Hôm nay,  

Song ngữ: A Monastic, a Temple Priest, or a Ritual Master? // Thầy tu, thầy chùa, hay thầy cúng

15/12/202319:39:00(Xem: 13275)
blank 

Thầy tu, thầy chùa, hay thầy cúng

 

Tâm Diệu

  

Thuở còn nhỏ ở làng quê đất Bắc, chúng tôi không biết rõ là thầy ăn chay hay ăn mặn, có vợ, có con hay sống một mình. Chỉ biết thầy trông nom ngôi chùa và thỉnh thoảng chúng tôi thấy thầy đến nhà người dân cúng kiếng, tụng kinh gõ mõ. Lũ trẻ trong làng thường gọi thầy là Thầy Chùa vì thấy thầy ở trong chùa và trông coi ngôi chùa của làng, thấy thầy thỉnh thoảng đi cúng đám, nên có đứa gọi thầy là Thầy Cúng. Cho đến nay nhiều người vẫn lẫn lộn ba vị, Thầy Tu, Thầy ChùaThầy Cúng như chúng tôi hồi còn nhỏ không biết phân biệt, cứ nghĩ ba người cũng như một.  Nay được biết thêm các từ Đại Đức, Thượng Tọa, Hòa Thượng, Đạo Sư và Thiền Sư nữa. Vậy những chức danh này có gì khác nhau? Nếu muốn nói đến các vị sư ở chùa thì nên dùng từ nào cho chính xác?

 

1. Thầy tu có nghĩa là một người sống nghiêm túc theo những giáo lý và luật lệ quy định của một tôn giáo (nào đó) như đạo Phật chẳng hạn. Họ sống và tu hành ở chùa hay trong tu viện hoặc thiền viện, chuyên tâm vào việc học và hành để đạt mục đích giác ngộ giải thoát, ra khỏi sinh tử luân hồi. Còn từ ngữ “thầy chùa” thì đó là tiếng gọi của giới bình dân. Từ ngữ này đã không chính xác lại thiếu tính cách tôn trọng bậc tu hành. Người Phật Tử không nên dùng từ ngữ này. Người chuyên dạy các pháp môn tu luyện tâm gọi là Thiền Sư, còn người chuyên dạy giáo lý Phật gọi là (Phật tử Nam Tông) hay là Thầy (Phật tử Bắc tông).

 

2. Riêng từ “Thầy CúngTự Điển Việt Nam của soạn giả Lê Ngọc Trụ giải thích là “tiếng gọi một cách mỉa mai những thầy chùa chuyên làm đám ăn tiền chứ không thiết gì đến kinh kệ, giáo lý nhà Phật”. Trong Phật giáo không hề có danh từ “Thầy Cúng”, nhưng do trong quá trình du nhập vào một vùng mới, vì tính từ bi, dung hoà, giản dị và nhất là vì “tùy duyên phương tiện độ chúng sinh”, và dù đạo Phật không chủ trương cúng bái, cầu xin; Phật giáo đã dễ dàng chấp nhận những hình thức cúng bái hình tượng và phong tục thờ cúng địa phương, vì thế những loại hình cúng bái do nhu cầu xã hội bắt đầu bén rễ.

 

Từ đó thầy cúng đội lốt hình thức một tín ngưỡng bản địa, hay của một tôn giáo khác, trong đó có Phật giáo. Các thầy cúng này từ xưa đến nay làm ăn khấm khá do nhu cầu của quần chúng, do đầu óc mê tín của người dân và càng ngày càng phát triển gây tác hại cho xã hội và làm mất uy tín cho đạo Phật.  Không riêng gì Việt Nam mà ngay cả các nước khác như Trung Hoa, Hàn Quốc, Hồng Kông hay Singapore cũng có thầy cúng. Trong số thầy cúng ở nước ngoài này có người mặc những trang phục đắt tiền như lụa là gấm vóc, trụ trì chùa to, sở hữu chủ động sản và bất động sản nhiều triệu Mỹ Kim. Không khéo Việt Nam mai sau này cũng có một bộ phận trá hình Phật Giáo chuyên làm thầy cúng tạo nên giới tư bản riêng, có cơ sở, có sức mạnh về tiền bạc và dĩ nhiên biết đâu có quyền lực trong xã hội.

 

Theo báo chí cho biết sự lạm dụng hình thức cũng như các hoạt động của thầy cúng hiện đã lên cao. Việc đi cúng được họ gọi là làm Phật sự hay Pháp sự và họ cho đó là một pháp hành trong muôn pháp của đạo Phật. Họ lợi dụng kinh điển của Phật giáo là “Phật sự siêu độ người chết”. Tuy nhiên họ không biết những việc siêu độ vong linh này không phải của Phật Giáo mà được du nhập từ Trung Quốc. Hòa thượng Tịnh Không, một vị cao tăng nổi tiếng đương thời, trong một buổi thuyết giảng tại Đài Bắc đã nói rõ Phật sự không phải là đi độ đám mà là giúp đỡ dậy dỗ tất cả chúng sinh phá mê khai ngộ, lìa khổ được vui. Ngài cũng cho biết những việc siêu độ vong linh người chết ở trong Phật giáo xuất hiện rất trễ. Thời xưa (Phật Giáo) ở Ấn Độ không có.  Khi Phật giáo được truyền đến Trung quốc, lúc ban đầu cũng chẳng có.

 

3. Còn các danh từ Đại đức, Thượng tọa và Hòa thượng đều là những từ tôn xưng, do người khác nêu lên để tỏ sự kính trọng đối với một vị tu sĩ Phật giáo, chứ không phải là những từ dùng để tự xưng. Ngày nay, theo hiến chương giáo hội: (1) Đại đức: có tuổi đạo 4 năm và tuổi đời trên 20 tuổi, (2) Thượng tọa: Vị Đại đức có tuổi đạo ít nhất là 25 năm và tuổi đời trên 45 tuổi. (3) Hòa thượng: vị Thượng tọa có tuổi đạo ít nhất là 40 năm và tuổi đời trên 60 tuổi.

 

4. Đối với danh xưng Đạo Sư trong Phật Giáo thường ám chỉ vị trí của đức Phật. Ngài là một vị ‘Đạo sư’ hay là một vị ‘Lương y’. Trách nhiệm của bậc Đạo sư chỉ cho chúng ta con đường nào là con đường đi đến giác ngộ giải thoát và con đường nào là con đường dẫn đến khổ đau. Ngày nay danh từ Đạo Sư bị lạm dụng, có tình trạng nhiều vị tự xưng là đạo sư hay vô thượng sư, tự xưng là người đã chứng ngộ này nọ. Thời Phật còn tại thế, Ngài cấm đệ tử tuyên bố cho công chúng biết những gì mà mình đã chứng ngộ được. Đức Phật muốn đệ tử của Ngài khiêm tốn và chân thành.

 

Nói tóm lại danh từ thầy tu là để chỉ chung những vị tu hành chân chính.  Trong đạo Phật chúng ta có thể gọi những vị này là Thầy hay Sư, nếu là Thầy hay Sư chuyên dạy pháp hành Thiền thì gọi là Thiền Sư.  Không nên gọi là thầy chùa. Nếu như biết rõ phẩm vị của vị Thầy trong tổ chức giáo hội thì nên gọi bằng chính phẩm vị của vị thầy đó, như Hòa Thượng, Thượng Tọa, Đại Đức…Còn danh từ Đạo Sư, thiết tưởng không nên dùng vì cao to quá.  Người viết được biết hiện nay Phật Giáo Việt Nam chưa có ai được tôn là Đạo Sư và Phật Giáo thế giới cũng vậy, kể cả Đức Đạt Lai Lạt Ma thứ 14 cũng chưa có ai tôn ngài là Đạo Sư và chính ngài cũng không tự nhận mình là Đạo Sư. Ngài khiêm tốn và chân thành chỉ nói ngài là một thầy tu đơn giản.

 

(Trích từ sách Phật Pháp Trong Đời Sống, Nhà xuất bản Hồng Đức 2014)

 

Nguồn:

https://thuvienhoasen.org/p22a21706/12-thay-tu-thay-chua-hay-thay-cung

 

.... o ....

  

A Monastic, a Temple Priest, or a Ritual Master

 

Author: Tâm Diệu

Translated by Nguyên Giác

 

When I was young and living in a northern village, I didn't know if the temple keeper was vegetarian or non-vegetarian, if he had a wife and children, or if he was single. At that time, I only knew that he was the temple custodian who occasionally visited people's houses to perform rituals, chant sutras, and strike the gong. The children in the village often referred to him as the Temple Priest because they frequently saw him at the temple and observed him taking care of it. They also observed him occasionally performing religious rituals, so some refer to him as the Ritual Master. Many people nowadays, just as others did decades ago, still confuse the three following roles: monastic, temple priest, or ritual master. They don't know how to differentiate between those positions, thinking the three are the same. Now we have a better understanding of the terms Reverend, Venerable, Most Venerable, Buddhist Master, and Zen Master. So, what is the difference between these titles? If you want to talk about the priests at the temple, what word should you use?

 

1. A monastic is an individual who earnestly lives according to the teachings and rules of a specific religion, such as Buddhism. They reside and train in temples, monasteries, or meditation centers, dedicated to learning and practicing in pursuit of enlightenment and liberation, seeking to break free from the cycle of birth and death. The term "temple priest" is the title used by the common people. This term is inaccurate and disrespectful to religious practitioners. Buddhists should refrain from using this word. A person who specializes in teaching methods to cultivate the mind should be called a meditation master, and a person who specializes in teaching Buddhist scriptures should be called a (in Southern Buddhism) or Thầy (in Northern Buddhism).

 

2. The term "Ritual Master" is explained in the book Tự Điển Việt Nam (Vietnamese Dictionary) by author Le Ngoc Tru as "an ironic designation for temple priests who specialize in performing rituals for financial gain, without regard for Buddhist scriptures or teachings." In Buddhism, the term "Ritual Master" does not exist. However, as Buddhism spread to new regions, rituals were conducted to promote compassion, harmony, and simplicity, and to gradually impart the Dharma to others, despite Buddhism's non-advocacy of worship or prayer. Therefore, Buddhism readily embraced local forms of image worship and rituals, which gradually took root to meet social needs.

  

From then on, the ritual master adopted the appearance of indigenous beliefs or other religions, including Buddhism. These ritual masters have thrived since ancient times due to the needs of the masses and people's superstitious beliefs. However, their increasing influence is causing harm to society and tarnishing the reputation of Buddhism. Not only Vietnam, but also other countries such as China, Korea, Hong Kong, and Singapore, have ritual masters. Among these foreign ritual masters, many wear expensive clothing such as silk and brocade, serve as abbots of large temples, and possess millions of dollars in real estate and property. In the future, Vietnam may see a rise in covert Buddhists who specialize in rituals, contributing to the development of a capitalist society and wielding both economic and social influence.

  

Newspapers are reporting an increasing number of abusive activities by ritual masters. Performing worship rituals is considered a Buddhist or Dharma activity and is regarded as one of many Buddhist practices. They exploit the Buddhist scriptures, which state that "Buddhism can help elevate the deceased to a peaceful realm." However, they do not know that these ritual acts of saving are not Buddhist but were imported from China. During a lecture in Taipei, the renowned monk Venerable Tinh Khong emphasized that Buddhism is not solely about worship, but rather about assisting and instructing all sentient beings in overcoming their delusions, achieving enlightenment, and embracing a joyful life free from suffering. He also mentioned that the ritual work to aid the spirits of the deceased in Buddhism emerged very late. In ancient times, Buddhism in India did not have many rituals. When Buddhism was first introduced to China, it was not widely practiced.

  

3. The titles Reverend, Venerable, and Most Venerable are all expressions of respect bestowed upon a Buddhist monastic by others, rather than words used for self-promotion. According to the charter of the Buddhist Sangha of Vietnam, a reverend is defined as a person with a religious age of 4 years and over 20 years old. A venerable is a reverend with a religious age of at least 25 years and over 45 years old, while a most venerable is a venerable with a religious age of at least 40 years and over 60 years old.

 

4. The title "Master of the Path" in Buddhism often refers to the position of Buddha. He is a "Master of the Path" or a "compassionate physician." The responsibility of the Master of the Path is to guide us toward enlightenment and liberation, and to illuminate the courses that lead to suffering. Nowadays, the term "guru" (Master of the Path) is often misused. There are numerous individuals who label themselves as gurus or supreme masters, asserting to be enlightened in various aspects. When Buddha was still alive, he forbade his disciples from announcing to the public what they had realized. The Buddha desired his disciples to be humble and sincere.

  

In short, the term "monastic" generally refers to dedicated practitioners. In Buddhism, these individuals can be referred to as Thầy or Sư, and as meditation masters if they specialize in teaching meditation. You should not refer to them as temple priests. If you are familiar with the hierarchy of monastics in the sangha organization, you should address them by their respective titles, such as Most Venerable, Venerable, or Reverend. It is inappropriate to refer to anyone as a Master of the Path, as this title signifies a very elevated position. Currently, Vietnamese Buddhism does not have anyone respected as a Master of the Path (Guru), and this is also the case for Buddhism worldwide. Even though he is the most respected monk in the world, His Holiness the Dalai Lama is not referred to as the Master of the Path by any Buddhist, and he himself does not claim to be a Master of the Path. He humbly and sincerely said that he was only a simple monk.

 

(Excerpted from the book Live The Buddhist Teachings, Hồng Đức Publishing House, 2014)

 

.... o ....

Gửi ý kiến của bạn
Vui lòng nhập tiếng Việt có dấu. Cách gõ tiếng Việt có dấu ==> https://youtu.be/ngEjjyOByH4
Tên của bạn
Email của bạn
)
Trung Quốc đang đóng tàu ngầm nhanh hơn bao giờ hết. Tại sao điều đó lại là vấn đề đối với Hoa Kỳ? Đó là bản tin "China is building submarines faster than ever, think tank says. Why that’s a problem for Washington" (Trung Quốc đang đóng tàu ngầm nhanh hơn bao giờ hết, theo một viện nghiên cứu. Tại sao điều đó lại là vấn đề đối với Washington?) của phóng viên Brad Lendon trên mạng CNN hôm Thứ Hai, ngày 16 tháng 2 năm 2026.
• Bính Ngọ 2026 – Sự Trở Lại Rực Rỡ Của Xích Mã 60 Năm Một Lần • Jesse Jackson, Biểu Tượng Phong Trào Dân Quyền Sau Martin Luther King Qua Đời • Anderson Cooper Không Ký Hợp Đồng Mới Với CBS, Rời Chương Trình ‘60 Minutes’ • AOC Phủ Nhận Tham Dự Hội Nghị Munich Vì Muốn Tranh Cử 2028 • Bộ Trưởng Tư Pháp Texas Điều Tra 3 Học Khu Về Cuộc Biểu Tình Của Học Sinh Chống ICE • Rhode Island: Nổ Súng Tại Một Trận Khúc Côn Cầu, 3 Người Chết, 3 Người Bị Thương • Tòa Bắt Chính Quyền Trump Khôi Phục Những Hình Ảnh Về Chế Độ Nô Lệ Ở President’s House • Kremlin Cảnh Báo Châu Âu Về Việc Bắt Giữ Tàu Nga • Tô Lâm Đến Mỹ Dự Khai Mạc Hội Đồng Hòa Bình Của Trump
Bên cạnh truyền thống cúng chư thiên, hầu hết người dân Việt Nam còn giữ phong tục cúng tổ tiên, cúng ông bà... Thời gian gần đây, một số Phật tử nói rằng truyền thống cúng chư thiên và cúng tổ tiên là không đúng Chánh pháp. Có đúng như vậy hay không? Đức Phật đã dạy thế nào về các lễ cúng này?
Các học giả luật và những người ủng hộ quyền bầu cử cho rằng bất chấp lập trường quyết liệt từ các dân biểu Cộng Hòa tại Hạ viện, Hiến Pháp cấm sự can thiệp quá mức của chính phủ liên bang vào việc tổ chức bầu cử của tiểu bang.
Từ việc ám sát chính công dân của mình đến việc kích động những người ly khai ở Alberta, Hoa Kỳ đã thay đổi theo những cách mà Canada vẫn từ chối đối mặt. Quốc hội Mỹ đã trở thành con chó trung thành của Trump.
- Báo Japan Times: tiền kỹ thuật số VN bi đát, nhiều người cháy túi, cơ nguy 100 tỷ đô bốc hơi - VN nhận định về Trump: Mỹ không phải tư bản, mà [Trump] thực chất là đế quốc. Tô Lâm muốn xin thuế quan 18% thay vì 46%. Mỹ hăm VN: đừng thân với TQ. - Colorado: 1 phụ nữ gốc Việt bắn bạn tình cũ 6 phát, lãnh án 40 năm tù - Boston: Mark Huynh nhập cảnh Mỹ, mang file điện tử sex trẻ em, cơ nguy tù 20 năm - Khoảng 10,5 tỷ USD kiều hối 'chảy' vào đầu tư, bất động sản tại TP Sài Gòn - Sau khi tuyên bố người ngoài hành tinh 'có thật', Obama đính chính là 'không thấy bằng chứng' - Cựu DB Marjorie Taylor Greene gọi MAGA và những người ủng hộ Trump là “những tên hề vô cảm” vì đã chế giễu các nạn nhân của Epstein, nói Cộng Hòa sẽ trả giá // Cựu Dân biểu Greene: Trump đã ra sức dìm hồ sơ Epstein, sai lầm lớn là khi nói hồ sơ Epstein là trò lừa bịp của Đảng Dân Chủ - Trump áp thuế quan toàn cầu, 90% dân Mỹ phải è cổ trả thêm 1.000 USD hàng nhập cảng. - Thất nghiệp quá nhiều tại Mỹ: phải trả ti
Một mục tiêu lớn của Trump là xóa sổ bức tường ngăn cách nhà thờ và nhà nước, và khi phá gỡ bức tường xong là mở chiến dịch nhồi sọ tôn giáo các thế hệ trẻ, theo bản tin hôm 15/2/2026 từ CNN tựa đề "Trump has chipped away at the long-standing wall between church and state. It’s just the beginning"
Bản tin hôm Thứ Bảy 14/2/2026 nhan đề "Sorry, US Navy: China’s 'Mach 10 game plan' to sink Navy aircraft carriers comes down to 1 word" (Xin lỗi, Hải quân Mỹ ơi: Kế hoạch "tập trận Mach 10" của Trung Quốc nhằm đánh chìm tàu hàng không mẫu hạm của Hải quân Mỹ gói gọn trong 1 từ) trên báo National Security Journal của Giáo sư Isaac Seitz, một nhà bình luận quốc phòng, tốt nghiệp chương trình Tình báo Chiến lược và An ninh Quốc gia của Đại học Patrick Henry (Virginia, Hoa Kỳ).
-- Trẻ Thơ Tán Loạn, Cộng Đồng Hoảng Sợ Vì Hai Chữ "Ice Tới" -- Bộ Nội An Đóng Cửa: Di Trú Vẫn Siết Chặt. -- Trump Quyết Buộc Cử Tri Trình Thẻ Căn Cước Bất Chấp Quốc Hội Ok Hay Không. -- DHS Đòi Các Mạng Xã Hội Giao Danh Tính Những Ai Chống ICE. -- 4,400 Lần Tòa Phán Giam Người Trái Luật; ICE Vẫn Chi 38.3 Tỉ MK Mở Rộng Trại Giam. -- Liên Bang Muốn Cắt 600 Triệu MK Ngân Sách CDC, Bị Tòa Chặn Ngay.
Bài viết này kể về một cuộc tập trận cho thấy một ưu thế du kích chiến trong hải chiến hiện nay và tương lai. Bài viết tựa đề "$5,500,000,000 nuclear US Navy aircraft carrier sunk by $80,000,000 Canadian diesel sub on battery power" (Mẫu hạm hạt nhân trị giá 5.5 tỷ đô la của Hải quân Hoa Kỳ bị đánh chìm bởi tàu ngầm diesel chạy bằng pin trị giá 80 triệuđô la của Canada) trên tạp chí National Security Journal hôm 13/2/2026 của tác giả Isaac Seitz
-- Chiếc Ghế Marjorie T. Greene Bỏ Lại Ở Georgia: Phép Thử Quyền Lực Trump -- Thượng Viện Bế Tắc Ngân Sách DHS, Cơ Nguy Đóng Cửa Lại Lơ Lửng. -- Cố Vấn Goldman Sachs Từ Chức Sau Khi Tên Mình Xuất Hiện Trong Hồ Sơ Epstein. -- Bộ Trưởng Y Tế RFK Jr. Thú Nhận Từng Hít Cocaine Trên Nắp Bồn Cầu. -- Hạ Viện Muốn Mở Visa H-2C Để Cứu Ngành Xây Dựng Thiếu Thợ. -- Thuế quan Trump 2025: 90% gánh nặng đổ lên vai dân Mỹ. -- Vật Giá Leo Thang, Sợ Cử Tri Nổi Giận, Trump Tính Giảm Bớt Thuế Thép, Nhôm. -- Trump Hủy Quy Định Kiểm Soát Khí Nhà Kính. -- Bạch Ốc rút 15 triệu đô từ ngân sách USAID để thuê vệ sĩ cho Russell Vought. -- Tòa Liên Bang Chặn Ngũ Giác Đài Trừng Phạt TNS Mark Kelly. -- Hoa Kỳ Từng Chi 32 Triệu MK Để “Gửi Nhờ” 300 Di Dân, Rồi Lại Tốn Tiền Đưa Về. -- Chicago: Thẩm Phán Liên Bang Chặn Trump Cắt Tiền Trợ Cấp Y Tế. -- Minnesota: Thẩm Phán Nói ICE Cố Tình Cản Luật Sư, Ra Lệnh Chấn Chỉnh Gấp...
Thực tế: các Thống đốc Cộng Hòa đếm lại từng lá phiếu trong 20 năm và chỉ thấy có 24 trường hợp người không phải công dân bỏ phiếu trong các cuộc bầu cử ở Mỹ từ năm 2003 đến 2023. Cộng Hòa ghét phiếu phụ nữ vì họ bầu Dân Chủ cao hơn nam giới 12%. Hiện nay 1/3 phụ nữ có giấy tờ chứng minh quốc tịch nhưng sai tên hiện tại của họ, chủ yếu là do đổi tên khi kết hôn, dự kiến 34% phụ nữ có thể bị từ chối bỏ phiếu nếu không có đủ giấy tờ cần thiết; trong đó 80 triệu phụ nữ đổi tên theo họ chồng nhưng không ra tòa đổi tên đúng thủ tục.
Trước khi bước chân vào Trung tâm Xử lý Di trú Dilley mùa thu năm ngoái, bé Maria Vargas, 6 tuổi, là một đứa trẻ sống đúng nghĩa tuổi thơ: buổi sáng đến trường, buổi chiều về nhà ở New York, vừa vẽ vời vừa chơi với con mèo Milo, thỉnh thoảng ôm sách truyện đi ngủ trên chiếc ghế sofa trong căn hộ chật mà ấm. Chỉ vài ngày sau khi gia đình bị bắt và chuyển xuống trại Dilley ở miền Nam Texas, mọi thứ sụp đổ. Em bị bắt nhốt vào một nơi “giống nhà tù hơn là trung tâm chăm sóc”, lính gác đi lại suốt hành lang, ánh đèn trắng không bao giờ chịu tắt. Vốn đã bỏ tả từ lâu, em bỗng tè dầm trở lại, lúc thì ướt quần, lúc thì ướt cả chăn. Đêm nào Maria cũng khóc, hỏi mẹ bao giờ mới được về căn hộ của mình ở New York, về với cô giáo, với Milo. Có khi em còn van xin được… bú mẹ lại như hồi còn bé xíu, chỉ để tìm chút an toàn trong vòng tay mẹ.
Chính quyền T.T Trump đã đề xuất một thay đổi lớn về luật “gánh nặng xã hội”. Luật này được sử dụng để quyết định xem một người có đủ điều kiện để nhận thẻ xanh hoặc chiếu khán di dân hay không. Đề xuất này sẽ cho phép các viên chức Sở Di Trú từ chối đơn xin dựa trên đánh giá mang tính chủ quan của họ. Kể từ năm 1999, “Gánh nặng xã hội” đã có một định nghĩa rõ ràng: một người bị xem là gánh nặng xã hội nếu họ phụ thuộc chủ yếu vào chính phủ để đáp ứng các nhu cầu cơ bản, thông qua việc nhận (a) Trợ cấp tiền mặt (như SSI hoặc phúc lợi xã hội), hoặc (b) Chăm sóc dài hạn tại bệnh viện do chính phủ tài trợ.
Theo nghiên cứu do các nhà khoa học thuộc Trường Y Harvard thực hiện, đăng trên tập san y khoa Journal of the American Medical Association (JAMA), thói quen uống cà phê có caffeine hoặc trà mỗi ngày có liên quan đến nguy cơ sa sút trí tuệ thấp hơn, tốc độ suy giảm nhận thức chậm hơn và khả năng tư duy được duy trì tốt hơn theo thời gian. Nghiên cứu này dựa trên dữ liệu quan sát dài hạn của gần 132.000 người trưởng thành khỏe mạnh tại Hoa Kỳ, được theo dõi từ đầu thập niên 1980 đến năm 2023. Nguồn dữ liệu lấy từ hai công trình lớn là Nurses’ Health Study và Health Professionals Follow-Up Study, bao gồm các y tá, bác sĩ và nhân viên y tế, những người được cập nhật đều đặn về thói quen sinh hoạt, chế độ ăn uống và tình trạng sức khỏe trong nhiều thập niên.
NHẬN TIN QUA EMAIL
Vui lòng nhập địa chỉ email muốn nhận.