Hôm nay,  

Hát Trên Đường Về

11/18/200700:00:00(View: 9627)

Bên Mỹ, bằng quan trọng nhất là bằng lái xe. Ở Louisiana thì cứ bốn năm phải lấy bằng lại, chụp hình lại, kê khai rõ nặng bao nhiêu, cao bao nhiêu, mắt màu gì, và không được phép quên con số an ninh xã hội, là con số đã được phán xét phân loại sang hèn tốt xấu ở nước này hẳn hòi rồi. ít nhất là từ văn phòng của FBI. Đây cũng là thẻ "căn cước ID" được hỏi kỹ nhất. Hình chụp thì chỉ mất mấy chục giây, mà phải mang nó đi trình diện thiên hạ cả bốn năm liền. Ông cảnh sát đuổi xe phạt cũng đòi hỏi thăm hình trong bằng lái. Nhân viên ngân hàng cũng yêu cầu được nhìn cho rõ. Người ghi phòng khách sạn cũng đòi coi mắt, tai, mũi, họng... xem có phải là thứ thiệt không!

HÌNH CHỤP TRONG BẰNG LÁI XE

Điều đặc biệt là chẳng mấy ai hài lòng về hình chụp trong bằng lái xe. Có hình trông giống tên tội phạm vượt ngục thứ dữ mà cảnh sát đang lùng bắt. Có hình khi giơ ra thì bọ hay gián gì cũng phải chạy. Bà Angela Hill của đài CBS ở New Orleans thì chỉ mong cơ quan chụp hình bằng lái xe có thêm kính lọc (filter) để che bớt những vết nhăn và nhám đi cho bớt già cỗi; và phải biết kỹ thuật chụp hình tối thiểu để chụp hình những người béo mập như bà trông thon thon ra một tí.

Thì ra sở dĩ mình không thích hình trong bằng lái xe vì nó giống mình quá, lộ liễu quá, chả thẩm mĩ chút nào. Thợ chụp hình chuyên nghiệp ăn tiền phải học kỹ thuật ánh sáng rất nhuyễn để hình chụp trở thành lung linh hấp dẫn: phải thêm đèn chiếu phía sau cho nổi thân người lên, thêm đèn chiếu vào tóc để những sợi tóc bạc bớt bạc bẽo đi cho bồng bềnh thơ mộng; và phải biết dùng kính lọc che bớt đi những gì trên khuôn mặt mà khách hàng không mấy ưa thích. Trong mười cái hình chụp thì hình đẹp nhất chưa hẳn là hình giống thật. Hèn chi nhiều bà nhiều cô đi sửa sắc đẹp về soi gương nhìn khuôn mặt mới với cằm giả, mũi giả, lông mi giả, lại khen mình đẹp quá mới lạ chứ, vì có còn phải là mình nữa đâu!

TRUYỆN ĐI TÌM XÁC CHẾT

Trận bão Katrina tại New Orleans thật khủng khiếp chưa từng thấy trong lịch sử, đã tàn phá thành phố này một cách khủng khiếp. Bao nhiêu người không còn nhà ở. Người chết cũng bộn!

Chắc hẳn ai cũng đã từng chứng kiến hoặc nghe về những cái chết khác nhau. Chết êm ả trên giường bệnh bên những người thân yêu hay chết tức tưởi lòi ruột vọt óc ở ngoài mặt trận. Chết quằn quại sau vụ cháy hoặc đụng xe. Chết không kịp trối trăng khi bị ngưng tim. Chết cách nào thì cũng là một cái chết.

Tôi có dịp chứng kiến một lúc nhiều xác chết với nhiều cách khác nhau. Hồi mới sang Mỹ, dân ta chưa quen những thủ tục khi nhà có người chết bất ngờ. Một đêm, tôi bị một gia đình đánh thức dậy xin giúp đi tìm xác một người thân chết ở nhà vì trúng gió mà cảnh sát đã mang đi đâu không biết. Họ hốt hoảng quá, sợ mất xác thì tìm đâu bây giờ, mà tôi thì cũng chả hiểu đầu đuôi ra sao, nên cũng đành vác xe chạy. Hỏi tới hỏi lui thì được chỉ tới nha cảnh sát, chỗ phòng khám nghiệm tử thi ở đường Tulane góc đường Broad.

 Mắt nhắm mắt mở bước vào, tôi thấy sao người đợi đông thế. Nhìn kỹ lại thì thấy toàn là xác chết không à. Tóc tôi dựng đứng, da nổi ốc hột bò rần rần. Thì ra xác chết từ các nơi được cảnh sát đưa về đây khám nghiệm: từ vụ đâm chém ngoài đường, từ vụ chết ở nhà ban đêm, từ vụ chết cháy, chết tai nạn bẹp dí lôi từ xe ra, chết chương phềnh vớt từ nước lên... Có xác ngồi, xác nằm xoải, xác nằm co quắp, có xác cháy rụi, có xác mất đầu ... Nhìn sang phòng bên cạnh thì thấy một cái xác khác đang được để trên bàn, mấy người da mầu mắt đỏ hoe đang làm công tác mổ bụng lấy ruột ra vất nhanh vào thùng rác bên cạnh kêu bẹt lên một tiếng khan mà nhễ nhụa.Tôi bỗng rùng mình giật bắn người lên, vì vừa nhận thức ra một mùi tổng hợp nồng nặc không thể tưởng được xộc thẳng vào mũi, chỉa sâu vào da. Vừa tanh vừa thối khăm khẳm đến phát ói và lạnh buốt xương sống. Cái mùi quái gở này đã bám sát ám ảnh tôi suốt một tuần lễ: ăn không được, đang ngủ thì bị giật dậy!

TIN VUI CHỤP HÌNH BẰNG LÁI VỀ BÊN KIA CỬA TỬ

Nhìn lại những tấm hình chụp trong đời, mình thấy mình thay đổi nhiều quá. Mới hồi nào là một chú bé chụp chung với các bạn cùng lớp ở Phú Nhuận, thơ ngây bé dại. Rồi nhiều hình kế tiếp, mỗi năm mỗi khác. Những năm gần đây thì hình có vẻ gồ ghề ra, nhiều chỗ phát triển không đồng đều. Tóc thì cứ lớp lớp hát bài tạ từ "mùa thu lá bay", những sợi còn lại thì "lơ thơ tơ liễu buông mành" đếm thành con số được. Thì chả lẽ cứ trẻ mãi à! Không biết hình năm tới ra sao" Rồi hình của 10 năm nữa, 20 năm nữa, hay 50 năm nữa, mình khó mà hình dung nổi.

À, tôi nhận ra rồi. Tuần này tôi đã trông thấy hình chụp tôi sau đây 50 năm. Chuyện thật đấy. Tôi bị nha sĩ bảo phải mổ cả hai hàm răng. Sợ quá mà cũng phải theo, vì nếu không thì nha sĩ đe dọa rằng không lâu nữa sẽ phải đeo hàm răng giả.

Trước khi mổ, nha sĩ cho chụp hình tia sáng X, rồi để tấm hình với hai hàm răng nhe ra ngay trước mặt mà ngắm nghía và phân tích. Nhiều mũi thuốc tê được chích vào lợi, những kim chích dài cứ tàn nhẫn cắm sồn sột ngập sâu vào chân thịt đến rợn người. Tôi co người nín thở đỡ đòn. Thế là cả hai hàm đều hết cảm giác. Nha sĩ tha hồ tung hoành: nào khoan, khoét, nạo, đục, mài, nậy, giũa... tiếng vang lên inh ỏi như trong xưởng thợ tiện, nào cho máy mút máu chảy láng lênh... Tôi nằm chịu trận, cố nhìn hình tôi qua hai hàm răng chụp tia sáng X phía trước như kiểu "tôi nhìn tôi trên vách". Và tôi nhìn rõ hình tôi là như thế sau đây 50 năm! Tia sáng X kỳ diệu quá, nhìn thấu qua da thịt để chỉ còn thấy xương, giống hệt như tia thời gian xuyên thủng xác thân này cho già cỗi đi, cho thối rữa ra... Cái gì còn lại sau 50 năm nữa ngoài bộ xương kia nhỉ" Và tôi đã xin nha sĩ chụp lại tấm hình đó để tôi đưa về giữ làm thẻ "căn cước" cuộc đời.

Nhìn thấy hình của mình sau đây 50 năm là cảm nhận được Tin Vui của Chúa Giêsu qua câu chuyện: "Bấy giờ có người khen Đền Thờ lộng lẫy khác thường vì những bức đá chạm, và những đồ phụng hiến rất đẹp. Người nói: "Những thứ các con đang ngắm bây giờ, sẽ có ngày tan nát hết, không còn viên đá nào chồng lên viên đá nào." (Luca 21:5-6).

Câu nói của Chúa Giêsu không chỉ là một lời tiên tri, vì chỉ sau đó chưa đầy 40 năm, tức vào năm 70, quân Rôma đã đập tan sức kháng cự mãnh liệt của người Do Thái. Và để giằn mặt, họ đã san bình địa thành phố Giêrusalem, chỉ để lại một bức tường để ghi nhớ cho mà sợ, đó là Bức Tường Khóc còn tồn tại đến ngày nay.

Thực ra Chúa muốn nói về những ngôi nhà tưởng là kiên cố khác là thân xác con người: sẽ có ngày thối rữa hết, không còn một miếng thịt nào chồng lên miếng thịt nào, như hình chụp bộ răng kia!

Mình thử hình dung ngồi nhìn cái xác chết của chính mình dưới ngôi mộ qua nhiều giai đoạn xem sao. Trước hết, xác sẽ lạnh cứng, rồi dần dần xám đen lại. Một thời gian thì thấy những kẽ nứt trên da, nước vàng rỉ ra, nhiều phần bắt đầu thối, mùi tanh và thối xông lên nồng nặc, rồi toàn thân nát rữa, trơ ra bộ xương dần dà xụm xuống...  Chụp hình lúc này chắc ớn lắm nhỉ" Nhưng đây là Tin Vui của Chúa: mỗi người vẫn có thể chụp được bức hình của mình đẹp nhất. Đó là chụp được hình linh hồn mình đã được tạo dựng "giống như hình ảnh Chúa" (Khởi Nguyên 1:27)  với hành trang mới.

Kiếp ngắn dài một mộ bia

Xoay vần cát bụi ngày lìa dương gian

Dừng chân đếm túi hành trang

Những gì còn lại chuỗi vàng lời kinh.

NHỮNG GÌ SẼ ĐEM THEO VỀ CÕI CHẾT

Nhìn lá rụng mùa thu, tự nhiên ai cũng nghĩ về thân phận mình: một ngày không xa thân xác cũng sẽ rụng xuống như vậy. Đúng là điệu múa tử thi. Cái gì mất, cái gì còn" Mất, nhiều khi lại còn. Mà tưởng là còn, thì lại đã mất! Vậy xin mượn tâm tình của nhạc sĩ Phạm Duy trong bài "Những Gì Sẽ Đem Theo Về Cõi Chết" như một lời trần tình để chụp hình mình lấy bằng lái xe mà đi về Cõi Chúa là gia nghiệp đời mình.

Một mai đây tôi sẽ chết

Trên đường về nơi cõi hết

Tôi sẽ đem theo với tôi những gì đây"

Tôi không đem với tôi được tiền tài hay danh vọng,

Tôi không đem theo với tôi được gái đẹp hay rượu nồng,

Tôi không đem với tôi được mộng giàu sang phú quí...

Tôi không đem với tôi được quyền hành trong giai đoạn,

Tôi không đem với tôi được giới hạn tiếng anh hùng,

Tôi không đem với tôi được tượng đồng bia đá trắng...

Tôi không đem với tôi được nhiều điều tôi mong đợi,

Tôi không đem với tôi được danh với lợi ra ngoài đời,

Tôi không đem với tôi được cả buồn vui mấy nỗi...

Rồi mai đây tôi sẽ chết...

Trong lòng mừng không hối tiếc,

Tôi không đem theo với tôi những gì đâu!

Lm. Trần Cao Tường

(Mời thăm www.dunglac.netvà hệ thống mới www.dunglac.orgMạng Lưới Dũng Lạc, góp tư liệu xây nhà Văn Hóa & Niềm Tin.)

Send comment
Vui lòng nhập tiếng Việt có dấu.Cách gõ tiếng Việt có dấu ==> https://youtu.be/ngEjjyOByH4
Your Name
Your email address
)
Cuộc tấn công và bắt sống vợ chồng Tổng thống Nicolás Maduro ngay trên lãnh thổ Venezuela trong ngày cuối tuần đã trở thành một sự kiện chính trị thế giới hàng đầu khi bước vào năm mới 2026 này. Trong khi những đồng minh của Donald Trump ca ngợi và ủng hộ chiến dịch quân sự này thì ngược lại, một số câu hỏi cũng đã được đặt ra là, liệu một cuộc tấn công quân sự vào Venezuela, một quốc gia không mang tính đe dọa trực tiếp và hiển hiện đến an ninh quốc gia Hoa Kỳ, có được thông báo và sự chuẩn thuận của Quốc Hội Hoa Kỳ theo hiến pháp? Cũng như một chiến dịch quân sự và bắt sống một nguyên thủ quốc gia khác trên lãnh thổ một quốc gia có chủ quyền như Venezuela có đúng với nguyên tắc ngoại giao và công pháp quốc tế hay không?
Người đàn ông lê những bước chân nặng nề giữa hai triền núi mù sương. Gió và bụi cát làm mái tóc dài của ông ta rối bời. Chiếc khăn choàng và áo măng-tô có vẻ không đủ ấm, nên gương mặt hốc hác, mệt mỏi, lấm lem những vết đen như vừa chui ra từ mỏ than. Rồi ngay sau đó, ông ta xuất hiện trong một quán nước, ngồi bên chiếc bàn có ly trà nóng bốc khói nghi ngút trên tay, mắt nhìn xa xăm ra cửa. Một tiếng hát khàn, đục, nặng như những vách núi hai bên đường ông ấy đang đi, vang lên.
Sau khi bài “Chúng Ta Sống Sót” đăng tuần qua, Việt Báo nhận được nhiều hồi âm hơn thường lệ: tin nhắn, điện thoại, thư điện tử. Có người quen, có độc giả chưa từng gặp. Nội dung không khác nhau mấy. Phần lớn là sự đồng cảm. Có người nói đọc xong thấy nhẹ lòng, vì biết mình không phải là kẻ đơn độc nghĩ như thế. Có người gửi lời cảm kích khi có người nói hộ tiếng nói lòng mình. Nhưng điều đáng chú ý không nằm ở nội dung, mà ở cách người ta nhắn gửi hồi âm. Tất cả đều chọn nói riêng. Không bình luận công khai. Không chia sẻ kèm ý kiến. Họ đi bằng “cửa hậu”. Lý do dễ hiểu: không muốn bàn chuyện chính trị nơi công cộng, nhất là trên mạng xã hội — nơi một câu nói có thể bị chụp mũ nhanh hơn tốc độ người ta kịp giải thích mình muốn nói gì.
Năm 2025 đi qua trong chiếc bóng của Donald Trump. Vị tổng thống ồn ào này, với cách hành xử phá bỏ mọi khuôn thước, đã làm xoay chuyển trật tự thế giới: khiến các nền kinh tế lên cơn sốt, nhưng cũng đẩy đồng minh Âu châu phải chi nhiều hơn cho quốc phòng. Bước sang 2026, khi “cơn lốc Trump” vẫn còn cuộn, đây là mười điều đáng dõi theo.
Năm 2025 đang khép lại. Không tổng kết. Không lời ca tụng. Chỉ lặng lẽ như một người vừa đi qua nhiều mất mát — chẳng còn hơi sức nói thêm điều gì. Nhìn lại — năm 2025 không dạy ta cách thắng, mà dạy ta cách không ngã gục. Chúng ta sống sót — vì thói quen nhiều hơn hy vọng. Quen giá cả leo nhanh hơn đồng lương. Quen nhìn nhau bằng ngờ vực hơn cảm thông. Quen tin dữ đến sớm hơn cà phê sáng. Quen mỗi ngày đều phải chọn một nỗi lo để mang theo, bởi không ai ôm nỗi chừng ấy đổ vỡ vào lòng cùng lúc.
Con người ở bất cứ nơi nào trên thế giới cũng có quyền được hạnh phúc và tạo ra hạnh phúc. Nó giống như dưới bầu trời có thể xảy ra trận không kích bất cứ lúc nào, dù ngày hay đêm, nhưng người Ukraine vẫn có thể khảy lên tiếng đàn Bandura. Một năm qua, ai trong chúng ta không mệt mỏi với những dòng chảy đầy bụi bặm, thoát ra từ một gánh xiếc nghiệp dư, mang theo những chất dơ của hận thù, ích kỷ, tham vọng, độc tài. Những ngày cuối cùng của năm 2025, hãy nói về Lửa Và Tro (Avatar: Fire and Ash), thưởng thức siêu phẩm giả tưởng của James Cameron, để cùng khép lại một năm ngộp thở của nước Mỹ, và cùng chiêm nghiệm một điều mà nước Mỹ đang cố tình lãng quên.
Mùa Giáng Sinh này, khi chúng ta chúc nhau an lành, hòa bình và thiện chí, có lẽ ta biết rõ hơn bao giờ hết, mình sẽ là người mở cửa quán trọ hay là Herod của thời đại mới? Khi đó, chúng ta sẽ hiểu — Chúa ở bên ai trong mùa Giáng Sinh này.
Ở đời dường như chúng ta hay nghe nói người đi buôn chiến tranh, tức là những người trục lợi chiến tranh như buôn bán vũ khí, xâm chiếm đất đai, lãnh thổ của nước khác, thỏa mãn tham vọng bá quyền cá nhân, v.v… Nhưng lại không mấy khi chúng ta nghe nói có người đi buôn hòa bình. Vậy mà ở thời đại này lại có người đi buôn hòa bình. Thế mới lạ chứ! Các bạn đừng tưởng tôi nói chuyện vui đùa cuối năm. Không đâu! Đó là chuyện thật, người thật đấy. Nếu các bạn không tin thì hãy nghe tôi kể hết câu chuyện dưới đây rồi phán xét cũng không muộn. Vậy thì trước hết hãy nói cho rõ ý nghĩa của việc đi buôn hòa bình là thế nào để các bạn khỏi phải thắc mắc rồi sau đó sẽ kể chi tiết câu chuyện. Đi buôn thì ai cũng biết rồi. Đó là đem bán món hàng này để mua món hàng khác, hoặc đi mua món hàng này để bán lại cho ai đó hầu kiếm lời. Như vậy, đi buôn thì phải có lời...
Hồi đầu năm nay, một người bạn quen gọi đến, chỉ sau một tháng quốc gia chuyển giao quyền lực. Giọng chị mệt mỏi, pha chút bất cần, “Giờ sao? Đi đâu bây giờ nữa?” Chị không hỏi về kế hoạch chuyến đi du lịch, cũng không phải địa chỉ một quán ăn ngon nào đó. Câu hỏi của chị đúng ra là, “Giờ đi tỵ nạn ở đâu nữa?” “Nữa!” Cái chữ “nữa” kéo dài, rồi buông thỏng. Chữ “nữa” của chị dài như nửa thế kỷ từ ngày làm người tỵ nạn. Vài tháng trước, cuộc điện thoại gọi đến người bạn từng bị giam giữ trong nhà tù California vì một sai phạm thời trẻ, chỉ để biết chắc họ bình an. “Mỗi sáng tôi chạy bộ cũng mang theo giấy quốc tịch, giấy chứng minh tôi sinh ở Mỹ,” câu trả lời trấn an người thăm hỏi.
Chỉ trong vài ngày cuối tuần qua, bạo lực như nổi cơn lốc. Sinh viên bị bắn trong lớp ở Đại học Brown. Người Do Thái gục ngã trên bãi biển Bondi, Úc châu, ngay ngày đầu lễ Hanukkah. Một đạo diễn tài danh cùng vợ bị sát hại — nghi do chính con trai. Quá nhiều thảm kịch trong một thời khắc ngắn, quá nhiều bóng tối dồn dập khiến người ta lạc mất hướng nhìn. Nhưng giữa lúc chưa thể giải được gốc rễ, ta vẫn còn một điều có thể làm: học cho được cách ứng xử và phản ứng, sao cho không tiếp tay cho lửa hận thù. Giữ đầu óc tỉnh táo giữa khủng hoảng giúp ta nhìn vào ngọn cháy thật, thay vì mải dập tàn lửa do người khác thổi lên.


Kính chào quý vị,

Tôi là Derek Trần, dân biểu đại diện Địa Hạt 45, và thật là một vinh dự lớn lao khi được đứng nơi đây hôm nay, giữa những tiếng nói, những câu chuyện, và những tâm hồn đã góp phần tạo nên diện mạo văn học của cộng đồng người Mỹ gốc Việt trong suốt một phần tư thế kỷ qua.
Hai mươi lăm năm! Một cột mốc bạc! Một cột mốc không chỉ đánh dấu thời gian trôi qua, mà còn ghi nhận sức bền bỉ của một giấc mơ. Hôm nay, chúng ta kỷ niệm 25 năm Giải Viết Về Nước Mỹ của nhật báo Việt Báo.

Khi những người sáng lập giải thưởng này lần đầu tiên ngồi lại bàn thảo, họ đã hiểu một điều rất căn bản rằng: Kinh nghiệm tỵ nạn, hành trình nhập cư, những phức tạp, gian nan, và sự thành công mỹ mãn trong hành trình trở thành người Mỹ gốc Việt – tất cả cần được ghi lại. Một hành trình ý nghĩa không những cần nhân chứng, mà cần cả những người viết để ghi nhận và bảo tồn. Họ không chỉ tạo ra một cuộc thi; họ đã và đang xây dựng một kho lưu trữ. Họ thắp lên một ngọn hải đăng cho thế hệ sau để chuyển hóa tổn thương thành chứng tích, sự im lặng thành lời ca, và cuộc sống lưu vong thành sự hội nhập.

Trong những ngày đầu ấy, văn học Hoa Kỳ thường chưa phản ánh đầy đủ sự phong phú và đa dạng về kinh nghiệm của chúng ta. Giải thưởng Viết Về Nước Mỹ thực sự đã lấp đầy khoảng trống đó bằng sự ghi nhận và khích lệ vô số tác giả, những người đã cầm bút và cùng viết nên một thông điệp mạnh mẽ: “Chúng ta đang hiện diện nơi đây. Trải nghiệm của chúng ta là quan trọng. Và nước Mỹ của chúng ta là thế đó.”


Suốt 25 năm qua, giải thưởng này không chỉ vinh danh tài năng mà dựng nên một cộng đồng và tạo thành một truyền thống.
Những cây bút được tôn vinh hôm nay không chỉ mô tả nước Mỹ; họ định nghĩa nó. Họ mở rộng giới hạn của nước Mỹ, làm phong phú văn hóa của nước Mỹ, và khắc sâu tâm hồn của nước Mỹ. Qua đôi mắt họ, chúng ta nhìn thấy một nước Mỹ tinh tế hơn, nhân ái hơn, và sau cùng, chân thật hơn.

Xin được nhắn gửi đến các tác giả góp mặt từ bao thế hệ để chia sẻ tấm chân tình trên các bài viết, chúng tôi trân trọng cảm ơn sự can đảm của quý vị. Can đảm không chỉ là vượt qua biến cố của lịch sử; can đảm còn là việc ngồi trước trang giấy trắng, đối diện với chính mình, lục lọi ký ức đau thương sâu đậm, và gửi tặng trải nghiệm đó đến tha nhân. Quý vị là những người gìn giữ ký ức tập thể và là những người dẫn đường cho tương lai văn hóa Việt tại Hoa Kỳ.

Với Việt Báo: Xin trân trọng cảm ơn tầm nhìn, tâm huyết, và sự duy trì bền bỉ giải thưởng này suốt một phần tư thế kỷ.
Khi hướng đến 25 năm tới, chúng ta hãy tiếp tục khích lệ thế hệ kế tiếp—những blogger, thi sĩ, tiểu thuyết gia, nhà phê bình, nhà văn trẻ—để họ tìm thấy tiếng nói của chính mình và kể lại sự thật của họ, dù đó là thử thách hay niềm vui. Bởi văn chương không phải là một thứ xa xỉ; đó là sự cần thiết. Đó là cách chúng ta chữa lành, cách chúng ta ghi nhớ, và là cách chúng ta tìm thấy nơi chốn của mình một cách trọn vẹn.

Xin cảm ơn quý vị.

NHẬN TIN QUA EMAIL
Vui lòng nhập địa chỉ email muốn nhận.