Hôm nay,  

Thân Phận Nhược Tiểu

14/03/202500:07:00(Xem: 2961)
 
Than phan nhuoc tieu 01

Một bệnh viện nhi đồng tại thành phố Mariupol, Ukraine sau khi bị Nga không kích vào ngày 9 tháng 3 năm 2022.(Photo: www.en.wikipedia.org)

 
Trong thế giới đấu tranh sinh tồn của loài vật, chuyện cá lớn nuốt cá bé là điều không thể tránh khỏi. Nhưng trong xã hội loài người ngày nay dù đã bước vào thiên niên kỷ thứ ba hơn hai thập niên và được mệnh danh là thời đại văn minh tiến bộ vượt bực vẫn không thiếu chuyện kẻ mạnh ăn hiếp người yếu trong mối quan hệ giữa người với người. Tình trạng mạnh hiếp yếu còn diễn ra khốc liệt hơn trong mối quan hệ ở cấp quốc gia: nước lớn bắt nạt hay xâm lăng nước nhỏ.

Ở đây cũng xin giải thích một chút về cách dùng chữ nhược tiểu trong tiêu đề của bài viết này. Chữ nhược tiểu dùng trong bài này hoàn toàn không có ý nghĩa đánh giá tiêu cực về quốc gia được đề cập đến. Chữ nhược tiểu dùng trong bài này là để chỉ cho sự yếu kém về quân sự và kinh tế so với những nước mạnh về quân sự và kinh tế đi xâm lược. Sự yếu kém về quân sự và kinh tế không đồng nghĩa với sự yếu kém về quyết tâm và đồng lòng bảo vệ đất nước của quốc gia bị xâm lược. Ngược lại, cuộc chiến tại Ukraine hiện nay và Việt Nam cách nay nửa thế kỷ cho thấy tinh thần quả cảm của dân và quân của hai dân tộc này thì chẳng yếu kém chút nào cả trước kẻ thù xâm lược.
         
Xin nhớ rằng, vào ngày Nga xâm lược Ukraine, 24 tháng 2 năm 2022, Mỹ đã đề nghị chở Tổng Thống Zelenskyy ra khỏi Ukraine để được an toàn, nhưng ông Zelenskyy nói một câu để đời rằng, “Tôi cần đạn dược, không phải một chuyến chở đi [đào thoát]” (I need ammunition, not a ride). Câu nói mang đầy sức mạnh quyết tâm của một nhà lãnh đạo dám chết cho quê hương tổ quốc của mình.

Câu nói này của TT Zelenskyy khiến tôi nhớ đến câu nói cũng đi vào lịch sử Việt Nam của Đại Tướng Trần Hưng Đạo vào thời nhà Trần. Vào năm 1285, khi vua Nguyên sai Thái Tử Thoát Hoan đem đại quân xâm lược Đại Việt và tiến vào Thành Thăng Long, Thượng Hoàng Trần Thánh Tông hỏi Đại Tướng Trần Hưng Đạo nên đánh hay hàng. Tướng Trần Hưng Đạo khẳng khái trả lời rằng, “Bệ hạ hãy chém đầu tôi trước rồi hãy hàng.” Và trong cuộc chiến chống quân Nguyên lần đó, quân Đại Việt đã đánh cho Thoát Hoan phải chui vào ống đồng để trốn về nước.

Nhờ những nhà lãnh đạo oai hùng của những nước nhược tiểu như thế mới đánh bại bản tánh kiêu ngạo, bắt nạt và tham vọng bá quyền của những lãnh đạo các đế quốc như Nga, Tàu.

Gần đây nhất, chúng ta nhìn thấy chiến tranh bùng nổ nhiều nơi khiến cho hàng triệu người thương vong và ruộng vườn, nhà cửa bị tàn phá. Hàng triệu người bị đói khát lầm than không chỉ vì thiên tai ngày càng khốc liệt do biến đổi khí hậu gây ra mà còn do chính con người góp phần tác hại, mà trong đó có những nhà lãnh đạo đầy tham vọng đế quốc.
 
Trường hợp Ukraine
 
Một trong những thảm họa đang phô bày ra trên thế giới là tham vọng đế quốc của nhà lãnh đạo độc tài Nga Vladimir Putin đưa tới cuộc xâm lược đất nước láng giềng Ukraine từ tháng 2 năm 2022 khiến cho hàng trăm ngàn binh lính và thường dân của Ukraine và Nga đã bị chết hay bị thương.

Vì đâu nông nỗi? Đó là cuộc chiến tranh bắt nạt của một nước mạnh đối với một nước yếu. Nếu Ukraine là nước có sức mạnh quân sự và kinh tế ngang tầm với Nga thì đời nào Putin dám đụng tới. Cũng may là dân tộc Ukraine còn có vị anh hùng kiệt xuất thời đại là đương kim Tổng Thống Zelenskyy đã thống nhất được lòng dân và vận động quốc tế hậu thuẫn để có thể đánh bại giấc mơ xóa sổ Ukraine trong vài ngày.

Nhưng trên đời này không phải chỉ có Putin mới biết bắt nạt kẻ khác. Chủ nhân của Nhà Trắng ở Mỹ Donald Trump cũng là một tay bắt nạt khét tiếng trong thời đại chúng ta.

Khi còn tranh cử Tổng Thống Mỹ, ứng cử viên Đảng Cộng Hòa Donald Trump đã từng nhiều lần tuyên bố chắc nịch rằng nếu ông đắc cử Tổng Thống Mỹ thì sẽ chấm dứt chiến tranh tại Ukraine trong vòng 24 giờ đồng hồ. Nhưng, tính đến nay đã hơn một tháng rưỡi vào Tòa Bạch Ốc, ông Trump vẫn còn đang loay hoay tìm cách để đưa Putin và Zelenskyy vào bàn hòa đàm.

Chấm dứt chiến tranh tại Ukraine thì ai mà không muốn. Nhưng phải coi lại các điều kiện để có thể thỏa hiệp có phù hợp với yêu cầu về an ninh quốc gia và quyền lợi của đất nước của mỗi bên tham chiến nữa chứ! Điều thấy rõ là Ukraine và Nga có những đòi hỏi không thể giống nhau được. Chẳng hạn, Zelenskyy đời nào muốn giao lãnh thổ do Nga xâm chiếm cho Putin. Ngược lại, Putin đời nào chịu bỏ Crimea và các tỉnh phía đông nam của Ukraine mà họ đã xâm chiếm.

Trong tình hình như thế, ông Trump muốn làm trung gian hòa giải là điều tốt thôi, nhưng ông phải đứng ở giữa chứ không thể đứng về phía nào, Ukraine hoặc Nga. Đó mới là vai trò của nhà trọng tài công bằng để được hai bên tin cậy. Đáng tiếc là ông Trump đã không làm như vậy. Sau đây là một số thí dụ điển hình cho thấy ông Trump đã đứng về phía Nga để bắt nạt Ukraine.

- Ngày 13 tháng 2 năm 2025, TT Trump đòi đưa Nga vào lại Nhóm G7. Nhóm này đã loại bỏ Nga ra khỏi thành viên của nhóm vì cuộc xâm chiếm bán đảo
Crimea thuộc Ukraine mà Nga đã thực hiện vào năm 2014.

- Ngày 18 tháng 2 năm 2025, TT Trump cáo buộc Ukraine một cách sai lầm là đã bắt đầu cuộc chiến với Nga và lên án TT Zelenskyy là “nhà độc tài không được dân bầu.”

- Ngày 18 tháng 2 năm 2025, phái đoàn Mỹ do Ngoại Trưởng Marco Rubio dẫn đầu và phái đoàn Nga do Ngoại Trưởng Sergey Lavrov dẫn đầu đã gặp nhau tại thủ đô Riyadh của Saudi Arabia để phát triển khung làm việc nhằm tiến tới các cuộc hòa đàm để chấm dứt chiến tranh tại Ukraine. Trong khi đó Ukraine đã không được mời tham dự.

- Ngày 20 tháng 2 năm 2025, các đại diện của Nhóm G7 nói rằng các viên chức Hoa Kỳ đã chống lại việc ghi “Nga xâm lược” trong một tuyên bố của nhóm này nhân dịp tưởng niệm 3 năm Nga xâm lăng Ukraine.

- Ngày 24 tháng 2 năm 2025, Mỹ cùng với Nga, Bắc Hàn và Iran bỏ phiếu chống lại nghị quyết của Đại Hội Đồng Liên Hiệp Quốc lên án cuộc xâm lược của Nga tại Ukraine.

- Ngày 28 tháng 2 năm 2025, TT Zelenskyy đến Bạch Ốc để ký thỏa thuận hợp tác giữa hai nước nhằm khai thác khoáng sản như là điều kiện khởi đầu để TT Trump giúp hòa đàm với Putin. Nhưng việc ký thỏa thuận đã không thành vì vụ khẩu chiến nổ ra ngay tại phòng Bầu Dục của Bạch Ốc trước giới báo chí quốc tế, mà trong đó TT Trump và PTT JD Vance bắt nạt, thóa mạ và áp lực TT Zelenskyy. Ngay sau vụ cãi vã này, TT Zelenskyy cùng phái đoàn Ukraine đã bị đuổi khỏi Bạch Ốc.  

- Ngày 3 tháng 3 năm 2025, Chính phủ Trump đã tuyên bố ngưng tất cả viện trợ quân sự cho Ukraine.

- Ngày 4 tháng 3 năm 2025, Mỹ ngừng chia sẻ tin tình báo với Ukraine.

Như vậy là sao? Putin là kẻ mở cuộc xâm lược vào Ukrane thì lẽ ra chủ nhân Bạch Ốc cho dù không cực lực chống đối việc vi phạm luật pháp quốc tế của kẻ xâm lược để đóng vai trò trung gian hòa giản thì cũng không thể đổi trắng thay đen để bênh vực chủ nhân Điện Kremlin như thế. Ukraine là nước bị xâm lăng nhưng đã dũng cảm chiến đấu để không những bảo vệ lãnh thổ của họ mà còn để bảo vệ an ninh cho Châu Âu, cho NATO, trong đó có Mỹ. Hơn nữa, cuộc chiến can trường của người dân Ukraine cũng để bảo vệ công lý, tự do và dân chủ cho cộng đồng nhân loại là những giá trị được Hoa Kỳ từ bao đời ra sức cổ võ và bảo vệ. Vì vậy, đáng lý ra Ukraine cần được bênh vực và bảo vệ chứ không phải Nga.
         
Ông Trump nói trong cuộc họp với ông Zelenskyy tại Bạch Ốc ngày 28 tháng 2 năm 2025 rằng ông Biden là “tổng thống ngu” mới đem 350 tỉ đô la tài trợ cho Ukraine – thực tế Quốc Hội Mỹ đã chuẩn thuận tổng số tiền viện trợ cho Ukraine trong 3 năm qua là 175 tỉ đô la, theo báo the Guardian cho biết hôm 4 tháng 3 năm 2025. Ông Biden có thực sự “ngu”? Hay Ông là người chiến lược nhìn xa thấy rộng, không vì lợi ích trước mắt và chắc chắn không vì lòng tham không đáy mà bóc lột đồng minh. Ông Biden thấy gì? Nếu bấy giờ Mỹ không giúp Ukraine để Nga thôn tính Ukraine xong thì sẽ đánh sang các nước trong khối NATO. Đến lúc đó Mỹ không những phải tốn tiền vô số kể mà cũng phải đưa quân sang đó để thực hiện Điều 5 của Minh Ước Bắc Đại Tây Dương là hễ một thành viên nào của NATO bị tấn công thì xem như cả NATO bị tấn công. Chưa hết, ông Biden còn thấy đây là cơ hội để làm cho nước Nga của Putin kiệt quệ và không còn khả năng xâm lược bất cứ nước nào nữa.

Ông Trump nói ông Biden ngu tức có ý nói rằng ông khôn chăng? Nhưng cái khôn của ông Trump để giúp Putin thoát khỏi sự cô lập của quốc tế và khỏi bị kết án là kẻ xâm lược và phạm tội ác chiến tranh, tội ác diệt chủng có phải là giúp một tên bạo chúa tay còn vấy máu đồng loại rửa sạch tội ác và hiên ngang ngồi xổm trên công lý và đạo đức của loài người chăng?  

Ngày 3 tháng 3 năm 2025, trên trang Web https://thebulletin.org, Steven Pifer, thành viên của Trung Tâm An Ninh và Hợp Tác Quốc Tế tại Đại Học Stanford, thành viên cao cấp tại Viện Brookings, cựu Đại Sứ Mỹ tại Ukraine, nhận định về sự chuyển hướng của TT Trump sang phía Nga như sau:

“Hoa Kỳ đã nhận được gì để đổi lấy việc nghiêng về phía Nga trên các vấn đề chính thương lượng hòa bình (bảo đảm lãnh thổ và an ninh), để giúp Putin thoát khỏi sự cô lập từ Tây phương, và để cố gắng bảo vệ Moscow khỏi bị chỉ trích là kẻ xâm lược? Chẳng có gì cả. Trên chương trình tin tức buổi sáng ngày 23 tháng 2 năm 2025, người đàm phán cho tỉ phú Trump là Steve Witkoff được yêu cầu nêu chi tiết việc nhượng bộ từ Nga. Ông đã không nói ra được một nhượng bộ nào mà Hoa Kỳ đã nhận từ Moscow, hay ngay cả một [nhượng bộ] mà các viên chức Mỹ yêu cầu Nga.”
 
Trường hợp Việt Nam
 
Về chuyện thân phận nhược tiểu thì Việt Nam là một bằng chứng rõ khác: một ngàn năm bị đô hộ bởi giặc Tàu và một trăm năm bị nô lệ bởi giặc Tây! Chưa hết, 20 năm cuộc chiến tranh Việt Nam được định đoạt bởi các thế lực quốc tế để rồi khi muốn phủi tay thì đồng minh Mỹ đã không ngần ngại bỏ rơi Miền Nam Việt Nam. Kết quả là hàng triệu người Việt liều chết bỏ nước ra đi và cộng đồng người Việt tị nạn Cộng Sản được hình thành khắp nơi ở hải ngoại đang chuẩn bị tưởng niệm 50 năm Miền Nam Việt Nam bị bức tử!

Than phan nhuoc tieu 02

Cửa nhà tan hoang tại Chợ Lớn, Sài Gòn trong cuộc tổng tấn công Tết Mậu Thân 1968 của Cộng Sản.(Photo: www.en.wikipedia.org)


Mỹ thực sự tham chiến một cách quy mô tại Việt Nam vào năm 1965 khi TT Johnson gửi 184,000 lính Mỹ tới Việt Nam. Sau biến cố Tết Mậu Thân 1968 khi quân đội Miền Bắc cùng với du kích Miền Nam mở cuộc tổng tấn công vào các thành phố lớn trên toàn Miền Nam bao gồm thủ đô Sài Gòn thì dư luận quần chúng Mỹ rầm rộ chống chiến tranh Việt Nam. Chính vì tình hình nghiêm trọng này đã khiến cho TT Johnson quyết định rút lui chính trường và tuyên bố không tái tranh cử. TT Nixon vào Bạch Ốc tháng 1 năm 1969. Qua sự cố vấn của Cố Vấn An Ninh Quốc Gia và Ngoại Trưởng Mỹ Henry Kissinger, Nixon bắt đầu chương trình Việt Nam Hóa Chiến Tranh (Vietnamization) để chuẩn bị cho việc rút quân đội Mỹ khỏi Miền Nam.

Tháng 5 năm 1968 TT Johnson đã khởi sự hòa đàm với phái đoàn Bắc Việt tại Paris mà không có đại diện của Việt Nam Cộng Hòa. Trường hợp này giống cuộc họp của Mỹ và Nga để tiến tới thỏa thuận hòa bình cho Ukraine tại Saudi Arabia vào ngày 18 tháng 2 năm 2025 mà không có sự tham dự của Ukraine. Đến thời TT Nixon cũng tiếp tục hòa đàm với Bắc Việt tại Paris, có khi công khai, có khi bí mật, theo tài liệu lịch sử về Chiến Tranh VN trên trang mạng www.history.com.

Vào cuối tháng 6 năm 1972, sau khi tấn công vào Miền Nam bị thất bại, Hà Nội chấp nhận thỏa thuận. Các đại diện của Mỹ (Kissinger) và Bắc Việt (Lê Đức Thọ) đã phác thảo hiệp định vào đầu mùa thu năm này, nhưng bị lãnh đạo tại Sài Gòn là TT Nguyễn Văn Thiệu bác bỏ. Tháng 12 năm đó, Nixon ra lệnh ném bom Hà Nội và Hải Phòng làm Bắc Việt gần như bị tê liệt. Tháng 1 năm 1973, Mỹ và Bắc Việt hoàn toàn đồng ý bản hiệp định. Ngày 27 tháng 1 năm 1973 bản Hiệp Định Paris đã được 4 bên ký. Nhưng cuộc chiến giữa Cộng Sản Bắc Việt và Việt Nam Cộng Hòa vẫn tiếp tục cho đến ngày 30 tháng 4 năm 1975, khi quân đội Bắc Việt chiếm Sài Gòn.

Tác giả Michael Beschloss, trong tác phẩm “Presidents of War: The Epic Story, from 1807 to Modern Times” [Các Tổng Thống Của Chiến Tranh: Sử Thi, Từ Năm 1807 Đến Thời Hiện Đại], đã viết rằng, “Nixon ép Thiệu chấp nhận hiệp định [Paris 1973] hay là đối diện với hành động quân sự.” Nixon dùng chữ “hành động quân sự” có thể hàm ý hành động đảo chánh bằng quân sự.

Trong tác phẩm “Từ Tòa Bạch Ốc Đến Dinh Độc Lập,” Cựu Tổng Trưởng Kế Hoạch và Phát Triển VNCH Nguyễn Tiến Hưng kể rằng viện trợ quân sự của Mỹ cho VNCH vào tài khóa năm 1974-1975 chỉ còn 700 triệu đô la là một số tiền mà chỉ có thể đủ chi tiêu để phòng thủ vài khu vực.

Nhà bình luận Ken Hughes đã viết trong bài “Kissinger’s foreign policy legacy tainted by Vietnam” [Di sản chính sách đối ngoại của Kissinger đã bị hoen ố tại Việt Nam] được đăng trên trang mạng https://millercenter.org vào ngày 30 tháng 11 năm 2023 rằng, “Kissinger và Nixon đã biết từ lúc đầu rằng Miền Nam không thể tồn tại nếu rút lính Mỹ. Bộ Quốc Phòng, Bộ Ngoại Giao, và Cơ Quan Tình Báo Trung Ương (CIA) đã nói với họ điều này từ khi Nixon nhậm chức tổng thống. Ngay cả khi Mỹ hoàn thành “Việt Nam Hóa Chiến Tranh,” huấn luyện và trang bị cho quân đội Miền Nam, thì chính phủ Sài Gòn vẫn “không thể tồn tại mà không có hậu thuẫn chiến trường của Mỹ trong hình thức không quân, trực thăng, pháo, hậu cần tiếp viện và quân bộ chiến quy mô.” Về điều này, các viên chức quân đội, ngoại giao và tình báo Mỹ đều đồng ý. Bỏ Việt Nam đồng nghĩa mất Việt Nam.”

Lịch sử nhân loại từ trước tới nay, dĩ nhiên, còn vô số vụ các nước mạnh bắt nạt, chèn ép và xâm lăng các nước nhỏ mà nơi đây không thể nào kể hết. Chỉ riêng trong nhiệm kỳ thứ hai của TT Donald Trump cũng đã xảy ra nhiều vụ bắt nạt các nước khác. Chẳng hạn, vụ ông Trump đòi biến Canada thành tiểu bang thứ 51 của Mỹ; vụ ông Trump đòi lấy Đảo Greenland của Đan Mạch; và vụ ông Trump đòi lấy lại kênh đào Panama.  
Thế mới thấy rằng thân phận nhược tiểu xưa nay thường đối mặt với tình cảnh bi thống! Do vậy, ngày nào thế giới này còn có những nhà lãnh đạo nước lớn với bản tính ngạo mạn và hung tàn luôn luôn bắt nạt người khác và có tham vọng làm bá chủ thiên hạ thì cõi đời này không dễ gì được hòa bình và an ổn!
 

Gửi ý kiến của bạn
Vui lòng nhập tiếng Việt có dấu. Cách gõ tiếng Việt có dấu ==> https://youtu.be/ngEjjyOByH4
Tên của bạn
Email của bạn
)
Trên mạng gần đây lan truyền một bức tranh chuỗi tiến hóa ngược nhại kiểu Banksy - vẽ hình ảnh tiến hóa quen thuộc từ khỉ tiến tới người, nhưng đến giữa chặng đường, một gương mặt ai cũng nhận ra quay lưng đi ngược lại về phía khỉ. Cái dáng ngoảnh đầu ấy khiến tôi chạnh lòng nghĩ đến hình ảnh nước Mỹ hôm nay. Giữa thế kỷ XXI, lẽ ra phải tiếp tục đi tới, nhưng thay vì mở rộng tự do học thuật – ngọn nguồn của sáng tạo – chúng ta lại thấy những dấu hiệu nước Mỹ thoái lui theo một quỹ đạo lạ lùng: thử nghiệm một kiểu “tiến hóa ngược”.
Từ khi Tối Cao Pháp Viện lật đổ Roe v. Wade, chúng ta đều biết câu chuyện không dừng lại ở đó. “Để tiểu bang tự quyết” chỉ là cái cớ. Và Texas, tiểu bang bảo thủ dẫn đầu, vừa chứng minh điều đó bằng một luật mới: trao cho bất kỳ ai quyền săn lùng và kiện những người dính dáng tới thuốc phá thai. Texas vốn đã có một trong những lệnh cấm khắc nghiệt nhất: phá thai bị cấm hoàn toàn, trừ vài ca y tế khẩn cấp. Không ngoại lệ cho thai dị tật chết non. Không ngoại lệ cho hiếp dâm. Không ngoại lệ cho loạn luân. Thế nên, nhiều phụ nữ Texas chỉ còn con đường tìm đến thuốc phá thai qua mạng, thường từ những nhà cung cấp ở ngoài tiểu bang. Luật mới nhắm thẳng vào cánh cửa mong manh ấy.
Suốt 250 năm, người Mỹ đồng ý rằng cai trị bởi một người duy nhất là sai lầm, rằng chính quyền liên bang vốn cồng kềnh, kém hiệu quả. Lẽ ra hai điều ấy đủ để ngăn một cá nhân cai trị bằng mệnh lệnh từ Bạch Ốc. Nhưng Trump đang làm đúng điều đó: đưa quân vào thành phố, áp thuế quan, can thiệp vào ngân hàng trung ương, chen vào quyền sở hữu công ty, gieo nỗi sợ để buộc dân chúng cúi đầu. Quyền lực bao trùm, nhưng không được lòng dân. Tỉ lệ chấp thuận của ông âm 14 điểm, chỉ nhỉnh hơn chút so với Joe Biden sau cuộc tranh luận thảm hại năm ngoái. Khi ấy chẳng ai lo ông Biden “quá mạnh”. Vậy tại sao Trump, dù bị đa số phản đối, vẫn dễ dàng thắng thế?
Có bao giờ bạn nói một điều rõ ràng như ban ngày, rồi nghe người khác nhắc lại với nghĩa hoàn toàn khác? Bạn viết xuống một hàng chữ, tin rằng ý mình còn nguyên, thế mà khi quay lại, nó biến thành điều bạn chưa từng nghĩ đến – kiểu như soi gương mà thấy bóng mình méo mó, không phải bị hiểu lầm, mà bị người ta cố ý dựng chuyện. Chữ nghĩa, rơi vào tay kẻ cố ý xuyên tạc, chẳng khác gì tấm gương vỡ. Mỗi mảnh gương phản chiếu một phần, nhưng người ta vẫn đem mảnh vỡ đó làm bằng chứng cho toàn bộ bức tranh. Một câu, một đoạn, một khẩu hiệu – xé khỏi bối cảnh trở nên lệch lạc – hóa thành thứ vũ khí đâm ngược lại chính ý nghĩa ban đầu. Câu chuyện của đạo diễn Trấn Thành gần đây là một minh họa. Anh chỉ viết đôi dòng thương tiếc chia buồn với sự ra đi của nghệ sĩ đàn bầu Phạm Đức Thành. Vậy thôi. Thế mà lập tức bị chụp mũ, bêu riếu, bị gọi “3 que,” “khát nước,” “Cali con.” Người ta diễn giải đủ kiểu, vẽ ra đủ cáo buộc: từ tội mê văn hóa Việt Nam Cộng Hòa đến tội phản quốc.
Sau thất bại trước đối thủ đảng Dân Chủ Joe Biden trong cuộc bầu cử tổng thống năm 2020, nội các “gia đình trị” của Donald Trump gần như biến mất khỏi chính trường. Các đồng minh không thể có cùng tiếng nói với Trump, nhất là sau vụ bạo loạn Quốc Hội Jan 06. Duy nhất một người vẫn một lòng trung thành không bỏ rơi Trump, đó chính là Stephen Miller. Nhiệm kỳ hai của Trump, người được cho là có quyền lực hơn trong vòng tròn thân cận của Trump, hơn cả JD Vance, chẳng ai khác hơn chính là Stephen Miller. Để tạo ra những ảnh hưởng chính trong chính quyền Trump hôm nay, Miller đã có một đường dài chuẩn bị, khôn ngoan và nhẫn nại.
Đầu tháng 8 năm 2025, Tổng thống Donald Trump đã ký một mệnh lệnh đặc biệt, chỉ đạo các cơ quan hữu trách lập kế hoạch đưa quân đội Hoa Kỳ đi trấn áp các tổ chức tội phạm ở Mỹ Latinh. Khoảng hai tuần sau, mệnh lệnh đã thành hiện thực. Ba khu trục hạm có gắn phi đạn viễn khiển (guided-missile destroyers) của Hoa Kỳ đã được khai triển tới vùng biển Venezuela, đảm trách việc chặn giữ các chuyến hàng ma túy.
Một góc khuôn viên của Đồi Capitol sáng Thứ Tư là những câu chuyện tưởng đã bị chôn vùi, nay được kể ra trong sự run rẩy, xúc động và cả nước mắt. Trước hàng chục ống kính truyền thông chiếu trực tiếp trên toàn quốc, khoảng mười người phụ nữ lần lượt kể ra câu chuyện của chính mình – nạn nhân của Jeffrey Epstein, tỷ phú tội phạm tình dục và buôn bán mại dâm trẻ vị thành niên. Ngày đó, những phụ nữ này chỉ vừa 16, 18 tuổi, nhỏ nhất là Marina Lacerda, 14 tuổi.
Ở đời, chẳng có ngai vàng nào là miễn phí. Muốn hỏi cưới công chúa thì phải có sính lễ. Làm gì có chuyện đi tay không mà cuỗm được gái đẹp — trừ trường hợp dùng quyền lực bẩn thỉu cưỡng hiếp gái tơ (nghe quen quen). Muốn làm đàng anh đàng chị không thể vừa keo kiệt vừa đòi được người ta kính nể. Quy luật xưa nay không đổi ăn khế thì phải trả vàng. Ngai vàng toàn cầu cũng vậy -- không chỉ làm bằng vàng, mà còn bằng chi phí, lời hứa, và trên hết, là sự tín nhiệm.
Tháng Năm, 2024, trong phiên tòa xét xử bị cáo, tức cựu Tổng thống Donald Trump, liên quan các khoản chi phí cho nữ diễn viên phim khiêu dâm Stormy Daniels dưới dạng tiền bịt miệng, có một cựu công tố viên, bộ trưởng tư pháp từ Flordia đến tòa New York. Bà ngồi bên dưới theo dõi để ủng hộ Trump. Đó là Pam Bondi. Sau khi bồi thẩm đoàn phán quyết Trump có tội trong 34 tội danh, Bondi đã xuất hiện trên Fox News, cùng với Kash Patel, phát biểu rằng “một niềm tin rất lớn đã bị mất vào hệ thống tư pháp tối nay.” Bà còn nói thêm: “Người dân Mỹ đã nhìn thấu điều đó.”
Chiều thứ Sáu, chúng tôi ăn trưa với một người bạn mới ở Huntington Beach. Không biết vì men bia hay vì chọn quán giữa một thành phố “đỏ”, câu chuyện đang nhẹ nhàng bỗng rẽ thẳng vào chính trường. Nhắc đến những gì xảy ra kể từ ngày tổng thống Trump nắm quyền sinh sát, cô bạn tôi đề cập đến vật giá leo thang, vừa lạm phát vừa thuế quan, kinh tế bất ổn, đời sống bất an… Anh bạn mới của chúng tôi nghe đến đây lên tiếng cắt lời: “Dẫu có thế, so với nhiều người, nhiều xứ khác, người Mỹ vẫn còn đang sống trong may mắn. Và chúng ta nên biết ơn điều đó.” Anh khiến tôi liên tưởng đến thuyết “dân túy tàn bạo”, được Jay Kuo nhắc đến trong bài báo mới đăng của Ông trên Substack tuần qua.


Kính chào quý vị,

Tôi là Derek Trần, dân biểu đại diện Địa Hạt 45, và thật là một vinh dự lớn lao khi được đứng nơi đây hôm nay, giữa những tiếng nói, những câu chuyện, và những tâm hồn đã góp phần tạo nên diện mạo văn học của cộng đồng người Mỹ gốc Việt trong suốt một phần tư thế kỷ qua.
Hai mươi lăm năm! Một cột mốc bạc! Một cột mốc không chỉ đánh dấu thời gian trôi qua, mà còn ghi nhận sức bền bỉ của một giấc mơ. Hôm nay, chúng ta kỷ niệm 25 năm Giải Viết Về Nước Mỹ của nhật báo Việt Báo.

Khi những người sáng lập giải thưởng này lần đầu tiên ngồi lại bàn thảo, họ đã hiểu một điều rất căn bản rằng: Kinh nghiệm tỵ nạn, hành trình nhập cư, những phức tạp, gian nan, và sự thành công mỹ mãn trong hành trình trở thành người Mỹ gốc Việt – tất cả cần được ghi lại. Một hành trình ý nghĩa không những cần nhân chứng, mà cần cả những người viết để ghi nhận và bảo tồn. Họ không chỉ tạo ra một cuộc thi; họ đã và đang xây dựng một kho lưu trữ. Họ thắp lên một ngọn hải đăng cho thế hệ sau để chuyển hóa tổn thương thành chứng tích, sự im lặng thành lời ca, và cuộc sống lưu vong thành sự hội nhập.

Trong những ngày đầu ấy, văn học Hoa Kỳ thường chưa phản ánh đầy đủ sự phong phú và đa dạng về kinh nghiệm của chúng ta. Giải thưởng Viết Về Nước Mỹ thực sự đã lấp đầy khoảng trống đó bằng sự ghi nhận và khích lệ vô số tác giả, những người đã cầm bút và cùng viết nên một thông điệp mạnh mẽ: “Chúng ta đang hiện diện nơi đây. Trải nghiệm của chúng ta là quan trọng. Và nước Mỹ của chúng ta là thế đó.”


Suốt 25 năm qua, giải thưởng này không chỉ vinh danh tài năng mà dựng nên một cộng đồng và tạo thành một truyền thống.
Những cây bút được tôn vinh hôm nay không chỉ mô tả nước Mỹ; họ định nghĩa nó. Họ mở rộng giới hạn của nước Mỹ, làm phong phú văn hóa của nước Mỹ, và khắc sâu tâm hồn của nước Mỹ. Qua đôi mắt họ, chúng ta nhìn thấy một nước Mỹ tinh tế hơn, nhân ái hơn, và sau cùng, chân thật hơn.

Xin được nhắn gửi đến các tác giả góp mặt từ bao thế hệ để chia sẻ tấm chân tình trên các bài viết, chúng tôi trân trọng cảm ơn sự can đảm của quý vị. Can đảm không chỉ là vượt qua biến cố của lịch sử; can đảm còn là việc ngồi trước trang giấy trắng, đối diện với chính mình, lục lọi ký ức đau thương sâu đậm, và gửi tặng trải nghiệm đó đến tha nhân. Quý vị là những người gìn giữ ký ức tập thể và là những người dẫn đường cho tương lai văn hóa Việt tại Hoa Kỳ.

Với Việt Báo: Xin trân trọng cảm ơn tầm nhìn, tâm huyết, và sự duy trì bền bỉ giải thưởng này suốt một phần tư thế kỷ.
Khi hướng đến 25 năm tới, chúng ta hãy tiếp tục khích lệ thế hệ kế tiếp—những blogger, thi sĩ, tiểu thuyết gia, nhà phê bình, nhà văn trẻ—để họ tìm thấy tiếng nói của chính mình và kể lại sự thật của họ, dù đó là thử thách hay niềm vui. Bởi văn chương không phải là một thứ xa xỉ; đó là sự cần thiết. Đó là cách chúng ta chữa lành, cách chúng ta ghi nhớ, và là cách chúng ta tìm thấy nơi chốn của mình một cách trọn vẹn.

Xin cảm ơn quý vị.

NHẬN TIN QUA EMAIL
Vui lòng nhập địa chỉ email muốn nhận.