Hôm nay,  

Đôi Nét Về Lam Phương

12/02/201100:00:00(Xem: 7160)
Đôi Nét Về Lam Phương

LAM_PHUONG_nhac_si_-contentLam Phương qua thời gian.


LAM_PHUONG_tn-knotts-2011flyer-contentBích chương Nhạc yêu cầu Tình Ca Lam Phương

Nguyễn Ngọc Ngạn
Vào những năm đầu khi mới chia cắt đất nước, dân chúng miền Nam thường được nghe đi nghe lại bài Chuyến Đò Vĩ Tuyến trên đài phát thanh:
“Đêm nay trăng sang quá anh ơi
Sao ta lìa cách bởi dòng sông bạc hai mầu…”
Lúc ấy, ai cũng tưởng Lam Phương chắc phải là một “ông Bắc kỳ di cư” lớn tuổi, dàn trải tâm tư khắc khoải của mình khi rời đất Bắc vào Nam tìm tự do. Nhưng hóa ra tác giả chỉ là một thanh niên miền Nam mới 18 tuổi, đã khơi lên nỗi xúc động thay cho gần một triệu đồng bào vừa lìa xa cố hương. Từ cái bước khởi đầu vững chắc ấy, người ta đã nhìn thấy ở trước Lam Phương là một tài năng lớn, một sức sáng tạo đích thực, và quả nhiên như mọi người dự đoán, anh đã cống hiến cho tân nhạc Việt Nam gần 200 ca khúc đặc sắc trong nửa thế kỷ vừa qua.
Lam Phương tên thật là Lâm Đình Phùng, sinh ngày 20 tháng 03 năm 1937, tại Rạch Giá. Nội tổ của anh vốn là người gốc Hoa, bỏ nước sang Việt Nam lập nghiệp trong đợt di dân ồ ạt của người Hoa chống đối với nhà Mãn Thanh. Đời ông nội của Lam Phương đã bắt đầu lai Việt Nam và đến thân phụ của anh thì chẳng còn dấu vết gì là người Hoa nữa.
Lam Phương là con đầu lòng, nhưng lớn lên chỉ thấy mẹ và các em trong cảnh nghèo nàn xác xơ. Ông bố đã bỏ đi theo người đàn bà khác từ lúc Lam Phương chưa đủ trí khôn. Mười tuổi, Lam Phương giã từ Rạch Giá lên Sài Gòn, ở trọ nhà người quen trong xóm lao động tăm tối vùng Đa Kao và vào học trung học ở Việt Nam Học Đường. Thời gian này, anh bắt đầu tự học nhạc qua sách vở, phần lớn là bằng tiếng Pháp. Điều này dễ hiểu, bởi ngày ấy nước ta chưa có trường âm nhạc. Thế hệ Lam Phương cũng như các nhạc sĩ lớn tuổi hơn, muốn học nhạc thì hoặc phải tự mò mẫm qua các tài liệu viết bằng tiếng Pháp, hoặc ghi danh hàm thụ các trường chuyên nghiệp bên Paris để họ gửi bài vở sang. Song song với phần nhạc lý, Lam Phương cũng xin học lớp guitar do một ông thầy Việt Nam truyền nghề.
Để trắc nghiệm khả năng học hỏi của mình sau một thời gian miệt mài, năm 1952, lúc mới 15 tuổi, Lam Phương sáng tác ca khúc đầu tay là Chiều Thu Ấy. Anh vay mượn bạn bè và hàng xóm, tự in bản nhạc rồi thuê xe lam chở đi giao cho các quầy hàng bán lẻ. Tuy cũng lấy lại vốn, nhưng ca khúc này chưa gây được tiếng vang. Phải chờ 3 năm sau khi 18 tuổi, Lam Phương mới tung ra được một số sáng tác nổi đình nổi đám ngay như Kiếp Nghèo, Chuyến Đò Vĩ Tuyến, Nhạc Rừng Khuya, Trăng Thanh Bình, Khúc Ca Ngày Mưa, Nắng Đẹp Miền Nam v.v…
Nhạc của Lam Phương nhanh chóng tràn lan trong học đường trên phạm vi cả nước. Hầu như trường nào cũng cho học trò đồng ca hoặc múa hát những bài tươi vui lành mạnh, phổ biến nhất là Khúc Ca Ngày Mưa và Nắng Đẹp Miền Nam. Ở những nhạc phẩm này, người ta thấy ngay sự phản ánh rất rõ nét một thời thanh bình rộn rã của những năm đầu nền Đệ nhất Cộng hòa.
Năm 21, Lam Phương nhập ngũ. Thời ấy, thanh niên đi quân dịch chỉ có một năm bởi là nghĩa vụ quân sự trong thời bình. Tại quân trường, anh viết Bức Tâm Thư, hô hào thanh niên sốt sắng đi quân dịch. Ngày mãn khóa, anh sáng tác 2 bản nhạc nổi tiếng là Tình Anh Lính Chiến và Chiều Hành Quân. Anh kể với tôi: Vì không biết rõ xuất xứ sáng tác bài Tình Anh Lính Chiến, cho nên sau này nhiều ca sĩ thường hát câu: “Anh chiến trường, em nơi hậu tuyến”. Thật sự thì hát như vậy là sai, bởi anh viết cho bạn bè đồng ngũ trước khi chia tay ở quân trường, mỗi người đi mỗi nơi, nên câu hát đúng là ‘Anh chiến trường, tôi nơi hậu tuyến”. Đây là tình đồng đội chứ không phải tình yêu trai gái.
Khi tên tuổi bắt đầu vững vàng, Lam Phương lập gia đình vời kịch sĩ Túy Hồng. Từ đó anh phụ trách thêm công việc viết nhạc nền cho ban kịch Sống, cho chúng thêm hàng loạt ca khúc đặc sắc như Thu Sầu, Nghẹn Ngào, Trăm Nhớ Ngàn Thương, Phút Cuối, Ngày Buồn v.v…
Tình hình chiến sự miền Nam gia tăng, Lam Phương được gọi tái ngũ. Anh mặc quân phục trở lại và gia nhập Ban Văn Nghệ Bảo An (Địa Phương Quân). Khi ban này giải tán, anh chuyển qua ban văn nghệ Hoa Tình Thương. Rồi Hoa Tình Thương cũng giải tán để biến thành Biệt Đoàn Văn Nghệ Trung Ương, nơi Lam Phương cộng tác cho đến ngày mất miền Nam. Trong khoảng thời gian này, sức sáng tác của Lam Phương càng dàn trải trên nhiều thể loại rất phong phú mà đặc biệt một điểm là hầu hết ca khúc nào anh đưa ra cũng đều trở thành Top Hit trên thị trường, điển hình như Chờ Người, Tình Bơ Vơ, Duyên Kiếp, Thành Phố Buồn, Tình Chết Theo Mùa Đông v.v… đưa anh vào vị trí một nhạc sĩ thành công nhất Việt Nam về mặt tài chánh.

Sáng ngày 30 tháng 04 năm 1975, anh quyết định vào phút chót, đem gia đình chạy lên tàu Trường Xuân của thuyền trưởng Phạm Ngọc Lũy, cùng với gần 4000 đồng bào ra khơi tìm tự do. Trên tàu, anh gặp lại Elvis Phương, ca sĩ đầu tiên đã hát bài Chờ Người của anh khoảng năm 1972. Cũng trong đám người dày đặc đó, có một cô bé còn bế trên tay, sau này là á hậu Việt Nam tại Paris và trở thành nữ ca sĩ Bảo Hân của Trung tâm Thúy Nga.
Định cư ở Mỹ, cái job đầu tiên anh làm trong hãng Sears là lau sàn nhà và cọ cầu tiêu! Rồi chuyển sang làm thợ mài, thợ tiện, bus boy. Tuy vậy, cứ mỗi cuối tuần anh vẫn cố gắng thuê một nhà hàng, biến thành phòng trà ca nhạc để đồng hương có chỗ gặp nhau và để chính anh cùng Túy Hồng đỡ nhớ sân khấu. Nghề này, chẳng những lợi tức không có bao nhiêu mà buồn thay, chỉ sau một khoảng thời gian ngắn, anh khám phá ra người bạn đời không còn thủy chung với anh nữa. Anh cay đắng vật vã, cố gắng hàn gắn nhưng không xong. Anh biết cái thế của anh đã mất hẳn từ khi ra hải ngoại, bởi tiền bạc, danh vọng đều chỉ còn là trong kỷ niệm. Nỗi đau ray rứt của cuộc tình tan vỡ trên đất khách đã là động lực sâu thẳm khiến anh sáng tác mấy bản nhạc rất bi thương, trong đó có một bài để đời là Lầm:
“Anh đã lầm đưa em sang đây
Để đêm trường nghe tiếng thở dài
Thà cuộc đời im trong lòng đất…”
Rồi anh ngậm ngùi bỏ Hoa Kỳ sang Paris, xin vào làm công việc đóng gói quét dọn cho một tiệm tạp hóa. Cũng tại đây, anh gặp lại ông bà Tô Văn Lai, chủ nhân Trung tâm băng nhạc Thúy Nga, vốn đã quen biết anh ở Sài Gòn từ trước năm 75. Thúy Nga ngày ấy cũng còn quá nghèo, chỉ sang lại những băng cũ mang theo từ Việt Nam, nên chả có việc gì cho Lam Phương làm. Chính bản thân ông Tô Văn Lai, Giáo sư Triết ở Sài Gòn, dân trường Tây từ nhỏ, giờ đây cũng phải đi học nghề sửa xe và đứng bơm xăng ở vùng Bondy, ngoại ô Paris.
Lam Phương tiếp tục sống lầm lũi cho qua ngày ở kinh thành ánh sáng, mãi cho đến khi anh bất ngờ gặp một khúc rẽ tình cảm mới: Một người đàn bà rất đẹp đã đến với trái tim anh, giúp anh xóa đi những ngày tăm tối vừa qua. Nhờ khúc rẽ ấy, chúng ta mới có được một loạt ca khúc chan hòa niềm vui như Mùa Thu Yêu Đương, Tình Hồng Paris, Tình Đẹp Như Mơ, và nhất là Bài Tango Cho Em:
“Từ ngày có em về
Nhà mình ngập ánh trăng thề…”
Cũng trong khoảng thời gian tạm cư ở Paris, anh sáng tác 3 ca khúc nổi tiếng khác mà giờ này thính giả vẫn thích nghe đi nghe lại:
- Cho Em Quên Tuổi Ngọc: Anh đặt cả lời Pháp lẫn lời Việt, viết cho một cuốn phim. Tựa tiếng Pháp là C’est Toi.
- Em Đi Rồi: Anh viết cho chuyện tình tan vỡ của nữ ca sĩ Họa My, khi Họa My sang Pháp để lại người chồng ở Việt Nam.
- Một Mình: Cảm xúc của chính anh buổi sáng thức dậy, cô đơn nhìn ra cửa trong ánh bình minh.
Sau sự thành công của Paris By Night 22 – Bốn Mươi Năm Âm Nhạc Lam Phương, chỉ hơn một năm sau, Thúy Nga lại thực hiện thêm một chương trình Lam Phương thứ 2 bởi nhạc anh còn quá nhiều. Cuốn này tôi đặt tựa đề là “Lam Phương, Dòng Nhạc Tiếp Nối’, tức Paris By Night 28.
Sau cuốn băng ấy, Lam Phương quay về định cư tại Hoa Kỳ năm 1995. Người đàn bà bảo lãnh anh trở lại Mỹ tuy không phải là một cuộc tình lớn trong đời, nhưng anh cần một mái ấm ổn định ở tuổi đã trên 55. Về lại Cali, anh tiếp tục sáng tác và lâu lâu phụ việc với Trung tâm Thúy Nga lúc này đang trên đà thăng tiến mạnh mẽ.
Dòng đời đang êm trôi thì ngày 13 tháng 03 năm 1999, trong lúc đang dự tiệc ở nhà một người thân, không may anh bị tai biến mạch máu não. Từ đó anh nói không ra lời, một nửa thân thể gần như bại liệt hoàn toàn. Bàn tay đánh đàn ghi nốt nhạc mấy chục năm qua, bây giờ không sử dụng được nữa. Anh chị em nghệ sĩ cùng nhau tổ chức đêm nhạc Lam Phương tại nhà hàng Majestic để hỗ trợ anh về cả hai mặt tinh thần và tài chánh. Tôi bay sang góp mặt, anh chỉ nắm tay tôi ứa nước mắt mà nói không thành câu.
Vài hôm sau, người đàn bà đang chung sống với anh, lặng lẽ chia tay, bỏ lại anh trên chiếc xe lăn, bơ vơ trong căn nhà vắng, để ngày nay anh thấm thía với nỗi quạnh hiu như những lời ca tiên tri chính anh đã viết:
“Sớm mai thức giấc
Nhình quanh một mình!”
Thời gian trôi qua quá nhanh! Mới đó mà Lam Phương “nhìn quanh một mình” đã 11 năm! Anh đã cố gắng vượt bậc, cố giữ tâm hồn thư thái và thể dục đều đặn. Nhờ vậy thỉnh thoảng anh có thể tạm bỏ xe lăn, đứng dậy chống gậy đi một vòng quanh nhà. Nỗi buồn lớn nhất của anh từ ngày gặp nạn là không còn đánh đàn và viết nhạc được nữa bởi một nửa thân thể vẫn hoàn toàn bất động, mặc dầu trí óc anh rất sáng suốt.
Nguyễn Ngọc Ngạn
tháng 05/2010
ThoiBao

Gửi ý kiến của bạn
Vui lòng nhập tiếng Việt có dấu. Cách gõ tiếng Việt có dấu ==> https://youtu.be/ngEjjyOByH4
Tên của bạn
Email của bạn
)
Napa Valley Asian American Film Festival (NVAAFF), liên hoan phim thường niên của cộng đồng gốc Á tại thung lũng Napa, sẽ trở lại trong hai ngày 6 và 7 tháng 2 năm 2026 tại Napa Valley College. Liên Hoan Phim năm nay tiếp tục giới thiệu những tiếng nói sinh động của các nhà làm phim Á châu và Mỹ gốc Á trong một không khí hội hè, nơi điện ảnh, ẩm thực và sinh hoạt cộng đồng gặp nhau. Song song đó là nỗ lực tăng cường gắn bó với địa phương, thông qua hợp tác cùng các nhà hàng, nhà làm rượu vang, nghệ nhân, các cơ sở kinh doanh nhỏ độc lập trong vùng, cũng như tập thể giảng viên và sinh viên Napa Valley College.
Là một thành viên của Little Saigon San Diego (LSSD), tôi luôn tin rằng việc giữ gìn không gian văn hóa sạch đẹp chính là cách thể hiện tình yêu thương dành cho các thế hệ đi trước, cho cộng đồng doanh nghiệp và cho thế hệ mai sau. Hôm nay, niềm tin đó đã trở thành một cam kết chính thức. Little Saigon San Diego tự hào được công nhận là Cộng đồng California Sạch. Danh hiệu này không chỉ đơn thuần là một danh xưng. Nó khẳng định điều mà cộng đồng chúng ta từ lâu đã biết: chăm sóc khu phố của mình chính là một hành động gìn giữ và bảo tồn văn hóa. Chúng tôi không chỉ giúp dọn dẹp khu phố, mà chúng tôi còn giúp gìn giữ một ngôi nhà văn hóa.
Tại địa điểm 12865 Main St, Thành phố Garden Grove vào lúc 11:30 sáng Thứ Năm ngày 22 tháng 1 năm 2026, ban tổ chức Lễ Hội Phố Hoa mừng Xuân Bính Ngọ 2026 đã tổ chức buổi họp báo để thông báo chi tiết về 3 ngày lễ hội Phố Hoa. Tham dự buổi họp báo rất đông các cơ quan truyền thông Việt-Mỹ, các vị mạnh thường quân và các cơ sở thương mại bảo trợ. Quan khách tham dự có Bà Stephanie Klopfenstein, Thị Trưởng Thành Phố Garden Grove; Nghị Viên Cindy Tran; cựu Phó Thị Trưởng Thu Hà Nguyễn và một số các viên chức trong hội đồng thành phố Garden Grove.
Trưa Chủ Nhật ngày 25 tháng 1 năm 2026 tại nhà hàng Paracel Seafood Restaurant, Westminster. Hội Đồng Hương Thân Hữu Quảng Ngãi tại Nam California đã tổ chức họp mặt Tất Niên mừng Xuân Bính Ngọ 2026. Tham dự buổi họp mặt ngoài số đông đồng hương thân hữu Quảng Ngãi còn có Ông Bà Bác Sĩ Nguyễn Chí Vỹ, Hội Trưởng Hội Tây Sơn Bình Định và phái đoàn; Hội Liên Trường Quy Nhơn; Hội Cảnh Sát Quốc Gia Nam California; Hội Bà Rịa Phước Tuy; Bà Lệ Giang và phái đoàn Hội Bà Triệu; Võ Sư Tom Võ, Hội Trưởng Hội Võ Bị Nam California và phái đoàn; BS. Nguyễn Hoàng Quân, Giám Đốc Bảo Tàng Viện Quân Lực Việt Nam Cộng Hòa..
Hệ thống Cao đẳng Cộng đồng California và AltaSea tại Cảng Los Angeles ký kết Biên bản Ghi nhớ nhằm hợp tác hỗ trợ hành động vì khí hậu, phát triển bền vững và cơ hội phát triển lực lượng lao động trong “nền kinh tế biển”.
Sáng Chủ Nhật 18 tháng 1 năm 2026, vào lúc 10 giờ, Giáo Hội Phật Giáo Việt Nam Thống Nhất Hoa Kỳ long trọng cử hành Lễ Đại Tường cố Trưởng Lão Hòa Thượng Thích Thắng Hoan, Chánh Văn Phòng Hội Đồng Giáo Phẩm, tại chùa Quang Thiện, thành phố Ontario. Chùa Quang Thiện, nơi Hòa Thượng Thích Minh Dung đảm nhiệm vai trò Viện chủ, đã trang nghiêm đón tiếp đông đảo chư tôn đức Tăng Ni, đại diện các cơ quan truyền thông và đồng hương Phật tử về chứng minh và tham dự để tưởng niệm một bậc Trưởng Lão suốt đời gắn bó với vận mệnh đạo pháp và văn hóa Phật giáo Việt Nam.
Tu Viện Huyền Không (Chùa A Di Đà cũ), số 14042 Swan ST, Thành Phố Westminster, CA 92683, hiện do Thầy Thích Tánh Tuệ làm Viện Chủ và Thầy Thích Tuệ Giác Trụ Trì. Tu Viện ngoài việc tổ chức các khóa tu học cho Phật tử hiện nay Tu Viện đang có lớp luyện tập “Tiên Long Khí Công” dưới sự hướng dẫn của Bác Sĩ Đông Y Trung Võ. Đây là lớp học đầu tiên với số học viên tham gia khoảng 40 học viên, thời gian luyện tập từ 6 giờ sáng đến 7:30 sáng từ Thứ Hai đến Thứ Bảy hằng tuần. Tiếp xúc với BS. Trung Võ được ông cho biết: “Đây là môn khí công được truyền thừa từ Đức Phù Đổng Thiên Vương, mở đầu với phần lạy Phật theo “Kim Cang Thừa”
Tại Hội Quán Phật Giáo Hòa Hảo (PGHH) Miền Nam California số 2114 W. McFadden Ave, Santa Ana CA. 92704 vào lúc 11 giờ sáng Chủ Nhật ngày 11 tháng 1 năm 2026, Ban Trị Sự PGHH Miền Nam Cali do Ông Trần Văn Tài làm Hội Trưởng đã long trọng tổ chức Đại Lễ Đản Sinh Đức Huỳnh Giáo Chủ Lần Thứ 106. Buổi lễ diễn ra với sự tham dự của hàng trăm đồng đạo và thân hữu. Chức sắc PGHH có Giáo Sư Nguyễn Thanh Giàu Hội Trưởng Ban Trị Sự Trung Ương Phật Giáo Hòa Hảo Hải Ngoại và một số quý vị trong hội. Về quan khách có: Hòa Thượng Thích Minh Mẫn, Viện Chủ Tu Viện Huệ Quang; Phái Đoàn Cao Đài gồm có các Ông: Chánh Trị Sự Hà Vũ Bâng, Ngô Thiện Đức, Hồ Ngọc Ân… Giáo Sư Nguyễn Trung Quân, Dược Sĩ Trần Nghĩa Đời, GS. Trần Trọng Đạt, Chủ Tịch Đảng Đại Việt Quốc Dân Đảng và phái đoàn, Đại diện Giám Sát Viên Janet Nguyễn, Cô Roxanne Chow, Đại Diện Dân Biểu Liên Bang Derek Trần, Bà Quỳnh Hoa, Hội Trưởng Hội Phụ Nữ Việt Mỹ… Các cơ quan truyền thông có Báo Người Việt, Việt Báo, Viễn Đông, Đài Truyền Hình SBTN, .
Tại khu đậu xe P4 Tòa Nhà Hành Chánh Quận Cam số 630 North Broadway St., Santa Ana, CA 9270 vào lúc 10 giờ sáng Thứ Sáu ngày 9 tháng 1 năm 2026 Chánh Lục Sự Quận Cam Ông Hugh Nguyen đã tổ chức buổi ra mắt xe văn phòng lưu động “Clerk-Recorder on Wheels”, nhằm mang các dịch vụ thiết yếu của Văn Phòng Chánh Lục Sự trực tiếp đến cư dân trên khắp Quận Cam. Tham dự buổi lễ có các cơ quan truyền thông, báo chí Mỹ-Việt, các giám sát viên như ông Doug Chaffee, chủ tịch Hội Đồng Giám Sát Orange County; bà Katrina Foley, phó chủ tịch; ông Don Wagner; và đại diện của Giám Sát Viên Vicente Sarmiento.
Nghe tin buồn, nhạc sĩ Bảo Tố vừa qua đời ngày 12 tháng 1 năm 2026 nhằm ngày 24 tháng 11 năm Ất Tị tại thành phố San Jose, California, hưởng thọ 82 tuổi, xin viết mấy dòng tưởng nhớ người bạn văn nghệ nhiều năm tại Thung lũng Hoa vàng...
NHẬN TIN QUA EMAIL
Vui lòng nhập địa chỉ email muốn nhận.