Hôm nay,  

Lãnh đạo và Đạo đức

31/05/201100:00:00(Xem: 9160)

Lãnh đạo và Đạo đức

Từ Gene Sharp và cách mạng bất bạo động đến DSK hay Dê S(X)ồm ăn trái Khổ qua…

Phan Văn Song

Dê xồm ăn trái khổ qua

Ăn dằm sâu rọm, chết cha dê xồm … (ca dao miền Nam)

I/ Gene Sharp và cách mạng bất bạo động

Hôm qua, ngày 22 tháng Năm, Đảng Cộng sản Việt Nam buộc người dân trong nước đi bầu Quốc Hội. Một Quốc Hội bù nhìn, trong một không khí nghẹt thở, lạm phát phi mã, giá tăng chóng mặt, cấm đổi tiền ngoại quốc tự do, cấm mua vàng tự do, buộc dân chúng sử dùng tiền khỉ (monnaie de singe), với những đồng tiền giấy, lòe loẹt đủ màu, được in ra như in giấy quảng cáo vậy ! Có khác chi cái thời xa xưa, cái thời “tiền Cụ Hồ” của thủa chiến khu Việt Minh vậy ! Lần nầy cũng như mọi lần trước, người việt hải ngoại chúng ta và các phong trào đấu tranh dân chủ trong nước đều lên tiếng kêu gọi tầy chay cuộc bầu cử. Thế nhưng, cũng như mọi nhà cầm quyền độc tài khác trên thế giới, Đảng Cộng sản Việt Nam đương quyền vẫn mắt nhắm, bịt tai tiếp tục độc diễn vỡ kịch cầm quyền xưa cũ, là, một mặt đàn áp thẳng tay quần chúng và mọi tiếng nói hay mọi tư tưởng đối nghịch và, một mặt mua chuộc những tay thuộc hạ bằng chia sẻ lợi lộc và quyền lực.

1/Tình hình cách mạng ở Bắc phi và Trung đông

Người dân Việt Nam, cũng như các người dân Trung Quốc hay Miến Điện, Tunisie, Ai Cập, Syrie, Yémen hay Lybie… từ trước đến nay đều chỉ biết, hoặc im miệng cúi đầu vâng lệnh, hoặc,… như dân chúng Tunisie, Ai cập, Lybie, Syrie hay Yémen nổi dậy biểu tình đòi có tiếng nói dân chủ, đòi lại quyền tự quyết, quyền tụ cai quản, quản trị điều hành vận mệnh của đất nước mình.

Nhưng ngày nay, nếu dân chúng Lybie đã nổi dậy, đất nước Lybie vẫn đang bị khó khăn bởi tên độc tài Khadafi vẫn bám vào ngai vàng, và Lybie đang lâm vào một cuộc nội chiến. Và, mặc dù lực lượng của quân kháng chiến tuy không tương xứng với lực lượng của tên độc tài Khadafi (Gaddafi), nhưng vì nhờ quyết tâm, sau một thời gian cầm cự, đã chứng minh với dư luận thế giới tánh chánh thống của cuộc cách mạng và lòng quả cảm và quyết tâm của toàn dân quân kháng chiến nên nay đã được thế giới, NATO và Pháp giúp đở. Trái lại, với tình hình ở Syrie và Yémen. Ở Syrie, tên Tổng thống độc tài Bachar El Assad vẫn còn cho công an, cảnh sát và quân đội tiếp tục dùng súng bắn đạn thật đàn áp dân biểu tình. Mặc dù bị đàn áp dữ dội, trong máu lữa, hằng ngày tại thủ đô Damas, và các thành phố lớn, vẫn còn có người dám xuống đường tham dự biểu tình, và, các người biểu tình đang vẫn bị đàn áp trong máu lữa, mỗi ngày đều đều, vẫn có những người chết, vẫn có những người bị thương, vẫn có người bị bắt mang đi mất tích. Và như vậy, từ hai tháng nay phong trào biểu tình đòi dân chủ, đòi tự do vẫn tiếp tục càng ngày càng dâng cao, mặc cho có người chết, mặc cho có người bị thương, mặc cho dân chúng biểu tình bị thiệt hại, mặc cho họ tay không, hay chỉ với đá và gậy gộc, họ dám chống lại lựu đạn, khói cay và súng thiệt, đạn thiệt, có khi cả xe tăng và súng máy. Con số người chết vì bị đàn áp khi biểu tình, tính đến ngày hôm qua đã đến con số rất cao là 900 người. Nhờ quyết tâm và lòng hy sanh nầy, ngày nay, sau hai tháng biểu tình, chấp nhận thương đau với trên 900 người thiệt mạng và cả ngàn người bị thương, dư luận quốc tế, Liên hiệp Quốc, Liên hiệp Âu châu, Mỹ động lòng lên tiếng buộc tội Bachar El Assad, ra biện pháp chế tài, phong tỏa các trương mục ngân hàng của cá nhơn tên độc tài Bachar El Assad cùng gia đình liên hệ và các quan chức của chế độ ở các ngân hàng ngoài Syrie, đồng thời cũng cấm tất cả các thành viên Liên Âu và Liên hiệp Quốc không cấp chiếu khán nhập cảnh nhận cho gia đình Bachar El Assad tá túc. Biện pháp chế tài nầy cũng đã được áp dụng với Khadafi, với Hosni Moubarak và Ben Ali, các tên Tổng thống độc tài Lybie, Ai Cập và Tunisie đã hoặc đang bị lật đỗ.

Ở Yémen, cũng thế, sau hai tháng biểu tình, xuống đường, bị đàn áp trong máu, dân chúng Yémen được Tông thống độc tài Saleh hứa sẽ từ chức, trao quyền lại cho dân chúng sau 30 năm cầm quyền. Nhưng tên độc tài ngoài cái tội độc tài, nay lại thêm tội nói dối, và lường gạt nhơn dân Yémen, vì qua bao nhiêu lần hứa, bấy nhiêu lần lơ là và quyết tâm… và bám trụ ngai vàng mặc dù ngày nay không còn cái gì để bám nữa.

2/ và Việt Nam " và Trung Quốc " 

Bài học chung cho dân chúng Việt Nam và Trung Quốc là con đường đấu tranh chống các chế độ độc tài rất khó khăn. Với một nhóm nhỏ gia đình trị, như Tunisie hay Ai cập, nó đã gay go, và nhiều hy sanh rồi, nhưng còn tương đối dễ dàng hơn so sánh đối với những tập đoàn Đảng như ở Syrie với Đảng Baas, hay các Đảng Cộng sản ở Việt Nam hay ở Trung Quốc, vì nó có nhiều giây mơ rễ má, vì nó là một tổ chức với nhiều chế độ kỳ thị đấu tranh lẫn nhau: kỳ thị theo thành phần một loại “apartheid” : kỳ thị chia rẽ người trong gia đình Đảng và người ngoài gia đình Đảng; kỳ thị giữa Đảng viên và không Đảng viên; kỳ thị giữa các địa phương, Nam, Trung Bắc; kỳ thị phân chia dân thành thị với dân nông thôn; kỳ thị chia rẽ từng nhóm tư tưởng, kỳ thị chia rẽ dân chúng thành từng thành phần, từng giai cấp, từng tôn giáo khác nhau, nhận định và đánh giá con người qua bằng cấp, học hành, gia thế, lý lịch, gia phả, dòng họ … vì thế nên sự đấu tranh dân chủ rất khó khăn, vì những quyền lợi đấu tranh và những đòi hỏi đều khác nhau. Ở Việt Nam và ở Trung Quốc khó có một sự đồng nhứt quyền lợi để có một cuộc đấu tranh dân chủ, dân quê mất đất mất nhà là dân oan khiếu kiện cho đất đai, các giáo hữu các tôn giáo thì đấu tranh cho tự do được thờ cúng, Thiên Chúa Giáo La mã chổ nầy được thợ phượng rước lễ, nhưng chổ khác thì tu viện bị sung công, tịch thu, Tin lành thì nhà Nguyện ở thành phố lớn được làm lễ, nhưng ở trên Cao nguyên Trung phần hay ở miền Bắc như Mường nhé thì bị đàn áp, nhà Nguyện bị phá sập, tín hữu bắt buộc phải bỏ Đạo Chúa về lại Đạo tổ tiên; công nhơn, thợ thuyền thì biểu tình đình công bãi khóa chỉ để được tăng lương… các nhà dân chủ trí thức thì đòi có tiếng nói dân chủ tự do. Tuy phong trào đấu tranh ở Việt Nam và Trung Quộc nay vẫn còn rời rạt, nhưng cơn gió cách mạng Bắc Phi và Trung đông đang thổi mạnh về hướng đông, và đặc biệt ngày nay sau khi thấy kết quả của những hy sanh của nhơn dân Lybie, Syrie và Yémen là phản ứng rất có hiệu quả của dư luận thế giới. Chắc chắn tất cả các nhà cầm quyền độc tài trên thế giới phải sợ, và họ đang sợ. Phải họ đang rất SỢ , họ rất sợ các đòi hỏi về tự do tư tưởng, tự do ngôn, tóm lại các nguyên tắc tất yếu của chế độ dân chủ là tự do ngôn luận, tư do tư tưởng là đa nguyên. Và khi có đa nguyên là phải có đa đảng để cùng chia sẻ sự quản trị điều hành đất nước, nghĩa là chia sẻ quyền quản trị với họ, với Đảng Cộng sản độc tài. Và đã là độc tài là không chia sẻ với ai cả. Chỉ có sống còn thôi. Nếu ngày mai, Đảng Cộng sản phải chia quyền quản trị và tự quyết với nhơn dân , Đảng Cộng sản sẽ bị hủy diệt, vì Dân chủ, Lương thiện, Công bằng, Công lý, Trong sáng và Đạo đức sẽ phá vỡ và hủy diệt lý thuyết Cộng sản độc tài. 

3/ Gene Sharp

Dân chúng Việt Nam và các nhà dân chủ Việt Nam ( và Trung Quốc) cũng nên tham khảo trên mạng cuốn sách, vỏn vẹn, ngắn gọn với 93 trang, sẳn sàng cho sao chép (download) và đã được phiên dịch trên 24 ngôn ngữ :

“Từ Độc tài đến Dân chủ. Một khung khái niệm thực tiển cho một cuộc giải phóng”

(De la dictature à la démocratie. Un cadre conceptuel pour la libération –

From dictatorship to democracy. A conceptual framework for liberation)

của Tiến sĩ Gene Sharp, 82 tuổi, Giáo sư Danh dự về Khoa Học Chánh trị của Đại Học Massashusetts Dartmouth, Huê Kỳ (Professor Emeritus of political science) viết năm 1993, theo lời yêu cầu của các nhà đấu tranh dân chủ Miến điện. Cuốn sách nầy nay đã biến thành là cuốn chỉ nam cho các cuộc đấu tranh dân chủ và giải phóng bất bạo động chống các chế độ độc tài từ hơn cả chục năm nay trên toàn thế giới từ Burma, Bosnia, Estonia hay Zimbabwe, và ngày nay Tunisia và Ai Cập, Lybia, Syrie, Yémen …. Luật sư Nguyễn Văn Đài vì đã dịch cuốn sách nầy nên đã bị bắt và vào tù vì tôi « chống phá Nhà nước XHCN ». Tại Mạc Tư Khoa ( Liên Bang Nga), một nhà văn đã muốn dịch và xuất bản một bản bằng tiếng Nga liền bị Công an Liên Bang Nga FSB, hậu thân của KGB Liên Xô, viếng thăm. Bản dịch liền bị tịch thu, nhưng một bản dịch khác bằng tiếng Nga vẫn được xuất bản ở ngoại quốc. Hai nhà sách lớn ở Mạc tư Khoa có bài bán bản dịch nầy tự nhiện bị hoả hoạn cháy rụi. Nói như vậy để chứng minh rằng cuốn sách nầy hiện là một cơn ác mộng cho các nhà độc tài trên thế giới.

Các nhà dân chủ, các nhà đối kháng, các nhà yêu nước trong nước và ngoài nước Việt Nam, hãy mạnh dạn xuống đường biểu tình, nếu chúng ta không có chung một nguyện vọng, nếu chúng ta không chia sẻ cùng chung một quyền lợi, thi chúng ta có chung một chí hướng là lòng ái quốc của chúng ta quyết tâm không làm nô lệ cho Hán tộc. Ngày nay, nạn Hán hóa càng ngày càng trầm trọng ở Việt Nam. Hãy nhìn hằng ngày hàng hóa trong các chợ búa, từ cách ăn mặc đến các món hàng tiêu dùng hằng ngày, thật là đầy rẩy hàng hóa Tàu… Hãy nhìn vật dụng trong nhà, từ cái quần cái áo, chiếc dép, đôi giầy, chiếc xe đạp, cái thau nước…tất cả đều mang nhản hiệu Tàu. Người Tàu ở khắp mọi nơi, trên núi từng làng, từng mạc hoàn toàn Tàu, từ bảng hiệu tiếng nói đến cư dân Ngoài biển khơi, ngư dân Việt Nam bị cấm đánh cá xa ven biển… Vì các Hải đảo bị mất chủ quyền, nên nếu tàu cá ngư dân Việt Nam đi xa ven biển, chẳng may đến gần các Hải đảo liền bị tàu « lạ » đâm chìm. Cái ngôn từ « lạ » chỉ để « ám chỉ » tàu Trung Quốc, mà không dám chỉ rõ ràng. Thật là nhục nhã !

Nỗi nhục mất nước nầy, nay sẽ là chí hướng chung của toàn thể nhơn dân Việt Nam. Nếu còn có sự chia rẽ kỳ thị giữa Đảng viên và không Đảng viên, nếu còn có kỳ thị địa phương, nếu còn có chia rẽ giữa các thành phần xã hôi, các giai cấp, thì nỗi nhục mất nước và cái họa Hán hóa sẽ giúp đoàn kết lại toàn thể nhơn dân Việt Nam, toàn thể các nhà đấu tranh cho Tự do, cho Dân chủ, cho Đa nguyên, cho Đa đảng cho Công bằng cho Công lý cùng xuống đường đòi lại quyền quản trị và quyết định vận mệnh đất nước Việt Nam !. Trò hề của cuộc bầu cử Quốc hội vừa qua đã chứng mình một lần nữa là nhơn dân Việt Nam chỉ là những con rối trong tay Đảng Cộng sản.

Nếu có ai phản biện rằng Việt Nam đang bị nạn khủng hoảng kinh tế, lạm phát phi mã, đồng tiền bị phá giá, làm cách mạng bây giờ e rằng sẽ gây khó khăn nữa cho tương lai, e rằng nghèo lại càng nghèo thêm, vi tư bản ngoại quốc sẽ sợ bát ổn định sẽ bỏ rơi Việt Nam !

Xìn đừng lo !. Đồng bào hãy cùng nhau đứng lên ! Đồng bào hãy chứng minh cho thế giới biết là nhơn dân Việt Nam thực sự muốn thay đổi chế độ, xóa bỏ độc tài để đi vào dân chủ. Chỉ cần kiên trí, dám hy sanh. Một ngày, toàn dân biểu tình, thế giới sẽ chỉ ngó tới. Một tuần toàn dân biểu tình, thế giới cũng sẽ nói tới. Nhưng một tháng biểu tình, thế giới sẽ ủng hộ chúng ta. Và nếu nhà cầm quyền Cộng sản đàn áp, nhà cầm quyền sẽ bị thế giới trừng phạt ngay, lên án, phong tỏa các trương mục, các tài sản các gia đình cán bộ tham nhũng ăn cắp tiền bạc do quốc tế viện trợ giúp đở Việt Nam và các tiền ấy sẽ được trả lại cho Việt Nam tương lai. Việt Nam không nghèo đâu " Việt Nam sẽ lấy lại những số tiền tham nhũng khổng lồ đang nằm ngủ trong các trương mục hải ngoại của các tên cán bộ tham nhũng và những tên đại gia lưu manh.

Hãy mạnh dạn, hãy can trường đi theo con đường cách mạng bất bạo động của nhơn dân Tunisie, nhơn dân Ai cập, Lybia, Syria và Yémen…

II /Dê Sồm và Đạo đức :

Nếu các quốc gia đang lên và nhược tiểu chúng ta bị nạn độc tài, thì thế giới tiên tiến bị khủng hoảng Đạo đức. Từ hơn mười ngày nay, cựu Tổng Giám đốc Quỹ Tiền tệ Quôc tế (FMI – IMF ) Dominique Strauss-Kahn (DSK) đã bị câu lưu, còng tay dẫn ra tòa, ngay bắt buộc phải từ chức, tuy được tại ngoại hầu tra nhưng trong một tình trạng nhục nhã, chỉ vì tội hành hung, hiếp dâm cô làm phòng một đại khách sạn.

Dominique Strass-Kahn, nhà kinh tế gia đại tài của Pháp, cựu Tổng trưởng Kinh tế của chánh phủ Jospin, người đã được thế giới tài chánh và kinh tế đặt nhiều hy vọng để giúp thế giới, nhứt là thế giới âu châu vượt qua khỏi các nạn suy thoái kinh tế. Thứ nhứt vì với tình hình kinh tế suy sụp nặng nề của bốn quốc gia châu âu trong thị trường hối đoái euros : khối PIGS ( Portugal, Ireland, Greece và Spain). Cuộc họp nhóm nhà ngói G8 vào ngày 26 tháng năm nầy tại Deauville thơ mộng của Pháp sẽ không có mặt DSK ( Dominique Strauss-Kahn), và các quốc gia PIGS sẽ gặp khó khăn, nhứt là Hy lạp vì ngày nay Quỹ Tiến tệ quốc tế đang bị khủng hoảng vì không có một tay đầu đàng có trọng lượng.

DSK, với những chữ D và chữ S, nếu anh ta là người Việt Nam mình, sẽ có người thốt lên là : « sao mà tên ông nầy nó có chữ tiền định như vậy ! ". DS là Dê Sồm. Dân miền Nam mình thì S hay X cũng đọc là xồm cả !

Quả thật, nếu anh DSK nầy có một tài nghệ kinh tế thuộc là tay thượng thặng, vào hàng cao thủ thì cái máu ba mươi lăm của anh cũng thuộc hàng cao thủ. Anh dê khỏi chê, anh khỏi nói, anh dê nổi tiếng. Ở xứ Pháp của tui nầy, đàn bà vẫn thích đàn ông galant, vẫn thích đàn ông nịnh đầm, biết hôn nhẹ cổ tay khi gặp nhau, choàng tay nhè nhẹ sau lưng mời cô nàng đi trước, đưa tay cho cô nàng vịnh khi lên cầu thang, kéo ghế mời cô nàng ngồi… nhưng tất cả với những cử chỉ thoáng nhẹ, rờ nhẹ, xoa nhẹ.. nhưng gặp DSK, anh chàng nầy hốt ráo, và anh rất xàm xở. DSK nổi tiếng đến các cô nhà báo ở Pháp kháu nhau rằng không đi phỏng vấn chàng DSK một mình, phải luôn luôn dắt theo một anh phó nhòm để bảo vệ tiết phong. Chỉ đến làm việc mới một năm, các nhơn viên nữ ở Quỹ Tiền tệ đã dặn nhau tránh không vào phòng gặp ông Tổng Giám đốc một mình. Ông Tổng không tha một ai ! Nhưng nếu ở Pháp, bạn bè đồng chí đều biết cái tật dê xồm của ông cựu Tổng trưởng và cựu Tổng Giám đốc thường để bụng hoặc vừa nói vừa cười, ở xứ Cờ Hoa Tin lành đầy Đạo đức Ông Tông Dê Xồm kỳ nầy sẽ thanh bại danh liệt. 

Tục ngữ Việt ta có câu : « Có làm đ.. thì hãy làm ở ba phương, nhưng cũng ráng chừa một phương để kiếm chồng ! »

Tục ngữ Tây có câu: «Jamais dans sa paroisse!», nghĩa là « Không nên chụp giựt trong đất của chùa mình, trong nhóm của gia đình mình »

Đàng này anh DSK làm ráo. Đông Tây Nam Bắc, già trẻ mập ốm, gặp cái gì anh hốt cái đó. Ở Pháp ảnh hốt một cô nhà báo trong trong nội bô Đảng xã hôi mình. Ở IMF anh hốt cô cộng sự viên dưới quyền mình. Và nay lang bạt giang hồ, đang ở khách sạn, anh nổi hứng bất tử anh hốt cô làm phòng.

Và Dê Xồm ăn trúng sâu rọm, và chết cha Dê xồm.

Để kết luận: 

Các nhà độc tài nó mất tánh người vì nó vô cảm, nó khinh người dân. Nhìn dân đói, nó không biết thương, nhìn dân khổ nó không biết xót. Thằng độc tài nó không biết người dân là ai.

Các tên dê sồm cũng vô cảm, vi hắn khinh phụ nữ, xem phụ nữ như một món đồ chơi. Tồi tệ hơn nữa là hắn lợi dụng địa vị, lợi dụng quyền hành. (Abus de pouvoir)

Có người bênh vực nói và hỏi nhưng nếu chẳng may ông ta bị cám dỗ, lọt vào một cái bẩy, nhưng vậy ông ta là một nạn nhơn của đàn bà. Tôi xin trả lời, nếu thực sự DSK là người biết tự trọng, nếu Bill Clinton là người biết tự trọng; ở chức vụ Tổng Giám Đốc một quỹ Tiền tệ Quốc tê, như một DSK, ở một chức vụ số một thế giới như một cựu Tông thống Bill Clinton, các vị ấy không có quyền để bị cám dỗ. Các vị ấy quên chức vụ của các vị ấy là chức vụ phục vụ Công cộng. quý vị ấy chỉ biệt phục vụ cho con người, cho cá nhơn của quý vị ấy. Đừng đổ thừa đàn bà, là ác quỷ, là …Độc tài, dê sồm, tất cả chỉ vì vấn đề thiếu đạo đức, thiếu luân lý… chẳng qua thiếu lòng nhơn đạo, tự trọng không yêu nhơn loại, không yêu đất nước, không yêu công cộng. .

Đó là hạng người tuy cố gắng làm chánh trị, cố gắng làm lãnh đạo nhưng vẫn thiếu Đạo đức.

Định nghĩa của nền Cộng hòa – République là do cụm từ la tinh Rès Publica chữ Pháp là « pour la chose publique », phục vụ công cộng. Người yêu chế độ Công hòa, người có tinh thần Công hòa là người biết phục vụ chế độ công cộng, phục vụ bá tánh, phục vụ thiên hạ.

(Đảng Cộng sản Việt Nam đặt tên cho nước Việt Nam đầu tiên là Dân chủ Công Hòa, thì là một nước không có Dân chủ, vì độc đảng, không có Cộng hòa vi không phục vụ cho toàn dân mà chỉ phục vụ cho đảng. Lần sau đặt là Công hòa Xã hội Chủ nghĩa, thì cũng chẳng có Cộng hòa vì phục vụ đảng và cũng chẳng có xã hội vì không có chế độ an sanh liên đới xã hôi. )

Nhưng đó là những nghịch lý của độc tài nói xuôi cũng được nói ngược cũng xong !

Không phục vụ công cộng không thấy công cộng, không thấy đất nước, không thấy quần chúng, nhơn dân. Các con người lãnh đạo nầy chỉ thấy cá nhơn mình, quyền lợi mình hay dục vọng mình. 

Phan Văn Song

Gửi ý kiến của bạn
Vui lòng nhập tiếng Việt có dấu. Cách gõ tiếng Việt có dấu ==> https://youtu.be/ngEjjyOByH4
Tên của bạn
Email của bạn
)
Hiến pháp là văn bản pháp lý tối cao quy định các nguyên tắc tổ chức bộ máy nhà nước, xác lập thẩm quyền của các cơ quan công quyền, đồng thời quy định các chế độ kinh tế, văn hóa, xã hội và những quyền cơ bản của công dân. Tất cả các cơ quan nhà nước và công dân đều có nghĩa vụ tuân thủ Hiến pháp...
Trong bài phát biểu tại Đại Hội Đồng Liên Hiệp Quốc ở New York hôm 23 tháng 9 năm 2025, Tổng Thống Hoa Kỳ Donald Trump đã nói rằng, “Biến đổi khí hậu, bất kể điều gì xảy ra, các bạn đã bị cuốn hút vào đó rồi. Không còn việc hâm nóng toàn cầu nữa, không còn chuyện toàn cầu lạnh cóng nữa. Tất cả những tiên đoán này được thực hiện bởi Liên Hiệp Quốc và nhiều tổ chức khác, thường là những lý do tồi và đều sai lầm. Chúng được tiên đoán bởi những kẻ ngu mà dĩ nhiên là số phận của đất nước họ và nếu tiếp tục thì những quốc gia đó không có cơ hội để thành công. Nếu các bạn không tránh xa khỏi trò lừa đảo xanh này thì đất nước của các bạn sẽ thất bại.” Đó là lời chứng rõ ràng được đưa ra trước cộng đồng quốc tế về quan điểm và hành động của chính phủ Trump chống lại các giá trị khoa học mà nhân loại đã, đang, và sẽ tiếp tục giữ gìn và thực hiện để làm cho cuộc sống ngày càng văn minh tiến bộ và hạnh phúc hơn.
Năm xưa, khi Benjamin Franklin rời khỏi Hội nghị Lập hiến năm 1787, một người phụ nữ hỏi ông: “Ngài Franklin, chúng ta có được chính thể gì, một nền quân chủ hay một nền cộng hòa?” Ông đáp: “Một nền cộng hòa, nếu các người còn giữ được nó.” Benjamin Franklin muốn nói, một nền cộng hòa, tức chính quyền của nhân dân, dựa trên luật pháp và trách nhiệm của người dân. Nền cộng hoà không tự bền vững, nó chỉ tồn tại nếu người dân có đủ phẩm hạnh, lý trí. Dân chủ không phải một thành quả, mà là thử thách liên tục. Câu nói ngắn gọn, đanh thép năm xưa của Franklin nay linh nghiệm, dưới thời Donald Trump.
Sáng nay, một post trên mạng xã hội của một người bạn làm tôi khựng lại: “Nếu không thích nước Mỹ, thì cuốn gói cút đi.” Câu đó khiến tôi nhớ về một buổi chiều hơn mười năm trước. Hôm ấy, nhóm bạn cũ ngồi quây quần, câu chuyện xoay về ký ức: Sài Gòn mất. Cha bị bắt. Mẹ ra tù. Chị em bị đuổi học, đuổi nhà. Và những chuyến tàu vượt biển không biết sống chết ra sao. Giữa lúc không khí chùng xuống, một người bạn mới quen buông giọng tỉnh bơ: “Các anh chị ra đi là vì không yêu tổ quốc. Không ai ép buộc dí súng bắt các anh chị xuống tàu cả.” Cả phòng sững sờ. Ở đây toàn người miền Nam, chỉ có chị ta là “ngoài ấy.” Vậy mà chị không hề nao núng. Ai đó nói chị “gan dạ.” Có người chua chát: “Hèn gì miền Nam mình thua.”
Trong cái se lạnh của trời Tháng Mười vào Thu, khi màu lá trên khắp nước Mỹ chuyển sang gam màu đỏ rực, vàng óng, thì một cơn bão đang âm ỉ sôi sục, len lỏi dưới bề mặt của cuộc sống người Mỹ. Gió càng thổi mạnh, cơn bão ấy sẽ càng nhanh chóng bùng nổ. Vỏn vẹn trong một tháng, nước Mỹ chứng kiến ba sự kiện chấn động, nức lòng những người đang dõi theo sự mong manh của nền Dân Chủ. Mỗi sự kiện diễn ra trong một đấu trường riêng của nó, nhưng đều dệt nên từ cùng một sợi chỉ của sự phản kháng kiên cường: bắt nguồn từ sự phỉ báng tính chính trực của quân đội; tước toạt thành trì độc lập, tự do của báo chí – ngôn luận; và những cú đánh tới tấp vào sức chịu đựng của người dân.
Hiểu một cách đơn giản, văn hoá là một khái niệm tổng quát để chỉ sự chung sống của tất cả mọi người trong cùng xã hội, bao gồm ngôn ngữ, phong tục tập quán, tôn giáo và luật pháp. Do đó, luật pháp là một thành tố trong toàn bộ các hoạt động văn hoá và có ảnh hưởng đến tiến trình phát triển xã hội, một vấn đề hiển nhiên...
Bất kỳ là ai, trẻ cũng như già, nữ cũng như nam, thật là tò mò, nếu chúng ta có thể biết được tương lai gần hoặc xa của mình, của người khác. Biết được tương lai là chuyện thú vị, hoặc căng thẳng, hoặc sôi nổi, hoặc sợ hãi. Ví dụ như bạn tiên đoán được ba tháng nữa sẽ gặp tai nạn hoặc cuối năm nay sẽ bị vợ ly dị. Nhưng có thể nào tiên đoán như vậy không? Làm gì có, chỉ là chuyện giả tưởng, chuyện phim ảnh và tiểu thuyết. Chuyện mấy bà phù thủy nhìn vào thau nước hoặc quả bóng kính trong thấy được chuyện mai sau, việc mấy ông thầy bói bấm tay nhâm độn, lật bài bói toán, v… v… chỉ thỏa mãn giấc mơ và tưởng tượng. Trong thực tế, chuyện đang xảy ra còn chưa giải quyết xong, nói chi chuyện ngày mai. Không đúng, nếu biết chuyện ngày mai thì chuyện hôm nay vô cùng dễ giải quyết. Ví dụ, “nếu biết rằng em sẽ lấy chồng, anh về lấy vợ thế là xong. Vợ anh không đẹp bằng em lắm, nhưng lấy cho anh đỡ lạnh lòng.” (Thơ vô danh). Thay vì cứ đeo đuổi hai ba năm sau, kéo dài buồn bã, đau khổ, để rồi “Lòn
Năm 1895, Alfred Nobel – nhà khoa học bị ám ảnh bởi cái giá mà nhân loại phải trả từ phát minh của mình – đã để lại di chúc năm 1895 rằng tài sản của ông sẽ dùng để tài trợ các giải thưởng “mang lại lợi ích lớn nhất cho nhân loại.” Đối với Nobel Hòa Bình, ông có phần đặc biệt: giải thưởng này sẽ được trao cho người đã “có nhiều hành động hoặc nỗ lực mang đến sự đoàn kết, hòa bình giữa các quốc gia, bãi bỏ hoặc giảm bớt quân đội thường trực, tổ chức và thúc đẩy các hội nghị hòa bình.” Sứ mệnh chọn lựa được giao cho Quốc Hội Na Uy, có lẽ vì ông tin rằng Na Uy – khi đó còn nhỏ bé và trung lập – sẽ ít bị cám dỗ bởi chính trị quyền lực.
Trung Hoa ngày nay như kinh thành giữa sa mạc, vẻ yên ổn bên ngoài chỉ là lớp sơn son thếp vàng phủ lên nền đá đã rạn. Thế giới đứng ngoài quan sát, vừa lo nó sụp, vừa biết nó trụ lại nhờ ảo ảnh quyền lực và niềm tin vay mượn. Dưới lớp hào nhoáng của “Giấc mộng Trung Hoa” là một cơ đồ quyền lực đang già nua trong chính tuổi trẻ của mình. Bởi sức mạnh của nó không khởi từ niềm tin, mà từ nỗi sợ — và nỗi sợ, tự thuở khai triều lập quốc, chưa bao giờ là nền tảng lâu bền.
Ngày 8 tháng 10 năm 2025, tại tòa án liên bang ở Alexandria, bang Virginia, cựu Giám đốc Cơ quan Điều tra Liên bang (FBI) James Comey không nhận tội đối với hai cáo buộc hình sự. Cáo trạng nêu rằng vào tháng 9 năm 2020, Comey đã nói dối Quốc Hội khi vẫn giữ nguyên lời khai trong buổi điều trần trước đó rằng ông không hề cho phép để lộ thông tin về cuộc điều tra của FBI liên quan đến Hillary Clinton. Theo nhiều bình luận gia pháp lý, từ cánh tả đến cánh hữu, việc truy tố Comey chủ yếu chỉ là do chính phủ liên bang đang cố tình nhắm vào kẻ mà Tổng thống “thấy không vừa mắt.” Comey là người đứng đầu cuộc điều tra nghi án Nga can thiệp bầu cử tổng thống 2016 và bị Trump lột chức vào năm 2017.


Kính chào quý vị,

Tôi là Derek Trần, dân biểu đại diện Địa Hạt 45, và thật là một vinh dự lớn lao khi được đứng nơi đây hôm nay, giữa những tiếng nói, những câu chuyện, và những tâm hồn đã góp phần tạo nên diện mạo văn học của cộng đồng người Mỹ gốc Việt trong suốt một phần tư thế kỷ qua.
Hai mươi lăm năm! Một cột mốc bạc! Một cột mốc không chỉ đánh dấu thời gian trôi qua, mà còn ghi nhận sức bền bỉ của một giấc mơ. Hôm nay, chúng ta kỷ niệm 25 năm Giải Viết Về Nước Mỹ của nhật báo Việt Báo.

Khi những người sáng lập giải thưởng này lần đầu tiên ngồi lại bàn thảo, họ đã hiểu một điều rất căn bản rằng: Kinh nghiệm tỵ nạn, hành trình nhập cư, những phức tạp, gian nan, và sự thành công mỹ mãn trong hành trình trở thành người Mỹ gốc Việt – tất cả cần được ghi lại. Một hành trình ý nghĩa không những cần nhân chứng, mà cần cả những người viết để ghi nhận và bảo tồn. Họ không chỉ tạo ra một cuộc thi; họ đã và đang xây dựng một kho lưu trữ. Họ thắp lên một ngọn hải đăng cho thế hệ sau để chuyển hóa tổn thương thành chứng tích, sự im lặng thành lời ca, và cuộc sống lưu vong thành sự hội nhập.

Trong những ngày đầu ấy, văn học Hoa Kỳ thường chưa phản ánh đầy đủ sự phong phú và đa dạng về kinh nghiệm của chúng ta. Giải thưởng Viết Về Nước Mỹ thực sự đã lấp đầy khoảng trống đó bằng sự ghi nhận và khích lệ vô số tác giả, những người đã cầm bút và cùng viết nên một thông điệp mạnh mẽ: “Chúng ta đang hiện diện nơi đây. Trải nghiệm của chúng ta là quan trọng. Và nước Mỹ của chúng ta là thế đó.”


Suốt 25 năm qua, giải thưởng này không chỉ vinh danh tài năng mà dựng nên một cộng đồng và tạo thành một truyền thống.
Những cây bút được tôn vinh hôm nay không chỉ mô tả nước Mỹ; họ định nghĩa nó. Họ mở rộng giới hạn của nước Mỹ, làm phong phú văn hóa của nước Mỹ, và khắc sâu tâm hồn của nước Mỹ. Qua đôi mắt họ, chúng ta nhìn thấy một nước Mỹ tinh tế hơn, nhân ái hơn, và sau cùng, chân thật hơn.

Xin được nhắn gửi đến các tác giả góp mặt từ bao thế hệ để chia sẻ tấm chân tình trên các bài viết, chúng tôi trân trọng cảm ơn sự can đảm của quý vị. Can đảm không chỉ là vượt qua biến cố của lịch sử; can đảm còn là việc ngồi trước trang giấy trắng, đối diện với chính mình, lục lọi ký ức đau thương sâu đậm, và gửi tặng trải nghiệm đó đến tha nhân. Quý vị là những người gìn giữ ký ức tập thể và là những người dẫn đường cho tương lai văn hóa Việt tại Hoa Kỳ.

Với Việt Báo: Xin trân trọng cảm ơn tầm nhìn, tâm huyết, và sự duy trì bền bỉ giải thưởng này suốt một phần tư thế kỷ.
Khi hướng đến 25 năm tới, chúng ta hãy tiếp tục khích lệ thế hệ kế tiếp—những blogger, thi sĩ, tiểu thuyết gia, nhà phê bình, nhà văn trẻ—để họ tìm thấy tiếng nói của chính mình và kể lại sự thật của họ, dù đó là thử thách hay niềm vui. Bởi văn chương không phải là một thứ xa xỉ; đó là sự cần thiết. Đó là cách chúng ta chữa lành, cách chúng ta ghi nhớ, và là cách chúng ta tìm thấy nơi chốn của mình một cách trọn vẹn.

Xin cảm ơn quý vị.

NHẬN TIN QUA EMAIL
Vui lòng nhập địa chỉ email muốn nhận.