi đây hôm nay, giữa những tiếng nói, những câu chuyện, và những tâm hồn đã góp phần tạo nên diện mạo văn học của cộng đồng người Mỹ gốc Việt trong suốt một phần tư thế kỷ qua.
Hai mươi lăm năm! Một cột mốc bạc! Một cột mốc không chỉ đánh dấu thời gian trôi qua, mà còn ghi nhận sức bền bỉ của một giấc mơ. Hôm nay, chúng ta kỷ niệm 25 năm Giải Viết Về Nước Mỹ của nhật báo Việt Báo.

Khi những người sáng lập giải thưởng này lần đầu tiên ngồi lại bàn thảo, họ đã hiểu một điều rất căn bản rằng: Kinh nghiệm tỵ nạn, hành trình nhập cư, những phức tạp, gian nan, và sự thành công mỹ mãn trong hành trình trở thành người Mỹ gốc Việt – tất cả cần được ghi lại. Một hành trình ý nghĩa không những cần nhân chứng, mà cần cả những người viết để ghi nhận và bảo tồn. Họ không chỉ tạo ra một cuộc thi; họ đã và đang xây dựng một kho lưu trữ. Họ thắp lên một ngọn hải đăng cho thế hệ sau để chuyển hóa tổn thương thành chứng tích, sự im lặng thành lời ca, và cuộc sống lưu vong thành sự hội nhập.

Trong những ngày đầu ấy, văn học Hoa Kỳ thường chưa phản ánh đầy đủ sự phong phú và đa dạng về kinh nghiệm của chúng ta. Giải thưởng Viết Về Nước Mỹ thực sự đã lấp đầy khoảng trống đó bằng sự ghi nhận và khích lệ vô số tác giả, những người đã cầm bút và cùng viết nên một thông điệp mạnh mẽ: “Chúng ta đang hiện diện nơi đây. Trải nghiệm của chúng ta là quan trọng. Và nước Mỹ của chúng ta là thế đó.”


Suốt 25 năm qua, giải thưởng này không chỉ vinh danh tài năng mà dựng nên một cộng đồng và tạo thành một truyền thống.
Những cây bút được tôn vinh hôm nay không chỉ mô tả nước Mỹ; họ định nghĩa nó. Họ mở rộng giới hạn của nước Mỹ, làm phong phú văn hóa của nước Mỹ, và khắc sâu tâm hồn của nước Mỹ. Qua đôi mắt họ, chúng ta nhìn thấy một nước Mỹ tinh tế hơn, nhân ái hơn, và sau cùng, chân thật hơn.

Xin được nhắn gửi đến các tác giả góp mặt từ bao thế hệ để chia sẻ tấm chân tình trên các bài viết, chúng tôi trân trọng cảm ơn sự can đảm của quý vị. Can đảm không chỉ là vượt qua biến cố của lịch sử; can đảm còn là việc ngồi trước trang giấy trắng, đối diện với chính mình, lục lọi ký ức đau thương sâu đậm, và gửi tặng trải nghiệm đó đến tha nhân. Quý vị là những người gìn giữ ký ức tập thể và là những người dẫn đường cho tương lai văn hóa Việt tại Hoa Kỳ.

Với Việt Báo: Xin trân trọng cảm ơn tầm nhìn, tâm huyết, và sự duy trì bền bỉ giải thưởng này suốt một phần tư thế kỷ.
Khi hướng đến 25 năm tới, chúng ta hãy tiếp tục khích lệ thế hệ kế tiếp—những blogger, thi sĩ, tiểu thuyết gia, nhà phê bình, nhà văn trẻ—để họ tìm thấy tiếng nói của chính mình và kể lại sự thật của họ, dù đó là thử thách hay niềm vui. Bởi văn chương không phải là một thứ xa xỉ; đó là sự cần thiết. Đó là cách chúng ta chữa lành, cách chúng ta ghi nhớ, và là cách chúng ta tìm thấy nơi chốn của mình một cách trọn vẹn.

Xin cảm ơn quý vị.

NHẬN TIN QUA EMAIL
Vui lòng nhập địa chỉ email muốn nhận.