Hôm nay,  

Chợ Phiên 400 Năm

31/01/200900:00:00(Xem: 4912)
CHỢ PHIÊN 400 NĂM
Bạn,
Theo báo Tiền Phong, trên địa bàn tỉnh Quảng Bình, có chợ phiên  Ba Đồn  (huyện Quảng Trạch), hình thành cách đây 400 năm từ cái thời Trịnh - Nguyễn phân tranh. Ba đồn bốt của chúa Trịnh án ngữ phía Bắc sông Gianh, vùng đất này trở thành một trung tâm giao thương buôn bán giữa dân và quân binh.  Báo Tiền Phong ghi nhận  về lịch sử và toàn cảnh chợ phiên này như sau.
Thuở ban đầu, tại chợ Ba Đồn người ta lấy ngày âm lịch để ấn định phiên chợ. Một tháng có ba phiên vào ngày mùng 1, 11 và 21. Sau này, khi nhu cầu trao đổi tăng lên, người ta tăng phiên chợ lên thành 6 vào các ngày mùng 1, mùng 6, 11,16, 21 và 26. Ngày thường, chợ vẫn họp, vẫn đông. Nhưng chỉ ngày phiên mới hình thành thêm chợ trâu, chợ bò, chợ đồ cũ.   Ở những phiên chợ này người ta có thể mua được bất cứ thứ gì mình cần. Từ những chiếc xe đạp, radio, áo đại cán, mũ cối... của những năm 60 thế kỷ trước, nhưng chợ trâu bò vẫn là nơi thu hút đông người quan tâm nhất bởi tính độc đáo của nó.
Theo một dân địa phương thì trâu bò tập trung về chợ này từ rất nhiều nguồn, từ các xã trong huyện, các huyện lân cận và cả các tỉnh cận kề. Thường mỗi phiên có chừng vài trăm trâu bò được đưa đến chào bán. Người đến tham gia phiên chợ này cũng đủ loại. Người thực sự có nhu cầu mua trâu bò để cày kéo. Người mua trâu bò để vỗ béo vài phiên rồi bán lại. Người mua trâu bò đi các vùng bán lại cho lò mổ để kiếm lời. Và một lực lượng đông đảo ở chợ trâu bò này là "cò".  Cò ở đây cũng đủ kiểu. Loại "cò" chỉ để tư vấn cho người mua. Có loại thay mặt người bán ra giá. Dù là cò cho  thành phần nào thì sau mỗi vụ giao dịch thành công họ cũng đều được bên mua, hay bên bán mở hầu bao bồi dưỡng vài chục ngàn đồng.

Phóng viên có mặt tại chợ trâu bò  khi chợ này đang vào lúc náo nhiệt. Những tiếng hô ra giá lúc trầm, lúc bổng. Những âm thanh bốp, bép của bàn tay vỗ vào nhau. Rồi tiếng vỗ tay rộ lên cùng tiếng hoan hô khi việc mua bán hoàn tất... Một cảnh tượng sinh động, dân dã, đậm chất văn hóa dân gian, cởi mở, khoáng đạt và phóng túng giữa kẻ mua, người bán.
Ồn ã mà thân thiện. Mua bán mà như không hề toan tính. Tất cả hồ hởi, yêu đời như đang diễn kịch trên sân khấu, bởi các tiết tấu ra giá, mặc cả, đập tay có lúc lên đến cao trào đầy kịch tính khi giá một con vật liên tục được "khớp lệnh" bán, mua...
Bạn,
Báo Tiền Phong dẫn  lời  ông Nguyễn Hữu Trường, được coi là nhà "Ba Đồn học", thì cách thức mua bán trâu bò ở chợ phiên này 400 năm nay vẫn thế. Người ta buôn bán gia súc giữa chợ mà như cái cách của người du mục trên thảo nguyên bao la. Phóng khoáng vô cùng. Ngã giá bằng cái vỗ tay làm vui. Thỏa thuận bằng cái xiết tay làm tin. Khế ước hợp pháp chỉ bằng cái sợi dây thừng dắt mũi con vật. Thật khó tìm được một chợ thứ hai như thế...

Tháng Tư đến, như sự chờ đợi hàng năm từ một thế giới đang oằn mình chống chọi với những vết thương do chiến tranh tàn khốc gây ra. Họ mong mỏi dù chỉ vài ngày, vài giờ ngắn ngủi, không có tiếng súng, bom rơi, đạn nổ, để thật sự được hít thở không khí hòa bình, nhất là vào dịp Lễ Phục Sinh – một mùa lễ tràn đầy thông điệp của hy vọng. Thế nhưng có những âm thanh lạc điệu, chói tai đã len lỏi vào niềm vui thiêng liêng nhất của người Kitô giáo vào buổi sáng ngày Chúa Nhật Phục Sinh, 5/4/2026. Âm thanh đó khiến bất kỳ ai nghe thấy cũng sững sờ.
Ngay trước khi tối hậu thư của Mỹ gởi cho Iran hết hạn, Mỹ và Iran đã đồng ý về một lệnh ngừng bắn tạm thời cùng kế hoạch đàm phán cho một hòa ước dài hạn. Công luận và giới chính trị trên toàn thế giới thở phào nhẹ nhõm khi một thảm họa nhân đạo quy mô lớn đã được tránh khỏi, và nền văn minh rực rỡ của Iran không bị phá hủy như những lời đe dọa trước đó. Một niềm hy vọng mong manh về hòa bình cho Iran đã được nhen nhúm. Tuy nhiên, các chuyên gia cảnh báo rằng không nên kỳ vọng quá mức...
Ngày xưa bên bờ sông Dịch Thủy nước Triệu, có một con bạng (sò) leo lên bờ mở to miệng nằm phơi nắng, con duật (cò) bay ngang liền sà xuống mổ lấy hạt ngọc trai. Con sò kẹp chặt lấy mỏ cò, đôi bên giằng co không ai chịu nhường ai. Đúng lúc ấy ngư ông đi qua, thản nhiên thò tay bắt cả hai vào rọ. Từ đó có câu “bạng duật tương trì, ngư ông đắc lợi”, nêu cảnh hai bên tranh chấp, tiêu diệt lẫn nhau, còn kẻ thứ ba ung dung thò tay hưởng lời. Trong cuộc chiến Iran hôm nay, Trump dùng sức mạnh hỏa lực và lời đe dọa tiêu diệt để ép đối phương, tưởng rằng chỉ cần ra tay siết cổ là có thể buộc thiên hạ phải khuất phục. Nhưng thế cục không vận hành đơn giản như vậy. Hai bên càng đối đầu, càng tự làm tổn hao sức lực, còn những nước đứng ngoài lại có cơ hội tranh thủ trục lợi. Người hiểu thời cuộc nhìn không khó đoán ra rằng trên bàn cờ này, bàn tay thứ ba đang chờ thâu tóm là ai.
Ngưng bắn, dĩ nhiên, vẫn hơn là không ngưng bắn. Phải nói điều này trước, và nói cho rõ. Bom đã thôi rơi xuống Iran. Tàu bè lại qua lại. Những người lẽ ra phải chết thì còn sống. Ai từng có mặt trong một vùng chiến sự đều biết: khi súng im tiếng, bầu trời không còn gào thét, chim lại bay, trẻ con lại nói ngoài đường, thì đó là một điều gần như thiêng liêng. Nhưng ngưng bắn không phải hòa bình. Và cuộc ngưng bắn này, nếu giữ được, có thể đã phải mua bằng một giá chiến lược rất đắt. Nếu mục tiêu chính của cuộc chiến là chấm dứt, hay ít ra làm suy yếu hẳn mối đe dọa từ chế độ Iran, thì sự thật khó nghe nhất lại là sự thật đơn giản nhất: Iran vẫn còn số uranium có độ tinh khiết rất cao. Và Iran cũng đã cho thấy họ có thể biến eo biển Hormuz, một trong những thủy lộ quan trọng nhất thế giới, thành một món hàng mặc cả mà không ai có thể làm ngơ.
Kể từ ngày 28/2, Mỹ và Israel đã tiến hành các cuộc tấn công Iran và ngày càng gia tăng cường độ với mục tiêu nhằm kết thúc chiến sự càng sớm càng tốt, đồng thời làm suy yếu hoặc lật đổ chế độ thần quyền. Hai mục tiêu chính được Trump công bố là phá hủy chương trình vũ khí hạt nhân và chấm dứt sự cai trị của giới giáo sĩ Hồi giáo...
Tình hình giữa Hoa Kỳ và Iran vào tháng 4 năm 2026 cho thấy sự tương tác phức tạp giữa các áp lực quân sự, ngoại giao và chính trị trong nước. Trong những tuần gần đây, đã xảy ra việc cách chức các lãnh đạo quân sự cấp cao của Mỹ — bao gồm Tổng Tham mưu trưởng Lục quân, Tướng Randy George, cùng hai vị tướng khác — như một phần của cuộc cải tổ rộng lớn ảnh hưởng đến hơn một chục sĩ quan cấp cao. Đồng thời, Tổng thống Donald Trump đã sử dụng những lời lẽ ngày càng thô tục và mang tính khiêu khích đối với Iran. Tổng thể, những diễn biến này phản ánh một chiến lược rộng hơn, trong đó đàm phán cưỡng ép đã chạm đến giới hạn, khiến khả năng leo thang quân sự và chuẩn bị cho các chiến dịch trên bộ quy mô hạn chế trở nên ngày càng cao.
Ngày 28 tháng 2 năm 2026, Tổng thống Hoa Kỳ Donald Trump tuyên bố mục tiêu của Washington là chấm dứt chế độ thần quyền tại Iran và buộc Lực lượng Vệ binh Cách mạng (Islamic Revolutionary Guard Corps, IRGC) đầu hàng; nếu không, Hoa Kỳ sẽ sử dụng vũ lực, đồng thời chấm dứt mọi nỗ lực đàm phán liên quan đến chương trình hạt nhân của Tehran.
Có lẽ không bao giờ Melania Trump, người từng là Melanija Knavs, rồi Melania Knauss, trước khi trở thành Đệ Nhất Phu Nhân Melania Trump, tưởng tượng được là sẽ có ngày đó. Ngày bà điều hợp một hội nghị thượng đỉnh giáo dục toàn cầu, và nói về… giáo dục. Vì sao thì, chẳng cần phải nói rõ. Có những chuyện khi người ta đã muốn che giấu, thì nếu có đưa ra bằng chứng, họ cũng có trăm ngàn cách phản biện. Huống chi, đó là Melania Trump. Nhưng có một điều, không nói không được. Nghĩ là nói giùm bà đệ nhất phu nhân, cũng được. Hay trừu tượng hơn, nói giùm nhân loại vậy. Đó là, bà đã mạnh dạn, dũng cảm, đứng trước toàn thế giới, và nói về…Plato.
Giữa một thế giới đã quá quen với những lời ngụy biện, câu nói của Đức Giáo hoàng Leo XIV trong Thánh lễ Chúa Nhật Lễ Lá tại Quảng trường Thánh Phêrô vang lên như một sự thật không thể né tránh: “Chúa Giêsu là Vua Hòa Bình, không ai có thể nhân danh Ngài để biện minh cho chiến tranh.” Đó không chỉ là một câu trong bài giảng lễ. Đó là tiếng nói của lương tri, cất lên đúng lúc chiến tranh lan rộng, khi thế giới bị kéo vào những xung đột dữ dội, ngôn ngữ quyền lực trở nên thô bạo, và nhân tính bị thử thách đến tận cùng.
Từ thương trường bước vào chính trường, Donald Trump mang theo cùng một thứ nhãn hiệu: tên ông. Trong thời làm ăn, đó là thương hiệu. Nó in lên cao ốc, chai rượu, thịt bít-tết. Đó là lối tiếp thị của một nhà buôn, ồn ào nhưng vẫn còn nằm trong khuôn khổ tư doanh. Nhưng khi người mang thương hiệu ấy đã thành nguyên thủ quốc gia, câu chuyện đổi tính chất. Nó không còn là quảng cáo nữa. Nó là dấu hiệu về quyền lực và về cách người cầm quyền nhìn quốc gia. Trong nhiệm kỳ thứ hai, tên Trump không chỉ là chữ trên tài sản riêng. Nó bước vào cơ quan công quyền: tòa nhà liên bang mang tên ông, băng-rôn treo mặt ông, chương trình của chính phủ in chữ ký ông, phi trường đổi sang tên ông. Tên một người đang dần đi vào các biểu tượng của quốc gia. Đó là điều mà một nền cộng hòa phải cảnh giác.
NHẬN TIN QUA EMAIL
Vui lòng nhập địa chỉ email muốn nhận.