Hôm nay,  

Báo Chí Nên Đổi Mới Đi

28/11/200100:00:00(Xem: 4633)
LTS. Một lần nữa, nhà văn Hoàng Tiến, người đang bị công an bao vây và cắt điện thoại vì các lời kêu gọi dân chủ, lại lên tiếng mời gọi báo chí hãy tự đổi mới và ý thức về quyền tự do báo chí của mình, đừng để đảng bóp méo. Bài viết gửi từ Hà Nội như sau.

Gần đây lại rộ lên một loại bài công kích những ý kiến trái ngược với đường lối của Đảng, đăng trên báo Nhân Dân và báo Quân Đội Nhân dân (tháng 10 và 11/2001). Những bài báo đã buộc tội họ là bọn cơ hội, bọn bất mãn, bọn diễn biến hoà bình, bọn chống đối, bọn ăn tiền của nước ngoài... vv...

Nhưng bọn cơ hội, bất mãn ấy trình bày những điều gì về đất nước, bất mãn những gì về lãnh đạo, thì không ai được biết. Những bài đăng báo chỉ trích dẫn cắt xén ý kiến của người ta (cũng không nói rõ người ấy là ai. Tên tuổi" Chức danh" Chỗ ở"), rồi quy chụp mọi thứ lên đầu người ta, kiểu nói lấy được như trước đây đã từng làm.

Thành ra gây một tâm lý không thoái mái cho người đọc ngày nay. Thấy như có điều gì khuất tất, không đàng hoàng, lại ở những tờ báo lớn như báo Nhân Dân và báo Quân Đội Nhân Dân. Thành người đọc thấy là báo chí chẳng có gì đổi mới về dân chủ cả, mặc dù trong nghị quyết mới của Đại hội Đảng IX vừa rồi ghi rành rõ hai chữ dân chủ.

Thiết nghĩ, tình hình đất nước ngày nay có nhiều điều cần được bàn bạc, được tranh luận, được cọ xát, cho sáng rõ vấn đề. Đề nghị báo chí hãy đổi mới, muốn phê bình, chê trách ai, thì cứ đăng ý kiến của người ta lên, rồi mình muốn nói gì thì nói, phê gì thì phê, và cho người ta có quyền được nói lại trên báo của mình, thực hành dân chủ, có tình, có lý. Phán xét cuối cùng là thuộc về nhân dân, về các độc giả.

Nếu cứ tiếp tục làm như trên, chẵng những là lối "cả vú lấp miệng em" kiểu bịt mồm, trói tay người ta lại đấm đá túi bụi, mà lại còn là vi phạm pháp luật nữa.

Điều 69 trong Hiến pháp ghi: "Công dân có quyền tự do ngôn luận, tự do báo chí, có quyền được thông tin; có quyền hội họp, lập hội..."

Luật báo chí được Quốc hội thông qua ngày 28/12/1989 cũng ghi:

Điều 4, mục 3: "Công dân có quyền phát biểu ý kiến về tình hình đất nước và thế giới."

Điều 5, mục 1: "Cơ quan báo chí có trách nhiệm đăng ý kiến của công dân. Không đăng phải trả lời và nói rõ lý do."

Điều 9: "Báo chí thông tin sai sự thật, xuyên tạc, vu khống, xúc phạm danh dự, nhân phẩm của công dân, thì phải cải chính và xin lỗi. Lời cải chính phải được đăng tương xứng với thông tin cần cải chính."

Về việc tôn trọng các quyền con người thì Hiến pháp điều 71 cũng có ghi: "Công dân có quyền được pháp luật bảo hộ về danh dự và nhân phẩm. Nghiêm cấm mọi hình thức xúc phạm danh dự, nhân phẩm của công dân."

Bộ luật dân sự điều 33 cũng ghi rõ: "Danh sự, nhân phẩm, uy tín của cá nhân được tôn trọng và được pháp luật bảo vệ. Không ai được xúc phạm đến danh dự, nhân phẩm, uy tín của người khác."

Bộ luật tố tụng hình sự điều 6 cũng ghi: "Công dân có quyền được pháp luật bảo hộ danh dự và nhân phẩm. Mọi hành vi xâm phạm danh dự và nhân phẩm của công dân đều bị xử lý theo pháp luật."

Tôi không biết các vị lãnh đạo báo Nhân Dân và Quân Đội Nhân Dân có biết luật pháp không" có chịu đọc luật pháp không" (kể cả luật báo chí là lĩnh vực của các vị), mà lại cho đăng những bài kết tội xúc phạm đến danh dự và nhân phẩm của người ta như thế trên báo của mình.

Theo chỗ tôi được biết, những người mà các báo Nhân Dân và Quân Đội Nhân Dân gọi là bọn cơ hội, bọn bất mãn ấy, là những người có ý kiến đề xuất bàn bạc về đường hướng phát triển đất nước, đó là các cụ các ông: Lê Giản, Trần Độ, Nguyễn Văn Đào, Hoàng Minh Chính, Lê Hồng Hà, Phạm Ngọc Uyển, Phạm Quế Dương, Sơn Tùng, Dương Thu Hương, Tú Sót, Phan Đình Diệu, Nguyễn Thanh Giang, Nguyễn Thụ, Vũ Cao Quận, Lê Đỗ Việt Sơn, Nguyễn Mạnh Sơn, Trần Bá, Trần Dũng Tiến, Trần Đại Sơn, Trần Nhật Độ, Vũ Minh Ngọc, Lê Chí Quang, Nguyễn Vũ Bình...; trong Nam thì có các ông Nguyễn Văn Trấn, Nguyễn Hộ, Lữ Phương, Trần Khuê, Nguyễn Thị Thanh Xuân, Nguyễn Đan Quế, Thích Huyền Quang, Thích Không Tánh, Lê Quang Liêm, Trần Quang Châu, Linh mục Chân Tín, Linh mục Nguyễn Văn Lý, Thích Quảng Độ, Đỗ Trung Hiếu...; ở Đà Lạt thì có các ông Hà Sĩ Phu, Tiêu Dao Bảo Cự, Bùi Minh Quốc, Trần Minh Thảo ... v.v...

Toàn là những con người có uy tín, rất đáng kính trọng, là những bậc tiền bối lão thành cách mạng, những cán bộ quân đội tầm cỡ, những nhà nghiên cứu lý luận có hạng, những nhà báo, nhà thơ, nhà văn tên tuổi. Họ đều là những con người bức xúc với sự nghiệp phát triển đất nước, thấy chậm rì rì, mức sống thuộc loại đói nghèo trong 13 nước nghèo đói nhất hành tinh, lại cứ hay vỗ ngực tự hát tự khen vô lối, đã đi vào văn học dân gian hiện đại:

Việt Nam hình chữ ét-xì (S)

So với thế giới cái gì cũng hơn.

Họ thấy cần phải bày tỏ chính kiến, muốn bàn bạc, muốn trao đổi, tìm con đường phát triển tối ưu cho đất nước, trong tình hình thế giới phe xã hội chủ nghĩa đã sụp đổ, nhân loại đã bước vào kỷ nguyên kinh tế tri thức với Internet và điều khiển từ xa, thì lại bị quàng vào tội làm tay sai cho nước ngoài, muốn quay lại con đường tư bản chủ nghĩa, phủ nhận chủ nghĩa xã hội ...v.v...

Thật không thể nào hiểu nổi. Tôi đã nhiều lần đề nghị nên có sự gặp gỡ trao đổi giữa lãnh đạo Đảng và Nhà nước với các vị dân chủ này. Bàn bạc sẽ tìm ra đồng thuận, sẽ sáng rõ vấn đề. Bây giờ chúng ta có thể ngồi được nâng cốc và bắt tay với cả kẻ thù đã đem bom đạn ném vào chúng ta, mà sao người trong một nước (đã từng là đồng chí, đồng đội, cùng chung chiến hào) lại không thể ngồi trao đổi, bàn bạc với nhau được nhỉ" Cứ đẩy nhau sang phía kẻ thù của nhân dân mà làm gì" Định giết nhau ư"

Nhân dân biết hết. Ai phải ai trái" Ai xấu ai tốt" Ai cơ hội" Ai thẳng thắn" Ai chống tham nhũng và ai chỉ nói cửa miệng" Ai vì dân vì nước, ai chỉ vì cái ghế của mình và quyền lợi của mình"

Hãy biết sợ hậu thế! Hãy biết sợ sự phán xét của lịch sử!

Vấn đề tư tưởng, tự do ngôn luận, không thể dùng bạo lực tiêu diệt được; cũng không thể đem còng số 8 ra mà giành thắng lợi được.

Muốn giải quyết vấn đề tư tưởng thì phải dùng biện pháp tư tưởng, nghĩa là phải bàn bạc, phải trao đổi, phải tranh luận, phải bút chiến. Ai lý phải thì người ấy thắng.

Báo Nhân Dân và Quân Đội Nhân Dân nên mở ra một bước ngoặt mới là đăng những bài khác ý kiến, cho trao đổi, tranh luận trên báo của mình, làm gương cho sự nghiệp đổi mới báo chí ở nước ta.

Như thế đất nước mới phát triển được.

Như thế mới tập hợp được trí tuệ Việt Nam lại. Và chỉ có trí tuệ Việt Nam mới giải quyết được những khó khăn của Việt Nam.

Nên chấm dứt lối phê phán một chiều, quy chụp bừa bãi, không có dân chủ, như trước đây đã làm và nay vẫn đang làm.

Báo chí nên đổi mới đi.

Hà nội, ngày 19 tháng 11 năm 2001.

Hoàng Tiến, nhà văn.
Địa chỉ: Nhà A11 Phòng 420
Thanh Xuân Bắc-Hà Nội
Điện thoại: 5530377 (bị cắt)

In Trang
Gửi ý kiến của bạn
Vui lòng nhập tiếng Việt có dấu. Cách gõ tiếng Việt có dấu ==> https://youtu.be/ngEjjyOByH4
Tên của bạn
Email của bạn
)
Trang đầuTrang trước1234567Trang sauTrang cuối

Hai trăm mười một năm trước, mùa hè năm 1814, quân Anh kéo vào Washington. Trước khi phóng hỏa Bạch Ốc, họ ngồi xuống dùng bữa tại bàn tiệc đã dọn sẵn cho Tổng thống James Madison. Khi bữa ăn kết thúc, lính Anh đốt màn, đốt giường, và tòa nhà bốc cháy suốt đêm. Sáng hôm sau, cơn mưa lớn chỉ còn rửa trôi phần tro tàn của nơi từng là biểu tượng cho nền cộng hòa non trẻ. Tuần này, phần Cánh Đông của Bạch Ốc bị phá sập. Không phải bởi ngoại bang, mà bởi chính quyền tại vị. Và lần này, không ai được báo trước. Người Mỹ chỉ biết chuyện qua những bức ảnh máy xúc cày nát nền nhà, cùng lời xác nhận ngắn ngủi từ các viên chức trong chính phủ.

Hai trăm năm rưỡi sau ngày dựng cờ độc lập, nước Mỹ vẫn chưa thoát khỏi chiếc bóng của bạo lực. Mỗi khi một viên đạn nổ, người ta lại nói: “Đây không phải là nước Mỹ.” Nhưng chính câu nói ấy lại là cách người Mỹ tránh nhìn thẳng vào chính mình. Bài viết của giáo sư Maurizio Valsania (Đại học Torino), đăng trên The Conversation ngày 12 tháng 9, 2025, nhắc lại lịch sử mà nhiều người muốn quên: từ nhựa đường và lông gà đến súng ngắn buổi bình minh — một mạch dài nối liền hai thế kỷ, nơi tự do và bạo lực chảy cùng dòng máu.

Một cuộc thăm dò dư luận của AP-NORC thực hiện vào tháng 9 & 10 cho thấy hầu hết dân Mỹ coi việc chính phủ đóng cửa hiện tại là một vấn đề nghiêm trọng và đổ lỗi cho cả hai Đảng Cộng Hòa, Đảng Dân Chủ và cả Tổng Thống Trump với những tỷ lệ gần như ngang nhau. Cuộc thăm dò cũng cho thấy người Mỹ lo lắng về kinh tế, lạm phát và bảo đảm việc làm. Họ đang giảm những chi tiêu không thiết yếu như quần áo và nhiên liệu. Đa số cho rằng nền kinh tế yếu kém. Chi phí thực phẩm, nhà ở và chăm sóc sức khỏe được coi là những nguồn chính gây khó khăn tài chính.

Trên cao nguyên Tây Tạng – vùng đất được mệnh danh là “nóc thế giới” – hàng triệu tấm pin mặt trời trải rộng đến tận chân trời, phủ kín 420 cây số vuông, tức hơn bảy lần diện tích đảo Manhattan. Tại đây, ánh nắng gay gắt của không khí loãng ở độ cao gần 10.000 bộ trở thành mỏ năng lượng khổng lồ cho Trung Hoa. Giữa thảo nguyên lạnh và khô, những hàng trụ gió nối dài trên triền núi, các con đập chắn ngang dòng sông sâu, cùng đường dây cao thế băng qua sa mạc, hợp thành một mạng lưới năng lượng sạch lớn nhất thế giới. Tất cả đổ về đồng bằng duyên hải, cung cấp điện cho các thành phố và khu kỹ nghệ cách xa hơn 1.600 cây số.

Mức asen cao được phát hiện trên sông Mê Kông, cảnh báo nguy cơ ô nhiễm kim loại nặng lan rộng ở Đông Nam Á. Các sông Mã, Chu và Lam của Việt Nam đang bị đe dọa bởi hoạt động khai thác đất hiếm ở Lào, tác động đến nguồn nước của hàng chục triệu người và di sản cổ đại văn hóa Đông Sơn. Việt Nam cần phối hợp ngoại giao, giám sát khoa học và vận động cộng đồng để bảo vệ các dòng sông này. Khác với sông Mê Kông được giám sát và hợp tác thông qua Ủy hội Sông Mê Kông (MRC), các dòng sông Mã, Chu và Lam lại không có bất kỳ hiệp ước quốc tế nào. Do đó, Lào và đối tác Trung Quốc không có nghĩa vụ pháp lý phải giảm thiểu ô nhiễm xuyên biên giới. Sự thiếu vắng các thỏa thuận ràng buộc này đòi hỏi Việt Nam phải hành động bảo vệ dân cư và sinh mệnh các dòng sông này

Tuần lễ Nobel năm 2025 đã khởi đầu tại Stockholm với giải thưởng đầu tiên thuộc lĩnh vực sinh lý học hoặc y khoa, mở màn cho chuỗi công bố kéo dài đến ngày 13 tháng Mười. Ba nhà khoa học Mary Brunkow, Fred Ramsdell và Shimon Sakaguchi được trao Giải Nobel Y khoa 2025 cho công trình “khám phá cơ chế dung nạp miễn dịch ngoại vi”, nền tảng của nhiều hướng nghiên cứu mới trong điều trị ung thư và bệnh tự miễn nhiễm. Các giải thưởng còn lại sẽ được công bố như sau: - 7 tháng Mười: Vật lý - 8 tháng Mười: Hóa học - 9 tháng Mười: Văn chương - 10 tháng Mười: Hòa bình - 13 tháng Mười: Kinh tế học

Từ tháng 11/2000 đến nay, chưa từng có một ngày nào mà con người vắng bóng ngoài quỹ đạo Trái đất. Trạm Không Gian Quốc Tế International Space Station (ISS) đã duy trì sự hiện diện liên tục suốt 25 năm, với ít nhất một phi hành gia Hoa Kỳ thường trực trên quỹ đạo thấp. Trong lịch sử bay vào vũ trụ, hiếm có thành tựu nào sánh bằng ISS: một công trình chung của Hoa Kỳ, châu Âu, Canada, Nhật Bản và Nga – biểu tượng của sự hợp tác vượt lên trên chính trị. Nhưng mọi hành trình đều có hồi kết. Năm 2030, con tàu khổng lồ này sẽ được điều khiển rơi xuống một vùng hẻo lánh ở Thái Bình Dương.

50 năm sau và thêm 8 đời tổng thống Mỹ, tuy Việt Nam nay không còn là quan tâm của đại đa số quần chúng như thời chiến tranh, nhưng một nước Việt Nam thống nhất về địa lý vẫn nằm trong chiến lược của Mỹ và vẫn được các nhà nghiên cứu về chính trị, sử, xã hội, kinh tế, quốc phòng và những nhà hoạt động môi trường, xã hội dân sự, những người tranh đấu cho dân chủ, nhân quyền quan tâm vì những vấn đề tồn đọng sau chiến tranh và các chính sách của Hà Nội. Những chủ đề liên quan đã được trình bày trong một hội nghị quốc tế tổ chức vào hai ngày 18 và 19/9/2025 tại Đại học U.C. Berkeley với sự tham dự của nhiều học giả, nghiên cứu sinh từ các đại học Hoa Kỳ, Việt Nam, Singapore, Pháp; cùng các cựu lãnh đạo, phóng viên, nhà hoạt động.

Tùy vào diễn biến trong dòng chảy xã hội mà người ta thường hay nhắc hoặc nhớ về một nhân vật nào đó của lịch sử. Ngay lúc này, tôi nhớ về Charlie Charplin – người đàn ông với dáng đi loạng choạng trong đôi giày quá khổ, với cây ba-ton, gương mặt trẻ con, tinh khôi nhưng láu cá, nổi bật với chòm râu “Hitler”, ánh mắt sâu thẳm như vác cả một thế giới trên vai

Con người? Nhân loại? Chúng ta đều biết những nhân vật này từ rất lâu. Họ đến từ một loài vượn đặc biệt có trí thông minh muốn vượt lên con vượn và họ trở thành con người, như nhà khoa học triết gia Charles Darwin đã lập thuyết. Hoặc họ được nặn ra từ đất sét rồi bị đuổi khỏi vườn địa đàng, đi lang thang khắp nơi tạo ra nhân loại như Thánh kinh đã ghi chép. Dù họ đến từ đâu, chúng ta đều phải ca ngợi khả năng tiến bộ không ngừng của họ. Dù họ xấu tính cách nào, hung ác ra sao, điên rồ cách mấy, chúng ta cũng phải ngưỡng mộ ý muốn cao cả của họ: Làm cho con người và đời sống tốt đẹp hơn.
Trang đầuTrang trước1234567Trang sauTrang cuối
VB Podcast



Kính chào quý vị,

Tôi là Derek Trần, dân biểu đại diện Địa Hạt 45, và thật là một vinh dự lớn lao khi được đứng nơi đây hôm nay, giữa những tiếng nói, những câu chuyện, và những tâm hồn đã góp phần tạo nên diện mạo văn học của cộng đồng người Mỹ gốc Việt trong suốt một phần tư thế kỷ qua.
Hai mươi lăm năm! Một cột mốc bạc! Một cột mốc không chỉ đánh dấu thời gian trôi qua, mà còn ghi nhận sức bền bỉ của một giấc mơ. Hôm nay, chúng ta kỷ niệm 25 năm Giải Viết Về Nước Mỹ của nhật báo Việt Báo.

Khi những người sáng lập giải thưởng này lần đầu tiên ngồi lại bàn thảo, họ đã hiểu một điều rất căn bản rằng: Kinh nghiệm tỵ nạn, hành trình nhập cư, những phức tạp, gian nan, và sự thành công mỹ mãn trong hành trình trở thành người Mỹ gốc Việt – tất cả cần được ghi lại. Một hành trình ý nghĩa không những cần nhân chứng, mà cần cả những người viết để ghi nhận và bảo tồn. Họ không chỉ tạo ra một cuộc thi; họ đã và đang xây dựng một kho lưu trữ. Họ thắp lên một ngọn hải đăng cho thế hệ sau để chuyển hóa tổn thương thành chứng tích, sự im lặng thành lời ca, và cuộc sống lưu vong thành sự hội nhập.

Trong những ngày đầu ấy, văn học Hoa Kỳ thường chưa phản ánh đầy đủ sự phong phú và đa dạng về kinh nghiệm của chúng ta. Giải thưởng Viết Về Nước Mỹ thực sự đã lấp đầy khoảng trống đó bằng sự ghi nhận và khích lệ vô số tác giả, những người đã cầm bút và cùng viết nên một thông điệp mạnh mẽ: “Chúng ta đang hiện diện nơi đây. Trải nghiệm của chúng ta là quan trọng. Và nước Mỹ của chúng ta là thế đó.”


Suốt 25 năm qua, giải thưởng này không chỉ vinh danh tài năng mà dựng nên một cộng đồng và tạo thành một truyền thống.
Những cây bút được tôn vinh hôm nay không chỉ mô tả nước Mỹ; họ định nghĩa nó. Họ mở rộng giới hạn của nước Mỹ, làm phong phú văn hóa của nước Mỹ, và khắc sâu tâm hồn của nước Mỹ. Qua đôi mắt họ, chúng ta nhìn thấy một nước Mỹ tinh tế hơn, nhân ái hơn, và sau cùng, chân thật hơn.

Xin được nhắn gửi đến các tác giả góp mặt từ bao thế hệ để chia sẻ tấm chân tình trên các bài viết, chúng tôi trân trọng cảm ơn sự can đảm của quý vị. Can đảm không chỉ là vượt qua biến cố của lịch sử; can đảm còn là việc ngồi trước trang giấy trắng, đối diện với chính mình, lục lọi ký ức đau thương sâu đậm, và gửi tặng trải nghiệm đó đến tha nhân. Quý vị là những người gìn giữ ký ức tập thể và là những người dẫn đường cho tương lai văn hóa Việt tại Hoa Kỳ.

Với Việt Báo: Xin trân trọng cảm ơn tầm nhìn, tâm huyết, và sự duy trì bền bỉ giải thưởng này suốt một phần tư thế kỷ.
Khi hướng đến 25 năm tới, chúng ta hãy tiếp tục khích lệ thế hệ kế tiếp—những blogger, thi sĩ, tiểu thuyết gia, nhà phê bình, nhà văn trẻ—để họ tìm thấy tiếng nói của chính mình và kể lại sự thật của họ, dù đó là thử thách hay niềm vui. Bởi văn chương không phải là một thứ xa xỉ; đó là sự cần thiết. Đó là cách chúng ta chữa lành, cách chúng ta ghi nhớ, và là cách chúng ta tìm thấy nơi chốn của mình một cách trọn vẹn.

Xin cảm ơn quý vị.

NHẬN TIN QUA EMAIL
Vui lòng nhập địa chỉ email muốn nhận.