Lễ độ là gia vị của cuộc đời. Ngay với người thân nhứt hay thù nhứt, con người văn minh , có văn hoá cũng cố giữ lễ độ. Đặc biệt đối với các "bộ măt công cộng" được quyền ăn, được quyền nói, nên có phận sư phải nghe phê bình, chỉ trích, càng phải lễ độ hơn ai hết. Dùng những lời lẽ bất xứng, dao to, búa lớn, kêu ông này bằng " thằng", gọi bà kia bằng" con" - không lễ độ -- chẳng chết ai, nhưng thường bị phản tác dụng. Bằng cớ là Thị Trưởng Thành phố Salt Lake City Ô. Rocky Anderson dùng những lời lẽ không lễ độ đối với TT Bush trươc khi đến viếng thăm. Thị Trưo"ng bị dân chê trách, mà TT Bush lại được lòng dân hơn.
Sự thể là hồi đầu tháng 9 này, theo lịch trình TT Bush đến Salt Lake City để nói chuyện trước American Legion và gây quỷ ứng cử cho Thượng nghị sị Cộng Hoà Orrin Hatch of Utah. Trước đó vài giờ, Ong Anderson Thị Trưởng thành phố, một đảng viên thuộc thành phần tự coi là cấp tiến của Đảng Dân Chủ, nổi danh hay dùng dao to, búa lớn nẩy lửa trước đám đông, tổ chức và cầm dầu một cuộc họp dân phản chiến, ngay trước toà thị sảnh. Ong Thị Trưởng nhà ta hứng chí "nổ" lớn. Ong gọi TT Bush là "một tổng thống bất lương, mua bán chiến tranh, chà đạp nhân quyền." Ong sẵn trớn nổ luôn cả chánh quyền trung ương Mỹ. Ong nói, "Con cái chúng ta và thế hệ sau sẽ phải trả giá cho sự dối trá, tàn bạo, bất tài, phi nhân của chánh quyền Bush và của Quốc Hội đầy tớ đã hủy hoại một cách ngu xuẩn trách nhiệm và quyền hạn của mình trong hệ thống kiểm soát và cân bằng của chánh quyền chúng ta."
Không cần phải nói, Thị Trưởng Anderson, là người kiên định lập trường phản chiến, triệt để chống Chiến tranh Iraq. Ong xem TT Bush và sự lãnh đạo của Ong Bush sẽ làm cho nước Mỹ tiêu tan. Ong có quyền có ý kiến và tin như vậy. Và người khác cũng có quyền nghĩ khác và tin khác. Nhưng cái đáng trách nơi Ô Thị Trưởng Anderson là Ong thiếu cái lịch duyệt tối thiểu của một bộ mặt công cộng. Của một chánh trị gia đối lập; của một thị trưởng đại diện dân cử của thành phố đối với cựu quân nhân mời tổng thống đến và đối với người dân của thành phố khác ý với Ong; và của một người chủ nhà đối với khách viếng.
Không ai phủ nhận cá nhân Ông Anderson có quyền nói lên ý kiến phản chiến của mình trước đám đông. Nhưng tư cách của một thị trưởng của Ô Anderson không phù họp với những lời không lễ độ như trên. Nhứt là tiểu bang Utah, thành phố Salt Lake City là nơi theo truyền thống Mormon mạnh, đòi hỏi phải tĩnh lăng lịch thiệp và lễ độ với nhau trong cuộc sống. Tác phong, hành động và lời nói của Ô Thị Trưo"ng ồn ào, lạc điệu làm dân Utah nói chung và Salt Lake City nói riêng bất ngờ, bối rối, và bất bình.
Là một Thị Trưởng, tối thiểu Ong phải đối xử với tổng thống thống Mỹ với nghi thức. Dù Ong có bất đồng chánh kiến, bất bình TT Bush chín xe mười vàn đi nữa, Ong cũng không thể chủ quan mạ lỵ tổng thống Mỹ một cách công nhiên như vậy. Nhứt là mạ lỵ sau lưng, trước khi tổng thống đến. Đồng ý hay không đồng ý với TT Bush về chiến tranh Iraq là quyền của Ô. Anderson. Nhưng là một thị trưởng, Ô Anderson vẫn có nhiệm vụ của một người chủ nhà đón khách là TT Bush khi TT Bush đến viếng thành phố. Người ta còn nhớ, Salt Lake City chào đón TT Clinton long trọng khi Ong đến viếng dù lúc bấy giờ mức độ được lòng dân của TT Clinton xuống thấp.
Mạ lỵ TT Bush trước khi TT Bush đến Salt Lake City theo lời mời của Americain Legion Convention để nói chuyện với tập thể cựu quân nhân Mỹ, kiểu làm đó của Ô Thị Trưởng Anderson là thiếu lòng tương kính đối với tập thể cựu quân nhân Mỹ. Tách rời chánh quyền địa phương với hội đoàn với chánh quyền trung ương là bất lợi cho thành phố và tiểu bang. Một đại diện dân cử coi phe đảng, coi ý kiến cá nhân lớn cao hơn quyền lợi tập thể không phải là một đại diện dân cử của dân, vì dân, do dân.
Do vậy lời nói và hành động của Ô Thị Trưởng Anderson bị phản tác dụng. Giáo sư khoa chánh trị của ĐH Utah, Ô Ron Hrebenar nói, TB Utah là một tiểu bang mà cư dân tôn trọng chánh quyền và không thích ly khai. Người dân Utah đại đa số có cảm nghĩ rõ ràng cái gì thích đáng, cái gì không. Khuynh hướng chung là ủng hộ các định chế, ủng hộ tổng thống, ủng hộ đất nước, ủng hộ quân đội."
Và phản tác dụng đo được thể hiện qua thăm dò bằng con số, chớ không phải do nhận định hay suy đoán. Thăm dò làm một tuần sau ngày Thị Trưởng Anderson nổ đối với TT Bush, cho biết đại đa số người được hỏi ở Utah tin ràng chống chiến tranh Iraq với bất cứ giá nào theo kiểu Anderson là giúp cho kẻ thù của quân đội Mỹ ở Iraq.
Thăm dò của báo USA Today và Gallup trước đó cũng cho thấy Utah là tiểu bang TT Bush được lòng dân cao hơn các tiểu bang khác. Trong cuộc thăm dò sau cùng của báo USA Today và Viện Gallup, trong khi tỷ lệ toàn quốc là 42% thì tại Utah, TT Bush được 66%. Trong hai kỳ bầu cử 2002 và 2004, Utah là tiểu bang TT Bush được tỷ lệ phiếu cao hơn ứng cử viện đồi thủ, tỷ lệ dsai biệt cao nhứt trong các tiểu bang bản lề.
Thực sự ra lời không đẹp của Thị Trưởng Anderson trong cuộc tập họp phản chiến trước toà thị sảnh Salt Lake City, không có bao nhiêu ảnh hưởng tốt cho Đảng Dân Chủ, cho phe Cấp tiến trong đảng này, và cho phe Phản Chiến. Nhưng những lời lạc điệu, thiếu kiềm soát, phi qui cách đó của một thị trưởng làm cho nhiều người dân Utah phê bình nặng ngay trong TB Utah.
Không phải Anderson là người duy nhứt vì chống Chiến tranh Iraq bất cứ giá nào nên sanh bất kính với tổng thống. Những người chống chiến tranh có quyền bày tỏ lập trường của mình, kể cả trên đường phố. Nhưng chống theo kiểu dùng chức vụ của chánh quyền điạ phương như thị trưo"ng để bất kính, có lời lẽ thô bạo đối với tổng thống, vị nguyên thủ quoc gia, đối xử bất xứng với một ngưòi khách là điều không thể chấp nhạn được. Mỗi người có quyền phê bình, chỉ trích, phản đối nhưng không băng cách ghê tởm.. Phê bình, chỉ trích, phản đối nhưng không thô bạo. Nhứt là những bộ măt công cộng lúc nào cũng cần lễ độ tối thiểu.
Thiếu cái lễ độ tối thiểu đó sẽ là " hàm huyết phún nhơn tiên ô tự khẩu". Phê bình, chỉ trích thô bạo, ghê tởm như người dùng dao chăt nước, nước không rời, mà mình mẫy ướt đẫm thôi.
Gửi ý kiến của bạn
