Tổng Thống Bush đã đọc một bài diễn văn lớn, lời lẽ hùng hồn, khi ông nói "Chúng ta không chịu sống trong sợ hãi", cử tọa đúng lên vỗ tay tán thưởng. Nhưng nếu ông là công tố trình bày trước tòa tại sao phải chọn Saddam Hussein mà đánh và tại sao phải đánh lúc này, lý đoán của ông vẫn chưa đủ thuyết phục. Sự thật bài diễn văn của ông chủ yếu là xoa dịu nỗi lo sợ của dân chúng Mỹ về chiến tranh vì ông nói chưa có hành động quân sự nào ngay trong lúc này và ông cam kết sẽ tạo một liên minh quốc tế nếu Saddam không chịu giải giới.
Tổng Thống Bush yêu cầu Quốc hội cho phép ông được dùng quân đội đánh Iraq, nhưng rất có thể Quốc hội chỉ cho ông quyền dùng võ lực một cách hạn chế. Ông Bush vẫn còn một cửa ải khác phải qua trước khi đem quân đánh Iraq. Đó là Hội đồng Bảo an LHQ. Nhưng nếu Quốc hội Mỹ không cấp cho ông một chi phiếu trắng, thật khó lòng có thể tưởng tượng một cơ cấu quốc tế lo việc bảo vệ an ninh cho toàn thế giới lại giao cho một cá nhân có toàn quyền quyết định đánh hay không đánh một nước khác. Chẳng lẽ quyền công tố, bồi thẩm đoàn và quan tòa lại ở trong tay một người"
Tổng Thống Bush có lẽ đã dự liệu trước tình thế này, nên ông đã tuyên bố LHQ phải đứng về phía Mỹ để giải giới Saddam Hussein... nếu không phải đứng tránh qua một bên. Ý nói nếu không muốn đứng với ông đánh Iraq thì đừng có cản đường, phải ngồi im mà nhìn Mỹ làm việc. Đây là tiếng nói của sức mạnh, tiếng nói xuất phát từ lãnh tụ một nước mạnh nhất trên thế giới. Mỹ là nước vô định về quân sự, nếu ông Bush bất chấp cả thế giới, đó cũng là một điều không đáng ngạc nhiên, bởi vì còn kẻ thù nào ngang tầm cỡ sức mạnh của Mỹ dám thách thức ông. Và sức mạnh quân sự đó, ông Bush đã nói rõ trong chiến lược "đánh trước" của ông về An ninh Quốc gia: "Chúng tôi sẽ duy trì sức mạnh quân sự đủ để yểm trợ việc thi hành bổn phận của chúng tôi và bảo vệ tự do của chúng tôi. Quân lực của chúng tôi sẽ đủ mạnh để làm nản lòng những nước có tiềm năng thù nghịch với chúng tôi, muốn xây dựng quân đội của họ với hy vọng sẽ vượt qua hay ngang hàng sức mạnh của chúng tôi". Điều đó là một sự khẳng định trước quốc tế chỉ có Mỹ mạnh và không nước nào có quyền được hơn Mỹ.
Phàm là người dân Mỹ, ai không muốn Mỹ mạnh nhất thế giới" Và chúng tôi cũng tin rằng sẽ không có nước nào đuổi kịp Mỹ về sức mạnh quân sự. Nhưng nói lên lời cao ngạo đó để dằn mặt Hội đồng Bảo an, không phải vào một lúc có hiểm họa đại chiến thế giới như thời chiến tranh lạnh mà chỉ vì muốn hạ một anh Saddam Hussein ở một nước nhỏ có hơn 23 triệu dân như Iraq, đó là một điều đáng ngạc nhiên. Bởi vì sự cao ngạo đó khác hẳn với thái độ khiêm nhường của ông Bush khi ông ra tranh cử Tổng Thống năm 2000. Lúc đó ông vận động ra làm Tổng Thống với lời cảnh giác chính ông đưa ra: không nên hành động trịch thượng trên võ đài quốc tế. Ông nói: "Nếu chúng ta là một nước kiêu ngạo, họ sẽ ghét chúng ta. Nếu chúng ta mạnh mà khiêm nhường, họ sẽ hoan nghênh chúng ta".
Tiếc thay sự khiêm nhường đó nay không còn nữa. Sức mạnh của một nước tạo ra uy thế của nước đó. Cái uy đó chỉ được tăng cường bằng sự tạo ra kính nể chớ không thể bằng sự hăm dọa gây sợ hãi. Và cũng không nên đem cái uy đó ra xài một cách phủ phàng không chút tiếc thương để nó phải cùn đi. Về phương pháp đánh, lúc đầu Tổng Thống Bush ra uy "tiên hạ thủ vi cường", nghĩa là đánh trước, không chờ đến lúc địch thủ tấn công rồi mới đánh và sự đánh trước này do Mỹ tự ý hành động một mình chớ không phải nhờ ai hay xin phép ai hết. Nhưng bây giờ ông nói đến xây dựng liên minh quốc tế và vận động Hội đồng Bảo an cho phép Mỹ đánh Iraq. Về mục tiêu, lúc đầu Tổng Thống Bush tuyên bố "hạ" hay lật đổ Saddam Hussein và theo một số tin tức không chính thức được thả ra ngoài, nếu cần sẽ dùng cả thủ đoạn ám sát, nhưng sau đó Tổng Thống Bush nói cần phải thay đổi chế độ Iraq. Theo công pháp quốc tế, không nước nào có quyền hạ bệ người cầm đầu một nước khác hay thay đổi chế độ cai trị nước đó bằng vũ lực. Bây giờ không còn chuyện "hạ" hay thay đổi Saddam mà chỉ còn đòi Saddam phải giải giới. Khi cái "uy" phải xuống nước hạ giọng, nó chẳng còn có giá trị như lúc đầu nữa.
Muốn dùng uy thế mạnh để tạo áp lực, ép buộc đối phương phải lùi dần từng bước, uy thế đó chỉ có một chiều đi lên chớ không thể có chiều đi xuống. Một chiều đi lên là bắt đầu từ mềm mỏng rồi từ đó tùy theo tình thế và kết quả vận động liên minh, để cứng rắn dần mỗi lúc một nặng. Cái uy thế đó không thể được sử dụng bừa bãi, hàm hồ, thiếu suy nghĩ để ăn to nói lớn, rút gươm loảng xoảng để rồi thấy hố phải rút lại xuống nước. Uy thế áp dụng ngược chiều như vậy thật khó có hiệu năng mong đợi vì nó làm định thủ coi thường. Muốn lãnh đạo thế giới, Mỹ cần phải khiêm nhường với cái uy thế sức mạnh của mình.
Các tiểu thuyết cổ của Trung Hoa về tinh thần hiệp nghĩa cứu khổn phò nguy thường nói đến những vị anh hùng tài năng trùm thiên hạ được gọi là Độc bá quần hùng hay Minh chủ Vũ lâm. Nhưng hai danh hiệu này có khác nhau một chút ở chữ "độc" và chữ "minh". Độc bá là một vị anh hùng dùng vũ lực loại hết kẻ thù rồi tự mình xưng bá để cai trị thiên hạ. Còn Minh chủ là người chủ sáng suốt cũng như Minh quân là vua sáng suốt trị dân bằng vương đạo chớ không phải bằng bá đạo. Và quan trọng nhất, Minh chủ rất khiêm nhường, không hề cao ngạo nên được vũ lâm mến phục tôn lên làm lãnh đạo chớ không phải vỗ ngực tự xưng.
Tổng Thống Bush yêu cầu Quốc hội cho phép ông được dùng quân đội đánh Iraq, nhưng rất có thể Quốc hội chỉ cho ông quyền dùng võ lực một cách hạn chế. Ông Bush vẫn còn một cửa ải khác phải qua trước khi đem quân đánh Iraq. Đó là Hội đồng Bảo an LHQ. Nhưng nếu Quốc hội Mỹ không cấp cho ông một chi phiếu trắng, thật khó lòng có thể tưởng tượng một cơ cấu quốc tế lo việc bảo vệ an ninh cho toàn thế giới lại giao cho một cá nhân có toàn quyền quyết định đánh hay không đánh một nước khác. Chẳng lẽ quyền công tố, bồi thẩm đoàn và quan tòa lại ở trong tay một người"
Tổng Thống Bush có lẽ đã dự liệu trước tình thế này, nên ông đã tuyên bố LHQ phải đứng về phía Mỹ để giải giới Saddam Hussein... nếu không phải đứng tránh qua một bên. Ý nói nếu không muốn đứng với ông đánh Iraq thì đừng có cản đường, phải ngồi im mà nhìn Mỹ làm việc. Đây là tiếng nói của sức mạnh, tiếng nói xuất phát từ lãnh tụ một nước mạnh nhất trên thế giới. Mỹ là nước vô định về quân sự, nếu ông Bush bất chấp cả thế giới, đó cũng là một điều không đáng ngạc nhiên, bởi vì còn kẻ thù nào ngang tầm cỡ sức mạnh của Mỹ dám thách thức ông. Và sức mạnh quân sự đó, ông Bush đã nói rõ trong chiến lược "đánh trước" của ông về An ninh Quốc gia: "Chúng tôi sẽ duy trì sức mạnh quân sự đủ để yểm trợ việc thi hành bổn phận của chúng tôi và bảo vệ tự do của chúng tôi. Quân lực của chúng tôi sẽ đủ mạnh để làm nản lòng những nước có tiềm năng thù nghịch với chúng tôi, muốn xây dựng quân đội của họ với hy vọng sẽ vượt qua hay ngang hàng sức mạnh của chúng tôi". Điều đó là một sự khẳng định trước quốc tế chỉ có Mỹ mạnh và không nước nào có quyền được hơn Mỹ.
Phàm là người dân Mỹ, ai không muốn Mỹ mạnh nhất thế giới" Và chúng tôi cũng tin rằng sẽ không có nước nào đuổi kịp Mỹ về sức mạnh quân sự. Nhưng nói lên lời cao ngạo đó để dằn mặt Hội đồng Bảo an, không phải vào một lúc có hiểm họa đại chiến thế giới như thời chiến tranh lạnh mà chỉ vì muốn hạ một anh Saddam Hussein ở một nước nhỏ có hơn 23 triệu dân như Iraq, đó là một điều đáng ngạc nhiên. Bởi vì sự cao ngạo đó khác hẳn với thái độ khiêm nhường của ông Bush khi ông ra tranh cử Tổng Thống năm 2000. Lúc đó ông vận động ra làm Tổng Thống với lời cảnh giác chính ông đưa ra: không nên hành động trịch thượng trên võ đài quốc tế. Ông nói: "Nếu chúng ta là một nước kiêu ngạo, họ sẽ ghét chúng ta. Nếu chúng ta mạnh mà khiêm nhường, họ sẽ hoan nghênh chúng ta".
Tiếc thay sự khiêm nhường đó nay không còn nữa. Sức mạnh của một nước tạo ra uy thế của nước đó. Cái uy đó chỉ được tăng cường bằng sự tạo ra kính nể chớ không thể bằng sự hăm dọa gây sợ hãi. Và cũng không nên đem cái uy đó ra xài một cách phủ phàng không chút tiếc thương để nó phải cùn đi. Về phương pháp đánh, lúc đầu Tổng Thống Bush ra uy "tiên hạ thủ vi cường", nghĩa là đánh trước, không chờ đến lúc địch thủ tấn công rồi mới đánh và sự đánh trước này do Mỹ tự ý hành động một mình chớ không phải nhờ ai hay xin phép ai hết. Nhưng bây giờ ông nói đến xây dựng liên minh quốc tế và vận động Hội đồng Bảo an cho phép Mỹ đánh Iraq. Về mục tiêu, lúc đầu Tổng Thống Bush tuyên bố "hạ" hay lật đổ Saddam Hussein và theo một số tin tức không chính thức được thả ra ngoài, nếu cần sẽ dùng cả thủ đoạn ám sát, nhưng sau đó Tổng Thống Bush nói cần phải thay đổi chế độ Iraq. Theo công pháp quốc tế, không nước nào có quyền hạ bệ người cầm đầu một nước khác hay thay đổi chế độ cai trị nước đó bằng vũ lực. Bây giờ không còn chuyện "hạ" hay thay đổi Saddam mà chỉ còn đòi Saddam phải giải giới. Khi cái "uy" phải xuống nước hạ giọng, nó chẳng còn có giá trị như lúc đầu nữa.
Muốn dùng uy thế mạnh để tạo áp lực, ép buộc đối phương phải lùi dần từng bước, uy thế đó chỉ có một chiều đi lên chớ không thể có chiều đi xuống. Một chiều đi lên là bắt đầu từ mềm mỏng rồi từ đó tùy theo tình thế và kết quả vận động liên minh, để cứng rắn dần mỗi lúc một nặng. Cái uy thế đó không thể được sử dụng bừa bãi, hàm hồ, thiếu suy nghĩ để ăn to nói lớn, rút gươm loảng xoảng để rồi thấy hố phải rút lại xuống nước. Uy thế áp dụng ngược chiều như vậy thật khó có hiệu năng mong đợi vì nó làm định thủ coi thường. Muốn lãnh đạo thế giới, Mỹ cần phải khiêm nhường với cái uy thế sức mạnh của mình.
Các tiểu thuyết cổ của Trung Hoa về tinh thần hiệp nghĩa cứu khổn phò nguy thường nói đến những vị anh hùng tài năng trùm thiên hạ được gọi là Độc bá quần hùng hay Minh chủ Vũ lâm. Nhưng hai danh hiệu này có khác nhau một chút ở chữ "độc" và chữ "minh". Độc bá là một vị anh hùng dùng vũ lực loại hết kẻ thù rồi tự mình xưng bá để cai trị thiên hạ. Còn Minh chủ là người chủ sáng suốt cũng như Minh quân là vua sáng suốt trị dân bằng vương đạo chớ không phải bằng bá đạo. Và quan trọng nhất, Minh chủ rất khiêm nhường, không hề cao ngạo nên được vũ lâm mến phục tôn lên làm lãnh đạo chớ không phải vỗ ngực tự xưng.
Gửi ý kiến của bạn
