...Ông bà nào cũng tuyên bố chung chung ủng hộ tự do, dân chủ, tranh đấu nhân quyền… Toàn rượu nhạt trong bình cũ...
Cuộc tranh cử sơ bộ của hai chính đảng Mỹ bước vào giai đoạn quyết định. Ngày 5 tháng Hai tới, 21 tiểu bang, trong đó có những tiểu bang lớn như New York, New Jersey, Illinois, và California, và thủ phủ Washington D.C. (tổng cộng 22 đơn vị) sẽ bầu đại diện cho hai đảng để tranh cử tổng thống vào tháng Mười Một năm nay.
Tại Cali, cũng như hầu hết các tiểu bang khác, các ứng viên Dân Chủ sẽ được chia số ghế đại biểu tham dự Đại Hội Đảng Dân Chủ theo tỷ lệ tổng số phiếu cử tri Dân Chủ, trong khi bên Cộng Hòa, ứng viên về đầu sẽ được lãnh hết số ghế đại biểu của tiểu bang tại Đại Hội Đảng Cộng Hòa. Do đó kết quả bên Cộng Hòa có tính cách quyết định hơn bên Dân Chủ.
Tuy chưa rõ nét hoàn toàn, nhưng người ta có thể đã nhận thấy ai đang có thế nhất rồi.
Khởi đi với gần hai tá ứng viên cho cả hai đảng, cuộc chạy đua cho đến giờ đã được thu hẹp lại còn nửa tá.
Bên Dân Chủ còn lại bà Hillary Clinton và ông Barack Obama, và bên Cộng Hòa còn lại bốn ông: John McCain, Mitt Romney, Mike Huckabee và Ron Paul. Nhưng trên thực tế, mỗi bên chỉ còn hai người chạy đua với nhau: bà Clinton và ông Obama bên Dân Chủ, các ông McCain và Romney bên Cộng Hòa.
Thời gian qua là thời gian tranh cử gay gắt nhất, không những vì là thời kỳ của những cuộc bầu cử sơ bộ đầu tiên, mà cũng vì đấy là lúc các ứng viên thật sự giáp mặt với cử tri để tranh giành từng lá phiếu. Kể từ bây giờ, các cuộc bầu cử được tổ chức hàng loạt tại nhiều tiểu bang cùng lúc nên các ứng viên không còn thời giờ hay tiền bạc để đi tất cả các nơi như trước đây.
Vì là thời gian tranh cử gay gắt nhất nên chúng ta cũng có dịp thấy các chiến lược, chiến thuật và các chiêu võ độc đáo và hiệu quả nhất mà các ứng viên tung ra để đoạt phần thắng.
Đặc biệt là bên Dân Chủ.
TÌNH HÌNH BÊN ĐẢNG DÂN CHỦ
Thượng Nghị Sĩ Obama là người da đen đầu tiên thực sự có hy vọng làm tổng thống Mỹ. Ông ý thức ngay từ đầu là nếu tranh cử như một người da đen, tranh đấu cho quyền lợi của dân da đen và các dân thiểu số khác thì ông sẽ vô vọng, không khác gì các ứng viên da đen trước đây đã từng thử thời vận. Do đó ông cố tình lờ đi màu da của ông, và đặt chiêu bài tranh cử hoàn toàn vào “ddoàn kết, thay đổi và hy vọng ở tương lai”. Lời kêu gọi này được sự hưởng ứng của giới trí thức cấp tiến và giới trẻ. Ông đại thắng trong cuộc bầu sơ bộ đầu tiên tại Iowa, một tiểu bang chỉ có khoảng hai phần trăm dân da đen. Và tiếng tăm được giới truyền thông cấp tiến thổi lên đến mây xanh, đe dọa bà Clinton một cách trầm trọng.
Trong khi đó, Thượng Nghị Sĩ Hillary Clinton lúc đầu nghĩ rằng sử dụng con bài “phụ nữ” cũng sẽ khó thắng, nên lờ đi chuyện bà có thể sẽ là người đàn bà đầu tiên làm tổng thống Mỹ. Bà hô hào dân Mỹ nhìn vào sự thiếu kinh nghiệm và những lời hứa xuông của ông Obama. Chiến lược này thất bại hoàn toàn vì dân Mỹ nói chung khá ngây thơ và thích ăn bánh vẽ của Obama, cũng như không ưa tính hiếu thắng, đầy thủ đoạn tính toán của bà, và chán ghét mấy trò đấm đá chính trị cổ điển, nên lại mạnh mẽ ủng hộ Obama, khiến ông thắng lớn tại Iowa.
Sau thất bại Iowa, bà Clinton đổi chiến lược: nhấn mạnh đến yếu tố nữ lưu của mình. Bà dgi trò “rớm lệ” với cử tri trước ống kính của ký giả, rồi than vãn bị đám đực rựa Obama và Edwards ăn hiếp, có thể nước Mỹ sẽ mất cơ hội ngàn năm mới thấy một phụ nữ làm tổng thống. Chiến lược này quả nhiên hiệu quả. Hàng ngàn bà Mỹ, trẻ và nhất là già, đổ xô đi cứu bà, và bà chiến thắng tại New Hampshire, năm ngày sau khi thất bại tại Iowa.
Chúng ta bước qua ba vòng bầu kế tiếp bên phía Dân Chủ, tại Nevada, South Carolina, và Florida. Tại Nevada, Obama được hậu thuẫn rất mạnh của các công đoàn. Và tại South Carolina, hơn 50% cử tri là dân da đen, hầu hết ủng hộ Obama.
Muốn thắng, bà Clinton lại phải thay đổi chiến lược. Bà khơi mào vấn đề da màu. Qua trung gian một vài “thân hữu”, bà khéo léo lôi vấn đề da đen của ông Obama ra, hy vọng tạo phản ứng. Dân da đen sẽ ùn ùn đi bỏ phiếu cho Obama, trong khi dân da trắng cũng như dân Mễ, rất đông tại Nevada, sẽ chạy qua phía bà Hillary. Kết quả: bà thành công tại Nevada như đã tính toán. Tại South Carolina, tuy bà thua đậm, nhưng đã sẳn sàng với lời giải thích: dân da đen tại đây đông quá và dĩ nhiên dồn phiếu cho ông Obama. Chiêu bài da màu này chắc chắn sẽ được bà khai thác triệt để, dĩ nhiên là một cách kín đáo, trong những ngày tranh cử tới.
Ngay sau đó, Thượng Nghị Sĩ có uy tín nhất trong đảng Dân Chủ, Ted Kennedy, một thứ cây cổ thụ (hay con voi già, tùy lập trường!) của phe Dân Chủ cấp tiến, cũng là niên trưởng trong đại gia đình Kennedy, lên tiếng ủng hộ Obama. Một đòn đau cho bà Hillary! Nhưng cũng có thể là con dao hai lưỡi. Một số mấy bà Mỹ trong và ngoài tổ chức đấu tranh cho nữ quyền NOW mau mắn lên tiếng đả kích Kennedy… là kỳ thị phụ nữ.
Florida là trường hợp đặc biệt: tiểu bang này bất chấp chỉ thị của trung ương đảng Dân Chủ mà đổi ngày bầu sơ bộ nên bị tước quyền đề cử đại biểu tham dự đại hội đảng. Tất cả các ứng viên Dân Chủ tuyên bố tôn trọng quyết định của trung ương nên không tranh cử tại Florida. Riêng có Hillary Clinton thì vẫn xấn tới. Với tên tuổi nổi tiếng toàn quốc từ trước, dĩ nhiên bà thắng lớn, y như tại Michigan, khi bà cũng thắng lớn vì độc diễn. Tuy nhiên, hai chiến thắng này thật ra vô nghĩa vì Florida không có quyền cử đại diện bỏ phiếu tại Đại Hội Đảng.
Trong mấy ngày tới, bước vào ngày Thứ Ba Hồng Thủy (Tsunami Tuesday), mùng năm tháng Hai, cuộc chiến sẽ gia tăng cường độ vì ngày đó có thể sẽ quyết định số phận của hai ứng viên này.
Chuẩn bị cho cuộc thư hùng, hai bên đã một lần nữa thay đổi chiến lược, bắt đầu công khai sỉ vả, bôi nhọ nhau một cách tận tình.
Ông Obama tố bà Clinton thủ đoạn và xảo trá, hiệp lực với chồng là cựu tổng thống Bill Clinton, sẵn sàng làm và nói bất cứ gì để đoạt thắng lợi, kể cả bóp méo sự thật, nói láo và hứa cuội. Bà Clinton tố ngược ông Obama bất tài, chỉ được cái mồm miệng đỡ tay chân, bất nhất, khi thế này khi thế khác, trong suốt tám năm làm nghị sĩ tiểu bang Illinois, chỉ giỏi bỏ phiếu trắng (130 lần)! Lại có liên hệ mật thiết với những thành phần bất hảo, ám chỉ nhà tài phiệt Tony Rezko, một người đã từng đỡ đầu cho Obama trong sự nghiệp chính trị của ông từ hơn hai mươi năm qua, hiện đang ngồi chờ ngày ra tòa về tội gian lận, tống tiền,…
Điều khá bất ngờ là các lãnh tụ lớn của đảng Dân Chủ đã nhìn thấy rõ là dân Mỹ nói chung đã quá mệt mỏi với cái tên Clinton, dù là ông hay bà cũng vậy, và do đó Hillary Clinton có nguy cơ bị Cộng Hòa đánh bại vào tháng Mười Một này. Họ chuyển hướng, quay qua ủng hộ Obama. Các Thượng Nghị Sĩ tên tuổi lớn của Dân Chủ như John Kerry (ứng viên tổng thống của Dân Chủ năm 2004), Ted Kennedy, đều công khai ủng hộ ông Obama. Có tin đồn các ông Al Gore (cựu Phó tổng thống và ứng viên tổng thống năm 2000) và Howard Dean (chủ tịch đảng Dân Chủ) cũng sẽ lên tiếng ủng hộ Obama trong những ngày tới. Các ông Kerry và Kennedy công khai chỉ trích bà Clinton bôi bác Obama, nói láo và tạo chia rẽ dân trắng - dân đen để phá Obama.
Đảng Dân Chủ áp dụng thể thức phân chia đại biểu theo tỷ lệ phiếu của cử tri, do đó, dù bà Hillary về đầu liên tục tại tất cả các tiểu bang trong khi ông Obama về nhì, thì tiếng nói của ông Obama vẫn quan trọng tại đại hội đảng, nhất là trong trường hợp bà Hillary không thu được đủ đa số trên 50%. Hai bên sẽ phải tiếp tục đánh nhau đến cùng, hoặc phải điều đình đổi chác quyền lợi và quyền hành, cho đến phút chót.
Phe Cộng Hòa vui vẻ thâu băng các cuộc tố khổ lẫn nhau này. Để dành sẽ xài lại trong tương lai.
Nhưng chính phe Cộng Hòa cũng đang rất bận bịu… đánh nhau!
TÌNH HÌNH BÊN ĐẢNG CỘNG HOÀ
Sau khi vài con nhạn bị rớt đài, bên Cộng Hòa hiện nay còn lại bốn ứng viên. Trong đó có dân biểu Ron Paul vẫn hiện diện cho có, chứ chẳng có mảy may hy vọng nào. Còn lại ba ông, giống như ba sứ quân, mỗi người hùng cứ một phương, chưa ai chịu thua ai.
Cựu Thị trưởng New York, Rudolph Giuliani, người có thế mạnh nhất trong suốt cả năm nay, bất ngờ bị đại bại tại Florida, lọt luôn ra ngoài vòng chiến. Cho đến nay, ông áp dụng một chiến lược khá lạ lùng và mạo hiểm: không tranh cử tại các tiểu bang nhỏ đầu tiên như Iowa, New Hampshire, South Carolina, để chỉ chú tâm vào các tiểu bang lớn như Florida, New York, New Jersey, California… bắt đầu từ cuối Tháng Một, đầu Tháng Hai. Ông bỏ mấy chục triệu và mấy tháng trời ròng rã vận động tại Florida, rút cuộc về hạng ba, đành phải rút lui, và chính thức ủng hộ John McCain.
Cựu Thống đốc Arkansas, nhà truyền giáo Cơ Đốc Mike Huckabee, người chiến thắng keo đầu tại Iowa, đang èo uột bám víu vào khối cử tri đạo dòng. Ông được rất ít hậu thuẫn lúc đầu nên cũng rất ít tiền và có một bộ máy tranh cử rất nhỏ, ít người. Vì ông là ứng viên của một thiểu số bảo thủ đặt nặng giá trị tôn giáo nên hầu như không có hy vọng gì. Nhưng ông vẫn cố bám, hy vọng sẽ lọt vào liên danh Cộng Hòa, ra tranh cử phó tổng thống, có thể cùng liên danh với John McCain"
Cựu Thống đốc Massachusetts, ông Mitt Romney là nhà triệu phú đã bỏ bạc triệu tiền túi để ra tranh cử, thì đang trong tình trạng “sáng nắng chiều mưa”, thua ở Iowa, thắng ở Wyoming, thua ở New Hampshire, thắng ở Michigan, thua ở South Carolina, thắng ở Nevada, mới nhất là thua ở Florida. Điều không vui là tại ba tiểu bang ông thắng, thắng lợi không có ý nghĩa gì vì toàn là thắng lợi độc diễn. Wyoming là tiểu bang nhỏ, xa, ít dân; Michigan là tiểu bang “nhà” nơi ông ra đời và cũng là nơi bố ông từng làm thống đốc nhiều năm; Nevada là tiểu bang với đa số dân theo đạo Mormons như ông. Tất cả các ứng viên Cộng hòa khác đều hầu như không vận động tại những tiểu bang ấy nên ông đã thắng dễ dàng.
Khó ai tiên đoán được tương lai của ông. Chỉ biết ông là người giàu nhất, sẽ còn tiền tranh cử đến cùng nếu ông muốn, bất kể được thua ở bất cứ đâu. Ông Romney là người có lập trường thay đổi bất nhất. Trước đây khi còn là Thống đốc của tiểu bang cấp tiến nhất Mỹ thì ông là người cấp tiến. Bây giờ tranh cử tổng thống trong đảng Cộng Hòa bảo thủ thì ông đã tự biến thành một người bảo thủ nhất. Ông này là ứng viên của giới kinh doanh Cộng Hòa.
Thượng Nghị sĩ John McCain, một người đã tính bỏ cuộc hồi mùa hè, nay đang nổi lên như ngôi sao sáng giá nhất. Ông chủ trương tiếp tục đánh mạnh ở Iraq trong khi tình hình ở đó bi đát nhất hồi mùa hè vừa qua nên ông cũng bị đẩy vào thế yếu nhất lúc đó. Bây giờ tình hình Iraq sáng sủa hơn nhờ cuộc đôn quân của TT Bush. Và ông McCain có quyền quảng cáo quyết tâm cũng như “viễn kiến nhờ kinh nghiệm” của ông. Ông có yếu điểm lớn nhất là hơi lớn tuổi, năm nay đã trên thất tuần. Muốn bầu cho ông này thì cũng cần nhìn xem phó tổng thống của ông là ai, lỡ như áp lực của trách nhiệm tổng thống lớn quá thì ta biết ai sẽ lên thay thế.
MCain là ứng viên của những người muốn tìm ổn định và an toàn trong một chính trị gia già dặn kinh nghiệm. Ông thắng liên tục ở những tiểu bang quan trọng nhất như New Hampshire, South Carolina và Florida. Những thắng lợi này đẩy ông lên tư thế ứng viên hàng đầu của Cộng Hòa trước các cuộc bầu cử của ngày “Thứ Ba Hồng Thủy”. Ông cũng là người đoạt được sự ủng hộ của các lãnh tụ lớn của Cộng Hòa như các Thống đốc các tiểu bang lớn Florida, Texas, và Cali, cũng như một số lớn các lãnh tụ Cộng Hòa tại quốc hội.
Mặc dù ông Romney có tiền nhiều, có thể tiếp tục chạy đua đến cùng, nhưng thể thức phân bổ đại biểu bên Cộng Hòa khác với bên Dân Chủ – người thắng thu hết ghế đại biểu, về nhì cũng vô ích - ông McCain có nhiều hy vọng trở thành ứng viên đại diện Cộng Hòa ngay trong vòng tháng Hai này.
Khác với phe Dân Chủ đang túi bụi chơi nhau, bốn ông Cộng Hòa tuy cũng choảng nhau, nhưng tương đối nhẹ tay hơn. Chưa ông nào thắng thế hay thua hoàn toàn nên ông nào cũng nghĩ mình có thể sẽ cần hậu thuẫn và sự đồng minh của mấy ông kia, theo kiểu Tào Tháo, Lưu Bị và Tôn Quyền vừa đánh nhau vừa nương tựa nhau, tùy lúc, tùy tình thế. Bằng chứng trước mắt là cựu thị trưởng Giuliani đã rút lui và quay qua ủng hộ McCain.
Đối với dân tỵ nạn chúng ta, các cuộc tranh cử sơ bộ không quan trọng lắm vì phần lớn chỉ lôi cuốn được sự chú ý của các đảng viên đang hoạt động tích cực trong hai chính đảng. Hơn nữa, chúng ta chú tâm nhiều vào những vấn đề liên quan trực tiếp đến Việt Nam. Mà trong những vấn đề này thì chúng ta dường như chẳng thấy có gì khác biệt giữa các ứng viên. Ông bà nào thì cũng tuyên bố chung chung ủng hộ tự do, dân chủ, tranh đấu cho nhân quyền, v.v… Toàn là rượu nhạt trong bình cũ. Chẳng có một chương trình hành động cụ thể tích cực nào.
Bà Hillary là người đã có dịp đi thăm Việt Nam cùng chồng năm 1999. Bà từng nhiều lần lên tiếng và bỏ phiếu tranh đấu cho tự do dân chủ Việt Nam tại Thượng Viện. Tổng thống Clinton là người đã thiết lập bang giao Mỹ-Việt vào na9m 1995 và là Tổng thống Mỹ đầu tiên thăm viếng Việt Nam Cộng Sản cuối năm 2000. Ông Obama thì mới lên bảy khi trận Tết Mậu Thân xẩy ra, lại đang bận “nghiên cứu về ngoại giao quốc tế” theo như ông nói, tại một trường tiểu học ở Indonesia. Ông Romney là sinh viên đại học trong suốt thời kỳ chiến tranh Việt Nam. Hai ông này chưa hề lên tiếng về vấn đề Việt Nam, do đó không rõ lập trường như thế nào.
Đáng lưu ý nhất là Thượng Nghị sĩ John McCain là người am tường vấn đề Việt Nam nhất, cũng như đã có thành tích cụ thể tranh đấu tích cực cho tự do dân chủ ở Việt Nam trong hơn 20 năm qua tại Thượng Viện Mỹ. Ông cũng là cựu phi công bị bắn rớt tại Bắc Việt trong khi thân phụ là Tư lệnh Hạm đội Thái bình dương, và là khách miễn cưỡng tại Hỏa Lò trong năm năm với thành tích là không xin được thả sớm vì vai trò đặc biệt của phụ thân.
Nhưng, mươi năm về trước ông đã kêu gọi tái lập bang giao với Việt Nam thời Clinton, dù vẫn phát biểu rằng phe chiến thắng (Cộng sản Bắc Việt) không có chính nghĩa! Một món chua ngọt cho Hà Nội!
30-1-08
Gửi ý kiến của bạn
