Người Mỹ có thể trở lại nếp sống bình thường như trước không" Câu trả lời nằm trong một vấn đề tiên quyết: thế nào là nếp sống bình thường" Nếu đó là nếp sống theo quán tính một xã hội tự mãn (complacency), nó không thể nào có nữa. Nếp sống bình thường của dân Mỹ cần phải thích ứng với tình thế mới, khi Mỹ phát động chiến tranh chống khủng bố.
Mỹ đã tập trung một lực lượng quân sự rất hùng nạnh để đánh vào A Phú Hãn. Nhưng bọn khủng bố không đương đầu với Mỹ bằng quân sự. Mặt trận chính của chúng là đánh Mỹ bằng kinh tế. Chúng đã chọn một thời cơ thuận lợi nhất để đánh khi tình hình kinh tế Mỹ đang xuống dốc từ mấy tháng qua. Tin tức kinh tế trong tuần này cho thấy một sự thật đáng buồn: Mỹ khó tránh được một sự suy thoái tụt dốc nguy hiểm, có thể mất nhiều năm mới phục hồi được. Siêu cường Mỹ đã phải tìm đủ mọi cách để đỡ đòn kinh tế của một nhóm khủng bố vài chục tên, chứng tỏ tình hình rất nguy hiểm. Lãi suất đã giảm đến lần thứ 9, Tổng Thống Bush yêu cầu Quốc hội cấp thêm 75 tỷ đô-la để tạo sức bật kinh tế trong ngắn hạn.
Nhưng trên mặt trận kinh tế, vũ khí chống khủng bố của chính phủ chỉ có giới hạn. Vũ khí quan trọng nhất về mặt này nằm trong tay người dân. Xã hội Mỹ là xã hội tiêu thụ, khi người tiêu thụ mất tin tưởng, kinh tế lâm nguy. Sau ngày 9-11, số người Mỹ di chuyển để kinh doanh hay du lịch bằng phi cơ đã giảm, sự mua bán, ăn xài, thậm chí đến vui chơi giải trí cũng bớt đi nhiều, ảnh hưởng mạnh đến nhiều lãnh vực kinh doanh. Hiển nhiên dân chúng sợ khủng bố đánh nữa, nhiều người còn đi mua mặt nạ chống hơi độc hay dự trữ lương thực nước uống trong nhà như đề phòng thiên tai. Ở nơi công cộng, trong phòng họp, một bịch đồ khả nghi do ai bỏ đó là gây hoảng sợ, một cú phôn hăm dọa đủ làm một trường đại học nhốn nháo, một chiếc xe đò lật chết người vì một hành khánh xung đột với tài xế ở một địa phương cũng làm cả nước nghi là khủng bố ra tay. Một tin bố láo về một chiếc phi cơ bị không tặc ở Ấn Độ cũng làm Mỹ giật mình và một chiếc phi cơ Nga bị nổ khi bay qua Hắc Hải đã làm Mỹ kinh hoàng, dù nguyên nhân có thể là do diễn tập quân sự ở Ukraine bắn lầm.
Sợ hãi có phải một biểu hiệu của sự hèn nhát không" Nhất định không phải, sợ hãi khác với hèn nhát. Hèn nhát là làm như con đà điểu hễ gặp nguy biến là rúc đầu vào cát, tưởng làm như vậy là đã tạo được an toàn cho bản thân to lớn của nó. Sợ hãi là phản ứng bình thường của con người. Chỉ có khùng mới không biết sợ. Cả những người anh hùng cũng biết sợ, chỉ có khác là những nguời đó biết nén sự hãi hùng mà tìm cách đối phó với nguy nan. Sự sợ hãi của người Mỹ trước nạn khủng bố không lên đến độ hoảng hốt, nhưng nếu nó tạo ra hình ảnh một nước dễ bị "giật mình" cũng dễ hiểu. Từ bao thế hệ qua, người Mỹ đã tạo cho chính mình một quán tính "tự mãn". Tự mãn vì cuộc sống quá vững chắc, đồng lương cao, cơ hội làm giầu nhiều, tương lai bảo đảm, dư thừa là mua stocks để trong két, đổi xe mới, mua nhà mới, coi như có tiền là có hết, bấp chấp mọi chuyện khác. Về mặt an toàn cuộc sống, họ còn lo quá kỹ cho bản thân và cho gia đình, bằng cớ là các hãng bảo hiểm nở rộ. Thời sự thế giới, chỉ cần biết qua loa, từ khi lập quốc nước Mỹ chưa có kẻ thù nào dám đem bom đạn đánh tới nước này. Đi làm về là ăn uống giải trí, vui trong gia đình hay ít nhất cũng có một cái TV giải buồn trong chốn riêng tư. Khung cảnh cuộc sống như vậy, tự mãn là lẽ tất nhiên.
Bây giờ thời thế đổi thay, nếp sống "bình thường" đó không còn nữa vì bọn khủng bố đã đánh. Cuộc chiến chống khủng bố là cuộc chiến dị thường, cuộc sống của người dân cũng là cuộc sống dị thường, và càng dị thường hơn nữa, chính người dân cũng phải xuất trận để tự vệ. Ý nghĩ này có thể làm nhiều người trợn mắt ngạc nhiên. Nước Mỹ có quân lực mạnh nhất thế giới, hàng năm quỹ Quốc phòng lên đến hàng trăm tỷ đô-la do người dân đóng thuế góp, vậy tại sao còn đòi hỏi người dân xuất trận" Đó là vì quân khủng bố đã dùng một thứ vũ khí vô hình đánh thẳng vào đại đa số quần chúng Mỹ. Vũ khí đó có tên là "Sợ hãi". Quân khủng bố đã đánh vào người dân, từng người, vậy thì chỉ có từng nguời, mỗi người đứng lên mới có thể chống trả, cũng bằng một thứ vũ khí vô hình tiềm ẩn trong lòng mọi người.
Dân Mỹ vẫn có bản năng tự nhiên hễ đấm ta là ta là ta đấm trả không cần suy nghĩ. Nhưng kẻ thù của Mỹ là những kẻ vô hình, vô cùng xảo trá. Có khi chúng không cần ra tay mà chỉ cần một cú phôn giả mạo hay lợi dụng các phương tiện truyền tin hiện đại nhan nhản ở Mỹ để reo rắc hoang mang sợ sệt. Chúng không không mất gì hết mà vẫn thu được kết quả. Hiểm họa khủng bố sẽ đánh nữa là có thật, đề cao cảnh giác là đúng, nhưng không nên co cụm sợ sệt, vì làm như vậy là tiếp tay cho khủng bố. Trong dân gian nước nào cũng vậy thường hay có chữ "ngộ lỡ", chẳng hạn không dám lên phi cơ "ngộ lỡ có khủng bố thì sao"". Theo tôi nghĩ đi phi cơ vẫn an toàn hơn đi đường bộ nếu xét theo tỷ lệ các tai nạn lưu thông trên xa lộ. Chúng ta hãy chấp nhận chữ "ngộ lỡ" đó, đây không phải là nhắm mắt liều mạng mà là chấp nhận may rủi có tính toán. Chỉ có những dân tộc dám chấp nhận may rủi trong cuộc sống mới thắng được nghịch cảnh.
Những hiểm họa kể cả khủng bố đều là những thử thách mà nhiều dân tộc đã biết chấp nhận và sống sát bên nó coi như chuyện thường ngày. Hãy sống và chấp nhận những thử thách đó để "bảo vệ tổ quốc". Lạ lùng thay khẩu hiệu đó lúc này ở nước Mỹ lại không rỗng tuếch như ở nhiều nước khác.
Gửi ý kiến của bạn
