Hôm nay,  

Thế Giới Ngày Càng Bất Ổn?

01/04/201400:00:00(Xem: 8921)

...Trung Cộng có tung hải quân đi chiếm hết các đảo đó thì VN cũng chỉ biết bó tay nhìn...

Cách đây không lâu, với sự sụp đổ toàn diện của khối cộng sản Âu Châu, thế giới trải qua một cuộc biến động vĩ đại. Một trật tự thế giới mới ra đời. Không còn chuyện chiến tranh – lạnh hay nóng- giữa tư bản và cộng sản nữa.

Bản đồ thế giới, nhất là Âu Châu, được vẽ lại với sự ra đời của cả chục quốc gia mới, vừa phá được bức màn sắt.

Ngoài Âu Châu, hầu hết ranh giới giữa các quốc gia không thay đổi, nhưng khuynh hướng chính trị biến đổi hoàn toàn, với hầu hết các quốc gia –nhất là những nước thuộc cái gọi là “đệ tam thế giới”- rũ bỏ những mô thức xã hội chủ nghiã cả trên phương diện chính trị lẫn kinh tế. Hàng loạt các tiểu quốc từ Phi Châu qua Á Châu, đến Nam Mỹ ôm lấy mô thức gọi là “kinh tế thị trường” để mong phát triển đất nước. Kể cả mấy ông cộng sản ngoan cố nhất như Trung Cộng và Việt Nam, cho dù che núp dưới chiêu bài vô nghiã vớ vẩn “định hướng xã hội chủ nghiã” chẳng lừa được thằng bé chăn trâu nào.

Nhưng ôm lấy kinh tế thị trường không có nghiã là hoàn toàn ôm chân Bác Sam. Trái lại, hầu hết các tiểu quốc muốn giữ thế độc lập, đưa đến mô thức phát triển vùng theo gương Liên Âu. Thiên hạ thấy sự ra đời của các liên minh thương mại kiểu NAFTA, ASEAN, G4, G-8, …

Thế giới lưỡng cực “tư bản–cộng sản” trở thành thế giới đa cực, với hàng loạt liên minh kinh tế và cả chính trị, lớn nhỏ.

Nhiều người lạc quan mừng rỡ cho rằng thế giới đã “trưởng thành”, không còn chuyện đánh giết nhau nữa, mà thiên hạ bây giờ chỉ lo làm giàu trong sự hợp tác, giúp đỡ lẫn nhau. Thiên hạ khắp nơi bàn về chuyện thế giới trở thành “bằng phẳng” (the world is flat), toàn cầu hóa (globalization), v.v... Chiến tranh lạnh đã cáo chung như TT Obama khẳng định. Các thập niên 1990-2000 là thời kỳ tương đối khá ổn định của thế giới, tuy vẫn còn những “chỉnh sửa” đẫm máu như tại Yougoslavia, tức là Nam Tư trước đây, khi xứ này bị phân hoá thành gần nửa tá tiểu quốc.

Cuộc tấn công của khủng bố tại Nữu Ước ngày 11/9 như chuông đồng hồ báo thức bất ngờ lay tỉnh thế giới và cho thấy một đe dọa hoàn toàn mới: khủng bố quốc tế của các nhóm cực đoan, vô quốc gia.

Thật ra, khủng bố của các nhóm quá khích đã có từ ngàn xưa. Khủng bố quá khích lên đến cao điểm trong những thập niên 60-70 khi các nhóm quá khích Ả Rập đánh phá Do Thái bằng cách cướp máy bay hay giết các lực sĩ Do Thái tại Thế Vận Hội Munich. Nhưng hầu hết đều giới hạn trong phạm vi một nước, chưa có tầm vóc quốc tế quy mô của một Al Qaeda với hàng chục tổ chức khủng bố liên hệ từ Phi Luật Tân, Nam Dương bên cực đông Á Châu tới Mauritania phiá cực tây Phi Châu.

Điều làm nhiều người lạc quan trước đây bây giờ lạc quan hơn nữa là việc hầu hết các nước trên thế giới có vẻ hồ hởi hợp tác với nhau trong cuộc chiến chống khủng bố. Bằng chứng của một thế giới mới, tuy đa cực và còn nhiều chông gai trong cuộc chiến chống khủng bố, nhưng bảo đảm không còn chuyện các đại cường đánh nhau kiểu thế chiến thứ nhất và thứ hai nữa.

Thực tế, nhìn kỹ vào cuộc chiến chống khủng bố toàn cầu, có nhiều dấu hiệu cho thấy những giấc mộng “bá quyền” thật ra vẫn còn âm ỉ. Trung Cộng và Nga đã mau mắn núp sau cuộc chiến chống khủng bố quá khích để gặm nhấm cũng như củng cố quyền lực tại một vài vùng. Những tổ chức tranh đấu đòi tự trị từ các vùng phiá nam Nga hay phiá tây Trung Cộng bị chụp mũ khủng bố lên đầu và đàn áp thẳng tay.

Dù vậy, ông tổng thống với giải Nobel Hòa Bình của Mỹ vẫn nhắm mắt không muốn thấy thực tế hết sức nhức răng. Khi TĐ Romney nhắc lại nguy cơ Nga, TT Obama chế diễu ông Romney quên bóc lịch, vẫn còn nhìn thế giới dưới con mắt của mấy thập niên trước trong khi chiến tranh lạnh với Nga đã chấm dứt từ hơn hai chục năm rồi.

Nhìn vào tình hình hiện tại, nhiều người liên tưởng đến thế giới trong thời điểm giữa hai cuộc thế chiến của thế kỷ. TT Mỹ Woodrow Wilson thời đó là người chủ hoà tối đa, có khuynh hướng cả tin vào Hội Liên Quốc – League of Nations- được thành lập sau Thế Chiến Thứ Nhất. TT Wilson cũng không khác gì TT Obama ngày nay, trốn chạy trách nhiệm của một tổng thống đại cường, để bán cái qua cái tổ chức thế giới đó, với hy vọng cái tổ chức tạp nhạp đó sẽ có khả năng bảo đảm một trật tự mới của thế giới trong hòa bình và ổn định.

Khi Hitler xuất hiện và ra chiêu, bắt đầu gặm nhấm Tiệp Khắc trước khi công khai tung quân xâm chiếm cả Âu Châu, thiên hạ khi đó mới thấy rõ tính vô dụng của Hội Liên Quốc. Bây giờ, lịch sử có vẻ như đang tái diễn với Putin ra chiêu, coi Liên Hiệp Quốc, Liên Hiệp Âu Châu và Mỹ như không có. Thiên hạ chỉ còn hy vọng là Putin sẽ không phải là Hitler. Putin sẽ biết điều hơn và sẽ tự chế hơn, chỉ gặm nhấm lai rai vài vùng nhỏ của Âu Châu thôi. Như vậy, sẽ không tạo biến động quá lớn, quá mạnh khiến cả thế giới phải tự vệ chống lại, đưa đến Thế Chiến Thứ Ba.

Bà Hillary Clinton đã mô tả hành động của TT Putin như hành động của Hitler khi đánh Tiệp Khắc. Có lẽ chưa đến nỗi vậy. Có lẽ chúng ta chưa ở ngưỡng cửa của một thế chiến thứ ba. Nhưng dù sao thì ai cũng thấy thế giới ngày nay càng ngày càng bất ổn.

Tại Iraq, lực lượng thân Al Qaeda đã chiếm thành phố chiến lược Fallujah mà quân nhân Mỹ đã đổ không biết bao xương máu để giữ trước đây. Tại Afghanistan, tình hình cũng chẳn ổn định hơn.

Tại Syria, sau khi lớn tiếng hăm doạ, vạch lằn ranh đỏ cho TT Assad, Mỹ đã mau mắn vồ lấy cái phao của Nga đưa ra, bám vào để lẳng lặng bơi ra khỏi cái vũng lầy Syria. Trong khi chính quyền của nhà độc tài Assad tiếp tục thẳng tay đàn áp dân nổi loạn, tin tức chiến sự Syria biến mất khỏi mặt báo Mỹ. Không ai biết chương trình kiểm tra và phá hủy vũ khí hoá học đã đi đến đâu. Truyền thông dòng chính thông cảm với cái thế bối rối tiến thoái lưỡng nan của TT Obama nên tiếp tay ỉm luôn tin chiến sự Syria. Làm như thể sau những hăm doạ ghê gớm của TT Obama, tình hình Syria đã ổn định, không còn gì đáng bàn như tin sốt dẻo nữa.

Mấy anh độc tài hạng ruồi như Iran và Bắc Hàn vẫn hùng hổ đàn áp dân trong khi tiếp tục những chương trình phát triển hoả tiễn, vũ khí hạt nhân, coi những cảnh báo của Mỹ và Tây Phương như pha. Venezuela và một vài tiểu quốc Nam Mỹ như Ecuador, Colombia, Bolivia, càng ngày lấy chiêu bài mỵ dân “bài Mỹ” làm quốc sách trị dân và bình phong che dấu những chính sách độc tài, đàn áp đối lập.

Nhưng cái đáng cho người Việt chúng ta lo ngại nhất chính là các Thiên Tử phương bắc của chúng ta. Trên cột báo này tuần trước, kẻ viết này có đưa ra giả thuyết Trung Cộng muốn chiếm và sát nhập vùng Cao-Bắc-Lạng của Việt Nam. Nghe như chuyện đùa viết cho vui, nhưng thật ra chưa chắc đã là chuyện đùa.

Tại Hội Đồng Bảo An Liên Hiệp Quốc, cả thế giới biểu quyết lên án Nga đã xâm lăng và sát nhập Crimea, ngoại trừ một phiếu phủ quyết dĩ nhiên của Nga, và một phiếu trắng của Trung Cộng. Bắc Kinh giải thích quan điểm cố hữu của Trung Cộng là không can dự vào chuyện nội bộ của xứ khác. Lời giải thích nghe chói tai. Nội bộ của xứ nào khi một xứ mang quân đi xâm chiếm xứ khác?

Cái điều ta thắc mắc là không hiểu Trung Cộng có đang chú tâm theo dõi những chiêu ra quân của Putin để sau này rút bài học hay không. Cái phiếu trắng của Trung Cộng có phải là cách để cửa ngỏ để mai này đi theo con đường Putin không? Putin thành công chắc chắn sẽ là một khuyến khích cực lớn cho mộng bá quyền Trung Cộng. Người nào nói Trung Cộng không có mộng bá quyền là người đó có lẽ đã tu trong hang động nào đó từ cả thế kỷ, không có một khái niệm nào về thực tế những gì đã và đang xẩy ra trên thế giới này.

Không ai còn lạ gì chuyện Trung Cộng xâm lăng và sát nhập Tây Tạng. Cũng không ai quên Trung Cộng đã có những xung đột biên giới với Ấn Độ từ mấy chục năm qua, có nhiều lúc đi đến đụng độ vũ trang đẫm máu. Trung Cộng cũng đang lục đục với Nhật Bản và Hàn Quốc trong cuộc tranh chấp về chủ quyền tại vài hòn đảo trong vùng.

Gần đây nhất, không ai lạ gì hình ảnh “lưỡi bò” liếm tới sát bờ biển Việt, Phi, Mã Lai, Brunei.

Không có gì bảo đảm ngày mai Trung Cộng sẽ không mang hạm đội Hồng Quân đi chiếm toàn thể tất cả các đảo Trường Sa, Hoàng Sa, và cả Côn Đảo luôn nếu muốn. Trong kịch bản đó, tất cả các quốc gia trong vùng tranh chấp, kể cả Việt Nam, cũng không có cách gì ngăn cản. ASEAN hay Mỹ cũng chỉ phản đối có lệ, rồi cũng phải chấp nhận cái mà ngoại trưởng Kissinger gọi là “real politics”. Cho dù Việt Nam có mua thêm vài cái tàu ngầm của Ấn Độ hay cho Mỹ thuê khoán căn cứ Cam Ranh thì thực tế cũng chẳng thay đổi được gì.

Nhà Nước Việt Nam hiện nay đang thẳng tay đàn áp những phong trào tự phát của dân, nhất là giới trẻ, chống âm mưu xâm chiếm Hoàng Sa và Trường Sa của Trung Cộng. Lý do hiển nhiên là Nhà Nước ta không muốn có bất cứ hành động gì có thể coi như là “khiêu khích các đồng chí anh em”, giúp Trung Cộng có cớ hung hăng hơn. Mặt khác, Nhà Nước Việt cũng nhất định phải công bố tin khí tượng của Hoàng Sa và Trường Sa mỗi ngày trên báo và truyền hình để xác định đó là những đảo thuộc lãnh thổ Việt Nam. Nhưng thực tế, Trung Cộng có tung hải quân đi chiếm hết các đảo đó thì Việt Nam cũng chỉ biết bó tay nhìn, hay cùng lắm khua chiêng trống la hoảng cầu cứu trong một thế giới toàn... người điếc.

Trong cái thế giới ngày càng bất ổn này thì dường như không còn một anh cảnh sát quốc tế nào lo bảo đảm ổn định và trật tự. Liên Hiệp Quốc với 5 lá phiếu phủ quyết tuyệt đối của 5 đại cường, cũng như với sự hiện diện tạp nhạp của gần hai trăm quốc gia thành viên, càng ngày càng trở thành vô dụng và vô nghiã. Một loại G-200! Chỉ tốn tiền vô ích cho mấy ông bà quan chức hẹn hò gặp nhau ăn nhậu tại hết xứ này đến nước khác. Ông Tổng Thư Ký Liên Hiệp Quốc là một nhà ngoại giao khéo léo nhất, chỉ giỏi cười với gần hai trăm ông bà quốc trưởng, làm vui lòng tất cả mọi người.

Ông đại cường lớn nhất thế giới, lớn về quân sự và kinh tế, cũng như lớn về ảnh hưởng chính trị, văn hoá và xã hội, hiển nhiên là Bác Sam. Nhưng sự thật hiển hiện là tiếng nói trên thế giới của Bác Sam càng ngày yếu trên thế giới. Đó là hậu quả của những biến chuyển lớn của thời đại, của một trật tự đa cực mới như đã bàn.

Nhưng phải nói đó cũng là hậu quả của một chính sách đối ngoại không xương sống của chính quyền Mỹ hiện tại. Một chính sách đối ngoại dựa trên ve vãn, cúi rạp người chào hỏi, xin lỗi tám phương,… Khi những thái độ đó không có hiệu quả thì chính sách chuyển qua cảnh cáo, “vạch lằn ranh đỏ”, hăm dọa “cái giá rất đắt phải trả”,… Nhưng khi những hù dọa đó vẫn bị coi như pha thì chính sách chuyển qua “lãnh đạo từ sau lưng”, hay im lặng chấp nhận thực tế, hay… tháo chạy.

Mới đây, khi được hỏi về việc TT Putin chuyển cả chục ngàn hay cả trăm ngàn quân đến biên giới Nga-Ukraine thì TT Obama đã tuyên bố “dù sao thì việc chuyển quân cũng vẫn là chuyển quân trong lãnh thổ của họ, và TT Putin hoàn toàn có quyền làm chuyện đó”. Che dù ngay để khỏi bị nắng vỡ đầu.

Không phải vô tình mà TT Obama đã nhận được giải Nobel Hòa Bình vài ngày sau khi vào Tòa Bạch Ốc. Dù ông chưa kịp làm gì, nhưng các ông giám khảo chủ hoà Na Uy đã nghiên cứu kỹ quá trình và những hồi ký của ông Obama để hiểu rằng ông là người chủ hoà tuyệt đối. Họ tặng ông giải hoà bình để khuyến khích ông tiếp tục chủ hoà, đừng bị quyền lực biến thành một cao bồi Bush, đồng thời cũng là cách khoá tay tân tổng thống Mỹ.

Và rồi TT Obama cũng đã không phụ lòng mấy ông Na Uy bao nhiêu. Dĩ nhiên TT Obama không thể trở thành một Đạt Lai Lạt Ma, vẫn phải có trách nhiệm truy lùng khủng bố để bảo đảm an toàn cho nước Mỹ và dân Mỹ, vẫn thỉnh thoảng phải can thiệp bằng quân sự như tại Libya, nhưng trên căn bản, ông đã rút quân ra khỏi Iraq và Afghanistan, tránh né Syria. Và bây giờ ngồi nhìn TT Putin múa võ.

Một lần nữa, không ai cổ võ cho một thế chiến thứ ba để ngăn cản mưu đồ của Putin. Nhưng nếu từ trước đến giờ, TT Obama đã có một thái độ cứng rắn và nhất là rõ ràng minh bạch, không chao đảo, không hù dọa cho có, khiến cho ông Putin -hay bất cứ ông lãnh tụ độc tài đầy tham vọng nào khác- hiểu rõ hành động của họ sẽ có “cái giá rất đắt phải trả”, thì có lẽ ông Putin đã vặn óc bẩy lần trước khi xâm chiếm Ukraine.

Cái giá đó không bắt buộc phải là võ lực. Trong cái thế giới ngày nay, kinh tế là yếu tố cực kỳ quan trọng với những hậu quả lớn mạnh hơn sư đoàn này hay quân đoàn nọ. Mỹ với sức mạnh kinh tế của mình, có thể dùng những biện pháp trừng phạt kinh tế đủ mạnh và cụ thể để áp đặt ổn định chính trị trên thế giới. Vấn đề là tổng thống Mỹ có dám có hành động hay không, có dám biến những hăm dọa thành sự thật hay không.

Những biện pháp trừng phạt Nga vừa được công bố hiển nhiên chỉ làm trò cười cho thiên hạ. Không một sinh viên năm thứ nhất về chính trị học nào có thể tin những biện pháp tịch thu tài sản vô hình ở Mỹ của vài anh quan chức Nga hay lệnh cấm mấy anh này đi thăm Disneyland sẽ khiến TT Putin phải rút quân ra khỏi Crimea.

Nga cũng đã bị trục xuất khỏi nhóm G-8, nhưng chẳng ai nhìn thấy rõ hậu quả cụ thể sẽ như thế nào đối với Nga. Và thực tế hơn, câu hỏi đặt ra là bao nhiêu lâu nữa thì mọi chuyện sẽ lại được xí xóa và Nga sẽ lại được nhận vào lại. Trên phương diện kinh tế, dù sao Nga cũng là đại cường lớn nhất nhì thế giới, làm sao bắt đứng ngoài được? (30-03-14)

Vũ Linh

Quý độc giả có thể liên lạc với tác giả để góp ý qua email: [email protected]. Bài của tác giả được đăng trên Việt Báo mỗi thứ Ba.

Gửi ý kiến của bạn
Vui lòng nhập tiếng Việt có dấu. Cách gõ tiếng Việt có dấu ==> https://youtu.be/ngEjjyOByH4
Tên của bạn
Email của bạn
)
Cuộc tấn công và bắt sống vợ chồng Tổng thống Nicolás Maduro ngay trên lãnh thổ Venezuela trong ngày cuối tuần đã trở thành một sự kiện chính trị thế giới hàng đầu khi bước vào năm mới 2026 này. Trong khi những đồng minh của Donald Trump ca ngợi và ủng hộ chiến dịch quân sự này thì ngược lại, một số câu hỏi cũng đã được đặt ra là, liệu một cuộc tấn công quân sự vào Venezuela, một quốc gia không mang tính đe dọa trực tiếp và hiển hiện đến an ninh quốc gia Hoa Kỳ, có được thông báo và sự chuẩn thuận của Quốc Hội Hoa Kỳ theo hiến pháp? Cũng như một chiến dịch quân sự và bắt sống một nguyên thủ quốc gia khác trên lãnh thổ một quốc gia có chủ quyền như Venezuela có đúng với nguyên tắc ngoại giao và công pháp quốc tế hay không?
Người đàn ông lê những bước chân nặng nề giữa hai triền núi mù sương. Gió và bụi cát làm mái tóc dài của ông ta rối bời. Chiếc khăn choàng và áo măng-tô có vẻ không đủ ấm, nên gương mặt hốc hác, mệt mỏi, lấm lem những vết đen như vừa chui ra từ mỏ than. Rồi ngay sau đó, ông ta xuất hiện trong một quán nước, ngồi bên chiếc bàn có ly trà nóng bốc khói nghi ngút trên tay, mắt nhìn xa xăm ra cửa. Một tiếng hát khàn, đục, nặng như những vách núi hai bên đường ông ấy đang đi, vang lên.
Sau khi bài “Chúng Ta Sống Sót” đăng tuần qua, Việt Báo nhận được nhiều hồi âm hơn thường lệ: tin nhắn, điện thoại, thư điện tử. Có người quen, có độc giả chưa từng gặp. Nội dung không khác nhau mấy. Phần lớn là sự đồng cảm. Có người nói đọc xong thấy nhẹ lòng, vì biết mình không phải là kẻ đơn độc nghĩ như thế. Có người gửi lời cảm kích khi có người nói hộ tiếng nói lòng mình. Nhưng điều đáng chú ý không nằm ở nội dung, mà ở cách người ta nhắn gửi hồi âm. Tất cả đều chọn nói riêng. Không bình luận công khai. Không chia sẻ kèm ý kiến. Họ đi bằng “cửa hậu”. Lý do dễ hiểu: không muốn bàn chuyện chính trị nơi công cộng, nhất là trên mạng xã hội — nơi một câu nói có thể bị chụp mũ nhanh hơn tốc độ người ta kịp giải thích mình muốn nói gì.
Năm 2025 đi qua trong chiếc bóng của Donald Trump. Vị tổng thống ồn ào này, với cách hành xử phá bỏ mọi khuôn thước, đã làm xoay chuyển trật tự thế giới: khiến các nền kinh tế lên cơn sốt, nhưng cũng đẩy đồng minh Âu châu phải chi nhiều hơn cho quốc phòng. Bước sang 2026, khi “cơn lốc Trump” vẫn còn cuộn, đây là mười điều đáng dõi theo.
Năm 2025 đang khép lại. Không tổng kết. Không lời ca tụng. Chỉ lặng lẽ như một người vừa đi qua nhiều mất mát — chẳng còn hơi sức nói thêm điều gì. Nhìn lại — năm 2025 không dạy ta cách thắng, mà dạy ta cách không ngã gục. Chúng ta sống sót — vì thói quen nhiều hơn hy vọng. Quen giá cả leo nhanh hơn đồng lương. Quen nhìn nhau bằng ngờ vực hơn cảm thông. Quen tin dữ đến sớm hơn cà phê sáng. Quen mỗi ngày đều phải chọn một nỗi lo để mang theo, bởi không ai ôm nỗi chừng ấy đổ vỡ vào lòng cùng lúc.
Con người ở bất cứ nơi nào trên thế giới cũng có quyền được hạnh phúc và tạo ra hạnh phúc. Nó giống như dưới bầu trời có thể xảy ra trận không kích bất cứ lúc nào, dù ngày hay đêm, nhưng người Ukraine vẫn có thể khảy lên tiếng đàn Bandura. Một năm qua, ai trong chúng ta không mệt mỏi với những dòng chảy đầy bụi bặm, thoát ra từ một gánh xiếc nghiệp dư, mang theo những chất dơ của hận thù, ích kỷ, tham vọng, độc tài. Những ngày cuối cùng của năm 2025, hãy nói về Lửa Và Tro (Avatar: Fire and Ash), thưởng thức siêu phẩm giả tưởng của James Cameron, để cùng khép lại một năm ngộp thở của nước Mỹ, và cùng chiêm nghiệm một điều mà nước Mỹ đang cố tình lãng quên.
Mùa Giáng Sinh này, khi chúng ta chúc nhau an lành, hòa bình và thiện chí, có lẽ ta biết rõ hơn bao giờ hết, mình sẽ là người mở cửa quán trọ hay là Herod của thời đại mới? Khi đó, chúng ta sẽ hiểu — Chúa ở bên ai trong mùa Giáng Sinh này.
Ở đời dường như chúng ta hay nghe nói người đi buôn chiến tranh, tức là những người trục lợi chiến tranh như buôn bán vũ khí, xâm chiếm đất đai, lãnh thổ của nước khác, thỏa mãn tham vọng bá quyền cá nhân, v.v… Nhưng lại không mấy khi chúng ta nghe nói có người đi buôn hòa bình. Vậy mà ở thời đại này lại có người đi buôn hòa bình. Thế mới lạ chứ! Các bạn đừng tưởng tôi nói chuyện vui đùa cuối năm. Không đâu! Đó là chuyện thật, người thật đấy. Nếu các bạn không tin thì hãy nghe tôi kể hết câu chuyện dưới đây rồi phán xét cũng không muộn. Vậy thì trước hết hãy nói cho rõ ý nghĩa của việc đi buôn hòa bình là thế nào để các bạn khỏi phải thắc mắc rồi sau đó sẽ kể chi tiết câu chuyện. Đi buôn thì ai cũng biết rồi. Đó là đem bán món hàng này để mua món hàng khác, hoặc đi mua món hàng này để bán lại cho ai đó hầu kiếm lời. Như vậy, đi buôn thì phải có lời...
Hồi đầu năm nay, một người bạn quen gọi đến, chỉ sau một tháng quốc gia chuyển giao quyền lực. Giọng chị mệt mỏi, pha chút bất cần, “Giờ sao? Đi đâu bây giờ nữa?” Chị không hỏi về kế hoạch chuyến đi du lịch, cũng không phải địa chỉ một quán ăn ngon nào đó. Câu hỏi của chị đúng ra là, “Giờ đi tỵ nạn ở đâu nữa?” “Nữa!” Cái chữ “nữa” kéo dài, rồi buông thỏng. Chữ “nữa” của chị dài như nửa thế kỷ từ ngày làm người tỵ nạn. Vài tháng trước, cuộc điện thoại gọi đến người bạn từng bị giam giữ trong nhà tù California vì một sai phạm thời trẻ, chỉ để biết chắc họ bình an. “Mỗi sáng tôi chạy bộ cũng mang theo giấy quốc tịch, giấy chứng minh tôi sinh ở Mỹ,” câu trả lời trấn an người thăm hỏi.
Chỉ trong vài ngày cuối tuần qua, bạo lực như nổi cơn lốc. Sinh viên bị bắn trong lớp ở Đại học Brown. Người Do Thái gục ngã trên bãi biển Bondi, Úc châu, ngay ngày đầu lễ Hanukkah. Một đạo diễn tài danh cùng vợ bị sát hại — nghi do chính con trai. Quá nhiều thảm kịch trong một thời khắc ngắn, quá nhiều bóng tối dồn dập khiến người ta lạc mất hướng nhìn. Nhưng giữa lúc chưa thể giải được gốc rễ, ta vẫn còn một điều có thể làm: học cho được cách ứng xử và phản ứng, sao cho không tiếp tay cho lửa hận thù. Giữ đầu óc tỉnh táo giữa khủng hoảng giúp ta nhìn vào ngọn cháy thật, thay vì mải dập tàn lửa do người khác thổi lên.



Kính chào quý vị,

Tôi là Derek Trần, dân biểu đại diện Địa Hạt 45, và thật là một vinh dự lớn lao khi được đứng nơi đây hôm nay, giữa những tiếng nói, những câu chuyện, và những tâm hồn đã góp phần tạo nên diện mạo văn học của cộng đồng người Mỹ gốc Việt trong suốt một phần tư thế kỷ qua.
Hai mươi lăm năm! Một cột mốc bạc! Một cột mốc không chỉ đánh dấu thời gian trôi qua, mà còn ghi nhận sức bền bỉ của một giấc mơ. Hôm nay, chúng ta kỷ niệm 25 năm Giải Viết Về Nước Mỹ của nhật báo Việt Báo.

Khi những người sáng lập giải thưởng này lần đầu tiên ngồi lại bàn thảo, họ đã hiểu một điều rất căn bản rằng: Kinh nghiệm tỵ nạn, hành trình nhập cư, những phức tạp, gian nan, và sự thành công mỹ mãn trong hành trình trở thành người Mỹ gốc Việt – tất cả cần được ghi lại. Một hành trình ý nghĩa không những cần nhân chứng, mà cần cả những người viết để ghi nhận và bảo tồn. Họ không chỉ tạo ra một cuộc thi; họ đã và đang xây dựng một kho lưu trữ. Họ thắp lên một ngọn hải đăng cho thế hệ sau để chuyển hóa tổn thương thành chứng tích, sự im lặng thành lời ca, và cuộc sống lưu vong thành sự hội nhập.

Trong những ngày đầu ấy, văn học Hoa Kỳ thường chưa phản ánh đầy đủ sự phong phú và đa dạng về kinh nghiệm của chúng ta. Giải thưởng Viết Về Nước Mỹ thực sự đã lấp đầy khoảng trống đó bằng sự ghi nhận và khích lệ vô số tác giả, những người đã cầm bút và cùng viết nên một thông điệp mạnh mẽ: “Chúng ta đang hiện diện nơi đây. Trải nghiệm của chúng ta là quan trọng. Và nước Mỹ của chúng ta là thế đó.”


Suốt 25 năm qua, giải thưởng này không chỉ vinh danh tài năng mà dựng nên một cộng đồng và tạo thành một truyền thống.
Những cây bút được tôn vinh hôm nay không chỉ mô tả nước Mỹ; họ định nghĩa nó. Họ mở rộng giới hạn của nước Mỹ, làm phong phú văn hóa của nước Mỹ, và khắc sâu tâm hồn của nước Mỹ. Qua đôi mắt họ, chúng ta nhìn thấy một nước Mỹ tinh tế hơn, nhân ái hơn, và sau cùng, chân thật hơn.

Xin được nhắn gửi đến các tác giả góp mặt từ bao thế hệ để chia sẻ tấm chân tình trên các bài viết, chúng tôi trân trọng cảm ơn sự can đảm của quý vị. Can đảm không chỉ là vượt qua biến cố của lịch sử; can đảm còn là việc ngồi trước trang giấy trắng, đối diện với chính mình, lục lọi ký ức đau thương sâu đậm, và gửi tặng trải nghiệm đó đến tha nhân. Quý vị là những người gìn giữ ký ức tập thể và là những người dẫn đường cho tương lai văn hóa Việt tại Hoa Kỳ.

Với Việt Báo: Xin trân trọng cảm ơn tầm nhìn, tâm huyết, và sự duy trì bền bỉ giải thưởng này suốt một phần tư thế kỷ.
Khi hướng đến 25 năm tới, chúng ta hãy tiếp tục khích lệ thế hệ kế tiếp—những blogger, thi sĩ, tiểu thuyết gia, nhà phê bình, nhà văn trẻ—để họ tìm thấy tiếng nói của chính mình và kể lại sự thật của họ, dù đó là thử thách hay niềm vui. Bởi văn chương không phải là một thứ xa xỉ; đó là sự cần thiết. Đó là cách chúng ta chữa lành, cách chúng ta ghi nhớ, và là cách chúng ta tìm thấy nơi chốn của mình một cách trọn vẹn.

Xin cảm ơn quý vị.

NHẬN TIN QUA EMAIL
Vui lòng nhập địa chỉ email muốn nhận.