Cùng với việc Hạ viện ra nghị quyết trừng phạt Syria, Tổng thống George W. Bush lựa đúng ngày kỷ niệm cuộc giải phóng Cuba để báo hiệu cuộc tổng phản công của mình. Mục tiêu: Tranh cử 2004"
Trong cuộc tranh cử năm 2000, George W. Bush đắc cử nhờ thắng tại Florida, và thắng tại Florida nhờ 537 phiếu. Tiểu bang này là nơi sinh hoạt của cộng đồng người Cuba tỵ nạn Cộng sản gồm 400.000 dân và có lập trường kịch liệt chống Fidel Castro. Năm 2000 đó, Bộ trưởng Tư pháp Janet Reno của chính quyền Bill Clinton đã gửi nhân viên công lực liên bang đến tận Florida để cưỡng bách đưa em Elian Gonzalez trả về cho chế độ Castro. Elian cùng mẹ vượt tuyến tìm tự do trên một chiếc bè và người mẹ bị chết, chiếc bè bị nhân viên công lực tấn công, truyền hình bị Reno không cho trình chiếu khúc phim bi thảm đó. Từ Cuba, người cha của Elian được chế độ Castro khuyến dụ bèn lên tiếng đòi con, và bộ Tư pháp Mỹ ra quyết định chấp hành. Biến cố đó gây chấn động trong dư luận Mỹ, làm nguời Cuba tỵ nạn nổi giận và có thể đã ảnh hưởng đến kết quả bầu cử vào cuối năm. Elian Gonzalez và người Mỹ gốc Cuba đã dẫn ông Bush vào tòa Bạch Cung.
Chính quyền Bush tất nhiên không quên bài học này.
Fidel Castro năm nay đã 77, bị bệnh tật và việc chuyển giao quyền lực cho người em là Raul (ra-ul) Castro sẽ không được xuông xẻ vì Raul không có thế lực và uy tín bằng anh và Cuba đang mục nát dần. Chế độ cộng sản có thể sẽ sụp đổ sau khi Castro không còn. Sau đó là gì thì chưa ai biết, nhưng mọi người đều dự đoán một sự hỗn loạn khó tránh sau 44 năm dưới chế độ độc tài và quản lý tệ hại. Chính là vì vậy mà Đức Giáo hoàng John Paul II đã qua thăm Cuba vào đầu năm 1998 để vừa đối thoại với chế độ Castro vừa khuyến khích hàng giáo phẩm và giáo dân Cuba chuẩn bị một thời kỳ chuyển tiếp nhiều sóng gió.
Khi cầm quyền, Tổng thống Bush cũng đã tái duyệt xét đối sách với Cuba để tìm giải pháp cho thời “hậu-Castro” bằng một đối sách ôn hòa hơn. Ông không thu hồi lệnh phong tỏa kinh tế Cuba dù biết đa số dư luận các nước - kể cả Vatican - đều muốn vậy và dù biết rằng lệnh đó giúp Castro trở thành “anh hùng chống Mỹ” trước dư luận. Lý do một phần là phản ứng chống cộng ở tại Hoa Kỳ (và Florida), lý do kia chính là thái độ cực đoan và hỗn xược của Castro.
Nhưng dù sao Bush đã có thái độ hòa hoãn hơn, kể cả việc trao trả 15 người tỵ nạn về cho chế độ Castro vào hồi tháng Bảy và gây phản ứng trong cộng động Cuba và cả người em Jeb Bush, Thống đốc Florida. Trước đó, vào tháng Sáu, Ngoại trưởng Colin Powell cũng đã kêu gọi các quốc gia Nam-Bắc Mỹ trong tổ chức OAS cùng quan tâm đến việc chuyển hóa một cách hòa bình cho Cuba sau thời Castro. Lập trường của chính quyền Bush chưa là đối thoại nhưng hết là đối đầu với Castro mà chỉ vận động những áp lực trong ngòai, khiến La Havana phải nới lỏng sự kiểm soát và tiến hành việc cải cách cho thời chuyển tiếp, đổi lại là nhiều biện pháp viện trợ nhân đạo và một đối sách hòa dịu. Fidel Castro trả lời thiện chí đó bằng đàn áp và bắt giam 75 nhân vật đấu tranh cho dân chủ trước sự nín lặng đến lúng túng của phe chủ hòa và các thành phần chống Mỹ!
Đa số dư luận cho rằng xứ Cuba nhỏ bé có ảnh hưởng đến bầu cử tại Mỹ vì Florida. Sự thật lại phức tạp hơn vậy. Chế độ Castro có dày dạn kinh nghiệm xử trí với chính trường Mỹ và dùng thuyền nhân làm võ khí: khi cả ngàn người đóng bè vượt biển từ Cuba vào Florida, chỉ bằng gang tay so với thuyền nhân Việt Nam, tiểu bang này bị khủng hoảng về cấp cứu, tiếp trợ và gia cư. Mỗi khi kinh tế suy sụp, bất mãn gia tăng, Castro lại thả cho thuyền nhân tới tấp cập bến Florida, gây vấn đề cho tiểu bang khiến chính quyền Mỹ phải tìm giải pháp thỏa hiệp. Cuối cùng là việc ngăn ngừa và cả quyết định trao trả thuyền nhân về nước. Việc em Elian Gonzalez được trả về Cuba chính là nằm trong loại quyết định nhượng bộ đó. Cách thức can thiệp để trao trả là một lầm lẫn chính trị và một sự thô bỉ không tha thứ nổi của Janet Reno và làm Al Gore rớt đài.
Nhưng, Cuba không chỉ ảnh hưởng đến Florida. Xứ này còn yểm trợ các phong trào cộng sản ly khai đang cùng các tổ chức ma túy gây nội chiến tại Colombia qua trung gian Venezuela, một xứ xuất cảng dầu thô và có chế độ Hugo Chavez cực tả, chống Mỹ và thân Castro. Tổng thống Chavez đang bị khủng hoảng chính trị bên trong nhưng vẫn cố vận động tổ chức OPEC nâng giá dầu thô và, như Castro, coi việc khiêu khích Mỹ là một nghệ thuật tranh cử.
Cho nên, Cuba ảnh hưởng đến Hoa Kỳ ở nhiều mặt hơn là một vụ bầu cử, nhưng lý do tranh cử tất nhiên phải có.
Chính quyền Bush có thể làm gì tại đây" Một vụ tấn công quân sự, như tại Iraq, là điều bất khả. Ông Bush không thể làm vậy mà cũng chẳng dại gì làm vậy. Ông chỉ cần cho biết là Mỹ đã sẵn giải pháp “hậu-Castro” là nhiều người trong cuộc, kể cả trong lòng chế độ Castro, sẽ lo việc hậu sự cho lãnh tụ khật khùng mà tinh quái này. Chọn ngày kỷ niệm cuộc chiến tranh giải phóng Cuba khỏi ách thực dân Tây Ban Nha (khi Hoa Kỳ là đồng minh của Cuba), hôm thứ sáu, ông loan báo cùng cộng đồng di dân Cuba việc chuẩn bị hậu sự đó, với quyết định thành lập “Ủy ban Yểm trợ Cuba Tự do” (điều sẽ làm Hà Nội chột dạ và nhiều người đợi Mỹ bồng về lãnh đạo thấy hồ hởi) và những biện pháp chuyển hóa: tăng cường thi hành lệnh cấm người Mỹ du lịch Cuba, kiểm soát việc chuyển tiền phi pháp, kiểm soát các tầu hàng cập bến Cuba, hướng dẫn dân Cuba về con đường an tòan đào thoát qua Mỹ, và gia tăng ngạch số di dân được nhập cảnh vào Mỹ. Quan trọng nhất, Hoa Kỳ sẽ tung chiến dịch thông tin (tuyên truyền) cho dân Cuba về những chuẩn bị cần thiết cho thời chuyển tiếp.
Nói vắn tắt, chính quyền Bush đang xiết vòng vây để đánh bật vòng đai kiểm sóat của chế độ, nhưng cũng chuẩn bị ứng phó với hậu quả lập tức là làn sóng tỵ nạn sẽ đập vào bờ biển Florida. Vì vậy, ngoài Bộ trưởng Ngoại giao, ông Bush có cả Bộ trưởng Gia cư đứng bên mình khi long trọng loan báo quyết định này.
Nhìn vào một bối cảnh rộng hơn, chính quyền Bush đang lúng túng tại Iraq nên phải có kế hoạch rộng lớn để khai thông và đẩy lui viễn ảnh u ám của một cuộc tranh cử khó khăn vào năm tới. Hồ sơ Cuba có thể là một phần trong cuộc tổng phản công trước dư luận, nhưng đề tài chính vẫn là Iraq và Trung Đông. Việc Do Thái tập kích vào lãnh thổ Syria và Hạ viện Mỹ vừa đề nghị phong tỏa xứ này cho thấy kích thước của vấn đề. Đa số các vụ khủng bố xảy ra tại Iraq đều do đặc công Hồi giáo từ Syria xâm nhập. Việc Mỹ tấn công Syria trong đà chiến thắng tại Iraq như nhiều người dự đoán vào sáu tháng trước đã không xảy ra. Nhưng, tình hình đang chuyển động mạnh. Xứ này bị áp lực quân sự từ ba phía, Do Thái, Hoa Kỳ lẫn Thổ Nhĩ Kỳ, và sẽ phải chọn lựa chiến tuyến bạn thù cho phân minh hơn. Điều đó sẽ có ảnh hưởng tốt đẹp hơn cho Hoa Kỳ tại Iraq. Vụ gia tăng áp lực với Cuba và Syria có thể báo hiệu những chuyển biến mới trong thời gian tới, với kết quả tất nhiên sẽ ảnh hưởng đến cuộc tranh cử 2004, và còn xa hơn nữa, tới tình hình Trung Đông và Nam Mỹ... Chúng ta sẽ trở lại vấn đề này trong tuần tới.
Trong cuộc tranh cử năm 2000, George W. Bush đắc cử nhờ thắng tại Florida, và thắng tại Florida nhờ 537 phiếu. Tiểu bang này là nơi sinh hoạt của cộng đồng người Cuba tỵ nạn Cộng sản gồm 400.000 dân và có lập trường kịch liệt chống Fidel Castro. Năm 2000 đó, Bộ trưởng Tư pháp Janet Reno của chính quyền Bill Clinton đã gửi nhân viên công lực liên bang đến tận Florida để cưỡng bách đưa em Elian Gonzalez trả về cho chế độ Castro. Elian cùng mẹ vượt tuyến tìm tự do trên một chiếc bè và người mẹ bị chết, chiếc bè bị nhân viên công lực tấn công, truyền hình bị Reno không cho trình chiếu khúc phim bi thảm đó. Từ Cuba, người cha của Elian được chế độ Castro khuyến dụ bèn lên tiếng đòi con, và bộ Tư pháp Mỹ ra quyết định chấp hành. Biến cố đó gây chấn động trong dư luận Mỹ, làm nguời Cuba tỵ nạn nổi giận và có thể đã ảnh hưởng đến kết quả bầu cử vào cuối năm. Elian Gonzalez và người Mỹ gốc Cuba đã dẫn ông Bush vào tòa Bạch Cung.
Chính quyền Bush tất nhiên không quên bài học này.
Fidel Castro năm nay đã 77, bị bệnh tật và việc chuyển giao quyền lực cho người em là Raul (ra-ul) Castro sẽ không được xuông xẻ vì Raul không có thế lực và uy tín bằng anh và Cuba đang mục nát dần. Chế độ cộng sản có thể sẽ sụp đổ sau khi Castro không còn. Sau đó là gì thì chưa ai biết, nhưng mọi người đều dự đoán một sự hỗn loạn khó tránh sau 44 năm dưới chế độ độc tài và quản lý tệ hại. Chính là vì vậy mà Đức Giáo hoàng John Paul II đã qua thăm Cuba vào đầu năm 1998 để vừa đối thoại với chế độ Castro vừa khuyến khích hàng giáo phẩm và giáo dân Cuba chuẩn bị một thời kỳ chuyển tiếp nhiều sóng gió.
Khi cầm quyền, Tổng thống Bush cũng đã tái duyệt xét đối sách với Cuba để tìm giải pháp cho thời “hậu-Castro” bằng một đối sách ôn hòa hơn. Ông không thu hồi lệnh phong tỏa kinh tế Cuba dù biết đa số dư luận các nước - kể cả Vatican - đều muốn vậy và dù biết rằng lệnh đó giúp Castro trở thành “anh hùng chống Mỹ” trước dư luận. Lý do một phần là phản ứng chống cộng ở tại Hoa Kỳ (và Florida), lý do kia chính là thái độ cực đoan và hỗn xược của Castro.
Nhưng dù sao Bush đã có thái độ hòa hoãn hơn, kể cả việc trao trả 15 người tỵ nạn về cho chế độ Castro vào hồi tháng Bảy và gây phản ứng trong cộng động Cuba và cả người em Jeb Bush, Thống đốc Florida. Trước đó, vào tháng Sáu, Ngoại trưởng Colin Powell cũng đã kêu gọi các quốc gia Nam-Bắc Mỹ trong tổ chức OAS cùng quan tâm đến việc chuyển hóa một cách hòa bình cho Cuba sau thời Castro. Lập trường của chính quyền Bush chưa là đối thoại nhưng hết là đối đầu với Castro mà chỉ vận động những áp lực trong ngòai, khiến La Havana phải nới lỏng sự kiểm soát và tiến hành việc cải cách cho thời chuyển tiếp, đổi lại là nhiều biện pháp viện trợ nhân đạo và một đối sách hòa dịu. Fidel Castro trả lời thiện chí đó bằng đàn áp và bắt giam 75 nhân vật đấu tranh cho dân chủ trước sự nín lặng đến lúng túng của phe chủ hòa và các thành phần chống Mỹ!
Đa số dư luận cho rằng xứ Cuba nhỏ bé có ảnh hưởng đến bầu cử tại Mỹ vì Florida. Sự thật lại phức tạp hơn vậy. Chế độ Castro có dày dạn kinh nghiệm xử trí với chính trường Mỹ và dùng thuyền nhân làm võ khí: khi cả ngàn người đóng bè vượt biển từ Cuba vào Florida, chỉ bằng gang tay so với thuyền nhân Việt Nam, tiểu bang này bị khủng hoảng về cấp cứu, tiếp trợ và gia cư. Mỗi khi kinh tế suy sụp, bất mãn gia tăng, Castro lại thả cho thuyền nhân tới tấp cập bến Florida, gây vấn đề cho tiểu bang khiến chính quyền Mỹ phải tìm giải pháp thỏa hiệp. Cuối cùng là việc ngăn ngừa và cả quyết định trao trả thuyền nhân về nước. Việc em Elian Gonzalez được trả về Cuba chính là nằm trong loại quyết định nhượng bộ đó. Cách thức can thiệp để trao trả là một lầm lẫn chính trị và một sự thô bỉ không tha thứ nổi của Janet Reno và làm Al Gore rớt đài.
Nhưng, Cuba không chỉ ảnh hưởng đến Florida. Xứ này còn yểm trợ các phong trào cộng sản ly khai đang cùng các tổ chức ma túy gây nội chiến tại Colombia qua trung gian Venezuela, một xứ xuất cảng dầu thô và có chế độ Hugo Chavez cực tả, chống Mỹ và thân Castro. Tổng thống Chavez đang bị khủng hoảng chính trị bên trong nhưng vẫn cố vận động tổ chức OPEC nâng giá dầu thô và, như Castro, coi việc khiêu khích Mỹ là một nghệ thuật tranh cử.
Cho nên, Cuba ảnh hưởng đến Hoa Kỳ ở nhiều mặt hơn là một vụ bầu cử, nhưng lý do tranh cử tất nhiên phải có.
Chính quyền Bush có thể làm gì tại đây" Một vụ tấn công quân sự, như tại Iraq, là điều bất khả. Ông Bush không thể làm vậy mà cũng chẳng dại gì làm vậy. Ông chỉ cần cho biết là Mỹ đã sẵn giải pháp “hậu-Castro” là nhiều người trong cuộc, kể cả trong lòng chế độ Castro, sẽ lo việc hậu sự cho lãnh tụ khật khùng mà tinh quái này. Chọn ngày kỷ niệm cuộc chiến tranh giải phóng Cuba khỏi ách thực dân Tây Ban Nha (khi Hoa Kỳ là đồng minh của Cuba), hôm thứ sáu, ông loan báo cùng cộng đồng di dân Cuba việc chuẩn bị hậu sự đó, với quyết định thành lập “Ủy ban Yểm trợ Cuba Tự do” (điều sẽ làm Hà Nội chột dạ và nhiều người đợi Mỹ bồng về lãnh đạo thấy hồ hởi) và những biện pháp chuyển hóa: tăng cường thi hành lệnh cấm người Mỹ du lịch Cuba, kiểm soát việc chuyển tiền phi pháp, kiểm soát các tầu hàng cập bến Cuba, hướng dẫn dân Cuba về con đường an tòan đào thoát qua Mỹ, và gia tăng ngạch số di dân được nhập cảnh vào Mỹ. Quan trọng nhất, Hoa Kỳ sẽ tung chiến dịch thông tin (tuyên truyền) cho dân Cuba về những chuẩn bị cần thiết cho thời chuyển tiếp.
Nói vắn tắt, chính quyền Bush đang xiết vòng vây để đánh bật vòng đai kiểm sóat của chế độ, nhưng cũng chuẩn bị ứng phó với hậu quả lập tức là làn sóng tỵ nạn sẽ đập vào bờ biển Florida. Vì vậy, ngoài Bộ trưởng Ngoại giao, ông Bush có cả Bộ trưởng Gia cư đứng bên mình khi long trọng loan báo quyết định này.
Nhìn vào một bối cảnh rộng hơn, chính quyền Bush đang lúng túng tại Iraq nên phải có kế hoạch rộng lớn để khai thông và đẩy lui viễn ảnh u ám của một cuộc tranh cử khó khăn vào năm tới. Hồ sơ Cuba có thể là một phần trong cuộc tổng phản công trước dư luận, nhưng đề tài chính vẫn là Iraq và Trung Đông. Việc Do Thái tập kích vào lãnh thổ Syria và Hạ viện Mỹ vừa đề nghị phong tỏa xứ này cho thấy kích thước của vấn đề. Đa số các vụ khủng bố xảy ra tại Iraq đều do đặc công Hồi giáo từ Syria xâm nhập. Việc Mỹ tấn công Syria trong đà chiến thắng tại Iraq như nhiều người dự đoán vào sáu tháng trước đã không xảy ra. Nhưng, tình hình đang chuyển động mạnh. Xứ này bị áp lực quân sự từ ba phía, Do Thái, Hoa Kỳ lẫn Thổ Nhĩ Kỳ, và sẽ phải chọn lựa chiến tuyến bạn thù cho phân minh hơn. Điều đó sẽ có ảnh hưởng tốt đẹp hơn cho Hoa Kỳ tại Iraq. Vụ gia tăng áp lực với Cuba và Syria có thể báo hiệu những chuyển biến mới trong thời gian tới, với kết quả tất nhiên sẽ ảnh hưởng đến cuộc tranh cử 2004, và còn xa hơn nữa, tới tình hình Trung Đông và Nam Mỹ... Chúng ta sẽ trở lại vấn đề này trong tuần tới.
Gửi ý kiến của bạn
