Hôm nay,  

Hãy Phá Đổ Bức Tường Ô Nhục

18/11/201100:00:00(Xem: 7367)
Hãy Phá Đổ Bức Tường Ô Nhục

Trúc Giang MN
I. TỔNG QUÁT
"Hãy phá đổ bức tường nầy" (Tear down this wall) là một phần trong bài diễn văn nổi tiếng của Tổng thống Hoa Kỳ Ronald Reagan mà trong đó ông thách thức nhà lãnh đạo Liên Xô Mikhail Sergeyevich Gorbachev hãy phá bỏ bức tường Bá Linh.
Bài diễn văn đọc tại cổng Brandenburg, cạnh bức tường Bá Linh vào ngày 12-6-1987. Reagan đã thách thức Gorbachev hãy phá bỏ bức tường để thể hiện sự ước muốn của Gorbachev trong việc làm gia tăng sự tự do trong khối Xô Viết, mặc dù bức tường là của Đông Đức, nhưng Hoa Kỳ xem Đông Đức như là một chánh phủ bù nhìn tay sai của Liên Xô.
Bài diễn văn do Peter Robinson soạn, mặc dù bị Bộ Ngoại giao HK, Hội Đồng An Ninh Quốc gia và Phó cố vấn an ninh là tướng Colin Powell chống đối mạnh mẽ, nhưng Tổng thống Reagan vẫn đọc.
Những câu nói nổi tiếng nhất trong bài diễn văn như sau:
“Tổng bí thư Gorbachev, nếu ông muốn mưu tìm hoà bình, nếu ông mưu tìm thịnh vượng cho Liên Xô và Đông Âu, nếu ông mưu tìm giải phóng, thì hãy đến nơi cổng nầy, ông Gorbachev, hãy mở cổng nầy. Ông Gorbachev, hãy phá đổ bức tường nầy!".
("General Secretary Gorbachev, if you seek peace, if you seek prosperity for the Soviet Union and Eastern Europe, if you seek liberation, come here to this gate. Mr Gorbachev, open this gate. Mr. Gorbachev tear down this wall!")
Vào ngày 18-10-1989, nhà lãnh đạo Đông Đức Erich Honecker từ chức và vào ngày 9-11-1989 các nhà lãnh đạo mới, đã nới lỏng hạn chế, cho dân Đông Đức được rời khỏi quốc gia, và ngay lập tức, đánh dấu sự sụp đổ của Bức Tường Bá Linh (Berlin), chính thức vào ngày 10-11-1989.
II. CHI TIẾT
1* Bức Tường Bá Linh
Bức Tường Bá Linh (Berlin) là bức tường ngăn chia thành phố Bá Linh ra làm hai, một bên thuộc về Đông Đức là chế độ độc tài Cộng Sản, lệ thuộc vào Liên Xô và một bên thuộc về thế giới Tự do của Tây Đức.
Điểm đặc biệt đáng chú ý là thành phố Bá Linh nằm sâu trong vùng kiểm soát của Cộng Sản Đông Đức.
Bức Tường Bá Linh được thế giới gọi là "Bức Tường Ô Nhục" do Cộng Sản Đông Đức dựng lên để ngăn chận, không cho người Đức trong vùng bị Cộng Sản chiếm đóng chạy trốn sang Tây Bá Linh.
Cuộc chạy trốn được gọi là việc "Bỏ phiếu bằng chân". Người Việt Nam chuộng tự do bỏ phiếu bằng ghe trong phong trào Thuyền Nhân sau năm 1975.
Từ năm 1949 đến năm 1961, đã có 2.5 triệu người từ Đông Đức và Đông Bá Linh chạy trốn chế độ Cộng Sản, sang Tây Bá Linh và Tây Đức. Sự việc nầy làm mất mặt mũi lãnh đạo đảng CS Đông Đức và bôi đen chế độ, đồng thời dân chúng sẽ chạy trốn hết, không còn người để xây dựng Chủ Nghĩa Xã Hội, cho nên, ngày 13-8-1961, Bức Tường Ô Nhục được dựng lênđể nhốt dân ở Đông Đức.
2* Tóm lược về thành phố Bá Linh
Bá Linh (Berlin) là thủ đô cũ của nước Đức. Sau khi quân Phát xít Đức của Hitler thua trận, đầu hàng trong Thế Chiến II, thì nước Đức chia làm 4 vùng chiếm đóng, theo thoả thuận của Hội Nghị Yalta ngày 4-2-1945.
Thủ đô Bá Linh cũng được chia làm 4 phần. Một phần thuộc Liên Xô chiếm đóng và 3 phần do Hoa Kỳ, Anh, Pháp cai quản.
Điểm đặc biệt là thành phố Bá Linh nằm trọn trong lãnh thủ do Liên Xô chiếm đóng.
Stalin của Liên Xô muốn chiếm trọn bộ Bá Linh, nên đã bao vây thành phố nầy bằng cách ngăn chận tất cả các ngỏ ra vào đường bộ và đường xe lửa.
Tây phương không nhượng bộ. Không lực Hoàng Gia Anh và Không Lực Hoa Kỳ lập cầu không vận, chở lương thực, nhu yếu phẩm, thuốc men, nhiên liệu đến cho người Đức ở phía Tây Bá Linh.
Cuộc phong toả kéo dài kể từ ngày 26-4-1948 đến ngày 11-5-1949. Hoa Kỳ và Anh Quốc đã thực hiện 200,000 chuyến bay trong một năm, chuyên chở 13,000 tấn lương thực và nhu yếu phẩm cho Tây Bá Linh.
Cuộc phong toả Bá Linh của Liên Xô thất bại. Chấm dứt ngày 11-5-1949.
* Xây dựng bức tường Bá Linh
Trong đêm 12 rạng sáng ngày 13-8-1961, 5,000 quân đội, 5,000 cảnh sát, 4,500 công nhân bắt đầu phong tỏa những con đường đến Bá Linh. Quân đội Xô Viết đặt trong tình trạng báo động.
Erich Honecker lãnh đạo kế hoạch và bắt đầu xây Tường Bá Linh ngày 13-8-1961.
Trong vòng một tháng đầu, tháng 9 năm 1961, chỉ riêng lực lượng canh phòng đã có 85 người đào ngủ trốn sang Tây Bá Linh. Ngoài ra, 400 người chạy trốn thành công trong 216 lần.
Bức tường được trang bị và củng cố bằng nhiều hệ thống hàng rào kẽm gai, hào hố, vật cản đường xe tăng, các đường tuần tra và những tháp canh.
Có 1,000 con chó "đặc nhiệm". Các ngôi nhà gần bức tường bị giật sập. Nhà thờ gần đó cũng bị san bằng.
Theo tài liệu của Bộ An Ninh Quốc Gia Đông Đức, thì bức tường gồm có:
- 41 km 91 tường có chiều cao 3 m 60
- 58 Km 95 tường có chiều cao 3 m 40
- 68 km 42 hàng rào kim loại có chiều cao 2 m 90 dùng làm vật cản dựng trước bức tường.
- 161 Km đường đi có hệ thống chiếu sáng.
- 113 Km 85 hàng rào có hệ thống báo động tự động.
- 186 tháp canh.
- 31 cơ sở chỉ huy.
Lực lượng biên phòng Đông Đức ở Bá Linh gồm có:
- 11,500 quân nhân và 500 nhân viên dân sự.
Ngoài Bộ Tham mưu đóng ở Bá Linh, lực lượng nầy bao gồm 7 trung đoàn và 2 trung đoàn tập huấn.
Mỗi đơn vị nhỏ có công binh, truyền tin, vận tải, súng cối, pháo binh, súng phun lửa, chó đặc nhiệm. Có hơn 156 xe bọc thép và 2,295 xe cơ giới các loại.
Trong tổng số 156 Km 400 biên giới với Bá Linh, có 43 Km 700 nằm trong thành phố Bá Linh và 112 Km 700 nằm trong tỉnh Potsdam.
Hệ thống bảo vệ biên giới giữa Đông và Tây Đức, bao gồm thành phố Bá Linh:
- Tường bê tông hay rào sắt cao từ 2m đến 3 mét.
- Dưới đất có hệ thống phát tín hiệu khi chạm vào.
- Rào sắt cao hơn đầu người có gắn kẻm gai và dây báo động.
- Có chó đặc nhiệm, hào hố cản xe tăng và xe cơ giới.
- Tháp canh tổng cộng là 302 tháp.
- Bức tường Bá Linh nằm trong hệ thống bảo vệ biên giới giữa Đông và Tây Đức.
- Hệ thống bảo vệ biên giới có chiều rộng từ 30 mét đến 500 mét tùy thuộc vào địa hình.
- Mìn và súng bắn tự động được thiết kế.
4* Nạn nhân
Số người chết dưới chân tường trên đường tìm tự do đến nay chưa được biết chắc chắn vì nhà nước CS Đông Đức che đậy có hệ thống.
Theo tin của tổ chức "13 tháng 8" thì số người thiệt mạng là 1,135. Theo điều tra của Phòng Tổng Kiểm Soát (Staatsanwaltschaft) thì có 270 người bị nhà nước Đông Đức hành hình dã man. 421 người vượt tường bị hạ sát.
Nạn nhân đầu tiên tên Ida Siek chết ngày 22-4-1961, vì tại nạn khi nhảy từ cửa sổ của một căn nhà qua bức tường.
Vào ngày 24-8-1961, những phát súng đầu tiên đã bắn chết Gunter Litfin, 24 tuổi khi anh cố vượt qua tường.
Năm 1966, hai trẻ em 10 tuổi và 13 tuổi bị bắn chết trên đường đào thoát với tổng số 44 phát đạn của lính biên phòng.

Nạn nhân cuối cùng là Chris Gueffroy bị bắn chết ngày 24-2-1989. Nhưng đáng chú ý và gây xúc động nhất là cái chết của Peter Fechter. Peter sinh ngày 14-1-1944, là một thợ hồ ở Đông Đức. Peter cùng bạn là Helmut Kulbeik quyết định chạy trốn sang Tây Bá Linh, chỉ cách nhau có một bức tường cao 2 mét, có kẻm gai quấn ở trên.
Trưa ngày 17-8-1962, một năm sau ngày bức tường hoàn thành, Họ trốn trong một xưởng gổ để theo dõi lính biên phòng.
Cả hai cùng chạy ra và leo tường. Lính Đông Đức xả súng bắn. Kulbeik nhảy thoát được qua Tây Bá Linh. Fechter bị bắn vào lưng bị thương té xuống. Fechter khóc lóc, kêu cứu thảm thương, nhưng lính Đông Đức vô cảm bỏ mặc. Tiếng kêu khóc và rên rĩ nhỏ dần rồi tắt hẳn. Chết vì mất máu.
Trong lúc đó, bên Tây Bá Linh hàng trăm người kéo đến bức tường, phẩn nộ, la hét và chữi to là "Lũ Cộng Sản giết người!".
Sau khi Fechter chết, nhiều người ở Tây Bá Linh thương tiếc, ông tỉnh trưởng Tây Bá Linh đến chân tường đặt vòng hoa tưởng niệm Fechter.
Mặc dù lính CS Đông Đức được lịnh bắn hạ tất cả những người vuợt tường, kể cả đàn bà và trẻ em, nhưng đã có 5,000 người liều mạng leo qua tường trốn thoát đưọc. Và có khoảng 200 người bị giết chết.
Có khoảng 75,000 ở Đông Đức phải ra toà án vì tội chạy trốn, mà theo điều "88" của Bộ Hình luật thì bị 8 năm tù giam. Cũng giống như tội vượt biên ở VN vậy.
5* Bức tường Bá Linh sụp đổ
Bức tường sụp đổ vào đêm 9 tháng 11 rạng sáng ngày 10-11-1989.
Nhiều nguyên nhân đưa đến sự sụp đổ là:
* Nhiều cuộc biểu tình tuần hành rộng lớn ở Đông Đức, dân chúng yêu cầu được tự do đi lại giữa Đông và Tây Đức, thực chất là đòi tự do, chống lại chế độ độc tài Cộng Sản.
** Một làn sóng người bỏ trốn sang Tây Đức bằng con đường vòng, là qua các nước Hungary, Tiệp Khắc để đến Tây Đức hoặc đến các Toà Đại sứ Tây Đức ở các nước để xin về phần đất tự do.
Vì Hungary và Tiệp Khắc khi còn chế độ Cộng Sản, thì đã mở cửa biên giới với Đông Đức, và sau khi CS sụp đổ, thì mở cửa biên giới với Tây Đức, nghĩa là dân Đông Đức không cần phải có hộ chiếu để qua các nước nầy.
Trước tình trạng dân chúng bỏ trốn và biểu tình, cộng thêm sự phản đối của Hungary về làn sóng người ào ạt đổ vào nước đó, nên đảng CS Đông Đức họp lập bản dự thảo luật cho xuất cảnh dễ dàng và nhanh chóng.
Bản Dự thảo luật trình lên Bộ Chính Trị Đảng qua tay ông Gunter Schabowski đang chủ toạ cuộc họp báo tại Trung tâm báo chí QT của Đông Đức. Buổi họp báo được trực tiếp truyền hình và được nhiều người theo dõi.
*** Các đài truyền hình Tây Đức diễn giải sai lầm, trực tiếp tạo ra sự sụp đổ của Tường Bá Linh.
Vào cuối buổi họp báo, lúc 18 giờ 57 phút, xem như là một phần phụ, ông Gunter Schabowski đọc từ tờ những mảnh giấy được đưa cho ông, trong đó có bản Dự thảo luật về việc cho xuất cảnh dễ dàng.
"Người dân có thể làm đơn xin xuất cảnh đi du lịch mà không cần điều kiện về lý do đi, không cần phải có thân nhân...Các cơ quan chức năng sẽ cấp hộ chiếu nhanh chóng cho họ, họ có thể liên tục ra nước ngoài tại các cửa khẩu trên biên giới giữa Đông và Tây Bá Linh"
Đến đây, nhà báo của tờ Bild, Đông Đức, ông Peter Brinkmann đặt câu hỏi: "Khi nào" Hay lập tức"".
Ông Gunter Schabowski lục lọi trong đống giấy tờ...và trả lời:
"Theo tôi nghĩ thì ngay lập tức, chớ không chậm trễ đâu"
Dựa vào câu trả lời nầy, các đài truyền hình Tây Bá Linh và Tây Đức đưa tin với cái tựa đề là "Bức tường đã mở".
Đông và Tây Bá Linh chỉ cách nhau có một bức tường, nên dân chúng Đông Đức thường xem truyền hình của phía Tây hơn, khi nghe tin nầy, thì ngay trong đêm, có hàng ngàn người đổ xô về các trạm cửa khẩu đòi mở cửa sang Tây Bá Linh.
Lính canh và nhân viên cửa khẩu chả có nhận được tin tức gì cả, nhưng trước khí thế bừng bừng hung hăng, cuồng nhiệt của hàng ngàn người mỗi lúc một đông, cho nên đến 23 giờ đêm 9-11-1989, cửa khẩu trên đường Bornhohn, Bá Linh đầu tiên đã mở mà không có lịnh lạc gì của cấp trên cả.
Tiếp theo, trước tình trạng các làn sóng người hăm hở, cuồng nhiệt quyết chí ra đi, khiến cho các cửa khẩu khác trong thành phố Bá Linh cũng đã mở cửa. Sáng hôm sau, ngày 10-11-1989, cơn bão tràn qua các cửa khẩu chính thức mở màng.
Công dân Đông Đức được người Tây Đức đón chào nồng nhiệt. Các quán bia gần bức tường đãi bia miễn trả tiền. Hàng đoàn xe bóp còi vang trời diễn hành trên các đường phố. Thành phố trở nên sôi động. Những người xa lạ ôm choàng lấy nhau, nhiều người nước mắt tuôn tràn vì được thở không khí tự do. Quốc Hội Liên Bang Đức (Tây Đức) ngừng họp, các dân biểu ngẩu hứng đứng nghiêm hát bài quốc ca.
Những người Đức hăng say, trúc bỏ uất ức vào những dụng cụ, như điên cuồng đập đổ bức tường Ô Nhục kéo dài suốt 28 năm.
6* Lãnh đạo đảng Cộng Sản Đông Đức vác chiếu ra toà.
Bức tường Ô Nhục xây lên ngày 13-8-1961.
Bị đập đổ ngày 10-11-1989.
Nước Đức thống nhất ngày 3-10-1990.
Những người đã ra lịnh bắn người vượt tường bị đưa ra toà hỏi tội.
Đến năm 2004, sau những phiên toà kéo dài, những lãnh đạo đảng Cộng Sản Đông Đức "ra lịnh bắn" phải ra trước toà đền tội.
- Chủ chốt là Erich Honecker, Chủ tịch Hội đồng nhà nước,
- Người kế nhiệm chức vụ đó là Egon Krenz,
- Các thành viên Bộ Quốc phòng : Erich Mielke, Willi Stoph, Heinz KeBler, Fritz Streletz và Hans Albrechi,
- Đại tướng Klaus Dieter Baumgarten...
Kết quả:
- 35 trắng án.
- 44 tù treo,
- 11 tù giam từ 4 năm đến 7 năm.
III. KẾT LUẬN
Sự sụp đổ của bức tường Bá Linh mang lại nhiều ý nghĩa to lớn.
Xây tường, rào cản hay buông bức màn sắt xuống để giam cầm đồng bào mình trong nghèo đói, lạc hậu và mất quyền con người, chỉ khống chế được thân xác của con người mà thôi. Nó thất bại trong việc giam hãm ý chí của con người .
* Bức tường sụp đổ là hồi chuông báo tử cho một thứ chủ nghĩa độc tài tàn bạo, đã giết chết trên 100 triệu mạng sống con người, bị xem là tội ác chống nhân loại, như Nghị Quyết 1481 của Hội Đồng Liên Âu đã xác nhận.
* Bức tường Bá Linh sụp xuống, phơi bày ra một nước Công Sản Đông Đức lạc hậu, thua kém so với Tây Đức. Cũng giống như Cộng Sản Bắc Hàn hùng hổ, hung hăng, nhưng vẫn giơ tay đều đều, nhận viện trợ nhân đạo của Nam Hàn mà không biết xấu hổ vì không có khả năng nuôi sống đồng bào của mình.
Trước sự việc những lãnh đạo CS Đông Đức vác chiếu ra toà, có thể làm cho Chủ Tịch nước Cộng Hoà Xã Hội Chủ Nghĩa Việt Nam phải cảnh cáo "Bỏ điều 4 Hiến pháp là tự sát". Có nghĩa là, tự cảm thấy mình có tội với nhân dân, khi buông mã tấu xuống là bị chết ngay.
Trúc Giang
Ngày 17-11-2011

Gửi ý kiến của bạn
Vui lòng nhập tiếng Việt có dấu. Cách gõ tiếng Việt có dấu ==> https://youtu.be/ngEjjyOByH4
Tên của bạn
Email của bạn
)
Trong những thời khắc nguy kịch nhất, thảm họa nhất, tổng thống Hoa Kỳ là người duy nhất có tiếng nói quyền lực với toàn dân để đưa họ vượt qua nghịch cảnh. Tổng thống sẽ trấn an dân bằng luật pháp, bằng ý chí kiên cường, bằng bản lĩnh lãnh đạo, bao dung nhưng dứt khoát. Thậm chí, có khi phải bằng mệnh lệnh sắc bén để khống chế những tư tưởng bốc đồng sẽ gây hỗn loạn. Mấy trăm năm lập quốc của Mỹ đã chứng minh rất nhiều lần như thế.
(Sydney – 14 tháng 12, 2025) - Hàng trăm người có mặt tại bãi biển Bondi, Sydney, để dự lễ Hanukkah đã chứng kiến một trong những vụ khủng bố đẫm máu nhất kể từ sau thảm sát Port Arthur năm 1996. Vào lúc 6 giờ 45 chiều Chủ Nhật, hai tay súng mặc đồ đen xuất hiện trên cây cầu bộ hành nối Campbell Parade với Bondi Pavilion, bắt đầu nổ súng xuống đám đông đang dự lễ. Hai kẻ này dùng súng trường, bắn liên tục trong khoảng 10 phút, khiến hàng trăm người hoảng loạn bỏ chạy, nhiều người ngã gục ngay trên bãi cát và công viên ven biển. Ít nhất 12 người thiệt mạng, trong đó có 9 nạn nhân thường dân, 1 cảnh sát và 2 tay súng (một bị bắn chết tại chỗ, một bị bắt nhưng sau đó tử vong do vết thương). Ngoài ra, có ít nhất 38 người bị thương, trong đó có 2 cảnh sát và nhiều nạn nhân ở tình trạng nguy kịch.
Năm 2024, con người trung bình dành hai giờ rưỡi mỗi ngày trên mạng xã hội. Nhân lên, đó là hơn một tháng mỗi năm nhìn vào màn hình, lướt ‘feed’ (dòng tin), đợi ‘notification’ (báo tin), đếm ‘like’ (lược thích). Bạn dành nhiều thới giờ cho Facebook, Instagram, TikTok. Và câu hỏi không phải "có nhiều không?", mà là "chúng ta nhận được gì?" Câu trả lời, theo một nhóm triết gia, nhà tâm lý học, nhà xã hội học đương đại, không phải kết nối, không phải hạnh phúc, không phải sự thật. Mà là cô đơn có tổ chức, lo âu có hệ thống, và sự thật bị thao túng. Mạng xã hội—đặc biệt Facebook, nền tảng với ba tỷ người dùng, lớn hơn bất kỳ quốc gia nào trên hành tinh—không phải công cụ trung lập. Nó là kiến trúc quyền lực đang định hình lại não bộ, xã hội, và chính trị theo cách mà chúng ta chưa kịp nhận ra. Và đây là điều đáng sợ nhất: chúng ta không bị ép. Chúng ta tự nguyện. Chúng ta mở Facebook vì muốn "kết nối." Nhưng sau ba mươi phút lướt, chúng ta cảm thấy trống rỗng hơn. Chúng ta vào để "cập nhật
Trong sân khấu chính trị đồ sộ từ cổ chí kim của nước Mỹ, hiếm có nhân vật nào diễn xuất giỏi như Donald J. Trump. Những cuộc vận động tranh cử từ hơn mười năm trước của Trump vốn đã tràn ngập những lời hứa, giáo huấn, sự tức giận vì “nước Mỹ quá tệ hại”, những lời phỉ báng đối thủ. Tất cả hòa hợp thành những bản giao hưởng ký tên DJT. Mỗi lần Trump bước lên sân khấu, điệu nhảy YCMA vô tư, không theo chuẩn mực, thay cho tiếng kèn hiệu triệu “hoàng đế giá lâm.”
Năm 2025 được xem là giai đoạn khó khăn cho ngành khoa học khi ngân sách nghiên cứu bị thu hẹp và nhiều nhóm chuyên môn phải giải thể. Tuy vậy, những thành tựu y học nổi bật lại chứng minh rằng sức sáng tạo của con người chưa bao giờ dừng lại. Hàng loạt phát hiện mới đã mở rộng hiểu biết của chúng ta về sức khỏe, đồng thời thay đổi cách chăm sóc bệnh nhân hiện nay. Dưới đây là chín trong số những khám phá ấn tượng nhất trong năm 2025.
Năm 2025 khởi đầu bằng nỗi lo dấy lên từ các sàn tài chính quốc tế. Tháng Tư, Tổng thống Donald Trump khơi lại cuộc chiến thương mại, khiến nhiều người e sợ suy thái toàn cầu. Thế nhưng, sau mười hai tháng, kinh tế thế giới vẫn đứng vững: tổng sản lượng tăng khoảng 3%, bằng năm trước; thất nghiệp thấp và chứng khoán nhiều nơi tiếp tục lên giá. Chỉ riêng lạm phát vẫn còn là bóng mây bao phủ, vì phần lớn các nước trong khối công nghiệp OECD chưa đưa được vật giá về mức ổn định như mong muốn.
Sự phát triển nhanh chóng của Artificial Intelligence/ AI và robot đặt ra nhiều thách thức về đạo đức xã hội và cá nhân, đặc biệt là trong việc thu thập dữ liệu cá nhân làm ảnh hưởng đến các quyết định quan trọng như tuyển dụng, trị liệu và xét xử. Mặc dù AI có thể mô phỏng cảm xúc, nhưng không có ý thức thực sự, dẫn đến nguy cơ làm cho con người phụ thuộc vào AI và robot và suy giảm kỹ năng giao tiếp xã hội...
Chúng ta đang sống trong kỷ nguyên số, nơi mọi thứ đều được đo bằng thuật toán: nhịp tim, bước chân, năng suất, thậm chí cả tình yêu. Thuật toán không có tình cảm, nhưng khôi hài vì chúng ta điều khiển thuật toán bằng cảm xúc.Máy móc có thể xử lý hàng tỷ dữ liệu mỗi giây, còn con người — chỉ cần một tưởng tượng — mọi thứ biến hoá. Cảm xúc lan truyền nhanh hơn tin tức, giận dữ được tối ưu hóa bằng công nghệ, và hạnh phúc được đong đếm bằng lượt thả tim. Chúng ta tưởng mình tiến hóa thành sinh vật lý trí, nhưng thật ra chỉ là sinh vật cảm xúc có Wi-Fi. Trong khi AI đang thao túng mọi lãnh vực, chúng ta loay hoay với cảm xúc, thao túng mọi ý nghĩ, hành vi.
Năm 2025 sắp khép lại, và theo thông lệ hàng năm, các nhà từ điển trên thế giới lại đi tìm từ ngữ để chọn đặt tên cho cái mớ hỗn độn mà nhân loại vừa bơi qua trong năm. Oxford chọn cụm từ “mồi giận dữ” (rage bait). Theo các nhà ngôn ngữ học của Oxford, đây là cách tiếng Anh vẫn thường vận hành: hai chữ quen thuộc — “giận dữ” và “mồi nhử” — ghép lại trong bối cảnh trực tuyến để tạo nên một ý niệm mới: thứ nội dung bày ra để cố tình khêu gợi bản tính nóng nảy của người xem, người đọc, khiến thiên hạ phải lao vào vòng tranh cãi chỉ để cuối cùng bấm thêm một cú “tức” nữa.
Tài năng như ông vua tiểu thuyết kiếm hiệp Kim Dung cũng chỉ có thể tạo ra những vị tướng phản diện nhưng có võ công cao cường và chí lớn, chứ không thể giả mạo làm tướng. Mộ Dung Phục, tức Nam Yến Quốc, là một trong nhiều ví dụ. Mộ Dung Phục là kẻ háo danh, không từ thủ đoạn để đạt mục đích. Hắn sẵn sàng bỏ quên nhân nghĩa, thậm chí phản bội anh em, bạn bè, để leo lên nấc thang quyền lực, khôi phục nước Yên. Nhưng vẫn là một kẻ võ công cái thế. Đối thủ của Mộ Dung Phục là anh hùng chính nghĩa Kiều Phong. Bởi vậy, mới có câu "Bắc Kiều Phong, Nam Mộ Dung" để chỉ hai cao thủ võ lâm mạnh nhất thời bấy giờ. Vậy mà nước Mỹ hôm nay lại có bộ phim kỳ quái về một kẻ giả danh tướng, khoác lên mình chiếc áo quyền lực để công kích một anh hùng, một đại tá Hải Quân, một phi hành gia của NASA, một người yêu nước đích thực.


Kính chào quý vị,

Tôi là Derek Trần, dân biểu đại diện Địa Hạt 45, và thật là một vinh dự lớn lao khi được đứng nơi đây hôm nay, giữa những tiếng nói, những câu chuyện, và những tâm hồn đã góp phần tạo nên diện mạo văn học của cộng đồng người Mỹ gốc Việt trong suốt một phần tư thế kỷ qua.
Hai mươi lăm năm! Một cột mốc bạc! Một cột mốc không chỉ đánh dấu thời gian trôi qua, mà còn ghi nhận sức bền bỉ của một giấc mơ. Hôm nay, chúng ta kỷ niệm 25 năm Giải Viết Về Nước Mỹ của nhật báo Việt Báo.

Khi những người sáng lập giải thưởng này lần đầu tiên ngồi lại bàn thảo, họ đã hiểu một điều rất căn bản rằng: Kinh nghiệm tỵ nạn, hành trình nhập cư, những phức tạp, gian nan, và sự thành công mỹ mãn trong hành trình trở thành người Mỹ gốc Việt – tất cả cần được ghi lại. Một hành trình ý nghĩa không những cần nhân chứng, mà cần cả những người viết để ghi nhận và bảo tồn. Họ không chỉ tạo ra một cuộc thi; họ đã và đang xây dựng một kho lưu trữ. Họ thắp lên một ngọn hải đăng cho thế hệ sau để chuyển hóa tổn thương thành chứng tích, sự im lặng thành lời ca, và cuộc sống lưu vong thành sự hội nhập.

Trong những ngày đầu ấy, văn học Hoa Kỳ thường chưa phản ánh đầy đủ sự phong phú và đa dạng về kinh nghiệm của chúng ta. Giải thưởng Viết Về Nước Mỹ thực sự đã lấp đầy khoảng trống đó bằng sự ghi nhận và khích lệ vô số tác giả, những người đã cầm bút và cùng viết nên một thông điệp mạnh mẽ: “Chúng ta đang hiện diện nơi đây. Trải nghiệm của chúng ta là quan trọng. Và nước Mỹ của chúng ta là thế đó.”


Suốt 25 năm qua, giải thưởng này không chỉ vinh danh tài năng mà dựng nên một cộng đồng và tạo thành một truyền thống.
Những cây bút được tôn vinh hôm nay không chỉ mô tả nước Mỹ; họ định nghĩa nó. Họ mở rộng giới hạn của nước Mỹ, làm phong phú văn hóa của nước Mỹ, và khắc sâu tâm hồn của nước Mỹ. Qua đôi mắt họ, chúng ta nhìn thấy một nước Mỹ tinh tế hơn, nhân ái hơn, và sau cùng, chân thật hơn.

Xin được nhắn gửi đến các tác giả góp mặt từ bao thế hệ để chia sẻ tấm chân tình trên các bài viết, chúng tôi trân trọng cảm ơn sự can đảm của quý vị. Can đảm không chỉ là vượt qua biến cố của lịch sử; can đảm còn là việc ngồi trước trang giấy trắng, đối diện với chính mình, lục lọi ký ức đau thương sâu đậm, và gửi tặng trải nghiệm đó đến tha nhân. Quý vị là những người gìn giữ ký ức tập thể và là những người dẫn đường cho tương lai văn hóa Việt tại Hoa Kỳ.

Với Việt Báo: Xin trân trọng cảm ơn tầm nhìn, tâm huyết, và sự duy trì bền bỉ giải thưởng này suốt một phần tư thế kỷ.
Khi hướng đến 25 năm tới, chúng ta hãy tiếp tục khích lệ thế hệ kế tiếp—những blogger, thi sĩ, tiểu thuyết gia, nhà phê bình, nhà văn trẻ—để họ tìm thấy tiếng nói của chính mình và kể lại sự thật của họ, dù đó là thử thách hay niềm vui. Bởi văn chương không phải là một thứ xa xỉ; đó là sự cần thiết. Đó là cách chúng ta chữa lành, cách chúng ta ghi nhớ, và là cách chúng ta tìm thấy nơi chốn của mình một cách trọn vẹn.

Xin cảm ơn quý vị.

NHẬN TIN QUA EMAIL
Vui lòng nhập địa chỉ email muốn nhận.