Hôm nay,  

Thế Hệ Cái Tôi

30/08/201400:00:00(Xem: 7590)
Đúng ra phải nói thế hệ "Selfie". Nhưng "Selfie" không gì khác hơn là tự tôi giới thiệu chính tôi, hay chính tôi đưa người tôi ra cho mọi người bìết dung nhan, hay dung nhan trong một trường hợp đặc biệt hậu ý làm cho tôi nổi hẳn lên, mọi người phải để ý tới.

"Selfie" hàm ý "tự long trọng hóa con người của chính mình", "chăm sóc thái quá con người của mình để được mọi người quan tâm đến".

Ngày nay, đức tính khiêm tốn, biết lui lại một bước trước mọi người, đã thật tình không còn nữa. "Selfie" hay " Cái Tôi " từ hơn năm nay, như một thứ bịnh dịch, đang xâm chiếm nhiều người và đang lây lan qua nhiều người khác nữa. Từ giới trẻ, các bà, các cô, tới giới chánh khách, nhứt là chánh khách pháp, tới giới thể thao, nghệ sĩ và truyền thông,...

Nhưng "Selfie" có nghĩa là gì? Và "Thế hệ selfie"?

Selfie

Các từ điển Oxford chọn "Selfie" là "tiếng của năm" nay. Điều thú vị cho người pháp hay người ở Pháp là, xưa nay, từ điển Oxford là sách qui chiếu cho ngôn ngữ pháp để gọi tên những hiện tượng xã hội.

Mỗi năm, từ điển Oxford bình chọn một từ ngữ làm tiếng biểu tượng của năm. GIF (3 mẫu tự đầu của 3 danh từ khoa học: Graphics Interchange Format) là tiềng được Oxford bình chọn cho năm 2012. Cho năm nay, danh sách với mấy tiếng sau đây được đưa ra để bình chọn: bitcoin, twert, binge-watch và sau cùng là "Selfie".

Nhưng "Selfie" có nghĩa gì chớ?

Từ "Selfie" xuất xứ từ tiếng anh với bộ phậu đầu "self" có nghĩa là "tự mình, tự động". Tương đương với "Selfie", trong tiếng pháp, có thể là "égographie ". Tiếp đầu ngữ "égo" có nghĩa là "chình mình" và " graphie " là " hình ảnh". Nhưng “Égographie” vừa lượm thượm về hình thức, vừa nghe không thoáng, không đập vào tai, đánh vào giác quan người nghe hay đọc từ ngữ đó. Pháp phải mượn tiếng anh là đúng. Như trong internet, Pháp có những tiếng “courriel”, “fenêtre” nhưng người pháp vẫn quen nói “email”, windows …

Vậy "selfie" hay "égographie" là tấm hình của mình do chính mình tự chụp lấy, bằng máy hình hay bằng điện thoại cầm tay, để phổ biến liền lên mạng xã hội cho mọi người xem cho biết.

Từ điển Oxford, hằng tháng, phân tách 150 triệu từ ăng-lê trên internet, từ "selfie" được xử dụng tăng 17 000 lần so với năm trước. Từ "selfie" xuất hiện lần đầu tiên năm 2002 trên một site ở Úc, rồi cứ thế được phổ biến lan rộng dần cho tới năm nay 2014 bùng nổ.

Thế hệ "selfie"

Một phụ nữ pháp trẻ đẹp, độ ba mươi tuổi, tự chụp lấy 196 tấm hình của chính mình, đủ kiểu, và phổ biến lên Facebook. Dĩ nhiên có ngay nhiều người gởi lại lời phê bình "Em vẫn trẻ đẹp như hồi nào".

Nhưng đề cao "Cái tôi" đôi khi cũng làm cho "thằng tôi" lâm nạn. Ở Anh, môt thanh niên tự chụp hình chính mình, với nhiều kiểu khác nhau, có một kiểu phải chụp với một tư thế đặc biệt đến cách nào không biết, mà đã làm cho cậu ta ngã té, phải đưa vào bịnh viện. Một cô khác mất suốt mười giờ liên tục trong ngày để tìm cho mình bằng được tấm hình của chính mình toàn hảo. Sau cùng, cô nàng thất vọng vì không thấy có tấm hình nào vừa ý. Không có tầm hình nào biểu hiện được chân dung của mình đúng như ý của mình muốn. Suốt mưòi giờ chỉ chụp toàn những tấm hình phản bội dung nhan lý tưởng của mình. Làm sao cô nàng có thể chịu nổi sư thất vọng thảm hại đó được? Thế là cô nàng bèn tự tử. Nhờ cứu cấp kịp nên thoát chết.

Ngày nay gần như mọi người đều bị cuốn vào trào lưu “Selfie” hay" Cái Tôi " này. Trong những ngày nghỉ hè, người ta phơi bày " Cái Tôi " hai mảnh, “Cái tôi” chỉ với cặp chân, có khi “Cái tôi” nguyên vẹn, đơn giản của thuở ban sơ. Tức ảnh của chính mình lên Twitter, rộ thêm trên Facebook, khiêu khích trên Instagram.

Nói theo Descartes, triết gia của Pháp, nổi tiếng với câu nói "Je pense, donc je suis" (Tôi suy nghĩ, tức tôi đang ở đây này), nhưng phong trào " Cái Tôi " sẽ nói "Tôi yêu chính tôi, tức tôi đang hiện diện đây".

blank
Biểu tình trước Tòa Đại Sứ TQ ở Hà Nội. Hình không rõ nguồn, cũng không rõ hư thật.

Sau trận banh Đức thắng, cầu thủ Patrice Evra, suốt buổi họp báo, thường nói với khán thính giả và các ký giả "Tôi lúc nào cũng thương tôi".

Tinh thần tự chăm sóc bản thân, tự đề cao chình mình, về đặc tính riêng hay về cả con người, về dung nhan cá nhơn, ngày nay không còn giử nét kín đáo nữa, mà trở thành như một thứ hiện tượng xã hội thời thượng. Tài tử điện ảnh pháp, Alain Delon, năm 2011, đã không ngần ngại tự đề cao chính mình là " một trong những huyền thoại hiếm hoi còn sống sót của thế kỳ XXI ". Nhận xét của nhà tâm lý học Michael Stora “Chúng ta đi từ xã hội nề nếp, mọi sanh hoạt giử tế nhị, mọi người quan sát nhau kín đáo, qua xã hội nặng trình diển, khoe khoang, phơi bày đập mạnh vào mắt”.

Từ ngữ điển hình đầu tiên xuất hiện trên mạng thông tin xã hội là “Selfie”. Đúng vậy. Từ khi “Selfie” đi vào từ điển Oxford cuối năm 2013, người ta có thể bắt gặp, nhìn ngắm người thân quen hay xa lạ trên mạng xã hội, hay lấy cất vào album riêng. Việc làm này nhờ những thực hiện khoa tin học mà trước đây, chơi ảnh hay có được ảnh của mình chỉ dành cho một lớp ưu tú xã hội mà thôi. Nói cách khác “Selfie» trở thành một hiện tượng xã hội được dân chủ hóa cực mạnh và cực nhanh.

“Selfie” thời chưa có Internet ở Việt nam

“Xâm mình” (Tatouage) có thể nói là tiền thân xa xưa của “Selfie” ngày nay. Ở Việt nam, giới giang hồ, anh chị mới xâm mình. Họ xâm những hình vẽ thú vật biểu lộ sức mạnh, nhanh nhẹn như cọp, báo, rắn, rồng…, chân dung người yêu quí hoặc những châm ngôn, lời thề, … Xâm mình còn xác định ranh giới xã hội, là căn cước riêng của giới anh chị, gìang hồ.

Bảy Viển lúc bị bắt, cảnh sát bảo cởi quần áo để khám xét. Cảnh sát đã giựt mình khi trông thấy chạy trên lưng, ngang bả vai, câu “Dọc ngang nào biết trên đầu có ai”. Cảnh sát biết họ đang gặp phải tay anh chị thứ bự. Thứ lãnh đạo chánh hiệu đây. Ngoài câu châm ngôn còn xâm hình con rồng, đầu ở cổ, mình quấn thân mình vậm vở của Bảy Viển, đuôi rồng chấm đúng đầu “Bảy Viển con”. Cách xâm như vậy đủ nói lên tính gan dạ của anh chị đàn anh.

Cũng trong hàng ngũ anh chị nhưng chưa đủ thâm hậu, một anh chàng bị cảnh sát bắt, chuẩn bị hỏi cung. Viên cảnh sát thấy trước ngực thanh niên có xâm hàng chữ “Thà chết, không nói”, bèn bảo với vẻ thách thức “Ngon à. Để chút nữa chú mấy có “không nói”, “không khai” hay không nghen. Thanh niên vội cởi bỏ áo ra, quay lưng lại phía viên cảnh sát với câu xâm “Nhưng đừng đánh đau”!

Các dân tộc hải đảo hoặc duyên hải, sanh sống nghề biển, phần lớn xâm mình. Đó là tập quán lâu đời để cá lớn và dử như cá sấu, cá mập không gây nguy hiểm khi họ lặn xuống biển. Các loài cá này tưởng đây là đồng loại mà dử hơn. Những chiếc ghe nhỏ đi duyên hải hay sông lớn cũng vẽ cặp mắt đen ngòm và sáng quắc ở mủi ghe và sơn hai bên má đỏ chói. Dụng ý làm cho cá lớn trông thấy phải sợ, đi chổ khác.

“Xâm mình” là một tập tục đã có ở Việt nam và nhiều nơi khác từ nhiều ngàn năm qua. Ngày nay, xâm mình (Tatouage / Tatoo, Tatooing) trở thành một thứ thời trang thời thượng. Xâm mình không còn bị dư luận khen chê, công kích, bài trừ, …như trước đây. Ở khắp nơi, cửa hàng xâm mình trở thành một thứ dịch vụ hái ra tiền. Khách hàng thuộc đủ lứa tuổi, đủ thành phần xã hội. Phụ nữ nhiều nhứt. Xâm mình không còn mang ý nghĩa như thời xưa nữa.

Hinh mẫu xâm cũng khác. Chân dung thần tượng như cầu thủ đá banh, thể tháo gia, nghệ sĩ được ưa thích nhiều nhứt. Rất ít chân dung anh hùng lịch sử. Những câu xâm cũng không còn là châm ngôn, mà có khi những câu rất lố bịch. Như “Đừng yêu tôi”, “Tôi thất nghiệp muôn năm”, …Nơi xâm có khi ở những vùng kín đáo, cấm kỵ trên cơ thể. Mẫu xâm đẹp hơn, tinh xảo hơn thời xưa nhờ thực hiện bằng kỷ thuật cao.

Người da trắng xâm, mẫu hình nổi bật, màu sắc hiện rỏ. Nhưng người da đen xâm, dù mẫu hình màu, vẫn rất khó trông thấy, khó nhận ra. Một cô da đen, xâm hai bên đùi hình hai nghệ sĩ “rap” da đen nổi tiếng. Cô bảo với những thanh niên quen, anh nào nhận diện được hai nghệ sĩ “rap” này, cô sẽ hậu đải một chầu thân thể nảy lửa của cô. Không biết đã có ai hưởng được ân huệ hiếm có đó chưa?

Nhưng thanh niên đừng bao giờ xâm những câu thề tình yêu “Thề yêu em suốt đời” hay xâm hình và tên người yêu vì mai kia, yêu người khác, tất phải xóa những thứ này ngay. Mà xóa thì tốn tiền nhiều hơn lúc xâm. Mà xóa, không biết đủ can đảm chịu đau hay không?

Gần đây, có cô gái Việt nam, để ngực trần, xâm trên cánh tay “Sát cộng“, cầm bảng “Hoàng Sa, Trường sa của Việt nam” đứng biểu tình trước Tòa Đại sứ Bắc kinh ở Hà nội. “Selfie” trong trường hợp này mang nội dung vượt hẳn ý nghĩa thời trang. Cũng “Selfie” ở Hà nội, vào mùa sen nở, nhiều cô gài lội xuống hồ, tự chụp hinh mình hoặc mướn thợ ảnh nhà nghề chụp cho những tấm hình bốc lửa ví yếm đào rơi khỏi ngực. Để phổ biến trên mạng.

Nhưng, cho tới ngày nay, vẫn chưa có ai đề cao “Cái Tôi” hay thực hiện “Selfie” bằng người cộng sản, nhứt là cộng sản hà nội. Họ tự ca ngợi họ, tự bốc thơm họ trở thành một thứ “đảng sách”. Nào là “Cộng sản là đỉnh cao trí tuệ loài người”, “Chủ nghĩa lê-nin bách chiến, bách thắng”, “Đảng cộng sản quang vinh muôn năm”, …Họ đua nhau đề cao chính mình, cá nhơn và tập thể. Họ chưa xâm mình để xác định họ là cộng sản nhưng mọi người vẫn có thể nhận diện được ngay, cả khi họ ra nước ngoài, giửa chổ đông người, nhờ người cộng sản không giống người bình thường khác.

Đó là thứ “Selfie” xã hội chủ nghĩa hà nội.

Nguyễn thị Cỏ May

Ý kiến bạn đọc
30/08/201413:27:02
Khách
Tấm hình khỏa thân biểu tình minh họa này là hình ghép đã có chỉnh sửa. Nhìn kỹ sẽ thấy hai bàn tay cầm cờ màu sắc o đuọc tự nhiên. Và dân Hanoi ìma dám xâm Sát Cộng trên tay sao?
Gửi ý kiến của bạn
Vui lòng nhập tiếng Việt có dấu. Cách gõ tiếng Việt có dấu ==> https://youtu.be/ngEjjyOByH4
Tên của bạn
Email của bạn
)
Tác phẩm Metamorphosis, tạm dịch Biến Dạng của Franz Kafka mở đầu bằng một trong những câu văn gây ám ảnh nhất trong văn học thế giới: khi Gregor Samsa thức dậy và phát hiện mình đã biến thành một con côn trùng khổng lồ. Không có lời cảnh báo, không có lời giải thích, không có sự chuẩn bị kịch tính nào. Cú sốc đến ngay lập tức – và đó là thiên tài của Kafka. Ông không dẫn dắt người đọc bước nhẹ nhàng vào cơn ác mộng của Gregor Samsa. Ông ném độc giả của ông thẳng vào đó, buộc chúng ta phải đối mặt với sự phi lý của sự tồn tại mà không có sự an ủi của logic hay lý trí.
Sự thật là nạn nhân không “bám theo ICE suốt cả ngày” như Kristi Noem đã nói. Cô bị bắn khoảng 9 giờ 30 phút sáng, trên đường quay về sau khi chở con trai cô đến trường học cách đó vài ngã tư đường. Hôm nay, tờ New York Times và Washington Post đã có video và bài phân tích chi tiết những gì xảy ra thông qua tất cả video nhân chứng ở hiện trường. Hai tờ báo lớn chỉ ra mỗi phát súng của đặc vụ ICE bắn ra ở góc độ nào, có thật sự vì gặp nguy hiểm tính mạng hay không.
LTS: Biến cố Venezuela sau vụ bắt giữ Nicolás Maduro đang làm rúng động toàn vùng Nam Mỹ. Trong bối cảnh ấy, bà Delcy Rodríguez, 56 tuổi, vốn là phó tổng thống dưới thời Maduro, đã được Tòa án Tối cao và quân đội Venezuela đưa lên nắm quyền lâm thời. Bà cũng là một nhân vật từng được Washington ngỏ ý đối thoại trước đây. Sự kiện này đặt ra câu hỏi: Phải chăng đó là bước đầu của sự "chuyển quyền trong nội bộ," hay chỉ là hồi kế tiếp của cùng một vở tuồng?
Cuộc tấn công và bắt sống vợ chồng Tổng thống Nicolás Maduro ngay trên lãnh thổ Venezuela trong ngày cuối tuần đã trở thành một sự kiện chính trị thế giới hàng đầu khi bước vào năm mới 2026 này. Trong khi những đồng minh của Donald Trump ca ngợi và ủng hộ chiến dịch quân sự này thì ngược lại, một số câu hỏi cũng đã được đặt ra là, liệu một cuộc tấn công quân sự vào Venezuela, một quốc gia không mang tính đe dọa trực tiếp và hiển hiện đến an ninh quốc gia Hoa Kỳ, có được thông báo và sự chuẩn thuận của Quốc Hội Hoa Kỳ theo hiến pháp? Cũng như một chiến dịch quân sự và bắt sống một nguyên thủ quốc gia khác trên lãnh thổ một quốc gia có chủ quyền như Venezuela có đúng với nguyên tắc ngoại giao và công pháp quốc tế hay không?
Người đàn ông lê những bước chân nặng nề giữa hai triền núi mù sương. Gió và bụi cát làm mái tóc dài của ông ta rối bời. Chiếc khăn choàng và áo măng-tô có vẻ không đủ ấm, nên gương mặt hốc hác, mệt mỏi, lấm lem những vết đen như vừa chui ra từ mỏ than. Rồi ngay sau đó, ông ta xuất hiện trong một quán nước, ngồi bên chiếc bàn có ly trà nóng bốc khói nghi ngút trên tay, mắt nhìn xa xăm ra cửa. Một tiếng hát khàn, đục, nặng như những vách núi hai bên đường ông ấy đang đi, vang lên.
Sau khi bài “Chúng Ta Sống Sót” đăng tuần qua, Việt Báo nhận được nhiều hồi âm hơn thường lệ: tin nhắn, điện thoại, thư điện tử. Có người quen, có độc giả chưa từng gặp. Nội dung không khác nhau mấy. Phần lớn là sự đồng cảm. Có người nói đọc xong thấy nhẹ lòng, vì biết mình không phải là kẻ đơn độc nghĩ như thế. Có người gửi lời cảm kích khi có người nói hộ tiếng nói lòng mình. Nhưng điều đáng chú ý không nằm ở nội dung, mà ở cách người ta nhắn gửi hồi âm. Tất cả đều chọn nói riêng. Không bình luận công khai. Không chia sẻ kèm ý kiến. Họ đi bằng “cửa hậu”. Lý do dễ hiểu: không muốn bàn chuyện chính trị nơi công cộng, nhất là trên mạng xã hội — nơi một câu nói có thể bị chụp mũ nhanh hơn tốc độ người ta kịp giải thích mình muốn nói gì.
Năm 2025 đi qua trong chiếc bóng của Donald Trump. Vị tổng thống ồn ào này, với cách hành xử phá bỏ mọi khuôn thước, đã làm xoay chuyển trật tự thế giới: khiến các nền kinh tế lên cơn sốt, nhưng cũng đẩy đồng minh Âu châu phải chi nhiều hơn cho quốc phòng. Bước sang 2026, khi “cơn lốc Trump” vẫn còn cuộn, đây là mười điều đáng dõi theo.
Năm 2025 đang khép lại. Không tổng kết. Không lời ca tụng. Chỉ lặng lẽ như một người vừa đi qua nhiều mất mát — chẳng còn hơi sức nói thêm điều gì. Nhìn lại — năm 2025 không dạy ta cách thắng, mà dạy ta cách không ngã gục. Chúng ta sống sót — vì thói quen nhiều hơn hy vọng. Quen giá cả leo nhanh hơn đồng lương. Quen nhìn nhau bằng ngờ vực hơn cảm thông. Quen tin dữ đến sớm hơn cà phê sáng. Quen mỗi ngày đều phải chọn một nỗi lo để mang theo, bởi không ai ôm nỗi chừng ấy đổ vỡ vào lòng cùng lúc.
Con người ở bất cứ nơi nào trên thế giới cũng có quyền được hạnh phúc và tạo ra hạnh phúc. Nó giống như dưới bầu trời có thể xảy ra trận không kích bất cứ lúc nào, dù ngày hay đêm, nhưng người Ukraine vẫn có thể khảy lên tiếng đàn Bandura. Một năm qua, ai trong chúng ta không mệt mỏi với những dòng chảy đầy bụi bặm, thoát ra từ một gánh xiếc nghiệp dư, mang theo những chất dơ của hận thù, ích kỷ, tham vọng, độc tài. Những ngày cuối cùng của năm 2025, hãy nói về Lửa Và Tro (Avatar: Fire and Ash), thưởng thức siêu phẩm giả tưởng của James Cameron, để cùng khép lại một năm ngộp thở của nước Mỹ, và cùng chiêm nghiệm một điều mà nước Mỹ đang cố tình lãng quên.
Mùa Giáng Sinh này, khi chúng ta chúc nhau an lành, hòa bình và thiện chí, có lẽ ta biết rõ hơn bao giờ hết, mình sẽ là người mở cửa quán trọ hay là Herod của thời đại mới? Khi đó, chúng ta sẽ hiểu — Chúa ở bên ai trong mùa Giáng Sinh này.


Kính chào quý vị,

Tôi là Derek Trần, dân biểu đại diện Địa Hạt 45, và thật là một vinh dự lớn lao khi được đứng nơi đây hôm nay, giữa những tiếng nói, những câu chuyện, và những tâm hồn đã góp phần tạo nên diện mạo văn học của cộng đồng người Mỹ gốc Việt trong suốt một phần tư thế kỷ qua.
Hai mươi lăm năm! Một cột mốc bạc! Một cột mốc không chỉ đánh dấu thời gian trôi qua, mà còn ghi nhận sức bền bỉ của một giấc mơ. Hôm nay, chúng ta kỷ niệm 25 năm Giải Viết Về Nước Mỹ của nhật báo Việt Báo.

Khi những người sáng lập giải thưởng này lần đầu tiên ngồi lại bàn thảo, họ đã hiểu một điều rất căn bản rằng: Kinh nghiệm tỵ nạn, hành trình nhập cư, những phức tạp, gian nan, và sự thành công mỹ mãn trong hành trình trở thành người Mỹ gốc Việt – tất cả cần được ghi lại. Một hành trình ý nghĩa không những cần nhân chứng, mà cần cả những người viết để ghi nhận và bảo tồn. Họ không chỉ tạo ra một cuộc thi; họ đã và đang xây dựng một kho lưu trữ. Họ thắp lên một ngọn hải đăng cho thế hệ sau để chuyển hóa tổn thương thành chứng tích, sự im lặng thành lời ca, và cuộc sống lưu vong thành sự hội nhập.

Trong những ngày đầu ấy, văn học Hoa Kỳ thường chưa phản ánh đầy đủ sự phong phú và đa dạng về kinh nghiệm của chúng ta. Giải thưởng Viết Về Nước Mỹ thực sự đã lấp đầy khoảng trống đó bằng sự ghi nhận và khích lệ vô số tác giả, những người đã cầm bút và cùng viết nên một thông điệp mạnh mẽ: “Chúng ta đang hiện diện nơi đây. Trải nghiệm của chúng ta là quan trọng. Và nước Mỹ của chúng ta là thế đó.”


Suốt 25 năm qua, giải thưởng này không chỉ vinh danh tài năng mà dựng nên một cộng đồng và tạo thành một truyền thống.
Những cây bút được tôn vinh hôm nay không chỉ mô tả nước Mỹ; họ định nghĩa nó. Họ mở rộng giới hạn của nước Mỹ, làm phong phú văn hóa của nước Mỹ, và khắc sâu tâm hồn của nước Mỹ. Qua đôi mắt họ, chúng ta nhìn thấy một nước Mỹ tinh tế hơn, nhân ái hơn, và sau cùng, chân thật hơn.

Xin được nhắn gửi đến các tác giả góp mặt từ bao thế hệ để chia sẻ tấm chân tình trên các bài viết, chúng tôi trân trọng cảm ơn sự can đảm của quý vị. Can đảm không chỉ là vượt qua biến cố của lịch sử; can đảm còn là việc ngồi trước trang giấy trắng, đối diện với chính mình, lục lọi ký ức đau thương sâu đậm, và gửi tặng trải nghiệm đó đến tha nhân. Quý vị là những người gìn giữ ký ức tập thể và là những người dẫn đường cho tương lai văn hóa Việt tại Hoa Kỳ.

Với Việt Báo: Xin trân trọng cảm ơn tầm nhìn, tâm huyết, và sự duy trì bền bỉ giải thưởng này suốt một phần tư thế kỷ.
Khi hướng đến 25 năm tới, chúng ta hãy tiếp tục khích lệ thế hệ kế tiếp—những blogger, thi sĩ, tiểu thuyết gia, nhà phê bình, nhà văn trẻ—để họ tìm thấy tiếng nói của chính mình và kể lại sự thật của họ, dù đó là thử thách hay niềm vui. Bởi văn chương không phải là một thứ xa xỉ; đó là sự cần thiết. Đó là cách chúng ta chữa lành, cách chúng ta ghi nhớ, và là cách chúng ta tìm thấy nơi chốn của mình một cách trọn vẹn.

Xin cảm ơn quý vị.

NHẬN TIN QUA EMAIL
Vui lòng nhập địa chỉ email muốn nhận.