Cách đây ít năm, truyền thông dư luận bàn tán thích thú về câu nói bất hủ của vị cựu Tổng Thống đào hoa " I Smoke but I do not Inhale", tôi Hút mà tôi không Hít.
Ấy là để trả lời thiên hạ cứ vặn hỏi có bao giờ ông ta dùng cần sa không.
Còn vấn đề chúng ta đề cập tới hôm nay là mình HÍT khói thuốc lá, mà không HÚT thuốc lá hoặc Hít cái mà mình không Hút.
Thực vậy, ở gần người hút thuốc lá, ta sẽ hít thở khói thuốc mà họ tuôn thả ra đầy trong không gian. Tất nhiên là ta đâu có muốn vậy, nhưng làm việc chung phòng, ngồi ăn cùng tiệm, ở cùng nhàlại ngủ cùng giường...thì tránh sao khỏi khói thuốc. Thế là con người trở nên "hút thuốc thụ động", hút miễn cưỡng, hút ép buộc, hút ké, hút chầu rìa, hút khói thuốc dư: bạn không muốn mặc ban, tôi mà hút là bạn vẫn phải hít.
Anh hưởng của khói dư này đã một thời bị coi nhẹ. Nhưng rồi những nạn nhân của khói thuốc đã vùng lên tự vệ. Người không hút thuốc đã cố gắng để giải thoát môi trường khỏi ô nhiễm bởi những làn "khói vàng bay lên mây" làm họ khó chịu và gây ra bệnh tật cho nhiều người.
A-Về khói thuốc .
Khói thuốc dư là một hỗn hợp của hai thành phần:
a-Hơi khói mà người ghiền thuốc hổ hởi hít đẫy vào phổi rồi thoải mái hoặc sặc sụa thở nhả ra không gian.
b-Thêm vào đó là khói thoát ra từ đầu điếu thuốc đang cháy âm ỉ kẹp giữa hai ngón tay vàng khè của người ghiền hoặc từ chiếc gạt tàn thuốc đầy ắp cuống thuốc cháy dở.
Theo American Lung Association, hai phần ba số khói từ đầu điếu thuốc đang cháy sẽ lan tỏa ra môi trường chứ không vào phổi người hút. Lý do là một điếu thuốc cháy trong dăm phút mà người ta chỉ hít vào khoảng hai ba mươi giây cho mỗi điếu. So với khói mà người hút hít vào phổi, khói dư chứa hai lần nhiều hơn nhựa thuốc và nicotine, ba lần nhiều hơn chất gây ung thư benzopyrene, năm lần nhiều hơn khí carbon monoxide và năm mươi lần nhiều hơn khí amonia.
Trong khói thuốc có đến vài ba ngàn phần tử hóa chất mà hơn 42 chất đã được xác nhận gây ra ung thư cho người và xúc vật. Sau đây là một số tác nhân có ảnh hưởng xấu nhất:
1- Nicotine. Đây là hóa chất gây nghiền, hút một lần là nó bắt ta hút tiếp. Sau khi hít vào thì nicotine chạy ngay lên não bộ và cho ta cảm giác sảng khoái. Nicotine kích thích nang thượng thận và tế bào não. Dùng lâu, nicotine làm tim đập nhanh, huyết áp lên cao, vị giác tê liệt, tâm trạng sảng khoái rồi thẫn thờ.
2-Carbon Monoxide. Khí này là loại không mùi, không mầu, có tác dụng xấu là chiếm chỗ của dưỡng khí trong hồng huyết cầu, khiến cho cơ thể thiếu dưỡng khí. Chỉ với lượng rất nhỏ nhưng tác dụng trong thời gian lâu, carbon monoxide cũng đưa tới bệnh tim mạch
3-Cao thuốc lá (Tar). Thuốc lá chứa cả ngàn hóa chất. Gần một nửa có tự nhiên trong lá thuốc hoặc được tạo ra do phản ứng giữa các hóa chất đó khi điếu thuốc được đốt lên. Một số khác được cho thêm khi chế biến để tăng mùi vị riêng biệt. Khi hút, các hóa chất này kết tụ với nhau và tạo ra nhựa thuốc, một hợp chất dính như keo, mầu xậm làm kích thích phổi và cuống họng. Vài hóa chất có trong nhựa là acetone, ammonia, benzene, cyanide, formaldehyde, phenol, toluene, cadmium, arsenic, mercury, lead..
B-Ảnh hưởng của Môi trường Ô nhiễm Khói Thuốc.
Khi thuốc lá được thong thả hút trong một không gian kín, không khí sẽ bị ô nhiễm nhiều hơn không khí thường tới 40 lần.
Ngồi trong môi trường này, nhiều người bị kích thích, mắt cay sè, chẩy nước mắt, nước mũi, ngứa cuống họng, đau ngực, nhức đầu, chóng mặt, buồn nôn. Sau nửa giờ, nhịp tim họ đập mau hơn, lượng carbon monoxide trong máu cao hơn, sự suy luận giảm sút.
Nghiên cứu cho thấy khói thuốc dư ảnh hưởng rất nhiều tới thai nhi khi người mẹ hút. Nguy cơ xẩy thai, đẻ non tăng rất cao, bé sanh ra thiếu tháng và nhiều nguy cơ chết yểu. Lý do có thể là do dưỡng khí tới thai nhi giảm vì nicotine làm co mạch máu và khí carbon monoxide chiếm chỗ của dưỡng khí trong huyết cầu tố.
Sau khi sanh mà mẹ vẫn tiếp tục hút thuốc thì con chết bất tử tăng gấp đôi, mà ghiền nặng thì tử vong con tăng gấp năm lần, vì con hít chung không khí có khói từ thuốc mẹ hút.
Nghiên cứu ở Anh và Do Thái kết luận cha mẹ hút thuốc lá, bệnh sưng phổi của con tăng gấp đôi. Cũng nghiên cứu bên Anh cho thấy hít khói thuốc dư làm giảm khả năng đọc của trẻ thơ .
Mẹ không hút thuốc nhưng người bạn đường hút thì con sanh ra đều nhẹ ký.
Nghiên cứu ở Pennsylvania cho hay, vợ tiếp cận với khói thuốc do chồng hút sẽ giảm tuổi thọ tới 4 năm. Chuyên gia John Banzhaf cho rằng hàng năm số người chết vì hít thở khói thuốc lá nhiều hơn là chết vì tai nạn xe cộ, tội phạm và bệnh liệt kháng.
Bên Nhật và Hy Lạp, người ta xác định vợ không hút mà chồng ghiền thuốc lá sẽ tăng nguy cơ ung thư phổi rất nhiều. Quan sát ở San Diego cho thấy công nhân không hút thuốc làm việc với công nhân hút thuốc thì các chức năng của phổi giảm đáng kể.
Người đã có bệnh tim mà tiếp cận nhiều với khói thuốc lá thì bệnh tình của mình sẽ trầm trọng gấp bội.
Một nghiên cứu đăng trong Journal of American Medical Association ngày 14 tháng Giêng năm 1998 chứng minh rằng khi tiếp cận với khói thuốc lá thì con người dễ bị vữa xơ động mạch hơn người không tiếp cận tới 20%.
Trong thư gửi cho Thượng viện Hoa Kỳ ngày 1 tháng Tư năm 1998, giáo sư K.H. Ginzel đã lưu ý rằng " sau chủ động hút thuốc và uống rượu, môi trường ô nhiễm khói thuốc đứng hàng thứ ba trong số các bệnh có thể phòng ngừa được". Ông ta cũng nêu ra các hậu quả khác của khói thuốc hít miễn cưỡng như ung thư vú ở người lớn, ung thư máu ở trẻ em.
Về khía cạnh pháp lý, bác sĩ Ginzel phát biểu là khi làm việc với người ghiền thuốc lá mà bị hít khói thuốc thụ động, sinh bệnh thì nạn nhân có quyền kiện đòi bồi thường. Nếu người ghiền có quyền tự do cá nhân hút ở đâu và vào lúc nào, thì cái quyền này đã gây ra rủi ro cho cho người không hút. Họ sẽ nhờ chính quyền can thiệp để được sống an toàn.
Ấy là chưa kể không hút mà ngồi trong một căn phòng đầy khói thuốc thì từ quần áo, đầu mình xông lên mùi hôi rất khó chịu. Tránh được khói thuốc thì họ sẽ cảm thấy dễ chịu nhẹ nhàng hơn. Dân ghiền đâu có để ý tới rủi ro này cho người không hút.
C-Khói thuốc lá tại sở làm, nơi công cộng.
Đây là một vấn đề đã được quần chúng và chính quyền lưu tâm rất nhiều.
Từ thập niên 1980, hít thở khói thuốc lá dư đã được coi như nguy cơ hàng đầu gây ra các rủi ro cho sức khỏe tại sở làm cũng như nơi công cộng. Các nghiên cứu mới đây cho thấy tiếp cận với khói thuốc lá xẩy ra ở tiệm ăn, tiệm rượu lại nhiều hơn là ở nơi làm việc hoặc tại các cơ sở khác. Công nhân viên nhà hàng, các cơ sở mà có nhiều khói thuốc ô nhiễm trong không khí đều có nhiều nguy cơ bị bệnh hô hấp, tim mạch.
An toàn tại nơi làm việc rất quan trọng. Chủ nhân có bổn phận cung cấp cho nhân viên một việc làm không có rủi ro, một nơi làm việc an toàn.
Khói thuốc mà người công nhân bắt buộc phải hít thở là rủi ro đưa tới ung thư phổi và chủ nhân phải gánh trách nhiệm. Đã có nhiều vụ kiện ra tòa án của công nhân bị bệnh do tiếp cận với không khí ô nhiễm khói thuốc lá và họ đã thắng kiện. Cho nên, khói thuốc dư thừa phải được loại bỏ bằng mọi cách và không cần phải bàn cãi tại mọi sở làm, nơi công chúng thường lui tới.
Ngày 3 tháng 7, 2003, Sir Liam Donaldson , giới chức Y tế Cao cấp của Anh, đã công bố là người không hút thuốc mà sống chung với dân ghiền sẽ tăng nguy cơ ung phổi lên từ 20-30 % và tăng bệnh tim mạch tới 25%. Theo Brtish Medical Association, mỗi năm có cả ngàn người chết vì hít khói thuốc dư. Theo Sir L Donaldson, khi tạo ra môi trường không khói thuốc lá sẽ giúp người ghiền bỏ hút mà còn tránh được nguy cơ bệnh tật cho cả triệu người không hút trong đó có nhiều trẻ em lớn nhỏ. Ông ta cũng nói thêm là " trong 50 năm vừa qua, thuốc lá đã không có đối thủ đáng kể nào trong việc gây tử vong cho thần dân Nữ Hoàng Anh"
Ý thức được ảnh hưởng không tốt cho hành khách không hút thuốc mà phải hít thở không khí ô nhiễm khói thuốc, các công ty hàng không cũng áp dụng luật cấm hút thuốc trong phi cơ.
Đ-Kỹ nghệ sản xuất thuốc lá lại có ý kiến khác.
Họ nói rằng ô nhiễm môi trường với khói thuốc lá dường như đã được phóng đại. Vấn đề không phải là rủi ro mà chỉ là một chút khó chịu.cho sức khỏe. Họ hứa sẽ công bố rộng rãi những bằng chứng y- khoa học đáng tin cậy là hít thuốc miễn cưỡng không có hại cho sức khỏe người không hút. Theo họ, các vận động chống hút thuốc đang gây ra thiệt hại không sửa chữa được cho kỹ nghệ thuốc lá. Họ sẽ phát động chiến dịch vận động chính trị, giao tế nhân sự để bảo vệ quyền hạn của người hút thuốc.
Một câu nói được nhắc nhiều lần trên tạp chí Tobacco International là" Chủ nghĩa Cộng Sản thất bại vì dân chúng không có quyền tự do lựa chọn; hút thuốc lá sẽ tồn tại mãi mãi vì người hút có quyền tự do lựa chọn"
E-Lý luận dân ghiền
Trên nguyên tắc, hút thuốc lá hay không hút là quyền của mỗi cá nhân mà không ai hoặc chính quyền nào có thể cấm đoán được. Tuy nhiên hút ở đâu, khi nào nhất là khi có ảnh hưởng tới người khác thì có thể bị hạn chế.
Có người lý luận: tôi hút thuốc trong nhà tôi, không ai có quyền cấm đoán. Đó là quyền tự do cá nhân của tôi.
Thực ra, đó không phải là ta sử dụng quyền của mình mà chỉ là sự làm thỏa mãn nhu cầu thèm muốn chất nicotine mà thôi.
Hơn nữa, khi khói thuốc làm người phối ngẫu của mình, con thơ của mình phải hít thở vào rồi bị bệnh hoạn thì đó cũng là một hình thức bạo hành gia đình, lạm dụng thể xác con trẻ. Mà đã có bạo hành thì luật pháp phải can thiệp để bảo vệ nạn nhân của khói thuốc. Cho nên, muốn có người phối ngẫu lành mạnh, thai nhi tăng trưởng tốt, con cái sống vui khỏe thì xin hãy nghĩ tới trách nhiệm của mình.
Ngoài ra, đã có tiền lệ ly dị, người cha hoặc mẹ mất quyền thăm nom con chỉ vì không chịu ngưng hút khi thăm viếng con.
Bên Anh, trong các tiêu chuẩn nhận con nuôi, có khoản không cho người hút thuốc bảo trợ hoặc chăm sóc trẻ thơ vì khói thuốc đưa đến rủi ro sức khỏe của chúng.
Xin nhắc là khói thuốc và mùi hôi có thể giảm bớt bằng hệ thống thoáng hơi nhưng một số hóa chất có hại vẫn còn luẩn quẩn trong nhà nhiều giờ sau khi hút.
Ấy là không kể, khi cha mẹ hút thuốc thì con cái cũng bắt chước hút theo và trở thành ghiền. Và cái vòng xấu lại luẩn quẩn tái diễn thế hệ này qua thế hệ khác.
Xin nhấn mạnh ở ảnh hưởng môi trường ô nhiễm khói thuốc đối với trẻ em.
G- Rủi ro ở trẻ thơ.
Sau đây là một số những lý do mà trẻ thơ chịu nhiều rủi ro trầm trọng khi hít phải khói thuốc lá mà cha mẹ hút trong nhà:
1- Hai lá phổi của trẻ thơ đều nhỏ vì chưa tăng trưởng hết.
2- Hệ thống miễn nhiễm của các em còn yếu vì vừa mới được tạo sinh.
3- Các em thường thở nhanh hơn người lớn nên các em hít vào nhiều hóa chất có hại trong cùng thời gian.
4-Các em cũng không tự vệ, tránh xa hoặc nói lên được sự không muốn hít khói thuốc thừa.
Trong báo cáo của US Surgeon General Koa kỳ vào năm 1994 có ghi rõ rằng khói thuốc gây nguy hại cho trẻ em. Báo cáo nhấn mạnh: " ở nơi nào mà thuốc lá được phép hút thì không có cách nào có thể bảo vệ các em với khói thuốc nguy hại này".
Sau đây là một số rủi ro bệnh hoạn cho các em:
a-Khi mới sanh mà đã hít thở khói thuốc lá thì sự tăng trưởng của hai lá phổi đều không được đầy đủ đưa đến giảm chức nang hô hấp, sức khỏe yếu kém.
b- Trẻ em hít thở khói thuốc lá sẽ tăng nguy cơ nhiễm trùng phổi như sưng phổi, viêm khí quản. Theo cơ quan Bảo Vệ Môi Trường thì vì hít khói thuốc lá mà mỗi năm có đến cả 300.000 trẻ em dưới một tuổi rưỡi bị nhiễm trùng phổi với 15,000 em phải nhập viện điều trị.
c- Khói thuốc lá cũng làm các em hay bị ho, vướng trong cuống họng, lên đàm và thở khò khè. Nhiều em phải giải phẫu cắt bỏ cục thịt dư cuống họng để tránh nhiễm trùng .
đ-Khói thuốc làm tai trong của các em tụ nhiều nước khiến phải giải phẫu để điều trị hoặc đặt ống thoát nước.
g-Trẻ em bị suyễn mà hít thở không khí có khói thuốc lá thường hay lên cơn hen suyễn hơn và bệnh trở nên trầm trọng. Ngoài ra khói thuốc cũng có nguy cơ gây ra bệnh suyễn ở nhiều em chưa bị bệnh này bao giờ.
h-Khi cha hoặc mẹ hút thuốc thì con có thể sanh thiếu cân, chết yểu sau khi sanh, hoặc bị hội chứng tử vong bất ngờ (Sudden infant death syndrome)
i-Đã có bằng chứng thay đổi bệnh lý đưa đến vữa xơ động mạch rốn trẻ sơ sinh khi người mẹ hút thuốc lá hoặc hít thở không khí có khói thuốc lá.
H-Phòng ngừa rủi ro- Bảo vệ sức khỏe
Nhiều thập niên nghiên cứu khoa học đã chứng minh ích lợi của việc loại trừ không khí ô nhiễm khói thuốc lá. Đây là việc làm tích cực và cần thiết để bảo vệ sức khỏe của mọi người, nhất là khi chẳng muốn mà phải hít thở.
Trong số những rủi ro bệnh tật có thể phòng ngừa được, miễn cưỡng hít thở khói thuốc lá đứng hàng thứ ba sau chủ động hút thuốc lá và tình nguyện nghiện rượu.
Các chứng cớ khoa học cho thấy không có một mức độ an toàn nào đối với các tác nhân gây ung thư. Cho nên, môi trường có khói thuốc lá cần được loại bỏ tại nơi công cộng, cơ sở làm việc cũng như tại tư gia.
Nơi công cộng là chỉ khoảng không gian bao kín mà công chúng thường tới lui, sinh hoạt như công sở, bệnh viện, trường học, nơi chuyên chở công cộng, ngân hàng, tiệm ăn, khu giải trí, biểu diễn thể thao, phòng đợi, phòng tiếp khách... Những người sinh hoạt trong các môi trường này cần được bảo vệ, che trở trước hiểm họa của độc chất.
Trên nước Mỹ hiện nay có khoảng trên 100 thành phố cấm hút thuốc tại nhà hàng, tiệm rượu; bốn tiểu bang Florida, California, Delaware và New York cấm hút ở tiệm ăn; tiểu bang Conecticutt sẽ cấm vào tháng 10,2003 và Maine cấm vào tháng Giêng 2004. Luật liên bang cũng cấm hút thuốc là trên các chuyến bay của hàng không dân sự..
1-Phòng ngừa ở nhà.
a-Đừng hút thuốc hoặc để cho khách hút thuốc trong nhà của mình
b-Nếu vì lý do bất khả kháng mà một thân nhân đòi/ phải hút thuốc trong nhà, thì cần tăng hệ thống thoáng khí ở phòng mà người đó hút thuốc, mở rộng cửa sổ, dùng thêm quạt để xua khói ra ngoài.
c-Không hút thuốc khi có trẻ em ở chung quanh, nhất là với trẻ thơ vì chúng rất nhậy cảm với khói thuốc.
đ-Không cho người giữ em bé, người giúp việc hút thuốc trong nhà hoặc ở gần các em.
e-Chọn lựa nhà giữ trẻ có kế hoạch rõ ràng về cấm hút thuốc lá.
2-Phòng ngừa tại nơi làm việc
Các cơ quan bảo vệ sức khỏe công nhân đều khuyến khích mỗi cơ sở phải có một kế hoạch về hút thuốc lá. Mục đích chính yếu là bảo vệ những người không hút tránh hít thở ngoài ý muốn khói thuốc trong môi trường làm việc.
Sau đây là vài phương thức có thể áp dụng:
a-Cấm hút thuốc trong cơ sở hoặc giới hạn chỉ được hút thuốc trong phòng chỉ định.
b-Không khí ở phòng được phép hút thuốc phải thoát trực tiếp ra ngoài trời bằng hệ thống thông hơi mà không lưu chuyển tới các phòng khác trong cùng cơ sở. Phòng này phải đặt cách biệt với khu làm việc để người không hút thuốc không cần lui tới.
c-Những ai không hút thuốc không nên sử dụng phòng hút thuốc này cho bất cứ dịch vụ gì.
đ-Nếu có khu dành riêng cho hút thuốc lá ngoài trời, thì cấm không cho hút ngay ngoài cửa ra vào vì người không hút có thể sử dụng lối đi đó. Nên có quán ngoài trời với gạt tàn thuốc lá để dân ghiền nghỉ xả hơi, hút thuốc.
e-Nên có chương trình giúp người muốn bỏ thuốc lá. Đôi khi, làm việc trong cơ sở cấm hút cũng khích lệ họ giã từ thuốc lá vì nhiều người không ý thức được thói quen của mình đã ảnh hưởng xấu tới người khác.
3-Phòng ngừa tại tiệm ăn, tiệm rượu
Hiện nay, tại nhiều địa phương, đã có luật thành phố cấm hút thuốc tại tiệm ăn, tiệm rượu. Nhiều chủ nhân ông đôi khi không muốn cấm hút thuốc trong tiệm của mình, vì sợ mất khách. Nhưng nghiên cứu cho hay cấm hút thuốc không ảnh hưởng gì tới lợi nhuận của dịch vụ mà trái lại nhiều người lại thích vào hơn vì cảm thấy an toàn. Nhiều nghiên cứu cũng cho hay không khí ô nhiễm khói thuốc lá tại nhà hàng còn trầm trọng hơn là ở nơi làm việc.
Với chủ:
a-Nhà hàng nên có khu hút thuốc và khu không hút thuốc. Sự phân chia này giúp phần nào giảm thiểu khói thuốc cho người không hút, nhưng, có còn hơn không.
b-Khu không hút thuốc nên ở gần đầu cung cấp không khí và khu hút nên gần nơi thoát khí ra ngoài.
I-Bảo vệ cá nhân:
Không hút thuốc mà muốn tránh rủi do do môi trường ô nhiễm khói thuốc thì có thể tự bảo vệ bằng cách:
a-Cho mọi người mà mình liên hệ với là khói thuốc gây khó chịu cho mình. Để tấm bảng " Cấm hút thuốc" tại văn phòng, trên xe hơi, ở nhà.
b-Khi vào tiệm, nên chọn bàn càng xa khu hút thuốc càng tốt.
c-Để bảo vệ sức khỏe khỏi rủi ro hít thở không khí ô nhiễm khói thuốc tại tiệm ăn, nên yêu cầu chính quyền địa phương ra biện pháp bảo vệ.
đ-Hỗ trợ các dịch vu cơ sở ï cấm hút thuốc.
e-Khi dự hội nghị đông người, đề nghị cấm hút thuốc trong phòng hoặc có khu ngồi riêng cho dân ghiền thuốc lá.
g-Trên phương tiện chuyên trở , ngồi càng xa khu hút thuốc càng tốt.
h-Nếu ai hút thuốc ở gần mình thì nhẹ nhàng nói với họ rằng mình dị ứng với khói thuốc.
Kết luận.
Tại nhiều quốc gia, vấn đề hít thở khói thuốc thụ động đang được dư luận chú ý đặc biệt. Lý do là đã có nhiều tác hại xấu do ô nhiễm này gây ra cho sức khỏe. Chỉ riêng tại Mỹ, hàng năm đã có từ 9700- 18,600 trẻ em sinh thiếu cân, 1900- 2700 trẻ em cht bất tử; 700,000- 1,600,000 trẻ em bị viêm tai giữa; 8000-000 trường hợp hen suyễn mới phát hiện; 400,000- 1,000,000 trường hợp suyễn nặng hơn; 150,000-300,000 trẻ em bị viêm cuống phổi hoặc sưng phổi; nhiều trường hợp ung thư phổi, bệnh tim mạch, có nguy cơ gây ung thư tử cung..
Cho nên vấn nạn cần được nhiều bộ phận quốc gia tiếp sức giải quyết thỏa đáng để loại bỏ sự tiếp cận miễn cưỡng với ô nhiễm khói thuốc.
Và cũng để mọi người được thoải mái sống cuộc đời an lành.
BS Nguyễn Ý-ĐỨC
TX July 4th, 03
Ấy là để trả lời thiên hạ cứ vặn hỏi có bao giờ ông ta dùng cần sa không.
Còn vấn đề chúng ta đề cập tới hôm nay là mình HÍT khói thuốc lá, mà không HÚT thuốc lá hoặc Hít cái mà mình không Hút.
Thực vậy, ở gần người hút thuốc lá, ta sẽ hít thở khói thuốc mà họ tuôn thả ra đầy trong không gian. Tất nhiên là ta đâu có muốn vậy, nhưng làm việc chung phòng, ngồi ăn cùng tiệm, ở cùng nhàlại ngủ cùng giường...thì tránh sao khỏi khói thuốc. Thế là con người trở nên "hút thuốc thụ động", hút miễn cưỡng, hút ép buộc, hút ké, hút chầu rìa, hút khói thuốc dư: bạn không muốn mặc ban, tôi mà hút là bạn vẫn phải hít.
Anh hưởng của khói dư này đã một thời bị coi nhẹ. Nhưng rồi những nạn nhân của khói thuốc đã vùng lên tự vệ. Người không hút thuốc đã cố gắng để giải thoát môi trường khỏi ô nhiễm bởi những làn "khói vàng bay lên mây" làm họ khó chịu và gây ra bệnh tật cho nhiều người.
A-Về khói thuốc .
Khói thuốc dư là một hỗn hợp của hai thành phần:
a-Hơi khói mà người ghiền thuốc hổ hởi hít đẫy vào phổi rồi thoải mái hoặc sặc sụa thở nhả ra không gian.
b-Thêm vào đó là khói thoát ra từ đầu điếu thuốc đang cháy âm ỉ kẹp giữa hai ngón tay vàng khè của người ghiền hoặc từ chiếc gạt tàn thuốc đầy ắp cuống thuốc cháy dở.
Theo American Lung Association, hai phần ba số khói từ đầu điếu thuốc đang cháy sẽ lan tỏa ra môi trường chứ không vào phổi người hút. Lý do là một điếu thuốc cháy trong dăm phút mà người ta chỉ hít vào khoảng hai ba mươi giây cho mỗi điếu. So với khói mà người hút hít vào phổi, khói dư chứa hai lần nhiều hơn nhựa thuốc và nicotine, ba lần nhiều hơn chất gây ung thư benzopyrene, năm lần nhiều hơn khí carbon monoxide và năm mươi lần nhiều hơn khí amonia.
Trong khói thuốc có đến vài ba ngàn phần tử hóa chất mà hơn 42 chất đã được xác nhận gây ra ung thư cho người và xúc vật. Sau đây là một số tác nhân có ảnh hưởng xấu nhất:
1- Nicotine. Đây là hóa chất gây nghiền, hút một lần là nó bắt ta hút tiếp. Sau khi hít vào thì nicotine chạy ngay lên não bộ và cho ta cảm giác sảng khoái. Nicotine kích thích nang thượng thận và tế bào não. Dùng lâu, nicotine làm tim đập nhanh, huyết áp lên cao, vị giác tê liệt, tâm trạng sảng khoái rồi thẫn thờ.
2-Carbon Monoxide. Khí này là loại không mùi, không mầu, có tác dụng xấu là chiếm chỗ của dưỡng khí trong hồng huyết cầu, khiến cho cơ thể thiếu dưỡng khí. Chỉ với lượng rất nhỏ nhưng tác dụng trong thời gian lâu, carbon monoxide cũng đưa tới bệnh tim mạch
3-Cao thuốc lá (Tar). Thuốc lá chứa cả ngàn hóa chất. Gần một nửa có tự nhiên trong lá thuốc hoặc được tạo ra do phản ứng giữa các hóa chất đó khi điếu thuốc được đốt lên. Một số khác được cho thêm khi chế biến để tăng mùi vị riêng biệt. Khi hút, các hóa chất này kết tụ với nhau và tạo ra nhựa thuốc, một hợp chất dính như keo, mầu xậm làm kích thích phổi và cuống họng. Vài hóa chất có trong nhựa là acetone, ammonia, benzene, cyanide, formaldehyde, phenol, toluene, cadmium, arsenic, mercury, lead..
B-Ảnh hưởng của Môi trường Ô nhiễm Khói Thuốc.
Khi thuốc lá được thong thả hút trong một không gian kín, không khí sẽ bị ô nhiễm nhiều hơn không khí thường tới 40 lần.
Ngồi trong môi trường này, nhiều người bị kích thích, mắt cay sè, chẩy nước mắt, nước mũi, ngứa cuống họng, đau ngực, nhức đầu, chóng mặt, buồn nôn. Sau nửa giờ, nhịp tim họ đập mau hơn, lượng carbon monoxide trong máu cao hơn, sự suy luận giảm sút.
Nghiên cứu cho thấy khói thuốc dư ảnh hưởng rất nhiều tới thai nhi khi người mẹ hút. Nguy cơ xẩy thai, đẻ non tăng rất cao, bé sanh ra thiếu tháng và nhiều nguy cơ chết yểu. Lý do có thể là do dưỡng khí tới thai nhi giảm vì nicotine làm co mạch máu và khí carbon monoxide chiếm chỗ của dưỡng khí trong huyết cầu tố.
Sau khi sanh mà mẹ vẫn tiếp tục hút thuốc thì con chết bất tử tăng gấp đôi, mà ghiền nặng thì tử vong con tăng gấp năm lần, vì con hít chung không khí có khói từ thuốc mẹ hút.
Nghiên cứu ở Anh và Do Thái kết luận cha mẹ hút thuốc lá, bệnh sưng phổi của con tăng gấp đôi. Cũng nghiên cứu bên Anh cho thấy hít khói thuốc dư làm giảm khả năng đọc của trẻ thơ .
Mẹ không hút thuốc nhưng người bạn đường hút thì con sanh ra đều nhẹ ký.
Nghiên cứu ở Pennsylvania cho hay, vợ tiếp cận với khói thuốc do chồng hút sẽ giảm tuổi thọ tới 4 năm. Chuyên gia John Banzhaf cho rằng hàng năm số người chết vì hít thở khói thuốc lá nhiều hơn là chết vì tai nạn xe cộ, tội phạm và bệnh liệt kháng.
Bên Nhật và Hy Lạp, người ta xác định vợ không hút mà chồng ghiền thuốc lá sẽ tăng nguy cơ ung thư phổi rất nhiều. Quan sát ở San Diego cho thấy công nhân không hút thuốc làm việc với công nhân hút thuốc thì các chức năng của phổi giảm đáng kể.
Người đã có bệnh tim mà tiếp cận nhiều với khói thuốc lá thì bệnh tình của mình sẽ trầm trọng gấp bội.
Một nghiên cứu đăng trong Journal of American Medical Association ngày 14 tháng Giêng năm 1998 chứng minh rằng khi tiếp cận với khói thuốc lá thì con người dễ bị vữa xơ động mạch hơn người không tiếp cận tới 20%.
Trong thư gửi cho Thượng viện Hoa Kỳ ngày 1 tháng Tư năm 1998, giáo sư K.H. Ginzel đã lưu ý rằng " sau chủ động hút thuốc và uống rượu, môi trường ô nhiễm khói thuốc đứng hàng thứ ba trong số các bệnh có thể phòng ngừa được". Ông ta cũng nêu ra các hậu quả khác của khói thuốc hít miễn cưỡng như ung thư vú ở người lớn, ung thư máu ở trẻ em.
Về khía cạnh pháp lý, bác sĩ Ginzel phát biểu là khi làm việc với người ghiền thuốc lá mà bị hít khói thuốc thụ động, sinh bệnh thì nạn nhân có quyền kiện đòi bồi thường. Nếu người ghiền có quyền tự do cá nhân hút ở đâu và vào lúc nào, thì cái quyền này đã gây ra rủi ro cho cho người không hút. Họ sẽ nhờ chính quyền can thiệp để được sống an toàn.
Ấy là chưa kể không hút mà ngồi trong một căn phòng đầy khói thuốc thì từ quần áo, đầu mình xông lên mùi hôi rất khó chịu. Tránh được khói thuốc thì họ sẽ cảm thấy dễ chịu nhẹ nhàng hơn. Dân ghiền đâu có để ý tới rủi ro này cho người không hút.
C-Khói thuốc lá tại sở làm, nơi công cộng.
Đây là một vấn đề đã được quần chúng và chính quyền lưu tâm rất nhiều.
Từ thập niên 1980, hít thở khói thuốc lá dư đã được coi như nguy cơ hàng đầu gây ra các rủi ro cho sức khỏe tại sở làm cũng như nơi công cộng. Các nghiên cứu mới đây cho thấy tiếp cận với khói thuốc lá xẩy ra ở tiệm ăn, tiệm rượu lại nhiều hơn là ở nơi làm việc hoặc tại các cơ sở khác. Công nhân viên nhà hàng, các cơ sở mà có nhiều khói thuốc ô nhiễm trong không khí đều có nhiều nguy cơ bị bệnh hô hấp, tim mạch.
An toàn tại nơi làm việc rất quan trọng. Chủ nhân có bổn phận cung cấp cho nhân viên một việc làm không có rủi ro, một nơi làm việc an toàn.
Khói thuốc mà người công nhân bắt buộc phải hít thở là rủi ro đưa tới ung thư phổi và chủ nhân phải gánh trách nhiệm. Đã có nhiều vụ kiện ra tòa án của công nhân bị bệnh do tiếp cận với không khí ô nhiễm khói thuốc lá và họ đã thắng kiện. Cho nên, khói thuốc dư thừa phải được loại bỏ bằng mọi cách và không cần phải bàn cãi tại mọi sở làm, nơi công chúng thường lui tới.
Ngày 3 tháng 7, 2003, Sir Liam Donaldson , giới chức Y tế Cao cấp của Anh, đã công bố là người không hút thuốc mà sống chung với dân ghiền sẽ tăng nguy cơ ung phổi lên từ 20-30 % và tăng bệnh tim mạch tới 25%. Theo Brtish Medical Association, mỗi năm có cả ngàn người chết vì hít khói thuốc dư. Theo Sir L Donaldson, khi tạo ra môi trường không khói thuốc lá sẽ giúp người ghiền bỏ hút mà còn tránh được nguy cơ bệnh tật cho cả triệu người không hút trong đó có nhiều trẻ em lớn nhỏ. Ông ta cũng nói thêm là " trong 50 năm vừa qua, thuốc lá đã không có đối thủ đáng kể nào trong việc gây tử vong cho thần dân Nữ Hoàng Anh"
Ý thức được ảnh hưởng không tốt cho hành khách không hút thuốc mà phải hít thở không khí ô nhiễm khói thuốc, các công ty hàng không cũng áp dụng luật cấm hút thuốc trong phi cơ.
Đ-Kỹ nghệ sản xuất thuốc lá lại có ý kiến khác.
Họ nói rằng ô nhiễm môi trường với khói thuốc lá dường như đã được phóng đại. Vấn đề không phải là rủi ro mà chỉ là một chút khó chịu.cho sức khỏe. Họ hứa sẽ công bố rộng rãi những bằng chứng y- khoa học đáng tin cậy là hít thuốc miễn cưỡng không có hại cho sức khỏe người không hút. Theo họ, các vận động chống hút thuốc đang gây ra thiệt hại không sửa chữa được cho kỹ nghệ thuốc lá. Họ sẽ phát động chiến dịch vận động chính trị, giao tế nhân sự để bảo vệ quyền hạn của người hút thuốc.
Một câu nói được nhắc nhiều lần trên tạp chí Tobacco International là" Chủ nghĩa Cộng Sản thất bại vì dân chúng không có quyền tự do lựa chọn; hút thuốc lá sẽ tồn tại mãi mãi vì người hút có quyền tự do lựa chọn"
E-Lý luận dân ghiền
Trên nguyên tắc, hút thuốc lá hay không hút là quyền của mỗi cá nhân mà không ai hoặc chính quyền nào có thể cấm đoán được. Tuy nhiên hút ở đâu, khi nào nhất là khi có ảnh hưởng tới người khác thì có thể bị hạn chế.
Có người lý luận: tôi hút thuốc trong nhà tôi, không ai có quyền cấm đoán. Đó là quyền tự do cá nhân của tôi.
Thực ra, đó không phải là ta sử dụng quyền của mình mà chỉ là sự làm thỏa mãn nhu cầu thèm muốn chất nicotine mà thôi.
Hơn nữa, khi khói thuốc làm người phối ngẫu của mình, con thơ của mình phải hít thở vào rồi bị bệnh hoạn thì đó cũng là một hình thức bạo hành gia đình, lạm dụng thể xác con trẻ. Mà đã có bạo hành thì luật pháp phải can thiệp để bảo vệ nạn nhân của khói thuốc. Cho nên, muốn có người phối ngẫu lành mạnh, thai nhi tăng trưởng tốt, con cái sống vui khỏe thì xin hãy nghĩ tới trách nhiệm của mình.
Ngoài ra, đã có tiền lệ ly dị, người cha hoặc mẹ mất quyền thăm nom con chỉ vì không chịu ngưng hút khi thăm viếng con.
Bên Anh, trong các tiêu chuẩn nhận con nuôi, có khoản không cho người hút thuốc bảo trợ hoặc chăm sóc trẻ thơ vì khói thuốc đưa đến rủi ro sức khỏe của chúng.
Xin nhắc là khói thuốc và mùi hôi có thể giảm bớt bằng hệ thống thoáng hơi nhưng một số hóa chất có hại vẫn còn luẩn quẩn trong nhà nhiều giờ sau khi hút.
Ấy là không kể, khi cha mẹ hút thuốc thì con cái cũng bắt chước hút theo và trở thành ghiền. Và cái vòng xấu lại luẩn quẩn tái diễn thế hệ này qua thế hệ khác.
Xin nhấn mạnh ở ảnh hưởng môi trường ô nhiễm khói thuốc đối với trẻ em.
G- Rủi ro ở trẻ thơ.
Sau đây là một số những lý do mà trẻ thơ chịu nhiều rủi ro trầm trọng khi hít phải khói thuốc lá mà cha mẹ hút trong nhà:
1- Hai lá phổi của trẻ thơ đều nhỏ vì chưa tăng trưởng hết.
2- Hệ thống miễn nhiễm của các em còn yếu vì vừa mới được tạo sinh.
3- Các em thường thở nhanh hơn người lớn nên các em hít vào nhiều hóa chất có hại trong cùng thời gian.
4-Các em cũng không tự vệ, tránh xa hoặc nói lên được sự không muốn hít khói thuốc thừa.
Trong báo cáo của US Surgeon General Koa kỳ vào năm 1994 có ghi rõ rằng khói thuốc gây nguy hại cho trẻ em. Báo cáo nhấn mạnh: " ở nơi nào mà thuốc lá được phép hút thì không có cách nào có thể bảo vệ các em với khói thuốc nguy hại này".
Sau đây là một số rủi ro bệnh hoạn cho các em:
a-Khi mới sanh mà đã hít thở khói thuốc lá thì sự tăng trưởng của hai lá phổi đều không được đầy đủ đưa đến giảm chức nang hô hấp, sức khỏe yếu kém.
b- Trẻ em hít thở khói thuốc lá sẽ tăng nguy cơ nhiễm trùng phổi như sưng phổi, viêm khí quản. Theo cơ quan Bảo Vệ Môi Trường thì vì hít khói thuốc lá mà mỗi năm có đến cả 300.000 trẻ em dưới một tuổi rưỡi bị nhiễm trùng phổi với 15,000 em phải nhập viện điều trị.
c- Khói thuốc lá cũng làm các em hay bị ho, vướng trong cuống họng, lên đàm và thở khò khè. Nhiều em phải giải phẫu cắt bỏ cục thịt dư cuống họng để tránh nhiễm trùng .
đ-Khói thuốc làm tai trong của các em tụ nhiều nước khiến phải giải phẫu để điều trị hoặc đặt ống thoát nước.
g-Trẻ em bị suyễn mà hít thở không khí có khói thuốc lá thường hay lên cơn hen suyễn hơn và bệnh trở nên trầm trọng. Ngoài ra khói thuốc cũng có nguy cơ gây ra bệnh suyễn ở nhiều em chưa bị bệnh này bao giờ.
h-Khi cha hoặc mẹ hút thuốc thì con có thể sanh thiếu cân, chết yểu sau khi sanh, hoặc bị hội chứng tử vong bất ngờ (Sudden infant death syndrome)
i-Đã có bằng chứng thay đổi bệnh lý đưa đến vữa xơ động mạch rốn trẻ sơ sinh khi người mẹ hút thuốc lá hoặc hít thở không khí có khói thuốc lá.
H-Phòng ngừa rủi ro- Bảo vệ sức khỏe
Nhiều thập niên nghiên cứu khoa học đã chứng minh ích lợi của việc loại trừ không khí ô nhiễm khói thuốc lá. Đây là việc làm tích cực và cần thiết để bảo vệ sức khỏe của mọi người, nhất là khi chẳng muốn mà phải hít thở.
Trong số những rủi ro bệnh tật có thể phòng ngừa được, miễn cưỡng hít thở khói thuốc lá đứng hàng thứ ba sau chủ động hút thuốc lá và tình nguyện nghiện rượu.
Các chứng cớ khoa học cho thấy không có một mức độ an toàn nào đối với các tác nhân gây ung thư. Cho nên, môi trường có khói thuốc lá cần được loại bỏ tại nơi công cộng, cơ sở làm việc cũng như tại tư gia.
Nơi công cộng là chỉ khoảng không gian bao kín mà công chúng thường tới lui, sinh hoạt như công sở, bệnh viện, trường học, nơi chuyên chở công cộng, ngân hàng, tiệm ăn, khu giải trí, biểu diễn thể thao, phòng đợi, phòng tiếp khách... Những người sinh hoạt trong các môi trường này cần được bảo vệ, che trở trước hiểm họa của độc chất.
Trên nước Mỹ hiện nay có khoảng trên 100 thành phố cấm hút thuốc tại nhà hàng, tiệm rượu; bốn tiểu bang Florida, California, Delaware và New York cấm hút ở tiệm ăn; tiểu bang Conecticutt sẽ cấm vào tháng 10,2003 và Maine cấm vào tháng Giêng 2004. Luật liên bang cũng cấm hút thuốc là trên các chuyến bay của hàng không dân sự..
1-Phòng ngừa ở nhà.
a-Đừng hút thuốc hoặc để cho khách hút thuốc trong nhà của mình
b-Nếu vì lý do bất khả kháng mà một thân nhân đòi/ phải hút thuốc trong nhà, thì cần tăng hệ thống thoáng khí ở phòng mà người đó hút thuốc, mở rộng cửa sổ, dùng thêm quạt để xua khói ra ngoài.
c-Không hút thuốc khi có trẻ em ở chung quanh, nhất là với trẻ thơ vì chúng rất nhậy cảm với khói thuốc.
đ-Không cho người giữ em bé, người giúp việc hút thuốc trong nhà hoặc ở gần các em.
e-Chọn lựa nhà giữ trẻ có kế hoạch rõ ràng về cấm hút thuốc lá.
2-Phòng ngừa tại nơi làm việc
Các cơ quan bảo vệ sức khỏe công nhân đều khuyến khích mỗi cơ sở phải có một kế hoạch về hút thuốc lá. Mục đích chính yếu là bảo vệ những người không hút tránh hít thở ngoài ý muốn khói thuốc trong môi trường làm việc.
Sau đây là vài phương thức có thể áp dụng:
a-Cấm hút thuốc trong cơ sở hoặc giới hạn chỉ được hút thuốc trong phòng chỉ định.
b-Không khí ở phòng được phép hút thuốc phải thoát trực tiếp ra ngoài trời bằng hệ thống thông hơi mà không lưu chuyển tới các phòng khác trong cùng cơ sở. Phòng này phải đặt cách biệt với khu làm việc để người không hút thuốc không cần lui tới.
c-Những ai không hút thuốc không nên sử dụng phòng hút thuốc này cho bất cứ dịch vụ gì.
đ-Nếu có khu dành riêng cho hút thuốc lá ngoài trời, thì cấm không cho hút ngay ngoài cửa ra vào vì người không hút có thể sử dụng lối đi đó. Nên có quán ngoài trời với gạt tàn thuốc lá để dân ghiền nghỉ xả hơi, hút thuốc.
e-Nên có chương trình giúp người muốn bỏ thuốc lá. Đôi khi, làm việc trong cơ sở cấm hút cũng khích lệ họ giã từ thuốc lá vì nhiều người không ý thức được thói quen của mình đã ảnh hưởng xấu tới người khác.
3-Phòng ngừa tại tiệm ăn, tiệm rượu
Hiện nay, tại nhiều địa phương, đã có luật thành phố cấm hút thuốc tại tiệm ăn, tiệm rượu. Nhiều chủ nhân ông đôi khi không muốn cấm hút thuốc trong tiệm của mình, vì sợ mất khách. Nhưng nghiên cứu cho hay cấm hút thuốc không ảnh hưởng gì tới lợi nhuận của dịch vụ mà trái lại nhiều người lại thích vào hơn vì cảm thấy an toàn. Nhiều nghiên cứu cũng cho hay không khí ô nhiễm khói thuốc lá tại nhà hàng còn trầm trọng hơn là ở nơi làm việc.
Với chủ:
a-Nhà hàng nên có khu hút thuốc và khu không hút thuốc. Sự phân chia này giúp phần nào giảm thiểu khói thuốc cho người không hút, nhưng, có còn hơn không.
b-Khu không hút thuốc nên ở gần đầu cung cấp không khí và khu hút nên gần nơi thoát khí ra ngoài.
I-Bảo vệ cá nhân:
Không hút thuốc mà muốn tránh rủi do do môi trường ô nhiễm khói thuốc thì có thể tự bảo vệ bằng cách:
a-Cho mọi người mà mình liên hệ với là khói thuốc gây khó chịu cho mình. Để tấm bảng " Cấm hút thuốc" tại văn phòng, trên xe hơi, ở nhà.
b-Khi vào tiệm, nên chọn bàn càng xa khu hút thuốc càng tốt.
c-Để bảo vệ sức khỏe khỏi rủi ro hít thở không khí ô nhiễm khói thuốc tại tiệm ăn, nên yêu cầu chính quyền địa phương ra biện pháp bảo vệ.
đ-Hỗ trợ các dịch vu cơ sở ï cấm hút thuốc.
e-Khi dự hội nghị đông người, đề nghị cấm hút thuốc trong phòng hoặc có khu ngồi riêng cho dân ghiền thuốc lá.
g-Trên phương tiện chuyên trở , ngồi càng xa khu hút thuốc càng tốt.
h-Nếu ai hút thuốc ở gần mình thì nhẹ nhàng nói với họ rằng mình dị ứng với khói thuốc.
Kết luận.
Tại nhiều quốc gia, vấn đề hít thở khói thuốc thụ động đang được dư luận chú ý đặc biệt. Lý do là đã có nhiều tác hại xấu do ô nhiễm này gây ra cho sức khỏe. Chỉ riêng tại Mỹ, hàng năm đã có từ 9700- 18,600 trẻ em sinh thiếu cân, 1900- 2700 trẻ em cht bất tử; 700,000- 1,600,000 trẻ em bị viêm tai giữa; 8000-000 trường hợp hen suyễn mới phát hiện; 400,000- 1,000,000 trường hợp suyễn nặng hơn; 150,000-300,000 trẻ em bị viêm cuống phổi hoặc sưng phổi; nhiều trường hợp ung thư phổi, bệnh tim mạch, có nguy cơ gây ung thư tử cung..
Cho nên vấn nạn cần được nhiều bộ phận quốc gia tiếp sức giải quyết thỏa đáng để loại bỏ sự tiếp cận miễn cưỡng với ô nhiễm khói thuốc.
Và cũng để mọi người được thoải mái sống cuộc đời an lành.
BS Nguyễn Ý-ĐỨC
TX July 4th, 03
Gửi ý kiến của bạn
