Hôm nay,  

28 tháng Tư ở Đại học Berkeley

02/05/201800:14:00(Xem: 7018)
28 tháng Tư ở Đại học Berkeley
 
Bùi Văn Phú

 

Sân trường sáng nay vắng hơn những thứ Bảy khác vì hôm qua là ngày cuối cùng sinh viên có lớp. Sau đó là “dead week” – một tuần lễ không còn lớp học để sinh viên dành thời gian riêng ôn bài trước kỳ thi cuối khoá.

 

Trước thư viện chính, bên cổng phía tây với hàng đào Nhật vẫn còn trổ bông và trước Sather Gate, vài nhóm sinh viên trong mũ áo tốt nghiệp đang cùng nhau chụp hình lưu niệm.

 

Sáng nay tôi vào trường để tiếp tục nghe hội thảo về di dân ở Đông Nam Á do Đại học UC Berkeley, UC Los Angeles và Đại học Toronto phối hợp tổ chức. Hội thảo đã bắt đầu từ hôm qua, với 20 bài nghiên cứu về di dân, xuất khẩu lao động.

blank

H01: Chương trình văn nghệ lần thứ 39 của sinh viên Việt Nam tại Đại học Berkeley (Ảnh: Bùi Văn Phú)

 
blank

H02: Múa nón quai thao (Ảnh: Bùi Văn Phú)

 

 

Liên quan đến Việt Nam là bài của Timothy Karis từ Western Oregon University về việc mở rộng thủ đô Hà Nội [Urban Footprints: Migration, Place-making, and the Politics of Presence in Hanoi, Vietnam] và bài của Christina Schwenkel từ UC Riverside với đề tài về người Việt ở Đông Đức trước đây [The Things They Carried (and Kept): Socialist Mobilities and Vietnamese Remittances from East Germany]

 

Cũng có diễn giả gốc Việt trình bày nghiên cứu tại hội thảo. Oanh K. Nguyễn là nghiên cứu sinh ban tiến sĩ chính trị học từ University of Minnesota, với đề tài về chính sách di dân của Malaysia [Development and Nation: The Evolution of Malaysian Immigration Laws]

 

Tôi chú ý nhiều đến bài tham luận của Angie Ngọc Trần từ California State University, Monterey về tiến trình đưa người H-Rê đi lao động ở Malaysia [The Ethnic H-Rê Experiences: Labor Migration from Vietnam to Malaysia and Return]

 

Hiện nay có nửa triệu người Việt đi lao động nước ngoài, tôi thường nghĩ họ là người kinh ở vùng quê nghèo, nhưng khi xem nội dung chương trình thấy đề tài của giáo sư Trần nên tôi quan tâm. Không nhẽ người dân tộc ở trên miền núi của Việt Nam giờ đây cũng đã phải chấp nhận đi làm công nơi xứ người, vì trước nay họ được biết đến là có truyền thống sống chết với quê cha đất tổ, không ai muốn bỏ buôn làng ra đi.

 

Bài nghiên cứu cho thấy việc thay canh tác lúa để trồng cây sao trong một số huyện ở tỉnh Quảng Ngãi đã không đưa kinh tế khu vực lên, khiến nhiều người H-Rê đã phải tìm đường đi lao động nước ngoài để gửi tiền về giúp gia đình cải thiện cuộc sống và trong quá trình làm thủ tục đã có khó khăn, hối lộ và tham nhũng.

 

Sau gần 5 năm tìm hiểu và nghiên cứu, tác giả nhận định rằng mục tiêu xoá đói giảm nghèo qua nghị định 71/CP của nhà nước đến nay không đem lại cải tiến bền vững cho cuộc sống của hàng vạn người dân H-Rê ở các huyện Ba Tơ, Sơn Hà và Nghĩa Hành. Qua những tìm hiểu và liên hệ với cơ quan môi giới, đặt vấn đề giúp đỡ cho họ nên một số người đi lao động nước ngoài đã được dãn nợ, khoanh nợ hoặc xoá nợ.

 

Trong khi giáo sư Angie Ngọc Trần đưa ra hình ảnh đời sống kinh tế khó khăn của người H-Rê qua nghiên cứu học thuật, từ một góc nhìn khác cũng liên quan đến Việt Nam đương đại là chương trình văn nghệ – Culture Show – chủ đề “Hai ngã dòng đời [Streams of Life] của sinh viên đã gợi lên những suy nghĩ về một vấn đề đang gây nhiều quan ngại trong xã hội, đó là sự kiện Formosa.

 

Buổi diễn đã mở màn lúc 2 giờ chiều tại Zellerbach Hall trong khuôn viên trường với 1200 khán giả tham dự.

 

Từ ngày thành lập Hội Sinh viên Việt Nam tại Đại học Berkeley vào tháng 1/1979, đây là Culture Show lần thứ 39, kể từ chương trình văn nghệ “Đêm Việt Nam” đầu tiên vào tháng 4/1980.

 

Vở ca vũ nhạc kịch chủ đề “Hai ngã dòng đời” cũng có bối cảnh ở miền Trung Việt Nam, tại tỉnh Hà Tĩnh, nơi công ty sắt thép Formosa đã xả chất độc làm hủy hoại môi trường, giết chết sinh vật biển trên chiều dài hơn 200 km. Cá chết, nước nhiễm độc khiến cư dân không còn thể tiếp tục hành nghề. Nhiều người phải bỏ làng ra đi tìm kế mưu sinh ở nơi khác.

 

Phượng là một cô gái bướng bỉnh, bị áp lực gia đình phải sống theo khuôn phép nhưng cô không chấp nhận. Gia đình Phượng bị ảnh hưởng bởi Formosa, không nhận được tiền bồi thường, không thể tiếp tục sinh sống nơi ven biển nên mẹ cô phải vào Sài Gòn làm osin cho một đại gia sống trong khu nhà sang trọng ở Quận 7.

 

Phượng nhận ra mình không thể ngồi yên trước bất công, trước những lên tiếng của người dân Hà Tĩnh đòi môi trường sạch nên cô đã thực hiện chuyến đi xuyên Việt bằng xe máy từ Sài Gòn về quê miền Trung. Cô gia nhập đoàn người biểu tình phản đối nhà nước, giương cao khẩu hiệu: “Tôi chọn cá” và bị công an đánh đập, bắt giam.

 

Hoạt cảnh đan xen trong tiếng đồng ca của những giọng hát sinh viên, qua lời nhạc của Việt Khang:

 

Xin hỏi anh là ai / Sao bắt tôi tôi làm điều gì sai?
Xin hỏi anh là ai / Sao đánh tôi chẳng một chút nương tay?
Xin hỏi anh là ai / Không cho tôi xuống đường để tỏ bày
Tình yêu quê hương này / Dân tộc này đã quá nhiều đắng cay!

 

Sinh viên Đỗ Việt Quang Minh viết kịch bản và đã đưa vào chương trình nhiều nét đẹp của văn hoá Việt qua múa nón lá, nón quai thao, múa lụa, múa quạt, múa lân, qua những ca khúc đượm tình quê hương: “Thấy hoa vàng trên cỏ xanh”, “Thương về miền Trung”, hay phản ánh ý chí chống ngoại xâm của dân Việt: “Anh là ai”, “Việt Nam ơi”.

 

Văn hóa Mỹ biểu hiện qua các màn vũ của nhóm Sriracha trong các ca khúc “A Million Dreams”, “Wherever You Will Go”, “I Miss You” hay những đoản khúc: “Let You Down”, “Everything Black”.

 

 blank

H03: Những giọng hát sinh viên (Ảnh: Bùi Văn Phú)

 blank

H04: Gia đình Phượng đón Long từ Mỹ về thăm quê hương (Ảnh: Bùi Văn Phú)

 blank

H05: Phượng cùng người dân tham gia biểu tình đòi môi trường sạch và bị bắt giam tù (Ảnh: Bùi Văn Phú)

 

 

Khác biệt văn hóa trong vở kịch biểu hiện qua cách ứng xử giữa Phượng và người anh họ là Long sinh ra tại Mỹ từ San Jose về quê nghỉ hè, cũng như qua mối tương giao giữa mẹ của Phượng với cô.

 

Giao tiếp giữa Long với hai mẹ con gốc Hội An cũng phản ánh những nét của xã hội Việt Nam ngày nay, khi mà bà mẹ tần tảo buôn bán ở chợ chỉ muốn cô con gái theo Long để có cơ hội cưới được Việt kiều.

 

Đạo diễn chương trình là Julie Lum và Brian Nguyễn. Toán phụ trách thực hiện có Austin Lê, Hoài-Thu Trần, Khôi Võ, Thiên Kim Hồ và Châu Phạm.

 

Các vai chính trong vở kịch gồm: Phượng (Linh-Chi Trần), Long (Darian Tạ), Nhi (Sophia Quách), Huyền (Như Nguyễn), Dũng (Hiển Nguyễn), Kim (Natalie Phạm), Diệu (Jas Lee), Hảo (Vincent Trần) và Bi (Simon Zhen).

 

Chủ tịch hiện thời của Hội Sinh viên Việt Nam tại Đại học Berkeley là Hiển Nguyễn, sinh viên năm thứ tư khoa sử, đến Mỹ định cư bảy năm trước.

 

Góp phần làm nên chương trình văn nghệ là công sức của hơn 100 sinh viên, dù miệt mài với sách vở nhưng đã bỏ ra nhiều thời gian và công sức luyện tập để chương trình thành công một cách tốt đẹp, được khán giả nhiệt tình khen.

 

Ngoài văn nghệ thường niên của hội sinh viên, trong lớp văn học Việt Nam khóa mùa Xuân này, do cô Nguyễn Nguyệt Cầm phụ trách, sinh viên Berkeley đã có cơ hội đọc những tác phẩm của Dương Nghiễm Mậu, Nhã Ca, Trần Dạ Từ, Cung Tích Biền, Thảo Trường, Y Uyên, Võ Phiến, Nguyễn Bắc Sơn, Kim Tuấn, Nguyên Sa, Hà Thúc Sinh, Phan Nhật Nam. Được nghe nhạc “Chuyện hai người lính,” “Kỷ vật cho em” của Phạm Duy, “Gia tài của mẹ” và “Tôi sẽ đi thăm” của Trịnh Công Sơn.

 

Hôm 26/4 cô Nguyệt Cầm có viết trên FB về ngày cuối của lớp học đã được kết thúc bằng mấy câu thơ của Tô Thùy Yên: “ta về như lá rơi về cội/ bếp lửa nhân quần ấm tối nay/ chén rượu hồng đây xin rưới xuống/ giải oan cho cuộc biển dâu này.”

 

Mỗi tháng Tư đến, sinh viên Berkeley lại làm văn nghệ để nhớ về cội nguồn Việt Nam, nhớ đến “Tháng Tư Đen” trong sử Việt, như lời sinh viên Châu Phạm phát biểu trong mở đầu chương trình.

 

Qua 39 chương trình văn nghệ của sinh viên Berkeley, văn hoá Việt và đặc biệt là những nét đẹp của một thời Việt Nam Cộng hoà vẫn được bảo tồn và phát huy ở hải ngoại, dù còn bị trù dập, cấm phổ biến nơi quê nhà.

 

Mấy thập niên qua, dù sống xa quê hương cội nguồn, từ khuôn viên trường này sinh viên vẫn tiếp tục ươm trồng những hạt mầm văn hoá Việt cho thế hệ mai sau.

 

© 2018 Buivanphu

 

 

In Trang
Gửi ý kiến của bạn
Vui lòng nhập tiếng Việt có dấu. Cách gõ tiếng Việt có dấu ==> https://youtu.be/ngEjjyOByH4
Tên của bạn
Email của bạn
)
1234567Trang sauTrang cuối

Cuộc tấn công và bắt sống vợ chồng Tổng thống Nicolás Maduro ngay trên lãnh thổ Venezuela trong ngày cuối tuần đã trở thành một sự kiện chính trị thế giới hàng đầu khi bước vào năm mới 2026 này. Trong khi những đồng minh của Donald Trump ca ngợi và ủng hộ chiến dịch quân sự này thì ngược lại, một số câu hỏi cũng đã được đặt ra là, liệu một cuộc tấn công quân sự vào Venezuela, một quốc gia không mang tính đe dọa trực tiếp và hiển hiện đến an ninh quốc gia Hoa Kỳ, có được thông báo và sự chuẩn thuận của Quốc Hội Hoa Kỳ theo hiến pháp? Cũng như một chiến dịch quân sự và bắt sống một nguyên thủ quốc gia khác trên lãnh thổ một quốc gia có chủ quyền như Venezuela có đúng với nguyên tắc ngoại giao và công pháp quốc tế hay không?

Người đàn ông lê những bước chân nặng nề giữa hai triền núi mù sương. Gió và bụi cát làm mái tóc dài của ông ta rối bời. Chiếc khăn choàng và áo măng-tô có vẻ không đủ ấm, nên gương mặt hốc hác, mệt mỏi, lấm lem những vết đen như vừa chui ra từ mỏ than. Rồi ngay sau đó, ông ta xuất hiện trong một quán nước, ngồi bên chiếc bàn có ly trà nóng bốc khói nghi ngút trên tay, mắt nhìn xa xăm ra cửa. Một tiếng hát khàn, đục, nặng như những vách núi hai bên đường ông ấy đang đi, vang lên.

Sau khi bài “Chúng Ta Sống Sót” đăng tuần qua, Việt Báo nhận được nhiều hồi âm hơn thường lệ: tin nhắn, điện thoại, thư điện tử. Có người quen, có độc giả chưa từng gặp. Nội dung không khác nhau mấy. Phần lớn là sự đồng cảm. Có người nói đọc xong thấy nhẹ lòng, vì biết mình không phải là kẻ đơn độc nghĩ như thế. Có người gửi lời cảm kích khi có người nói hộ tiếng nói lòng mình. Nhưng điều đáng chú ý không nằm ở nội dung, mà ở cách người ta nhắn gửi hồi âm. Tất cả đều chọn nói riêng. Không bình luận công khai. Không chia sẻ kèm ý kiến. Họ đi bằng “cửa hậu”. Lý do dễ hiểu: không muốn bàn chuyện chính trị nơi công cộng, nhất là trên mạng xã hội — nơi một câu nói có thể bị chụp mũ nhanh hơn tốc độ người ta kịp giải thích mình muốn nói gì.

Năm 2025 đi qua trong chiếc bóng của Donald Trump. Vị tổng thống ồn ào này, với cách hành xử phá bỏ mọi khuôn thước, đã làm xoay chuyển trật tự thế giới: khiến các nền kinh tế lên cơn sốt, nhưng cũng đẩy đồng minh Âu châu phải chi nhiều hơn cho quốc phòng. Bước sang 2026, khi “cơn lốc Trump” vẫn còn cuộn, đây là mười điều đáng dõi theo.

Năm 2025 đang khép lại. Không tổng kết. Không lời ca tụng. Chỉ lặng lẽ như một người vừa đi qua nhiều mất mát — chẳng còn hơi sức nói thêm điều gì. Nhìn lại — năm 2025 không dạy ta cách thắng, mà dạy ta cách không ngã gục. Chúng ta sống sót — vì thói quen nhiều hơn hy vọng. Quen giá cả leo nhanh hơn đồng lương. Quen nhìn nhau bằng ngờ vực hơn cảm thông. Quen tin dữ đến sớm hơn cà phê sáng. Quen mỗi ngày đều phải chọn một nỗi lo để mang theo, bởi không ai ôm nỗi chừng ấy đổ vỡ vào lòng cùng lúc.

Con người ở bất cứ nơi nào trên thế giới cũng có quyền được hạnh phúc và tạo ra hạnh phúc. Nó giống như dưới bầu trời có thể xảy ra trận không kích bất cứ lúc nào, dù ngày hay đêm, nhưng người Ukraine vẫn có thể khảy lên tiếng đàn Bandura. Một năm qua, ai trong chúng ta không mệt mỏi với những dòng chảy đầy bụi bặm, thoát ra từ một gánh xiếc nghiệp dư, mang theo những chất dơ của hận thù, ích kỷ, tham vọng, độc tài. Những ngày cuối cùng của năm 2025, hãy nói về Lửa Và Tro (Avatar: Fire and Ash), thưởng thức siêu phẩm giả tưởng của James Cameron, để cùng khép lại một năm ngộp thở của nước Mỹ, và cùng chiêm nghiệm một điều mà nước Mỹ đang cố tình lãng quên.

Mùa Giáng Sinh này, khi chúng ta chúc nhau an lành, hòa bình và thiện chí, có lẽ ta biết rõ hơn bao giờ hết, mình sẽ là người mở cửa quán trọ hay là Herod của thời đại mới? Khi đó, chúng ta sẽ hiểu — Chúa ở bên ai trong mùa Giáng Sinh này.

Ở đời dường như chúng ta hay nghe nói người đi buôn chiến tranh, tức là những người trục lợi chiến tranh như buôn bán vũ khí, xâm chiếm đất đai, lãnh thổ của nước khác, thỏa mãn tham vọng bá quyền cá nhân, v.v… Nhưng lại không mấy khi chúng ta nghe nói có người đi buôn hòa bình. Vậy mà ở thời đại này lại có người đi buôn hòa bình. Thế mới lạ chứ! Các bạn đừng tưởng tôi nói chuyện vui đùa cuối năm. Không đâu! Đó là chuyện thật, người thật đấy. Nếu các bạn không tin thì hãy nghe tôi kể hết câu chuyện dưới đây rồi phán xét cũng không muộn. Vậy thì trước hết hãy nói cho rõ ý nghĩa của việc đi buôn hòa bình là thế nào để các bạn khỏi phải thắc mắc rồi sau đó sẽ kể chi tiết câu chuyện. Đi buôn thì ai cũng biết rồi. Đó là đem bán món hàng này để mua món hàng khác, hoặc đi mua món hàng này để bán lại cho ai đó hầu kiếm lời. Như vậy, đi buôn thì phải có lời...

Hồi đầu năm nay, một người bạn quen gọi đến, chỉ sau một tháng quốc gia chuyển giao quyền lực. Giọng chị mệt mỏi, pha chút bất cần, “Giờ sao? Đi đâu bây giờ nữa?” Chị không hỏi về kế hoạch chuyến đi du lịch, cũng không phải địa chỉ một quán ăn ngon nào đó. Câu hỏi của chị đúng ra là, “Giờ đi tỵ nạn ở đâu nữa?” “Nữa!” Cái chữ “nữa” kéo dài, rồi buông thỏng. Chữ “nữa” của chị dài như nửa thế kỷ từ ngày làm người tỵ nạn. Vài tháng trước, cuộc điện thoại gọi đến người bạn từng bị giam giữ trong nhà tù California vì một sai phạm thời trẻ, chỉ để biết chắc họ bình an. “Mỗi sáng tôi chạy bộ cũng mang theo giấy quốc tịch, giấy chứng minh tôi sinh ở Mỹ,” câu trả lời trấn an người thăm hỏi.

Chỉ trong vài ngày cuối tuần qua, bạo lực như nổi cơn lốc. Sinh viên bị bắn trong lớp ở Đại học Brown. Người Do Thái gục ngã trên bãi biển Bondi, Úc châu, ngay ngày đầu lễ Hanukkah. Một đạo diễn tài danh cùng vợ bị sát hại — nghi do chính con trai. Quá nhiều thảm kịch trong một thời khắc ngắn, quá nhiều bóng tối dồn dập khiến người ta lạc mất hướng nhìn. Nhưng giữa lúc chưa thể giải được gốc rễ, ta vẫn còn một điều có thể làm: học cho được cách ứng xử và phản ứng, sao cho không tiếp tay cho lửa hận thù. Giữ đầu óc tỉnh táo giữa khủng hoảng giúp ta nhìn vào ngọn cháy thật, thay vì mải dập tàn lửa do người khác thổi lên.
1234567Trang sauTrang cuối
VB Podcast



Kính chào quý vị,

Tôi là Derek Trần, dân biểu đại diện Địa Hạt 45, và thật là một vinh dự lớn lao khi được đứng nơi đây hôm nay, giữa những tiếng nói, những câu chuyện, và những tâm hồn đã góp phần tạo nên diện mạo văn học của cộng đồng người Mỹ gốc Việt trong suốt một phần tư thế kỷ qua.
Hai mươi lăm năm! Một cột mốc bạc! Một cột mốc không chỉ đánh dấu thời gian trôi qua, mà còn ghi nhận sức bền bỉ của một giấc mơ. Hôm nay, chúng ta kỷ niệm 25 năm Giải Viết Về Nước Mỹ của nhật báo Việt Báo.

Khi những người sáng lập giải thưởng này lần đầu tiên ngồi lại bàn thảo, họ đã hiểu một điều rất căn bản rằng: Kinh nghiệm tỵ nạn, hành trình nhập cư, những phức tạp, gian nan, và sự thành công mỹ mãn trong hành trình trở thành người Mỹ gốc Việt – tất cả cần được ghi lại. Một hành trình ý nghĩa không những cần nhân chứng, mà cần cả những người viết để ghi nhận và bảo tồn. Họ không chỉ tạo ra một cuộc thi; họ đã và đang xây dựng một kho lưu trữ. Họ thắp lên một ngọn hải đăng cho thế hệ sau để chuyển hóa tổn thương thành chứng tích, sự im lặng thành lời ca, và cuộc sống lưu vong thành sự hội nhập.

Trong những ngày đầu ấy, văn học Hoa Kỳ thường chưa phản ánh đầy đủ sự phong phú và đa dạng về kinh nghiệm của chúng ta. Giải thưởng Viết Về Nước Mỹ thực sự đã lấp đầy khoảng trống đó bằng sự ghi nhận và khích lệ vô số tác giả, những người đã cầm bút và cùng viết nên một thông điệp mạnh mẽ: “Chúng ta đang hiện diện nơi đây. Trải nghiệm của chúng ta là quan trọng. Và nước Mỹ của chúng ta là thế đó.”


Suốt 25 năm qua, giải thưởng này không chỉ vinh danh tài năng mà dựng nên một cộng đồng và tạo thành một truyền thống.
Những cây bút được tôn vinh hôm nay không chỉ mô tả nước Mỹ; họ định nghĩa nó. Họ mở rộng giới hạn của nước Mỹ, làm phong phú văn hóa của nước Mỹ, và khắc sâu tâm hồn của nước Mỹ. Qua đôi mắt họ, chúng ta nhìn thấy một nước Mỹ tinh tế hơn, nhân ái hơn, và sau cùng, chân thật hơn.

Xin được nhắn gửi đến các tác giả góp mặt từ bao thế hệ để chia sẻ tấm chân tình trên các bài viết, chúng tôi trân trọng cảm ơn sự can đảm của quý vị. Can đảm không chỉ là vượt qua biến cố của lịch sử; can đảm còn là việc ngồi trước trang giấy trắng, đối diện với chính mình, lục lọi ký ức đau thương sâu đậm, và gửi tặng trải nghiệm đó đến tha nhân. Quý vị là những người gìn giữ ký ức tập thể và là những người dẫn đường cho tương lai văn hóa Việt tại Hoa Kỳ.

Với Việt Báo: Xin trân trọng cảm ơn tầm nhìn, tâm huyết, và sự duy trì bền bỉ giải thưởng này suốt một phần tư thế kỷ.
Khi hướng đến 25 năm tới, chúng ta hãy tiếp tục khích lệ thế hệ kế tiếp—những blogger, thi sĩ, tiểu thuyết gia, nhà phê bình, nhà văn trẻ—để họ tìm thấy tiếng nói của chính mình và kể lại sự thật của họ, dù đó là thử thách hay niềm vui. Bởi văn chương không phải là một thứ xa xỉ; đó là sự cần thiết. Đó là cách chúng ta chữa lành, cách chúng ta ghi nhớ, và là cách chúng ta tìm thấy nơi chốn của mình một cách trọn vẹn.

Xin cảm ơn quý vị.

NHẬN TIN QUA EMAIL
Vui lòng nhập địa chỉ email muốn nhận.