Bài diễn văn "Tình trạng Liên bang" của Tổng Thống Bush đã cho thấy rõ ông đang phải phấn đấu trên cả hai mặt trận khá gay go. Trong khi chuẩn bị chiến tranh đánh Iraq với những lời lẽ rất quyết liệt, ông phải lo phòng thân với một loạt những chương trình đối nội như giảm thuế, phục hồi kinh tế, bớt nạn thất nghiệp, cải tổ y tế và nhiều chương trình phúc lợi khác. Hiển nhiên ông muốn tránh vết xe đổ của phụ thân ông: Sau chiến thắng Bão Sa Mạc năm 1991, cựu Tổng Thống George Bush đã thất cử vì bị tố đã lơ là những vấn đề nội bộ. Nhưng để tránh vết xe đổ, việc giản dị nhất là đừng đi con đường đó. Vậy ông Bush ngày nay lo việc đánh Iraq trong nhiệm kỳ đầu làm chi cho mệt" Tại sao ông không chờ đến nhiệm kỳ thứ hai để trừ "ác" Saddam và khử luôn một kẻ thù nhà vì hắn đã có lần định giết cha ông"
Lịch sử có những trớ trêu. Một năm trước đây TT Bush đọc bài diễn văn Tình trạng Liên bang trong một hoàn cảnh khác hẳn ngày nay. Lúc đó cả nước Mỹ còn bàng hoàng vì vụ khủng bố 11-9 và toàn dân vùng lên đoàn kết sau một vị Tổng Thống mới có lời lẽ quyết liệt chống khủng bố đến cùng, họ cũng nức lòng trước chiến thắng quân sự đầu tiên tấn công bọn al-Qaida ở Afghanistan. Lúc đó chúng tôi đã nghĩ Osama bin Laden phạm vào một sai lầm lớn khi đánh thẳng vào mặt nước Mỹ một đòn khốc liệt như vậy. Trong cái rủi của nước Mỹ lại có một cái may. Chưa bao giờ một ông Tổng Thống mới lên cầm quyền được một năm ở nhiệm kỳ đầu lại có mức được lòng dân đến 90%. Không những dân Mỹ và cả thế giới đều ủng hộ ông, xem như ông được hoan hô rầm rộ khi ra trước Đại hội đồng LHQ vài tuần sau vụ 11-9. Người ta cho rằng ông Bush cũng giống như Tổng Thống Franklin D. Roosevelt năm 1941 khi Nhật Bản bất ngờ tấn công Pearl Harbor khiến ông Roosevelt có cơ hội đưa nước Mỹ vào Thế chiến II mà không gặp dị nghị nào trong nội bộ.
Chúng tôi nghĩ TT Bush còn may mắn hơn TT Roosevelt, vì khi Mỹ lâm chiến năm 1941, hầu như toàn thể lực lượng Mỹ ở Thái Bình Dương đã bị tan tành. Lúc đó Mỹ chưa huy động được toàn lực bộ máy chiến tranh, trong khi ở Âu châu quân Đức quốc xã đã chiếm Pháp, Đông Âu và đánh qua biên giới Liên Sô. Ngày nay Mỹ là siêu cường vô địch, Iraq chỉ là loại tép riu so với Đức, Ý, Nhật năm xưa. Có lẽ vì thế, bộ tham mưu của ông Bush gồm đa số là thành phần diều hâu đã nghĩ không mượn lợi thế này mà ra tay "khử ác" còn chờ đến lúc nào. Trong Diễn văn Tình trạng Liên bang tháng 1-2002, TT Bush nói đến trục "Tam Ác" (Iraq, Iran và Bắc Hàn), gợi ý đến hình ảnh trục "Tam ác" cũ (Đức, Ý, Nhật) năm xưa bị tiêu diệt, nhưng lần này Mỹ sẽ không gặp khó khăn hay tổn thất nhiều như lần trước. Năm nay TT Bush không nhắc đến chữ "trục" nữa, nhưng liệt Iraq vào loại đại ác để đánh trước, với điều dễ hiểu là với 150,000 quân và mọi thứ vũ khí hiện đại nhất thế giới, đánh một Iraq nhỏ bé và đã què quặt là dễ như đánh bọn giặc cỏ. Nếu vậy tại sao còn gặp khó khăn"
Đánh Iraq không khó, nhưng thuyết phục dư luận quốc nội và quốc tế có lý do chính đáng để đánh mới là khó. TT Bush đã có nhiều lời hùng biện về cái "ác" của Saddam, ông nói nếu không gọi Saddam là "ác", thế nào mới là "ác"" Đặc biệt, ông nêu hẳn tội Saddam đã có liên hệ với khủng bố. Đó là một tội thế giới không thể tha thứ và đó cũng là lý do LHQ đã ủng hộ Tổng Thống Bush sau vụ 11-9. Nhưng hùng biện và tố cáo chưa đủ, còn phải có bằng chứng cụ thể trong khi chờ đợi thanh sát quốc tế làm việc. TT Bush không kiên nhẫn được nữa, bởi vậy ông ra lệnh cho Ngoại trưởng Colin Powell đến ngày 5-2 ra trước Hội đồng Bảo an trình bầy những bằng cớ rõ rệt khiến Saddam không thể chối cãi.
Chưa biết những bằng cớ đó như thế nào, nhưng TT Bush phải chờ đến lúc HĐBA có nhiều dư luận chống chiến tranh Iraq mới đưa ra những bằng cớ này cũng không phải chuyên lạ. Chúng tôi nhớ lại một chuyện đã có trong lịch sử cận đại. Năm 1962, TT J.F. Kennedy cũng dọa tấn công Cuba vì Liên Sô đã đem phi đạn đến đó, sát bên hông Mỹ, nhưng Liên Sô một mực chối cãi. Đến khi Đại sứ Mỹ tại LHQ trưng ra những bằng chứng không ảnh chụp được về những dàn hỏa tiễn đang được xây dựng ở Cuba, lãnh tụ Liên Sô Khrushchev hết đường chối cãi, nên đã phải rút hỏa tiễn về. Chúng tôi mong Mỹ có những chứng cớ tương tự như vậy để Saddam hết ngoan cố và phải đầu hàng, tự nguyện giải giới để khỏi có chiến tranh.
Nhưng trước khi mong Saddam đầu hàng, cũng nên hỏi những chứng cớ có đến độ đủ để thuyết phục Pháp, Nga và Trung Quốc hay không" Và cũng nên đặt ra một trường hợp rất có thể xẩy ra: Nếu Mỹ cho rằng đó là những bằng cớ "cần và đủ" để đánh, nhưng ba nước đó nói là "cần nhưng chưa đủ" thì sao" Trong Diễn văn Tình trạng Liên Bang, TT Bush không nói trắng ra Mỹ sẽ bất chấp HĐBA, nhưng ông quả quyết: "Chúng tôi sẽ tham khảo, nhưng chớ có ai hiểu lầm. Nếu Saddam Hussein không chịu hoàn toàn giải giới, vì an ninh của dân chúng và hòa bình thế giới, chúng tôi sẽ lãnh đạo một liên minh để giải giới hắn". Câu này có thể làm yên lòng đa số dân Mỹ, vì Mỹ sẽ không đánh một mình mà có cả các đồng minh, trong đó cụ thể nhất có lẽ là nước Anh.
Một câu hỏi cũng cần được nghĩ tới là nếu những bằng chứng Mỹ đưa ra đã đủ thuyết phục, HDBA sẽ có quyết định như thế nào" Quyết định đó nếu có, sẽ là một nghị quyết. Nhưng một nghị quyết có tầm cỡ làm thay đổi cục diện thế giới như vây chắc chắn sẽ mất một tiến trình thương thuyết, mặc cả dây dưa, mất khá nhiều thời giờ trong khi chính phủ Bush nói "thời gian đã hết". Đến tháng 5 này, Iraq sẽ đến lượt làm Chủ tịch Hội đồng Giải giới LHQ, và Đồng Chủ tịch sẽ là Iran, vì cùng một vần chữ "I". Lịch sử có những lúc thật trớ trêu và cũng thật mỉa mai.
Lịch sử có những trớ trêu. Một năm trước đây TT Bush đọc bài diễn văn Tình trạng Liên bang trong một hoàn cảnh khác hẳn ngày nay. Lúc đó cả nước Mỹ còn bàng hoàng vì vụ khủng bố 11-9 và toàn dân vùng lên đoàn kết sau một vị Tổng Thống mới có lời lẽ quyết liệt chống khủng bố đến cùng, họ cũng nức lòng trước chiến thắng quân sự đầu tiên tấn công bọn al-Qaida ở Afghanistan. Lúc đó chúng tôi đã nghĩ Osama bin Laden phạm vào một sai lầm lớn khi đánh thẳng vào mặt nước Mỹ một đòn khốc liệt như vậy. Trong cái rủi của nước Mỹ lại có một cái may. Chưa bao giờ một ông Tổng Thống mới lên cầm quyền được một năm ở nhiệm kỳ đầu lại có mức được lòng dân đến 90%. Không những dân Mỹ và cả thế giới đều ủng hộ ông, xem như ông được hoan hô rầm rộ khi ra trước Đại hội đồng LHQ vài tuần sau vụ 11-9. Người ta cho rằng ông Bush cũng giống như Tổng Thống Franklin D. Roosevelt năm 1941 khi Nhật Bản bất ngờ tấn công Pearl Harbor khiến ông Roosevelt có cơ hội đưa nước Mỹ vào Thế chiến II mà không gặp dị nghị nào trong nội bộ.
Chúng tôi nghĩ TT Bush còn may mắn hơn TT Roosevelt, vì khi Mỹ lâm chiến năm 1941, hầu như toàn thể lực lượng Mỹ ở Thái Bình Dương đã bị tan tành. Lúc đó Mỹ chưa huy động được toàn lực bộ máy chiến tranh, trong khi ở Âu châu quân Đức quốc xã đã chiếm Pháp, Đông Âu và đánh qua biên giới Liên Sô. Ngày nay Mỹ là siêu cường vô địch, Iraq chỉ là loại tép riu so với Đức, Ý, Nhật năm xưa. Có lẽ vì thế, bộ tham mưu của ông Bush gồm đa số là thành phần diều hâu đã nghĩ không mượn lợi thế này mà ra tay "khử ác" còn chờ đến lúc nào. Trong Diễn văn Tình trạng Liên bang tháng 1-2002, TT Bush nói đến trục "Tam Ác" (Iraq, Iran và Bắc Hàn), gợi ý đến hình ảnh trục "Tam ác" cũ (Đức, Ý, Nhật) năm xưa bị tiêu diệt, nhưng lần này Mỹ sẽ không gặp khó khăn hay tổn thất nhiều như lần trước. Năm nay TT Bush không nhắc đến chữ "trục" nữa, nhưng liệt Iraq vào loại đại ác để đánh trước, với điều dễ hiểu là với 150,000 quân và mọi thứ vũ khí hiện đại nhất thế giới, đánh một Iraq nhỏ bé và đã què quặt là dễ như đánh bọn giặc cỏ. Nếu vậy tại sao còn gặp khó khăn"
Đánh Iraq không khó, nhưng thuyết phục dư luận quốc nội và quốc tế có lý do chính đáng để đánh mới là khó. TT Bush đã có nhiều lời hùng biện về cái "ác" của Saddam, ông nói nếu không gọi Saddam là "ác", thế nào mới là "ác"" Đặc biệt, ông nêu hẳn tội Saddam đã có liên hệ với khủng bố. Đó là một tội thế giới không thể tha thứ và đó cũng là lý do LHQ đã ủng hộ Tổng Thống Bush sau vụ 11-9. Nhưng hùng biện và tố cáo chưa đủ, còn phải có bằng chứng cụ thể trong khi chờ đợi thanh sát quốc tế làm việc. TT Bush không kiên nhẫn được nữa, bởi vậy ông ra lệnh cho Ngoại trưởng Colin Powell đến ngày 5-2 ra trước Hội đồng Bảo an trình bầy những bằng cớ rõ rệt khiến Saddam không thể chối cãi.
Chưa biết những bằng cớ đó như thế nào, nhưng TT Bush phải chờ đến lúc HĐBA có nhiều dư luận chống chiến tranh Iraq mới đưa ra những bằng cớ này cũng không phải chuyên lạ. Chúng tôi nhớ lại một chuyện đã có trong lịch sử cận đại. Năm 1962, TT J.F. Kennedy cũng dọa tấn công Cuba vì Liên Sô đã đem phi đạn đến đó, sát bên hông Mỹ, nhưng Liên Sô một mực chối cãi. Đến khi Đại sứ Mỹ tại LHQ trưng ra những bằng chứng không ảnh chụp được về những dàn hỏa tiễn đang được xây dựng ở Cuba, lãnh tụ Liên Sô Khrushchev hết đường chối cãi, nên đã phải rút hỏa tiễn về. Chúng tôi mong Mỹ có những chứng cớ tương tự như vậy để Saddam hết ngoan cố và phải đầu hàng, tự nguyện giải giới để khỏi có chiến tranh.
Nhưng trước khi mong Saddam đầu hàng, cũng nên hỏi những chứng cớ có đến độ đủ để thuyết phục Pháp, Nga và Trung Quốc hay không" Và cũng nên đặt ra một trường hợp rất có thể xẩy ra: Nếu Mỹ cho rằng đó là những bằng cớ "cần và đủ" để đánh, nhưng ba nước đó nói là "cần nhưng chưa đủ" thì sao" Trong Diễn văn Tình trạng Liên Bang, TT Bush không nói trắng ra Mỹ sẽ bất chấp HĐBA, nhưng ông quả quyết: "Chúng tôi sẽ tham khảo, nhưng chớ có ai hiểu lầm. Nếu Saddam Hussein không chịu hoàn toàn giải giới, vì an ninh của dân chúng và hòa bình thế giới, chúng tôi sẽ lãnh đạo một liên minh để giải giới hắn". Câu này có thể làm yên lòng đa số dân Mỹ, vì Mỹ sẽ không đánh một mình mà có cả các đồng minh, trong đó cụ thể nhất có lẽ là nước Anh.
Một câu hỏi cũng cần được nghĩ tới là nếu những bằng chứng Mỹ đưa ra đã đủ thuyết phục, HDBA sẽ có quyết định như thế nào" Quyết định đó nếu có, sẽ là một nghị quyết. Nhưng một nghị quyết có tầm cỡ làm thay đổi cục diện thế giới như vây chắc chắn sẽ mất một tiến trình thương thuyết, mặc cả dây dưa, mất khá nhiều thời giờ trong khi chính phủ Bush nói "thời gian đã hết". Đến tháng 5 này, Iraq sẽ đến lượt làm Chủ tịch Hội đồng Giải giới LHQ, và Đồng Chủ tịch sẽ là Iran, vì cùng một vần chữ "I". Lịch sử có những lúc thật trớ trêu và cũng thật mỉa mai.
Gửi ý kiến của bạn
