Hôm nay,  

Nói Chuyện Với Buổi Chiều

11/05/201300:00:00(Xem: 8049)
- Chiều ơi! Tôi đã gặp chiều ở mọi nơi suốt quãng đường đời đi qua chẳng hạn trong văn chương “Thế rồi một buổi chiều”, “Những buổi chiều vàng”... hay âm nhạc là những bản tình ca nặng chĩu cô liêu như “Nương chiều”, “Nắng chiều”...

Mỗi ngày trong vạn ngày ấy, tôi đều nhìn em ra đi vội vã, chỉ thấy sôn sao khi hoàng hôn tắt nắng mà chẳng thật tâm chia sẻ nỗi lòng cùng em vì đời tôi còn nồng nàn dự tính, chồng chất những đam mê nhưng bây giờ thế thời đã đổi khác! Cuộc sống sắp ngả về chiều... lạnh và lẻ loi như thân phận em hàng ngày mỗi khi nắng quái nhạt dần! Tôi biết đời người là vòng tử sinh giới hạn, cuộc vui nào rồi cũng tàn, có khởi đầu thì sẽ có hồi chung cuộc... và chính hôm nay đây, năm tháng quạnh hiu ấy đang nhập dần vào đời sống của tôi!

Tôi muốn quen em... chúng mình thành đôi bạn cho đỡ cô đơn trên đường chiều từ nay chung lối về. Nếu có em là bạn đồng hành thì tưởng tượng vào lúc chiều rơi đôi khi cuộc sống lại khởi sắc nhộn nhịp như hội hoa đăng? Nhất là những buổi tối chẳng may trời chiều đổ mưa... sẽ ấm lòng khi bên nhau cùng nhỏ to an ủi!

Em sống từng đoạn đời ngắn, sau giấc ngủ qua đêm, ngày tái sinh vào lúc bình minh rồi hoàng hôn lại đến, em tỉnh giấc nên tôi mạnh dạn coi em như cô bạn bé nhỏ dù biết tuổi đời của em vượt cả không gian lẫn thời gian trở thành bất biến, trẻ mãi không già... Chiều nay, nắng vàng đang nhạt dần, tôi đăm chiêu nhìn em tan trên sóng nước mặt hồ và xa xa lặng chìm giữa đồi thông xanh thẫm một mầu đen. Chiều ơi! Có thấy tôi cạn lòng san sẻ nỗi niềm cùng em? Khi chiều tắt nắng là lúc chiều tàn, sức sống yếu mềm với hơi sương và gió lạnh... Vương vấn chi chiều nay mà sao chiều vẫn ngập ngừng chưa tan?

- Anh yêu! Cho phép “chiều” gọi anh bằng tiếng thân tình ấy ngay từ buổi ban đầu. Chúng mình chẳng có gì úp mở khi sống giữa bóng đêm lúc chiều về. Tất cả mọi vật kể cả tâm và thân, nếu khi xưa cảm nhận sự hữu hình thì nay cũng thành vô hình và sửa soạn đi vào cõi hư không.

Anh đã sống, đã yêu một thời trọn vẹn thì còn gì để lưu luyến thở than? Như em đây, chẳng phải chiều nào tiễn em đi nắng cũng vàng rực rỡ! Cũng có chiều âm u mây xám một mầu tro, em phải lạnh lùng từ giã ngày trong hiu quạnh... Anh hỏi em vướng bận gì chiều nay mà không nỡ tiễn ngày đi? Bởi vì chưa quen nên vô tình anh chẳng thấy hoàng hôn mặc áo vàng cam đang say sưa nhẩy múa cùng em đấy thôi!

Nhan sắc em thường làm buồn lòng người vì vẻ ngoài thờ thẫn, trang điểm bằng mầu nhạt của nắng vàng nhưng ngược lại, sức sống nội tâm mạnh mẽ... Vào lúc đêm về, bao phủ tất cả một mầu đen, em mở to mắt đối diện với chính em và sự thật... dù phũ phàng đến đâu cũng vẫn là sự thật. Giản dị thôi vì đó là cứu cánh như bản chúc thư của người ra đi.


Nắng đã tắt! Chiều qua đi... “Sự thật” trần truồng ôm em lõa thể nằm ngủ không cần che đậy vì tối trời, mọi hoạt động đã hết, chẳng ai dị ứng dòm ngó vào cõi hư không... Anh cũng thế! Về già, con người tránh đi ngang về tắt, luôn luôn tìm lối đi thẳng và phô bầy sự thật sống sượng như chưa bao giờ biết điêu ngoa. Cuộc đời khi đó là bãi chiến trường vừa tắt tiếng súng, lương tâm bừng dậy chiếm hữu lòng kẻ chiến bại.

- Em yêu! Tâm sự mà “chiều” vừa diễn tả thật tuyệt vời... Hóa ra ánh sáng chói chan của “ngày” tựa như đời người lúc còn trẻ bị lôi cuốn bởi lợi danh, tiền bạc, tình ái nhục dục nên “thân” và “tâm” dù đôi ngả cũng u mê kết hợp hướng ngoại tìm cầu, phương tiện có khi dùng đến bản chất độc tài, ích kỷ, gian dối... miễn sao thỏa mãn, no đủ tâm thân.

Thế rồi khi nắng chiều từ từ ngả bóng trên đường đời, lúc ấy ta mới đổi hướng tìm về nội tâm. Một phần vì cảnh chiều tàn, sức sống yếu mềm... phần khác do ý thức, thúc đẩy bởi tính vô thường của đời mình: hợp tan, có không... tuy hai là một, tuy một là hai nhưng trên tất cả để “tâm” khởi sắc làm chủ mọi đàng, con người phải nhận diện và tìm đến “sự thật” rồi can đảm thanh lọc, đề cao hay phê phán...

“Chiều” nói đúng! Khi bóng đêm buông xuống, em ôm sự thật ngủ trần truồng. Anh rồi cũng thế! Tựa như nhu cầu cần bỏ lại đằng sau mọi điều gian dối, ích kỷ kể cả cả sự tính toán bất lương, bất chính mà sống kiếp người ít nhiều ai cũng có trước khi hóa thân vào cõi hư không. Thành ra chúng mình là tri kỷ bởi từ nay lúc chiều về là lúc hai đứa cùng trần truồng tâm tình, viết và sống thật với “sự thật” phải không em?

Có một sự thật phải viết ngay để em hiểu. Khi còn trẻ, mọi điều trên cõi đời này anh cứ ngỡ dễ dàng như chiếc bánh, muốn là được, nằm sẵn trong túi áo: bằng cấp học là có, biết yêu là tình đến, tiền bạc tự túc tự đạt, ái quốc là đất nước phú cường chẳng cần bận tâm âu lo nhưng hôm nay, tuổi đời cao, từng trải mọi lãnh vực... Thế mà mọi chuyện như quay cuồng trong tâm trí và anh đi đến kết luận: Cuộc đời này mình chẳng bao giờ hiểu được! Thiên biến vạn nan bằng cả sự lọc lừa điêu ngoa...

Tình yêu chẳng hạn, có bao giờ tinh khiết trọn vẹn một mình một cõi? Suốt cuộc tình, tiền là môi giới nuôi dưỡng mà tiền thì con người không bao giờ biết đủ. Rồi đến tình bạn, sáng nắng chiều mưa, hết tiền hết tình. Càng tìm hiểu thì lại càng u mê. Chiều ơi! Đó là sự thực của đời người...

- Anh à! Chúng ta đã biết chỉ khi nào “tâm” “thân” tuy hai là một thì mới được an lạc, ý nghĩa của vô thường: hai chữ “có” và “không”. Tạm biệt và hẹn anh chiều mai khi trời bắt đầu nhạt nắng... Em sẽ chờ anh.

Cao Đắc Vinh (5 / 2013)

Gửi ý kiến của bạn
Vui lòng nhập tiếng Việt có dấu. Cách gõ tiếng Việt có dấu ==> https://youtu.be/ngEjjyOByH4
Tên của bạn
Email của bạn
)
Ngày 8 tháng 10 năm 2025, tại tòa án liên bang ở Alexandria, bang Virginia, cựu Giám đốc Cơ quan Điều tra Liên bang (FBI) James Comey không nhận tội đối với hai cáo buộc hình sự. Cáo trạng nêu rằng vào tháng 9 năm 2020, Comey đã nói dối Quốc Hội khi vẫn giữ nguyên lời khai trong buổi điều trần trước đó rằng ông không hề cho phép để lộ thông tin về cuộc điều tra của FBI liên quan đến Hillary Clinton. Theo nhiều bình luận gia pháp lý, từ cánh tả đến cánh hữu, việc truy tố Comey chủ yếu chỉ là do chính phủ liên bang đang cố tình nhắm vào kẻ mà Tổng thống “thấy không vừa mắt.” Comey là người đứng đầu cuộc điều tra nghi án Nga can thiệp bầu cử tổng thống 2016 và bị Trump lột chức vào năm 2017.
Sau sáu ngày đột ngột “bặt tiếng,” chương trình Jimmy Kimmel Live, của MC kiêm diễn viên hài và nhà biên kịch nổi tiếng, đã trở lại với khán thính giả vào tối 23/9/2025. Sự trở lại này, chỉ vỏn vẹn sau gần một tuần bị đình chỉ, không chỉ là tin vui với những người yêu tiếng cười đêm khuya của truyền hình Mỹ, mà còn là một hồi chuông cảnh tỉnh, kéo theo những bàn luận trái chiều, chạm đến cốt lõi của tự do ngôn luận, một trong những quyền thiêng liêng nhất trong thể chế dân chủ.
Texas, mùa thu 2025 – trên khuôn viên đại học giữa vùng đất vốn tự hào là “trái tim bảo thủ của nước Mỹ”, thay vì nghe tiếng lá thu rơi, người ta lại nghe tiếng giày đinh vang vọng, bước chân của bóng ma McCarthyism quay về - phiên bản thế kỷ 21 - trở lại giảng đường với tốc độ và sự kinh dị của thời đại kỹ thuật số. Ngày 9 tháng 9, trên bục giảng của trường Texas A&M University, giáo sư Melissa McCoul trong giờ văn học thiếu nhi, dùng hình một con kỳ lân tím để nói với sinh viên rằng bản sắc con người không chỉ có hai nửa nam–nữ. Một sinh viên giơ tay hỏi: “Điều này có hợp pháp không?” và viện dẫn sắc lệnh mà Tổng thống Donald Trump ký hồi tháng Giêng, tuyên bố chỉ có hai giới tính sinh học. Bà McCoul đáp bằng lý lẽ, không viện dẫn chính trị. Nhưng một chiếc điện thoại trong lớp đã ngầm quay lại hình ảnh. Và chỉ ít lâu sau, cả nước đều xem đoạn clip ấy – không phải để học, mà để phán xét.
Trong bối cảnh toàn cầu hóa và chuyển đổi thể chế, phương Tây và Việt Nam đang phải đối diện trước những thách thức nghiêm trọng về cải cách chính sách để cho phù hợp với nhu cầu của thời đại mới, nhất là vai trò của pháp luật. Pháp luật là nền tảng thiết yếu cho sự vận hành ổn định và công bằng của xã hội. Là hệ thống quy phạm điều chỉnh hành vi con người, pháp luật không chỉ bảo vệ quyền lợi cá nhân và tập thể mà còn thúc đẩy sự phát triển bền vững. Trong xã hội hiện đại, vai trò của pháp luật được thể hiện rõ nét qua các lĩnh vực như bảo vệ an ninh quốc phòng, duy trì trật tự xã hội, bảo đảm quyền tự do cá nhân, phát triển phúc lợi xã hội, và thúc đẩy tinh thần hợp tác cũng như hội nhập.
Ngày 30 tháng 9 năm 2025, tại căn cứ Thủy Quân Lục Chiến ở Quantico, Virginia, Bộ trưởng Quốc phòng Pete Hegseth bước lên sân khấu trước hàng trăm tướng và đô đốc được triệu tập từ khắp nơi trên thế giới. Ông tuyên bố sẽ “cải tổ văn hóa quân đội” bằng mười chỉ thị mới, nhằm quét sạch cái mà ông gọi là “rác rưởi thức tỉnh” và khôi phục “tinh thần chiến binh”. Cụm từ ấy – nửa ca tụng bạo lực, nửa tán dương cơ bắp – nay đã trở thành thương hiệu chính trị của Hegseth. Trong cuốn Cuộc Chiến Chống Lại Những Chiến Binh (2024), ông cho rằng việc phụ nữ được đưa vào các vai trò chiến đấu đã “làm cạn kiệt” tinh thần này, khiến quân đội Hoa Kỳ “ít sát thương hơn.” Nghe qua, người ta tưởng quân đội chỉ tồn tại để đong máu đếm xác.
Ông bà xưa đã nói, nắm thì “nắm kẻ có tóc ai nắm kẻ trọc đầu.” Cách nói dân gian này rất cụ thể và dễ hình dung, người có tóc thì dễ bị nắm, bị túm, còn người trọc đầu thì không thể nắm được. Mang câu nói này vào chính trường Mỹ hiện tại, quả là khôi hài, nhưng không kém màu bi kịch. Nó phản ánh một sự thật trần trụi và không thể tránh khỏi: Quyền lực, chính sách, sắc lệnh hành pháp, các cuộc chiến pháp lý và ‘tuổi thọ’ chính trị của người đứng đầu nhánh hành pháp đang phụ thuộc vào sự phục tùng của các nhà lãnh đạo và những tài phiệt. Họ là ai? Họ là một mạng lưới của các quan chức, nhà lập pháp, giám đốc điều hành truyền thông, nhà tài trợ…, những người đã chọn chọ họ một thế đứng, xuôi theo những gì tổng thống muốn.
Bộ Tư Pháp Hoa Kỳ đang đánh một đòn nguy hiểm: huy động các văn phòng công tố đi điều tra mạng lưới từ thiện Open Society Foundations của gia đình Soros, một quỹ từ thiện quốc tế, nổi tiếng với việc tài trợ cho các dự án dân chủ, giáo dục và nhân quyền trên khắp thế giới. Danh sách cáo buộc nghe cứ như “vật lạ”: từ đốt phá đến tài trợ khủng bố. Open Society Foundations lập tức phản đối, khẳng định mình hoạt động hợp pháp, và nhắc lại điều mà bất cứ người tỉnh táo nào cũng hiểu: khi chính quyền có thể tùy tiện lấy một nhóm dân sự làm vật tế, thì quyền của mọi nhóm khác cũng chẳng còn gì bảo đảm.
Trong nhiều thập niên qua, giải pháp hai nhà nước luôn được xem là phương án khả thi nhằm mang lại hòa bình cho khu vực Trung Đông. Tuy nhiên, tiến trình này vẫn chưa đạt được kết quả cụ thể. Gần đây, cuộc tranh luận về việc công nhận nhà nước Palestine đang có những chuyển biến mới khi Pháp và Ả Rập Xê Út tổ chức một hội nghị quốc tế tại New York, ngay trước thềm Đại hội thường niên của Liên Hiệp Quốc.
Hôm Thứ Sáu 26/9, Tổng Biên Tập JEFFREY GOLDBERG của tạp chí The Atlantic gửi ra tuyên bố phản đối lệnh của Ngũ Giác Đài về việc áp đặt, kiểm duyệt báo chí. Tuyên bố ghi rõ: “Về cơ bản, The Atlantic phản đối những hạn chế mà Ngũ Giác Đài đang cố gắng áp đặt đối với các nhà báo đưa tin về vấn đề quốc phòng và an ninh quốc gia. Những yêu cầu này vi phạm quyền Tu Chính Án Thứ Nhất của chúng ta, và quyền của người Mỹ muốn biết hình thức khai triển nguồn lực và nhân sự vốn do tiền thuế của người dân tài trợ. Những quy định này cũng phá vỡ các thông lệ lâu đời - dưới thời tổng thống của cả hai đảng, trong suốt thời kỳ chiến tranh và khủng hoảng quốc gia - vốn cho phép các phóng viên Ngũ Giác Đài thực hiện công việc của mình mà không bị can thiệp chính trị.” The Atlantic đăng tuyên bố này trên trang mạng xã hội chính thức của tạp chí.
Chuyện phải, trái ở đây không hẳn là chuyện đúng, sai mà đúng ra là chuyện bên phải (khuynh hữu hay thiên hữu) và bên trái (khuynh tả hay thiên tả) trong chính trị Mỹ. Tất nhiên, trên đời này mọi chuyện đều có hai mặt của nó. Trong chính trị cũng thế, đã có cánh phải thì ắt có cánh trái, vì đó không những là bản chất tương đối của mọi sự mọi vật mà còn là hiện tượng phải có trong một nền dân chủ. Tuy nhiên, nền chính trị Mỹ trong những năm gần đây đã bị phân cực và phân hóa trầm trọng. Thể chế dân chủ kiểu mẫu của Mỹ xưa nay đương nhiên chấp nhận sự khác biệt vì đó là một trong những yếu tính ắt có của một nền dân chủ thật sự. Nhưng đẩy sự khác biệt của mình đến mức cực đoan và biến sự khác biệt của người khác thành kẻ thù bất dung thì là hiện tượng biến dạng nguy hiểm báo hiệu sự sụp đổ của nền dân chủ. Nước Mỹ trong những năm gần đây đã chứng kiến nhiều hiện tượng cực đoan như thế.


Kính chào quý vị,

Tôi là Derek Trần, dân biểu đại diện Địa Hạt 45, và thật là một vinh dự lớn lao khi được đứng nơi đây hôm nay, giữa những tiếng nói, những câu chuyện, và những tâm hồn đã góp phần tạo nên diện mạo văn học của cộng đồng người Mỹ gốc Việt trong suốt một phần tư thế kỷ qua.
Hai mươi lăm năm! Một cột mốc bạc! Một cột mốc không chỉ đánh dấu thời gian trôi qua, mà còn ghi nhận sức bền bỉ của một giấc mơ. Hôm nay, chúng ta kỷ niệm 25 năm Giải Viết Về Nước Mỹ của nhật báo Việt Báo.

Khi những người sáng lập giải thưởng này lần đầu tiên ngồi lại bàn thảo, họ đã hiểu một điều rất căn bản rằng: Kinh nghiệm tỵ nạn, hành trình nhập cư, những phức tạp, gian nan, và sự thành công mỹ mãn trong hành trình trở thành người Mỹ gốc Việt – tất cả cần được ghi lại. Một hành trình ý nghĩa không những cần nhân chứng, mà cần cả những người viết để ghi nhận và bảo tồn. Họ không chỉ tạo ra một cuộc thi; họ đã và đang xây dựng một kho lưu trữ. Họ thắp lên một ngọn hải đăng cho thế hệ sau để chuyển hóa tổn thương thành chứng tích, sự im lặng thành lời ca, và cuộc sống lưu vong thành sự hội nhập.

Trong những ngày đầu ấy, văn học Hoa Kỳ thường chưa phản ánh đầy đủ sự phong phú và đa dạng về kinh nghiệm của chúng ta. Giải thưởng Viết Về Nước Mỹ thực sự đã lấp đầy khoảng trống đó bằng sự ghi nhận và khích lệ vô số tác giả, những người đã cầm bút và cùng viết nên một thông điệp mạnh mẽ: “Chúng ta đang hiện diện nơi đây. Trải nghiệm của chúng ta là quan trọng. Và nước Mỹ của chúng ta là thế đó.”


Suốt 25 năm qua, giải thưởng này không chỉ vinh danh tài năng mà dựng nên một cộng đồng và tạo thành một truyền thống.
Những cây bút được tôn vinh hôm nay không chỉ mô tả nước Mỹ; họ định nghĩa nó. Họ mở rộng giới hạn của nước Mỹ, làm phong phú văn hóa của nước Mỹ, và khắc sâu tâm hồn của nước Mỹ. Qua đôi mắt họ, chúng ta nhìn thấy một nước Mỹ tinh tế hơn, nhân ái hơn, và sau cùng, chân thật hơn.

Xin được nhắn gửi đến các tác giả góp mặt từ bao thế hệ để chia sẻ tấm chân tình trên các bài viết, chúng tôi trân trọng cảm ơn sự can đảm của quý vị. Can đảm không chỉ là vượt qua biến cố của lịch sử; can đảm còn là việc ngồi trước trang giấy trắng, đối diện với chính mình, lục lọi ký ức đau thương sâu đậm, và gửi tặng trải nghiệm đó đến tha nhân. Quý vị là những người gìn giữ ký ức tập thể và là những người dẫn đường cho tương lai văn hóa Việt tại Hoa Kỳ.

Với Việt Báo: Xin trân trọng cảm ơn tầm nhìn, tâm huyết, và sự duy trì bền bỉ giải thưởng này suốt một phần tư thế kỷ.
Khi hướng đến 25 năm tới, chúng ta hãy tiếp tục khích lệ thế hệ kế tiếp—những blogger, thi sĩ, tiểu thuyết gia, nhà phê bình, nhà văn trẻ—để họ tìm thấy tiếng nói của chính mình và kể lại sự thật của họ, dù đó là thử thách hay niềm vui. Bởi văn chương không phải là một thứ xa xỉ; đó là sự cần thiết. Đó là cách chúng ta chữa lành, cách chúng ta ghi nhớ, và là cách chúng ta tìm thấy nơi chốn của mình một cách trọn vẹn.

Xin cảm ơn quý vị.

NHẬN TIN QUA EMAIL
Vui lòng nhập địa chỉ email muốn nhận.