Hôm nay,  

Mùa Vàng Rơi

18/10/201300:00:00(Xem: 5874)
Này em, hẳn em còn nhớ những vần thơ của Rabidranath Tagore anh chép tặng em thời niên thiếu; một Tâm Tình Hiến Dâng, một Tặng Vật như ngày ấy chúng mình trao nhau. Và sáng nay, khi những tiếng chim thôi xôn xao trước hiên nhà gợi nhớ Strays Bird - Những con chim bay lạc thật đẹp:

Stray birds of summer come to my window
to sing and fly away.
And yellow leaves of autumn,
which have no songs,
flutter and fall there with a sigh.

Những con chim mùa hè bay lạc
đến cửa sổ tôi
để hót lên rồi lại bay đi.
Còn những chiếc lá thu vàng
không lời ca tiếng hát,
chỉ run rẩy và thở dài rơi xuống.


Những chiếc lá thu vàng như tiễn đưa một mùa hè nóng bức, như lo âu một mùa đông băng giá chưa đến, mà thảng thốt một tiếng thu làm đắm say, lay lắt lòng mình. Những chiếc lá thu sáng nay và vần thơ đó theo giai điệu tuyệt vời man mác của Autumn Leaves trở về. Từ những chiếc lá khô Les Feuilles Mortes của Jacques Prévert.

Ôi, anh mong rằng em vẫn còn nhớ
Những ngày hạnh phúc khi chúng mình vẫn còn làm bạn.
Thời ấy cuộc đời đẹp hơn
Và Mặt Trời rực rỡ hơn giờ đây.
Những chiếc lá khô vun lại thành từng xẻng.
Em thấy đấy, anh nào có quên…
Những chiếc lá khô vun lại thành từng xẻng.
Những ký ức, những luyến tiếc cũng vậy.
Và những cơn gió từ phương Bắc mang chúng đi
Trong màn đêm lạnh lẽo của quên lãng.
Em thấy đấy, anh nào có quên
Khúc ca mà em vẫn thường hát cho anh.


Những nuối tiếc vắng xa một tình yêu, khi mùa vàng héo hon, khi gió bắc se lạnh, khi sóng biển mùa hè đã qua xóa đi dấu tình ngày nao sắt son. Không tan tác tuyệt vọng, không vĩnh viễn xa mùa, khi Johnny Mercer viết lời tiếng Anh cho bài "Autumn leaves" thì vẫn giữ được cái ý chia lìa như trong bài thơ của Prévert, sự ngăn cách vẫn có thể mới chỉ là một sự tạm biệt, sự ngăn cách vẫn hoài vọng một niềm yêu mượt mà thủy chung không mộng mị. Chỉ là nỗi nhớ miên man và nhẹ nhàng như gió thu, đưa giai điệu chậm buồn thật đẹp của Joseph Kosma trở thành ca khúc mùa thu đẹp nhất.

The falling leaves drift by the window
The autumn leaves of red and gold
I see your lips, the summer kisses
The sun-burned hands I used to hold
.
Since you went away the days grow long
And soon I'll hear old winter's song
But I miss you most of all my darling
When autumn leaves start to fall
Lá rơi từng chiếc bên song
Những chiếc lá úa mùa thu đỏ vàng
Nhớ môi em, nụ hôn hè
Và tay rám nắng, nâng niu một thời
.
Từ em xa khuất ngày dài
Bài ca đông cũ sớm về trong anh
Nhưng lòng nhớ nhất mình em
Khi những chiếc lá mùa thu lìa cành.


Phải không em khi ngày của tháng Mười ngắn hơn, nắng thưa hơn bên bờ giậu cũ. Nhưng lại quá dài khi ta xa nhau. Những chiếc lá uá ngập bước chân ngày, vỡ giòn dưới gót chân thưa, nghe như đốt trong lòng một ngọn lửa vàng thu. Anh không còn trẻ để đợi chờ một mùa tình đến muộn, để đuổi bắt em quanh cây phong già, để ngã cùng em trên đống lá khô, nghe tháng Năm trôi vào tháng Chín thật nhanh như câu hát của Frank Sinatra:


Oh it’s a long long while from May to December
But the days grow short when you reach September
When the autumn weather turns the leaves to flame
One hasn’t got time for the waiting game. (September Song)


Anh không còn trẻ mãi để đợi tình em khi mùa thu về. Như câu thơ ai đó năm nào, không nhớ trọn:

Khi em lớn thì tôi đã già cỗi
Tóc còn đen nhưng hồn đã trắng phau
Tim còn đập nhưng lòng đà mệt mỏi
Biết đường tình ta có đuổi kịp nhau.


Phải chăng em khi mùa thu đời người là lúc anh qua tuổi năm mươi. Đã chín chắn để thấy cây đời mình đến lúc thay áo vàng, tạm biệt một mùa hè ân ái tuổi hoa để chuẩn bị cho một mùa đông già cỗi. Trong Hán tự, chữ sầu có chữ thu nằm trên chữ tâm. Có trái sầu rụng rơi khi thu về trên tâm cảnh đời mình? Cớ sao người Mỹ gọi mùa thu là fall? Mùa vàng rơi hay tiếng lá rơi, giọt mưa rơi rả ríc hay nắng nhạt thưa rơi. Ngọn gió mát nhẹ rơi hay tiếng đập cánh của con chim bay lạc vào khung cửa vắng...Rơi theo tiếng thì thầm của lòng khi con đường đời mỗi ngày hai buổi đi - về, chợt một sáng thay lá vàng và nghe thấp thoáng một mùa đông giá rét nhiều dự báo những hư hao.

Đời của lá có như đời anh. Lắm lần đem diệp lục tố phơi giữa mặt trời ngày. Đem màu xanh của tuổi xuân làm nên cây trái ngọt cho con, đem bóng mát của tình mình che chở cho em những ngày gian khổ. Anh có như tiếng ve kia nhiều năm ăn năn trong lòng đất, đợi một mùa hè cất tiếng hát ca, rồi giã biệt theo cành phượng đỏ...

Không còn thấy những chiếc lá ngô đồng rơi trong công viên dọc bờ sông Hương, những chiếc lá me lay bay chiều thu Sài Gòn, những chiếc lá thông úa rơi ngập Thung Lũng Tình Yêu và cành liểu rũ ven hồ ngày nọ. Nhưng anh vẫn thấy lòng ngập đầy thu trước sân với cội phong già. Em không còn đó như tiếng cười đã giấu vào kẽ lá. Nụ hôn nào đó lẩn khuất trong gió nhẹ. Những đống lá vàng cao dần theo ngày thu, dù anh đã quét, như quét tình nhau đến bao lần:

Lá thu vàng mấy độ
Anh quét bấy nhiêu lần
Áo em vàng một độ
Anh quét hoài không xong


Thì em, xin những tiếng đập khô khan của cánh chim bay lạc vào khung cửa sổ sáng nay, những tiếng thu hoài niệm. Xin những bài ca mùa đông cũ khoan về; hãy cứ để những chiếc lá thu rơi đầy ngỏ vắng. Anh sẽ vốc đầy tay những mùa vàng rơi và thả ca khúc Lá Thu gởi vào ngày cho em! Như con chim bay lạc kia không màng tìm chốn đậu, bên đời hiu quạnh. Khi mùa vàng rơi, nhiều như lá thu buồn không đợi nhau rụng bay. Như anh và em.

Tháng mười 2013

Sean Bảo

www.baosinh.com| Tùy Bút site

www.sean-bao.com| SB Graphic Design

Gửi ý kiến của bạn
Vui lòng nhập tiếng Việt có dấu. Cách gõ tiếng Việt có dấu ==> https://youtu.be/ngEjjyOByH4
Tên của bạn
Email của bạn
)
Trong bối cảnh thế giới đang trải qua những biến động nghiêm trọng về kinh tế, chính trị và công nghệ, toàn cầu hoá – vốn từng được xem là động lực chính thúc đẩy cho tăng trưởng và thịnh vượng – đang đứng trước những thách thức chưa từng có. Tiến trình công nghiệp hoá và toàn cầu hoá đã đem lại nhiều thành tựu vượt bậc trong suốt thời gian dài qua, từ thế kỷ XX sang thế kỷ XXI, đặc biệt là thông qua sự chuyên môn hoá, tự do thương mại và tiến bộ công nghệ. Tuy nhiên, các cuộc khủng hoảng tài chính, đại dịch toàn cầu, chiến tranh và cạnh tranh chiến lược giữa các cường quốc đã khiến mô hình toàn cầu hoá truyền thống bộc lộ nhiều tình trạng bất ổn...
Nhiều thế hệ sống ở Sài Gòn những năm của thập niên 80-90, khi con gà trống của Thương Xá Tax chưa bị bức tử, khi những hàng cây cổ thụ trên đường Tôn Đức Thắng vẫn là nét thơ mộng của Sài Gòn, có lẽ đều quen thuộc với câu “Chương Trình Truyền Hình Đến Đây Là Hết…” Nó thường xuất hiện vào cuối các chương trình tivi tối, khi chưa phát sóng 24/24. Thời đó, mỗi ngày truyền hình chỉ phát sóng trong một số khung giờ nhất định (thường từ chiều đến khuya) nên hầu như ai cũng có tâm lý chờ đợi đến giờ ngồi trước màn ảnh nhỏ, theo dõi vài giờ giải trí. Đó cũng là chút thời gian quên đi một ngày cơ cực, bán mồ hôi cho một bữa cơm độn bo bo thời bao cấp. Nhắc nhớ chút chuyện xưa, để nói chuyện nay, đang diễn ra ở một đất nước văn minh hàng đầu, từng là niềm mơ ước của biết bao quốc gia về quyền tự do báo chí, tự do ngôn luận.
Trên mạng gần đây lan truyền một bức tranh chuỗi tiến hóa ngược nhại kiểu Banksy - vẽ hình ảnh tiến hóa quen thuộc từ khỉ tiến tới người, nhưng đến giữa chặng đường, một gương mặt ai cũng nhận ra quay lưng đi ngược lại về phía khỉ. Cái dáng ngoảnh đầu ấy khiến tôi chạnh lòng nghĩ đến hình ảnh nước Mỹ hôm nay. Giữa thế kỷ XXI, lẽ ra phải tiếp tục đi tới, nhưng thay vì mở rộng tự do học thuật – ngọn nguồn của sáng tạo – chúng ta lại thấy những dấu hiệu nước Mỹ thoái lui theo một quỹ đạo lạ lùng: thử nghiệm một kiểu “tiến hóa ngược”.
Từ khi Tối Cao Pháp Viện lật đổ Roe v. Wade, chúng ta đều biết câu chuyện không dừng lại ở đó. “Để tiểu bang tự quyết” chỉ là cái cớ. Và Texas, tiểu bang bảo thủ dẫn đầu, vừa chứng minh điều đó bằng một luật mới: trao cho bất kỳ ai quyền săn lùng và kiện những người dính dáng tới thuốc phá thai. Texas vốn đã có một trong những lệnh cấm khắc nghiệt nhất: phá thai bị cấm hoàn toàn, trừ vài ca y tế khẩn cấp. Không ngoại lệ cho thai dị tật chết non. Không ngoại lệ cho hiếp dâm. Không ngoại lệ cho loạn luân. Thế nên, nhiều phụ nữ Texas chỉ còn con đường tìm đến thuốc phá thai qua mạng, thường từ những nhà cung cấp ở ngoài tiểu bang. Luật mới nhắm thẳng vào cánh cửa mong manh ấy.
Suốt 250 năm, người Mỹ đồng ý rằng cai trị bởi một người duy nhất là sai lầm, rằng chính quyền liên bang vốn cồng kềnh, kém hiệu quả. Lẽ ra hai điều ấy đủ để ngăn một cá nhân cai trị bằng mệnh lệnh từ Bạch Ốc. Nhưng Trump đang làm đúng điều đó: đưa quân vào thành phố, áp thuế quan, can thiệp vào ngân hàng trung ương, chen vào quyền sở hữu công ty, gieo nỗi sợ để buộc dân chúng cúi đầu. Quyền lực bao trùm, nhưng không được lòng dân. Tỉ lệ chấp thuận của ông âm 14 điểm, chỉ nhỉnh hơn chút so với Joe Biden sau cuộc tranh luận thảm hại năm ngoái. Khi ấy chẳng ai lo ông Biden “quá mạnh”. Vậy tại sao Trump, dù bị đa số phản đối, vẫn dễ dàng thắng thế?
Có bao giờ bạn nói một điều rõ ràng như ban ngày, rồi nghe người khác nhắc lại với nghĩa hoàn toàn khác? Bạn viết xuống một hàng chữ, tin rằng ý mình còn nguyên, thế mà khi quay lại, nó biến thành điều bạn chưa từng nghĩ đến – kiểu như soi gương mà thấy bóng mình méo mó, không phải bị hiểu lầm, mà bị người ta cố ý dựng chuyện. Chữ nghĩa, rơi vào tay kẻ cố ý xuyên tạc, chẳng khác gì tấm gương vỡ. Mỗi mảnh gương phản chiếu một phần, nhưng người ta vẫn đem mảnh vỡ đó làm bằng chứng cho toàn bộ bức tranh. Một câu, một đoạn, một khẩu hiệu – xé khỏi bối cảnh trở nên lệch lạc – hóa thành thứ vũ khí đâm ngược lại chính ý nghĩa ban đầu. Câu chuyện của đạo diễn Trấn Thành gần đây là một minh họa. Anh chỉ viết đôi dòng thương tiếc chia buồn với sự ra đi của nghệ sĩ đàn bầu Phạm Đức Thành. Vậy thôi. Thế mà lập tức bị chụp mũ, bêu riếu, bị gọi “3 que,” “khát nước,” “Cali con.” Người ta diễn giải đủ kiểu, vẽ ra đủ cáo buộc: từ tội mê văn hóa Việt Nam Cộng Hòa đến tội phản quốc.
Sau thất bại trước đối thủ đảng Dân Chủ Joe Biden trong cuộc bầu cử tổng thống năm 2020, nội các “gia đình trị” của Donald Trump gần như biến mất khỏi chính trường. Các đồng minh không thể có cùng tiếng nói với Trump, nhất là sau vụ bạo loạn Quốc Hội Jan 06. Duy nhất một người vẫn một lòng trung thành không bỏ rơi Trump, đó chính là Stephen Miller. Nhiệm kỳ hai của Trump, người được cho là có quyền lực hơn trong vòng tròn thân cận của Trump, hơn cả JD Vance, chẳng ai khác hơn chính là Stephen Miller. Để tạo ra những ảnh hưởng chính trong chính quyền Trump hôm nay, Miller đã có một đường dài chuẩn bị, khôn ngoan và nhẫn nại.
Đầu tháng 8 năm 2025, Tổng thống Donald Trump đã ký một mệnh lệnh đặc biệt, chỉ đạo các cơ quan hữu trách lập kế hoạch đưa quân đội Hoa Kỳ đi trấn áp các tổ chức tội phạm ở Mỹ Latinh. Khoảng hai tuần sau, mệnh lệnh đã thành hiện thực. Ba khu trục hạm có gắn phi đạn viễn khiển (guided-missile destroyers) của Hoa Kỳ đã được khai triển tới vùng biển Venezuela, đảm trách việc chặn giữ các chuyến hàng ma túy.
Một góc khuôn viên của Đồi Capitol sáng Thứ Tư là những câu chuyện tưởng đã bị chôn vùi, nay được kể ra trong sự run rẩy, xúc động và cả nước mắt. Trước hàng chục ống kính truyền thông chiếu trực tiếp trên toàn quốc, khoảng mười người phụ nữ lần lượt kể ra câu chuyện của chính mình – nạn nhân của Jeffrey Epstein, tỷ phú tội phạm tình dục và buôn bán mại dâm trẻ vị thành niên. Ngày đó, những phụ nữ này chỉ vừa 16, 18 tuổi, nhỏ nhất là Marina Lacerda, 14 tuổi.
Ở đời, chẳng có ngai vàng nào là miễn phí. Muốn hỏi cưới công chúa thì phải có sính lễ. Làm gì có chuyện đi tay không mà cuỗm được gái đẹp — trừ trường hợp dùng quyền lực bẩn thỉu cưỡng hiếp gái tơ (nghe quen quen). Muốn làm đàng anh đàng chị không thể vừa keo kiệt vừa đòi được người ta kính nể. Quy luật xưa nay không đổi ăn khế thì phải trả vàng. Ngai vàng toàn cầu cũng vậy -- không chỉ làm bằng vàng, mà còn bằng chi phí, lời hứa, và trên hết, là sự tín nhiệm.


Kính chào quý vị,

Tôi là Derek Trần, dân biểu đại diện Địa Hạt 45, và thật là một vinh dự lớn lao khi được đứng nơi đây hôm nay, giữa những tiếng nói, những câu chuyện, và những tâm hồn đã góp phần tạo nên diện mạo văn học của cộng đồng người Mỹ gốc Việt trong suốt một phần tư thế kỷ qua.
Hai mươi lăm năm! Một cột mốc bạc! Một cột mốc không chỉ đánh dấu thời gian trôi qua, mà còn ghi nhận sức bền bỉ của một giấc mơ. Hôm nay, chúng ta kỷ niệm 25 năm Giải Viết Về Nước Mỹ của nhật báo Việt Báo.

Khi những người sáng lập giải thưởng này lần đầu tiên ngồi lại bàn thảo, họ đã hiểu một điều rất căn bản rằng: Kinh nghiệm tỵ nạn, hành trình nhập cư, những phức tạp, gian nan, và sự thành công mỹ mãn trong hành trình trở thành người Mỹ gốc Việt – tất cả cần được ghi lại. Một hành trình ý nghĩa không những cần nhân chứng, mà cần cả những người viết để ghi nhận và bảo tồn. Họ không chỉ tạo ra một cuộc thi; họ đã và đang xây dựng một kho lưu trữ. Họ thắp lên một ngọn hải đăng cho thế hệ sau để chuyển hóa tổn thương thành chứng tích, sự im lặng thành lời ca, và cuộc sống lưu vong thành sự hội nhập.

Trong những ngày đầu ấy, văn học Hoa Kỳ thường chưa phản ánh đầy đủ sự phong phú và đa dạng về kinh nghiệm của chúng ta. Giải thưởng Viết Về Nước Mỹ thực sự đã lấp đầy khoảng trống đó bằng sự ghi nhận và khích lệ vô số tác giả, những người đã cầm bút và cùng viết nên một thông điệp mạnh mẽ: “Chúng ta đang hiện diện nơi đây. Trải nghiệm của chúng ta là quan trọng. Và nước Mỹ của chúng ta là thế đó.”


Suốt 25 năm qua, giải thưởng này không chỉ vinh danh tài năng mà dựng nên một cộng đồng và tạo thành một truyền thống.
Những cây bút được tôn vinh hôm nay không chỉ mô tả nước Mỹ; họ định nghĩa nó. Họ mở rộng giới hạn của nước Mỹ, làm phong phú văn hóa của nước Mỹ, và khắc sâu tâm hồn của nước Mỹ. Qua đôi mắt họ, chúng ta nhìn thấy một nước Mỹ tinh tế hơn, nhân ái hơn, và sau cùng, chân thật hơn.

Xin được nhắn gửi đến các tác giả góp mặt từ bao thế hệ để chia sẻ tấm chân tình trên các bài viết, chúng tôi trân trọng cảm ơn sự can đảm của quý vị. Can đảm không chỉ là vượt qua biến cố của lịch sử; can đảm còn là việc ngồi trước trang giấy trắng, đối diện với chính mình, lục lọi ký ức đau thương sâu đậm, và gửi tặng trải nghiệm đó đến tha nhân. Quý vị là những người gìn giữ ký ức tập thể và là những người dẫn đường cho tương lai văn hóa Việt tại Hoa Kỳ.

Với Việt Báo: Xin trân trọng cảm ơn tầm nhìn, tâm huyết, và sự duy trì bền bỉ giải thưởng này suốt một phần tư thế kỷ.
Khi hướng đến 25 năm tới, chúng ta hãy tiếp tục khích lệ thế hệ kế tiếp—những blogger, thi sĩ, tiểu thuyết gia, nhà phê bình, nhà văn trẻ—để họ tìm thấy tiếng nói của chính mình và kể lại sự thật của họ, dù đó là thử thách hay niềm vui. Bởi văn chương không phải là một thứ xa xỉ; đó là sự cần thiết. Đó là cách chúng ta chữa lành, cách chúng ta ghi nhớ, và là cách chúng ta tìm thấy nơi chốn của mình một cách trọn vẹn.

Xin cảm ơn quý vị.

NHẬN TIN QUA EMAIL
Vui lòng nhập địa chỉ email muốn nhận.