Hôm nay,  

Khuôn Mặt Và Nét Mặt

16/02/201300:00:00(Xem: 6894)
Vào dịp đầu năm, tôi gặp lại vài người bạn cũ.

Có khuôn mặt rạng rỡ tươi cười như hoa xuân và tiếc thay, cũng có cả những khuôn mặt ỉu sìu như rẻ rách!

Như hồi ký sự đời được in thành từng nếp nhăn trên mặt họ nên vừa lúc bắt tay nhau, nhìn vào mắt nhau, không cần thăm hỏi đôi ba câu cũng đoán trước được một năm thành công hay thất bại, một năm gia đình chao đảo hay hạnh phúc, vận mệnh may mắn hay sui sẻo... Tất cả vô tình hiện rõ trên khuôn mặt bất chấp cả thời điểm linh thiêng đầu năm mới.

Buổi sáng thức dậy, ai cũng đều lo sửa soạn khuôn mặt gọn gàng, sạch sẽ, có khi còn tắm rửa cho toàn thân trang trọng trước khi nhập vào cuộc sống đời thường nhưng khi nhìn vào gương soi vừa chiếu thẳng vừa chiếu hậu, ít ai để ý đến nét mặt của mình lúc đầu ngày! Đã gọi là nét thì nó nửa thực nửa mơ, lẩn trốn đằng sau gáy mà nếu tò mò sờ vào gáy cũng chẳng biết nó ở đâu? Vui buồn hay đau khổ phát ra từ nội tâm ảnh hưởng đến khuôn mặt mà chúng ta gọi là nét mặt. Nơi xã hội chúng ta đang sống goi là "stress" bởi lẽ có người khổ cũng stress mà vui cũng stress... Đường nào cũng đến lo âu không rứt ra được thế nên thời sinh tiền cụ Nguyễn Hiến Lê mới viết cuốn sách "Quẳng gánh lo đi mà vui sống" giúp đời.

Nét mặt của người lạc quan yêu đời thường kèm theo nụ cười cảm thông nên dễ coi và chấp nhận ngược lại với nét bi quan, người đối diện sẽ thấy buồn lây, thương hại hay lánh xa. Hiện tượng này tựu trung là những khắc khoải âm ỉ trong lòng bởi việc làm xẩy ra chưa được giải quyết, tạo nên tâm trạng buồn bã có khi cay đắng toàn thân và phát sồi ra cửa mặt.

Dĩ nhiên, khi lòng buồn chẳng có cảnh nào vui nhưng trong cuộc họp mặt bạn bè buổi đầu năm, gặp gỡ một người mang nét mặt tang thương đưa đám sẽ ảnh hưởng ít nhiều đến không khí hội hè mà người ấy vô tình không hay! Cứ ngỡ nỗi lòng đã dấu, tâm tư đã chôn nên chỉ một mình ta ôm trọn nỗi buồn... Sự kiện vừa kể gợi lại câu truyện không mấy hãnh diện của tôi trước đây hai thập niên:

Buổi sáng mùa đông, một ngày bận rộn như mọi ngày,tôi rời văn phòng, lái xe đến Home Depot mua vài vật liệu cần thiết cho hãng xưởng vừa thành lập mà đầu óc nặng nề không sao trút bớt được do những khó khăn thường nhật gây ra.

Rời nhà lúc tinh mơ để mở hãng cho hơn chục người thợ làm việc, tôi chỉ kịp rửa mặt bằng hai bàn tay và mấy ngón tay chải đầu vội vã. Vì không kịp nhìn thấy tôi ngay cả lúc soi gương làm sao biết được nét mặt ra sao lúc rời nhà? Có thấy chăng chỉ là trách nhiệm đối với bản thân và gia đình nên hăng say mỗi sáng như sắp sửa đối diện với trận đời, như "life is a fight that never ends". Khuôn mặt ấy có nét mặt nặng nề suốt cả ngày làm việc riết rồi thành quen và không thấy chút dị biệt nào!

Vừa ra khỏi xe, sắp sửa bước vào tiệm thì bên cạnh tôi, một giọng nữ nhẹ nhàng hỏi bằng tiếng Mỹ:

- Chuyện gì xẩy ra với ông đây? Sao nhìn ông khổ sở quá... remember whatever happens, it's not the end of the world...

Hoảng hồn với lời nhận xét như bị lột trần tâm gan giữa phố xá ban ngày, tức thì tôi ngoái đầu sang bên cạnh và ngạc nhiên thấy ngay nụ cười thản nhiên của cô gái Mễ tuổi trung niên, hình dạng giống như một người thợ làm việc trong hãng xưởng của tôi. Cô nhìn tôi với ánh mắt từ bi thông cảm có lẽ vì đoán được những khó khăn buồn khổ trên nét mặt nên muốn chia sẻ chút tình đồng loại mà cô nghĩ là cần thiết.

Một kẻ lạ không quen mà cho những nhận xét như thế quả là vô tiền khoáng hậu! Tôi bừng tỉnh ngay tức thì cả thần hồn lẫn thần xác. Hoàn toàn không thấy cô vô duyên mà biết mình có duyên nên may mắn tình cờ gặp được ân nhân. Tôi e thẹn với mình và chỉ biết rụt rè lịch sự phúc đáp kèm theo nụ cười miễn cưỡng sáng ngày hôm đó mà không bao giờ quên được.

- Thank you!

Hóa ra, bao lâu nay ôm đồm công việc tôi ôm cả nét mặt dữ dằn buồn thảm từ nhà đến sở từ sở về nhà mà không hay! Phản ứng ngược với những người chung quanh như thế thử hỏi gia đình vợ con thống khổ cỡ nào? Tôi tự nhủ lòng và ý thức để giác ngộ từ buổi sáng đó với một cô gái không quen, không biết tên và không bao giờ có cơ may gặp lại nhưng cuộc đời có những bất ngờ, có những người mà chúng ta chỉ gặp trong thoáng giây lại nhớ mãi trăm năm...

Đó là câu chuyện của tôi với một cô gái Mễ gặp một lần duy nhất, tặng một bài học thiết thực... Một người thầy chỉ dậy tôi một câu mà gây phản ứng mạnh, thấm thía suốt quãng đời còn lại. Tôi muốn tặng lại những ai chưa kiếm soát được "stress" của cuộc sống để rồi nét mặt triền miên sầu thảm vô tình gây liên hệ đến người thân mà không hay...

Cao Đắc Vinh

Gửi ý kiến của bạn
Vui lòng nhập tiếng Việt có dấu. Cách gõ tiếng Việt có dấu ==> https://youtu.be/ngEjjyOByH4
Tên của bạn
Email của bạn
)
Người đàn ông lê những bước chân nặng nề giữa hai triền núi mù sương. Gió và bụi cát làm mái tóc dài của ông ta rối bời. Chiếc khăn choàng và áo măng-tô có vẻ không đủ ấm, nên gương mặt hốc hác, mệt mỏi, lấm lem những vết đen như vừa chui ra từ mỏ than. Rồi ngay sau đó, ông ta xuất hiện trong một quán nước, ngồi bên chiếc bàn có ly trà nóng bốc khói nghi ngút trên tay, mắt nhìn xa xăm ra cửa. Một tiếng hát khàn, đục, nặng như những vách núi hai bên đường ông ấy đang đi, vang lên.
Sau khi bài “Chúng Ta Sống Sót” đăng tuần qua, Việt Báo nhận được nhiều hồi âm hơn thường lệ: tin nhắn, điện thoại, thư điện tử. Có người quen, có độc giả chưa từng gặp. Nội dung không khác nhau mấy. Phần lớn là sự đồng cảm. Có người nói đọc xong thấy nhẹ lòng, vì biết mình không phải là kẻ đơn độc nghĩ như thế. Có người gửi lời cảm kích khi có người nói hộ tiếng nói lòng mình. Nhưng điều đáng chú ý không nằm ở nội dung, mà ở cách người ta nhắn gửi hồi âm. Tất cả đều chọn nói riêng. Không bình luận công khai. Không chia sẻ kèm ý kiến. Họ đi bằng “cửa hậu”. Lý do dễ hiểu: không muốn bàn chuyện chính trị nơi công cộng, nhất là trên mạng xã hội — nơi một câu nói có thể bị chụp mũ nhanh hơn tốc độ người ta kịp giải thích mình muốn nói gì.
Năm 2025 đi qua trong chiếc bóng của Donald Trump. Vị tổng thống ồn ào này, với cách hành xử phá bỏ mọi khuôn thước, đã làm xoay chuyển trật tự thế giới: khiến các nền kinh tế lên cơn sốt, nhưng cũng đẩy đồng minh Âu châu phải chi nhiều hơn cho quốc phòng. Bước sang 2026, khi “cơn lốc Trump” vẫn còn cuộn, đây là mười điều đáng dõi theo.
Năm 2025 đang khép lại. Không tổng kết. Không lời ca tụng. Chỉ lặng lẽ như một người vừa đi qua nhiều mất mát — chẳng còn hơi sức nói thêm điều gì. Nhìn lại — năm 2025 không dạy ta cách thắng, mà dạy ta cách không ngã gục. Chúng ta sống sót — vì thói quen nhiều hơn hy vọng. Quen giá cả leo nhanh hơn đồng lương. Quen nhìn nhau bằng ngờ vực hơn cảm thông. Quen tin dữ đến sớm hơn cà phê sáng. Quen mỗi ngày đều phải chọn một nỗi lo để mang theo, bởi không ai ôm nỗi chừng ấy đổ vỡ vào lòng cùng lúc.
Con người ở bất cứ nơi nào trên thế giới cũng có quyền được hạnh phúc và tạo ra hạnh phúc. Nó giống như dưới bầu trời có thể xảy ra trận không kích bất cứ lúc nào, dù ngày hay đêm, nhưng người Ukraine vẫn có thể khảy lên tiếng đàn Bandura. Một năm qua, ai trong chúng ta không mệt mỏi với những dòng chảy đầy bụi bặm, thoát ra từ một gánh xiếc nghiệp dư, mang theo những chất dơ của hận thù, ích kỷ, tham vọng, độc tài. Những ngày cuối cùng của năm 2025, hãy nói về Lửa Và Tro (Avatar: Fire and Ash), thưởng thức siêu phẩm giả tưởng của James Cameron, để cùng khép lại một năm ngộp thở của nước Mỹ, và cùng chiêm nghiệm một điều mà nước Mỹ đang cố tình lãng quên.
Mùa Giáng Sinh này, khi chúng ta chúc nhau an lành, hòa bình và thiện chí, có lẽ ta biết rõ hơn bao giờ hết, mình sẽ là người mở cửa quán trọ hay là Herod của thời đại mới? Khi đó, chúng ta sẽ hiểu — Chúa ở bên ai trong mùa Giáng Sinh này.
Ở đời dường như chúng ta hay nghe nói người đi buôn chiến tranh, tức là những người trục lợi chiến tranh như buôn bán vũ khí, xâm chiếm đất đai, lãnh thổ của nước khác, thỏa mãn tham vọng bá quyền cá nhân, v.v… Nhưng lại không mấy khi chúng ta nghe nói có người đi buôn hòa bình. Vậy mà ở thời đại này lại có người đi buôn hòa bình. Thế mới lạ chứ! Các bạn đừng tưởng tôi nói chuyện vui đùa cuối năm. Không đâu! Đó là chuyện thật, người thật đấy. Nếu các bạn không tin thì hãy nghe tôi kể hết câu chuyện dưới đây rồi phán xét cũng không muộn. Vậy thì trước hết hãy nói cho rõ ý nghĩa của việc đi buôn hòa bình là thế nào để các bạn khỏi phải thắc mắc rồi sau đó sẽ kể chi tiết câu chuyện. Đi buôn thì ai cũng biết rồi. Đó là đem bán món hàng này để mua món hàng khác, hoặc đi mua món hàng này để bán lại cho ai đó hầu kiếm lời. Như vậy, đi buôn thì phải có lời...
Hồi đầu năm nay, một người bạn quen gọi đến, chỉ sau một tháng quốc gia chuyển giao quyền lực. Giọng chị mệt mỏi, pha chút bất cần, “Giờ sao? Đi đâu bây giờ nữa?” Chị không hỏi về kế hoạch chuyến đi du lịch, cũng không phải địa chỉ một quán ăn ngon nào đó. Câu hỏi của chị đúng ra là, “Giờ đi tỵ nạn ở đâu nữa?” “Nữa!” Cái chữ “nữa” kéo dài, rồi buông thỏng. Chữ “nữa” của chị dài như nửa thế kỷ từ ngày làm người tỵ nạn. Vài tháng trước, cuộc điện thoại gọi đến người bạn từng bị giam giữ trong nhà tù California vì một sai phạm thời trẻ, chỉ để biết chắc họ bình an. “Mỗi sáng tôi chạy bộ cũng mang theo giấy quốc tịch, giấy chứng minh tôi sinh ở Mỹ,” câu trả lời trấn an người thăm hỏi.
Chỉ trong vài ngày cuối tuần qua, bạo lực như nổi cơn lốc. Sinh viên bị bắn trong lớp ở Đại học Brown. Người Do Thái gục ngã trên bãi biển Bondi, Úc châu, ngay ngày đầu lễ Hanukkah. Một đạo diễn tài danh cùng vợ bị sát hại — nghi do chính con trai. Quá nhiều thảm kịch trong một thời khắc ngắn, quá nhiều bóng tối dồn dập khiến người ta lạc mất hướng nhìn. Nhưng giữa lúc chưa thể giải được gốc rễ, ta vẫn còn một điều có thể làm: học cho được cách ứng xử và phản ứng, sao cho không tiếp tay cho lửa hận thù. Giữ đầu óc tỉnh táo giữa khủng hoảng giúp ta nhìn vào ngọn cháy thật, thay vì mải dập tàn lửa do người khác thổi lên.
Trong những thời khắc nguy kịch nhất, thảm họa nhất, tổng thống Hoa Kỳ là người duy nhất có tiếng nói quyền lực với toàn dân để đưa họ vượt qua nghịch cảnh. Tổng thống sẽ trấn an dân bằng luật pháp, bằng ý chí kiên cường, bằng bản lĩnh lãnh đạo, bao dung nhưng dứt khoát. Thậm chí, có khi phải bằng mệnh lệnh sắc bén để khống chế những tư tưởng bốc đồng sẽ gây hỗn loạn. Mấy trăm năm lập quốc của Mỹ đã chứng minh rất nhiều lần như thế.


Kính chào quý vị,

Tôi là Derek Trần, dân biểu đại diện Địa Hạt 45, và thật là một vinh dự lớn lao khi được đứng nơi đây hôm nay, giữa những tiếng nói, những câu chuyện, và những tâm hồn đã góp phần tạo nên diện mạo văn học của cộng đồng người Mỹ gốc Việt trong suốt một phần tư thế kỷ qua.
Hai mươi lăm năm! Một cột mốc bạc! Một cột mốc không chỉ đánh dấu thời gian trôi qua, mà còn ghi nhận sức bền bỉ của một giấc mơ. Hôm nay, chúng ta kỷ niệm 25 năm Giải Viết Về Nước Mỹ của nhật báo Việt Báo.

Khi những người sáng lập giải thưởng này lần đầu tiên ngồi lại bàn thảo, họ đã hiểu một điều rất căn bản rằng: Kinh nghiệm tỵ nạn, hành trình nhập cư, những phức tạp, gian nan, và sự thành công mỹ mãn trong hành trình trở thành người Mỹ gốc Việt – tất cả cần được ghi lại. Một hành trình ý nghĩa không những cần nhân chứng, mà cần cả những người viết để ghi nhận và bảo tồn. Họ không chỉ tạo ra một cuộc thi; họ đã và đang xây dựng một kho lưu trữ. Họ thắp lên một ngọn hải đăng cho thế hệ sau để chuyển hóa tổn thương thành chứng tích, sự im lặng thành lời ca, và cuộc sống lưu vong thành sự hội nhập.

Trong những ngày đầu ấy, văn học Hoa Kỳ thường chưa phản ánh đầy đủ sự phong phú và đa dạng về kinh nghiệm của chúng ta. Giải thưởng Viết Về Nước Mỹ thực sự đã lấp đầy khoảng trống đó bằng sự ghi nhận và khích lệ vô số tác giả, những người đã cầm bút và cùng viết nên một thông điệp mạnh mẽ: “Chúng ta đang hiện diện nơi đây. Trải nghiệm của chúng ta là quan trọng. Và nước Mỹ của chúng ta là thế đó.”


Suốt 25 năm qua, giải thưởng này không chỉ vinh danh tài năng mà dựng nên một cộng đồng và tạo thành một truyền thống.
Những cây bút được tôn vinh hôm nay không chỉ mô tả nước Mỹ; họ định nghĩa nó. Họ mở rộng giới hạn của nước Mỹ, làm phong phú văn hóa của nước Mỹ, và khắc sâu tâm hồn của nước Mỹ. Qua đôi mắt họ, chúng ta nhìn thấy một nước Mỹ tinh tế hơn, nhân ái hơn, và sau cùng, chân thật hơn.

Xin được nhắn gửi đến các tác giả góp mặt từ bao thế hệ để chia sẻ tấm chân tình trên các bài viết, chúng tôi trân trọng cảm ơn sự can đảm của quý vị. Can đảm không chỉ là vượt qua biến cố của lịch sử; can đảm còn là việc ngồi trước trang giấy trắng, đối diện với chính mình, lục lọi ký ức đau thương sâu đậm, và gửi tặng trải nghiệm đó đến tha nhân. Quý vị là những người gìn giữ ký ức tập thể và là những người dẫn đường cho tương lai văn hóa Việt tại Hoa Kỳ.

Với Việt Báo: Xin trân trọng cảm ơn tầm nhìn, tâm huyết, và sự duy trì bền bỉ giải thưởng này suốt một phần tư thế kỷ.
Khi hướng đến 25 năm tới, chúng ta hãy tiếp tục khích lệ thế hệ kế tiếp—những blogger, thi sĩ, tiểu thuyết gia, nhà phê bình, nhà văn trẻ—để họ tìm thấy tiếng nói của chính mình và kể lại sự thật của họ, dù đó là thử thách hay niềm vui. Bởi văn chương không phải là một thứ xa xỉ; đó là sự cần thiết. Đó là cách chúng ta chữa lành, cách chúng ta ghi nhớ, và là cách chúng ta tìm thấy nơi chốn của mình một cách trọn vẹn.

Xin cảm ơn quý vị.

NHẬN TIN QUA EMAIL
Vui lòng nhập địa chỉ email muốn nhận.